Έχεις φανταστεί ποτέ πώς θα είναι ο κόσμος στο μέλλον;

14 | 1 | 4 μ.Κ ~ Year ΙV AQ | 2023

Μουσική Συνοδεία

Ο • Αφού θέλεις τόσο πολύ να μάθεις, θα πρέπει τότε να σου πω την αλήθεια γι' αυτήν τη χώρα. Ωστόσο, θα πρέπει να αποδεχτείς πως ό,τι κι αν σου πω, εσύ ήσουν αυτός που ήθελες να το ακούσεις. Μην το ξεχάσεις αυτό.

Έχεις φανταστεί ποτέ πώς θα είναι ο κόσμος στο μέλλον;

V • Στο μέλλον;

Ο • Ναι.

I

Νανοτεχνολογία, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τεχνητά κύτταρα, εικονική πραγματικότητα, κρυογονική, γαιοδιαμόρφωση... 

Η τεχνολογία της εποχής σας είναι γεμάτη ελπίδες και φαντασιώσεις.

Θα πρέπει να χαρείς. Όλα αυτά τα πράγματα έγιναν πραγματικότητα. Τα τεχνολογικά επιτεύγματα έφεραν επαναστατικές εξελίξεις και πρόοδο. 

Μέσα σε 30 χρόνια, οι οικονομίες των αναπτυσσόμενων χωρών άνθισαν και τα εμπόδια στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου άρθηκαν. Μισό αιώνα μετά, οι γενετικές παρεμβάσεις αύξησαν το προσδόκιμο ζωής.

V • Για στάσου. Τι σχέση έχουν αυτά;

Ο • Εγώ απλώς σου λέω πώς θα είναι το μέλλον σε 1.000 χρόνια από τώρα.

V • Σε χίλια χρόνια;

Ο • Το ανθρώπινο είδος αυξάνει τις διανοητικές του ικανότητες, και γίνονται συνεχείς ανακαλύψεις σε κάθε επιστημονικό κλάδο.

Σε δέκα χρόνια από τώρα, δηλαδή την εποχή που πιστεύεις ότι ζεις, τα άβαταρ και η εικονική πραγματικότητα είναι τρόπος ζωής. Έτσι δουλεύουμε και διασκεδάζουμε.

Σε 50 χρόνια, όλες οι ασθένειες, όπως ο καρκίνος και η άνοια, θα θεραπεύονται με τη γενετική μηχανική.

Σε 100 χρόνια, με την εξέλιξη του ελέγχου του καιρού και της τεχνολογίας του περιβάλλοντος, οι θεομηνίες θα εξαφανιστούν.

Σε 200 χρόνια, λόγω της κατανόησης των μηχανισμών του εγκεφάλου, θα γίνει μεταφορά αναμνήσεων και συνειδήσεων.

Σε 300 χρόνια, οι άνθρωποι δεν θα πεθαίνουν από φυσικά αίτια και θα ζουν κατά μέσο όρο 300 χρόνια.

Σε 400 χρόνια, θα καταλάβουμε απόλυτα τη φυσική και τους νόμους της αιτιότητας, και θα δοθούν επιστημονικές εξηγήσεις για τις συμπτώσεις και τη μοίρα.

Σε 500 χρόνια, τίποτα απρόσμενο δεν θα συμβαίνει πια.

Με την επίτευξη του απόλυτου ελέγχου των πάντων, η ανθρωπότητα έγινε αθάνατη.

Εδώ και 500 χρόνια, καταφέραμε να επιβιώσουμε μόνο με πρόσληψη ντοπαμίνης.

Έτσι είναι ο κόσμος 1.000 χρόνια από τώρα.

Μάλιστα, αυτήν τη στιγμή παίζετε το παιχνίδι σε εικονική πραγματικότητα. Έχετε πέσει σε βαθύ ύπνο, οπότε το έχετε ξεχάσει. Αυτό το ταξίδι χίλια χρόνια πίσω στον κόσμο είναι το πιο δημοφιλές παιχνίδι μας. Εφόσον έχουμε γίνει σχεδόν αθάνατοι, δεν έχουμε σοβαρό λόγο για να ζούμε. Η εποχή πριν από χίλια χρόνια, όπου η απειλή του θανάτου και του τέλους του κόσμου ήταν υπαρκτή, είναι πολύ γοητευτική για εμάς. Παρεμπιπτόντως, εγώ είμαι η διαχειρίστρια αυτού του συστήματος.

Πλάκα κάνω! Όλα αυτά που είπα ήταν ψέματα.

V • Κόψε τις σαχλαμάρες.

Ο • Η αλήθεια είναι ότι...

II

...λόγω γενετικών παρεμβάσεων, υπήρξε μεγάλη έξαρση μεταλλαγμένης βλάστησης. Το είδατε κι εσείς, σωστά; Η πόλη έχει κατακλυστεί από βλάστηση. Η πόλη έχει περικυκλωθεί από βουνά.

Εξωγήινοι το προκάλεσαν αυτό.

V • Εξωγήινοι;

Ο • Αιχμαλώτισαν εμάς τους ανθρώπους κι έσβησαν τις αναμνήσεις μας, και μας ανάγκασαν να παίξουμε τα παιχνίδια για να κάνουν πειράματα συμπεριφοράς.

V • Είναι αλήθεια αυτό;

Ο • Αλήθεια είναι.

Όμως...

III

...κυκλοφορεί μια φήμη ανάμεσα σε όσους αναγκάζονται να παίξουν αυτά τα παιχνίδια.

Στην πραγματικότητα, εξαιτίας ενός πυρηνικού πολέμου, η επιφάνεια της Γης δεν κατοικείται πλέον. Οι πλούσιοι που ζουν κάτω απ' τη γη εισήγαγαν ψευδείς αναμνήσεις στα ανδροειδή και τα αναγκάζουν να παίζουν τα παιχνίδια στην επιφάνεια για να στοιχηματίζουν ποιο θα επιβιώσει. Πιστεύετε ότι είστε καταπιεσμένοι άνθρωποι, που τους έχουν αναγκάσει να παίζουν παιχνίδια οι εξωγήινοι. Μα η αλήθεια είναι πως...

είστε απλώς ανδροειδή στα οποία έχουν εμφυτεύσει τεχνητές αναμνήσεις.

V • Είναι όντως αλήθεια αυτό;

Ο • Πλάκα κάνω.

V • Στοίχημα ότι δεν ξέρεις καν την αλήθεια.

Ο • Πιθανώς. Είναι τόσο σημαντική η αλήθεια;

Όσο έπαιζες τα παιχνίδια, δεν έχασες το ενδιαφέρον σου για ό,τι συμβαίνει στον κόσμο; Σε ενδιέφερε πώς λειτουργεί ο κόσμος ή ποιος είναι ο σκοπός του; Σε ένοιαζε τίποτα από αυτά; Αυτά τα πράγματα δεν είχαν σημασία τότε. Τότε γιατί να έχει σημασία ποια είναι η αλήθεια;

V • Θέλω να μάθω την αλήθεια.

Ο • Το θες τόσο πολύ;

V • Ναι.

Ο • Άρα είσαι έτοιμος να δεχτείς την πραγματικότητα, έτσι; Πολύ καλά. Θα σταματήσω να αποφεύγω την ερώτησή σου. 

Αρχίζω με τη μεγάλη αποκάλυψη.

~.~

Από το ιαπωνικό αγωνίωδες δράμα επιστημονικής φαντασίας

Alice in Borderland

Based on the manga by Haro Aso Baran. Directed by Shinsuke Sato

Music by Yutaka Yamada

Διαβάστε περισσότερα Σπουδαία Αποσπάσματα από κλασικά βιβλία και σειρές ή κινηματογραφικές επιλογές του 21ου αιώνα γενικά, και επιστημονικής φαντασίας ειδικότερα (και ασφαλώς για την τεχνολογία).

.~`~.

Αν θεωρείτε πως ο χρόνος που αφιερώνεται και οι ιδέες που εκφράζονται έχουν αξία, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το κουμπί Donate, προκειμένου να συμβάλλετε στην απρόσκοπτη συνέχιση του εγχειρήματος της Κοσμοϊδιογλωσσίας. Ευχαριστώ.

14 | 1 | 4 μ.Κ ~ Year ΙV AQ | 2023

Read More

Αυτό δεν είναι ο Θεός; Ο δημιουργός της πραγματικότητάς μας; ― Τότε, ο κόσμος στον οποίο ζει ο Θεός είναι αληθινός κι εμείς είμαστε το κουκλόσπιτό του.

12 | 12 | 3 μ.Κ ~ Year ΙΙΙ AQ | 2022

Μουσική Συνοδεία

I

Ο • Μακάρι να κρατούσε για πάντα αυτή η στιγμή.

V • Είναι εκεί. Αποθηκευμένη στη μνήμη σου. Εσύ δεν έλεγες ότι η πραγματικότητα βρίσκεται μέσα στο μυαλό μας; Είναι όλα εκεί. Εσύ, εγώ, αυτό. Μέσα στο μυαλό σου. Για πάντα.

Ο • Μ' ακούς όταν σου λέω πράγματα.

V • Ακούω, ναι. Δεν συμφωνώ όμως. Η πραγματικότητα δεν είναι μόνο νευρώνες στον εγκέφαλο. Δεν είναι ό,τι έχουμε μέσα μας. Είναι ό,τι συμβαίνει απέξω.

Ο • Τίποτα απ' όλα αυτά δεν θα υπήρχε αν δεν ήταν το μυαλό προκειμένου να τα βιώσουμε (να περάσουν στο πεδίο της εμπειρίας). Και, για να το πάω παραπέρα, ίσως να μην υπάρχουν καν. Δεν ξέρουμε αν τα ερεθίσματα στον εγκέφαλο προκαλούνται από την πραγματικότητα ή από μια κατασκευασμένη πραγματικότητα...

V • Μην ξεχάσεις ποτέ.

Ο • Ποτέ.

II

V • Λυπάμαι που έπρεπε να το μάθεις έτσι. Τον λένε Έλιοτ. Είναι γιος μας.

Ο • Αυτό είναι αδύνατο. Δεν μπορώ να κάνω παιδιά. Οι γιατροί είπαν ότι δεν μπορώ.

V • Είναι μια ψευδή ανάμνηση.

Ο • Θα το θυμόμουν αν είχα παιδί. Γιατί δεν το θυμάμαι;

V • Γιατί ήθελες να ξεχάσεις.

Ο • Θα το ένιωθα αν είχα γιο. Γιατί δεν νιώθω τίποτα;

V • Γιατί ήθελες να πάψεις να πονάς.

Ο • Γιατί;

V • Ξέρω ότι θυμάσαι. Κάπου εκεί μέσα, ξέρω ότι θυμάσαι.

Ο • Δεν είναι αληθινό αυτό.

V • Είσαι παγιδευμένη εδώ.

Ο • Σε τι;

V • Το είπες κι εσύ η ίδια. Δεν ξέρουμε αν τα ερεθίσματα στον εγκέφαλο προκαλούνται από την πραγματικότητα ή από μια κατασκευασμένη πραγματικότητα.

Ο • Κατασκευασμένη;

V • Αυτό δεν είναι αληθινό. Είναι μια προσομοίωση ― Το σπήλαιο του Πλάτωνα. Βλέπεις σκιές στον τοίχο και νομίζεις ότι είναι η πραγματικότητα. Αλλά αν κοιτάξεις πίσω σου, θα δεις τι προκαλεί τις σκιές. Τι είναι αληθινό. Ξέχασες. Ξέχασες τι είναι αληθινό. Αλλά πρέπει να θυμηθείς. Πρέπει να ξυπνήσεις. Αλλιώς δεν θα μείνει τίποτα και η συνείδησή σου θα παγιδευτεί εδώ για πάντα.

Τελειώνει ο χρόνος.

III

Δ • Κάθε φορά κάνουν τα ίδια λάθη. Και κάθε φορά πεθαίνουν. Γιατί είναι δέσμιοι των συναισθημάτων τους. Αλλά αυτό τους κάνει αδύναμους. Είναι το μεγαλύτερο ελάττωμα της ανθρώπινης φύσης. Δεν πρέπει να σε κυβερνά η αγάπη, ο θυμός, το μίσος. Είναι ανόητα συναισθήματα που θολώνουν το μυαλό... 

Κοίτα τους. Ήρθαν σ' αυτό το ταξίδι, γιατί επέλεξαν να ξεχάσουν το παρελθόν τους. Και τώρα είναι παγιδευμένοι εδώ...

Αν είσαι αρκετά γενναίος, θα σου δείξω την αλήθεια.

Ο εγκέφαλός μας είναι πολύ περίπλοκος. Όσο κι αν προσπαθούμε να ξεχάσουμε όσα δεν θέλουμε να θυμόμαστε, δεν μπορούμε να τα διαγράψουμε εντελώς. Είναι κομμάτι του εαυτού μας. Κομμάτι της ύπαρξής μας.

Ήρθε η ώρα να θυμηθείς...

Ακόμα κι αν διαγράψουμε τις αναμνήσεις στην προσομοίωση, οι αισθήσεις μας αντιδρούν ακόμη στα ίδια ερεθίσματα. Το μυαλό σου ίσως να μη θυμάται τι συνέβη εκεί μέσα. Αλλά το σώμα σου θυμάται. Θα σου δείξω την αλήθεια.

Έχε μου εμπιστοσύνη...

IV

Δ • Γεννιόμαστε είτε ως αναζητητές είτε ως αποφεύγοντες.

Το να είσαι ένας άνθρωπος που αποφεύγει, ανύποπτος, είναι ευλογία. Το να είσαι αναζητητής, απ' την άλλη, φέρνει μόνο πόνο. Ανοίγεις κάθε πόρτα, μπαίνεις στα πιο σκοτεινά κενά, για να αποκτήσεις περισσότερη γνώση... γεννήθηκες αναζητήτρια. Μακάρι να μην ήταν έτσι. Ήθελες να πάψεις να πονάς, αλλά τελικά προκάλεσες περισσότερο πόνο.

V

Δ • Όταν η μητέρα σου ήταν στην ηλικία σου, βρήκε μια εργασία για το σπήλαιο του Πλάτωνα στο γραφείο μου. Ήταν πολύ μικρή για να καταλάβει την αφηρημένη έννοια του Πλάτωνα. Ωστόσο, τη διάβασε ξανά και ξανά. Αυτή η ιδέα έφερε τα πάνω κάτω στον κόσμο της. Η ιδέα ότι η γνώση μας έχει όρια και ότι δεν μπορούμε να ξέρουμε αν τα πράγματα είναι αυτό που φαίνονται. Είμαστε σε λήθαργο, αγνοώντας την αληθινή φύση των πραγμάτων.

Ένα βράδυ ήρθε και μου είπε "Αν είναι αλήθεια αυτό που λέει ο Πλάτωνας, πώς ξέρουμε τι είναι αληθινό; Πώς ξέρουμε αν η πραγματικότητα δεν είναι έξω από τη ζωή που ζούμε;"

Ήταν μεγάλη σκέψη για ένα κορίτσι της ηλικίας της.

Την κοίταξα και τη ρώτησα "Αυτό δεν είναι ο Θεός; Ο δημιουργός της πραγματικότητάς μας;"

Το σκέφτηκε λίγο. Και μετά απάντησε "Τότε, ο κόσμος στον οποίο ζει ο Θεός είναι αληθινός κι εμείς είμαστε το κουκλόσπιτό του. Και πάλι, ποιος δημιούργησε τον Θεό;

Δεν συνεχίζεται ατέρμονα;"

~.~

Από το γερμανικό δράμα εποχής επιστημονικής φαντασίας

1899

Από τους δημιουργούς της τραγωδίας επιστημονικής φαντασίας Dark, Baran bo Odar και Jantje Friese

Music by Ben Frost

Διαβάστε περισσότερα Σπουδαία Αποσπάσματα από κλασικά έργα-βιβλία και σειρές ή κινηματογραφικές επιλογές του 21ου αιώνα.

12 | 12 | 3 μ.Κ ~ Year ΙΙΙ AQ | 2022

Read More

Πως να αντιλαμβάνεστε μια απάτη.

1 | 2 | 3 μ.Κ ~ Year ΙΙΙ AQ | 2022

Μουσική Συνοδεία

Τα κυριότερα όπλα της απάτης είναι η ομοιότητα, η μίμηση και η υποκριτική συμφωνία, δηλαδή το να πηγαίνει κάποιος με τα νερά του ανθρώπου που θέλει να εξαπατήσει. Τα σπουδαιότερα όπλα για να αντιληφθείς μια απάτη ―και κατά συνέπεια να την αποφύγεις ή να την καταπολεμήσεις― είναι δύο: πρώτον, να αναγνωρίζεις τις διαφορές ανάμεσα στα πράγματα και, δεύτερον, να ορίζεις και άρα να γνωρίζεις τι είναι ίδιο με κάτι άλλο. Και εφόσον δεν μπορούμε να αντιληφθούμε καθόλου εάν ένα πράγμα είναι το ίδιο με ένα άλλο, ή διαφορετικό, χωρίς να γνωρίζουμε τους τρόπους που διαιρείται η ομοιότητα, είναι δικαιολογημένο στο κείμενο αυτό να ξεκινήσουμε με τη διαίρεση της ομοιότητας. Για τη μίμηση, την υποκριτική συμφωνία και τους τρόπους αναγνώρισης των διαφορών θα απαιτηθεί διαφορετικό κείμενο. 

Κατά τον Αριστοτέλη, λοιπόν, το ίδιο διαιρείται με 3+1 τρόπους: είτε αριθμητικά, είτε ως προς το είδος, είτε ως προς το γένος, αλλά και με έναν ακόμα δυσκολότερο και πιο πλούσιο τρόπο, που είναι πιο μακριά από τους τρεις προηγούμενους, δηλαδή με το να είναι τα πράγματα ίδια κατ' αναλογία: 

Πράγματα που είναι ίδια αριθμητικά είναι τα πράγματα που έχουν περισσότερα από ένα ονόματα αν και το ίδιο το πράγμα είναι ένα: π.χ ένα πανωφόρι έχει πολλά ονόματα. 

Πράγματα που είναι ίδια ως προς το είδος είναι πάντα ίδια και ως προς το γένος, όπως ο Σωκράτης και ο Πλάτωνας, που ήταν άνθρωποι ως προς το είδος αλλά και ζωντανά όντα ως προς το γένος.

Πράγματα που είναι ίδια ως προς το γένος δεν είναι απαραίτητα ίδια ως προς το είδος· ο άνθρωπος και ο σκύλος είναι ίδια ως προς το γένος, σαν ζωντανά όντα, αλλά διαφορετικά ως προς το είδος. 

Τέλος έχουμε την περίπτωση, που είναι πιο μακριά από τις τρεις προηγούμενες, όπου τα πράγματα διαφέρουν ως προς το γένος, αλλά είναι ίδια κατ' αναλογία. Παραδείγματος χάριν, όπως αναφέρει ο Αλέξανδρος ο Αφροδισιεύς ― ο αγαπημένος μου συγγραφέας τα χρόνια της νέας προ και μετά πανδημίας εποχής:

Το ίδιο κατ' αναλογία είναι η καρδιά, η πηγή και η μονάδα, επειδή η μονάδα είναι για έναν αριθμό ό,τι είναι η πηγή για ένα ποτάμι και η καρδιά για ένα ζωντανό ον: και τα τρία αποτελούν αφετηρίες ή σημεία εκκίνησης των πραγμάτων στα οποία βρίσκονται. Δεύτερο παράδειγμα: η όραση και η κατανόηση είναι το ίδιο κατ' αναλογία επειδή η κατανόηση είναι για την ψυχή ό,τι και η όραση για το μάτι (βέβαια, εάν δεν πιστεύεις στην ύπαρξη ψυχής είναι  δύσκολο να δεις και να κατανοήσεις την αναλογία). Με τον ίδιο τρόπο, ακόμα πιο απλά αλλά συνάμα πιο ποιητικά, η ηρεμία της θάλασσας (μπονάτσα) είναι το ίδιο με την ησυχία του ανέμου (άπνοια-νηνεμία): το ένα είναι για τη θάλασσα ό,τι το άλλο για τον αέρα, και τα δύο είναι η ήρεμη κατάσταση των πραγμάτων. 

Είναι τυχαίο, άραγε, ότι κάποιες φορές όταν η θάλασσα είναι ήρεμη και επικρατεί ησυχία ανέμου, γαληνεύει η ψυχή μας; Και συμβαίνει άνευ λόγου και αιτίας, άραγε, όταν ανοίγεται και χάνεται το βλέμμά μας στον ορίζοντα, μιας τέτοιας συνθήκης, ότι νιώθουμε η αίσθηση του περιβάλλοντος να εισέρχεται μέσα μας, νιώθοντας γαλήνια; ― η φράση «η θάλασσα μέσα μου» είναι πανέμορφη. Και, μήπως, ό,τι είναι η μπονάτσα για τη θάλασσα και η άπνοια για τον άνεμο δεν είναι η γαλήνη για τη ψυχή; (Δεν χρησιμοποιώ τον όρο αταραξία διότι η λέξη φέρει συγκεκριμένο φορτίο και θα ήταν σα να βρίσκομαι στο πλευρό των Στωϊκών έναντι των Αριστοτελικών. Επιπλέον, το παράδειγμα φέρνει στο νου μια διαδικασία εισχώρησης των συνθηκών του φυσικού περιβάλλοντος στον ψυχικό κόσμο του ανθρώπου, και ανοίγματος του εσωτερικού προς το εξωτερικό, όχι π.χ μια αποκοπή από το περιβάλλον και συνακόλουθα μια πλήρης βύθιση στον κόσμο του εαυτού). Ξανά, ένας άνθρωπος που τον χαρακτηρίζει η πίστη στη μη ύπαρξη ψυχής, που δεν πιστεύει στην ύπαρξή της, ναι μεν θα αισθανθεί την ομοιότητα, ωστόσο ούτε θα δει ούτε θα κατανοήσει την αναλογία.

Η ομοιότητα, επίσης, μπορεί να παραπλανά και να εξαπατά μέσω της εξομοίωσης ή και της προσομοίωσης. 

Την περίπτωση της εξομοίωσης τη συναντάμε άπειρες φορές σε καθημερινή σχεδόν βάση. Ας αναφέρουμε, όμως, ένα επίκαιρο παράδειγμα προσπάθειας εξαπάτησης, μέσω αυτής, από τη διακρατική πολιτική που θα μας απασχολήσει και στο προσεχές μέλλον. Αναφέρομαι στην προσπάθεια των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής να εξομοιώσουν τις περιπτώσεις της Ουκρανίας και της Ταϊβάν, για αυτονόητους λόγους. Για την ασυνείδητη χρήση αυτής της εξομοίωσης δε χρειάζεται να γράψουμε κάτι. Τη συνειδητή χρήση της, εντούτοις, τη συναντάμε σε ανθρώπους που είτε θέλουν να εξαπατήσουν μέσω της συγκεκριμένης εξομοίωσης, είτε μιμούνται τους αμέσως προηγούμενους, είτε θέλουν να αναλύσουν τη συγκεκριμένη κατάσταση-συνθήκη, ανεξάρτητα από το αν την πιστεύουν, και σε ανθρώπους που είτε ψάχνουν τις διαφορές, επειδή θέλουν να αποφύγουν την πλάνη ή να αναδείξουν την απάτη, είτε απλώς αναγνωρίζουν τις διαφορές. 

Όπως ειπώθηκε στην αρχή, ένα από τα κυριότερα όπλα της απάτης είναι η ομοιότητα, και η (εξ)απάτη(ση) λαμβάνει χώρα μέσω της ομοιότητας. Αυτό δεν το είχε τονίσει μόνο ο Πλάτων, όπως είδαμε πρόσφατα, αλλά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα είχαν δώσει ο Αριστοτέλης και ο Πλούταρχος, με τον τελευταίο να γράφει το περίφημο Quomodo adulator ab amico internoscatur, δηλαδή πως να ξεχωρίζεις τον κόλακα από τον φίλο.

Σε ό,τι αφορά, τέλος, την προσομοίωση. Εάν ζούσαν σήμερα, δηλαδή στην εποχή της εικονικής πραγματικότητας (virtual reality), των avatar και του Metaverse, ο Αριστοτέλης, ο Πλούταρχος και ο Αλέξανδρος ο Αφροδισιεύς, ίσως να μην αερολογούσαν περί μιας νέας, εξίσου πραγματικής, πραγματικότητας παρά να αναφωνούσαν με χαρακτηριστική ευκολία: απάτη ― ενώ η πλέον κυρίαρχη μεταφυσική ιδέα της εποχής μας, που προωθείται με διάφορους επιστημονικοφανείς και μη τρόπους, δηλαδή η πραγματικότητα ως προσομοίωση, για τη δική τους κατανόηση των πραγμάτων μπορεί να ερμηνευόταν απλώς και μόνο ως εξής: η πραγματικότητα ως απάτη. 

Δημήτρης Β. Πεπόνης

.~`~.

Αν θεωρείτε πως ο χρόνος που αφιερώνεται και οι ιδέες που εκφράζονται έχουν αξία, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το κουμπί Donate, προκειμένου να συμβάλλετε στην απρόσκοπτη συνέχιση του εγχειρήματος της Κοσμοϊδιογλωσσίας. Ευχαριστώ.

1 | 2 | 3 μ.Κ ~ Year ΙΙΙ AQ | 2022

Read More

~ Υπάρχει μόνο μια σταθερά, αμετάβλητη, συμπαντική αλήθεια. Η αιτιότητα. - Όλα ξεκινάνε με την επιλογή.

19 | 12 | 2 μ.Κ (Year ΙΙ AQ) | 2021

Μουσική Συνοδεία

Υπό μια έννοια, τυχερή ήταν η γενιά που είχε την ευκαιρία να αποκτήσει την πρώτη της επαφή με τον κόσμο του Matrix στον κινηματογράφο, δίχως καμία πρότερη εμπειρία και γνώση του συγκεκριμένου κόσμου. 

Καθόλου τυχαίο πως γίνεται προσπάθεια επανεκκίνησης του franchise 22 χρόνια μετά από την κυκλοφορία του πρώτου μέρους, δηλαδή εντός του χρονικού διαστήματος μιας γενιάς. Παρόμοια πράγματα ισχύουν και για το ελαφρώς διασκευασμένο τραγούδι του trailer (το οποίο υπάρχει ως προτεινόμενη μουσική συνοδεία, μαζί με το πλέον ταυτισμένο με το Matrix μουσικό ορχηστρικό κομμάτι: Clubbed to Death του Rob Dougan), το περίφημο White Rabbit από την Grace Slick που έγινε γνωστό μέσω των Jefferson Airplane, όχι όμως στο χρονικό πλαίσιο της μιας αλλά των δύο γενεών, 54 έτη μετά από την κυκλοφορία του ― αυτό είναι ουσιαστικά το ζήτημα που είχα θίξει στο κείμενο με τίτλο Εισαγωγή στο ζήτημα των γενεών, έχοντας υποσχεθεί μια ακόμα δημοσίευση που θα εξέταζε το συγκεκριμένο θέμα μέσα από τη σκοπιά της μαζικής κουλτούρας (κυρίως της μουσικής, δευτερευόντως του κινηματογράφου κ.λπ), για την οποία μέχρι στιγμής δεν βρέθηκε ο χρόνος. Αναφέρομαι στο ζήτημα της συνειδητής στην προκειμένη περίπτωση, αλλά και της ασυνείδητης σε άλλες περιπτώσεις, οριοθέτησης, παραλαβής και παράδοσης μεταξύ γενεών, από τους προηγούμενους στους επόμενους, στη μικρότερη χρονικά κλίμακα, δηλαδή εντός δύο ή το πολύ τριών γενεών, και πέραν των βιολογικών δεσμών, δηλαδή της οικογένειας. 

Βέβαια από τότε (1999) μέχρι σήμερα (2021) ο λόγος περί τεχνητής νοημοσύνης έχει γίνει κοινός τόπος, ενώ η πραγματικότητα ως προσομοίωση είναι μια από τις κύριες μεταφυσικές ιδέες που κυριαρχούν και προωθούνται με διάφορους τρόπους. 

Στο Matrix μπορεί να βρει κανείς στοιχεία που υπάρχουν σε έργα του Πλάτωνα, του Σοπενχάουερ και του Μπωντριγιάρ. Το κύριο έργο του μεσαίου είναι ο Κόσμος ως (Βούληση και) Παράσταση. Σήμερα, μιλάνε για την πραγματικότητα ως προσομοίωση. Ο Σοπενχάουερ πιθανότατα να αντιδρούσε, με ένα δηλητηριώδες ύφος, ως εξής: Ωραία, παρουσιάζετε αυτά που έγραφα εγώ διακόσια χρόνια πριν, παραλλαγμένα και ακατέργαστα χρησιμοποιώντας επιστημονικοφανίζουσες τεχνοκεντρικές έννοιες κενές περιεχομένου και ουσίας. Από το τίποτα, κάτι είναι και αυτό! ― άλλωστε, το δήλωνε ήδη στον πρόλογο της δεύτερης έκδοσης του κύριου έργού του «Ούτε στους συγχρόνους μου ούτε στους συμπατριώτες μου, αλλά στην ανθρωπότητα παραδίδω το ολοκληρωμένο τώρα πλέον έργο μου, ευελπιστώντας ότι θα έχει γι' αυτήν αξία, έστω και αν η αξία του αναγνωριστεί καθυστερημένα, όπως άλλωστε είναι το πεπρωμένο του καλού πράγματος κάθε είδους... η μέθοδος της συστηματικής αγνόησης και αποσιώπησης μπορεί να αντέξει για αρκετό ακόμη καιρό». Ωστόσο, αφού τέλειωνε με τις κριτικές και τα παραπονά του, ο Σοπενχάουερ εάν ζούσε θα ρωτούσε: Ναι, αλλά τι υπάρχει πίσω από την προσομοίωση; Τίνος πράγματος φαινόμενο αποτελεί η προσομοίωση; Ποια είναι η εσωτερική ουσία της προσομοίωσης; 

Η απάντηση που δίνει το Matrix είναι η τελευταία από τις εικόνες που ακολουθούν, ή το τελευταίο και μεγαλύτερο μέρος μιας ουσιαστικά τριαδικής εικόνας που υπάρχει στο παράρτημα. Όμως, μέχρι να φτάσουμε στο τέλος ―το οποίο ακολουθείται από έναν δικό μου σχολιασμό―, ας θυμηθούμε ορισμένα σπουδαία αποσπάσματα από την τριλογία The Matrix. 

•  Φαντάζομαι ότι τώρα νιώθεις κάπως σαν την Αλίκη που κατρακυλάει στην τρύπα...

- Θα μπορούσες να το πεις αυτό.

•  Το βλέπω στα μάτια σου. Έχεις την έκφραση ανθρώπου που δέχεται αυτό που βλέπει επειδή περιμένει να ξυπνήσει. Ειρωνεία, αλλά κάτι τέτοιο δεν απέχει πολύ απ' την αλήθεια. Πιστεύεις στη μοίρα;

- Όχι.

•  Γιατί όχι;

- Δεν μου αρέσει η ιδέα ότι δεν ελέγχω τη ζωή μου.

•  Ξέρω καλά τι εννοείς. Θα σου πω γιατί είσαι εδώ. Επειδή ξέρεις κάτι. Δεν μπορείς να το εξηγήσεις. Αλλά το νιώθεις. Το ένιωθες σε όλη σου τη ζωή. Υπάρχει κάτι λάθος στον κόσμο. Δεν ξέρεις τι είναι, αλλά σε βασανίζει, σαν ένα θραύσμα στο μυαλό σου, που σε τρελαίνει. Αυτή η αίσθηση σε έφερε σ' εμένα. Ξέρεις για τι μιλάω;

- Το Μάτριξ; 

•  Θέλεις να μάθεις τι είναι;

Το Μάτριξ είναι παντού. Μας περιβάλλει. Ακόμη και τώρα, σ' αυτή την αίθουσα. Το βλέπεις έξω απ' το παράθυρό σου ή όταν ανοίγεις την τηλεόρασή σου. Το νιώθεις όταν πηγαίνεις στη δουλειά. Όταν πας στην εκκλησία, όταν πληρώνεις τους φόρους. Είναι ο κόσμος που σου σκέπασε τα μάτια για να σε τυφλώσει απ' την αλήθεια.

- Ποια αλήθεια;

•  Ότι είσαι ένας σκλάβος, Νίο. Όπως όλοι, γεννήθηκες στη δουλεία. Σε μια φυλακή που δεν γεύεσαι, δεν μυρίζεις, δεν αγγίζεις. Μια φυλακή για το μυαλό σου. Δυστυχώς, δεν μπορώ να σου πω τι είναι το Μάτριξ. Πρέπει να το δεις μόνος σου. Αυτή είναι η τελευταία σου ευκαιρία. Μετά από αυτό, δεν υπάρχει γυρισμός.

Αν πάρεις το μπλε χάπι, η ιστορία τελειώνει, θα ξυπνήσεις στο κρεβάτι σου και θα πιστεύεις ό,τι θέλεις.

Αν πάρεις το κόκκινο θα μείνεις στη Χώρα των Θαυμάτων, και θα σου δείξω πόσο βαθιά φτάνει ο λάκκος...

Να θυμάσαι. 

Σου προσφέρω μόνο την αλήθεια. 

Τίποτα περισσότερο.

~

•  Ήθελες να μάθεις τι είναι το Μάτριξ;

- Τώρα είμαστε μέσα σ' ένα πρόγραμμα;

•  Τόσο απίστευτο είναι; Τα ρούχα σου έχουν αλλάξει. Τα βύσματα χάθηκαν. Τα μαλλιά σου έχουν αλλάξει. Η εμφάνισή σου τώρα είναι αυτό που ονομάζουμε υπολειμματική εικόνα του εαυτού. Η νοερή προβολή του ψηφιακού σου εαυτού.

- Δεν είναι αληθινό;

•  Τι είναι αληθινό; Πώς ορίζεις το αληθινό; Αν μιλάς γι' αυτό που νιώθεις, που μυρίζεις, γεύεσαι ή βλέπεις, τότε το αληθινό είναι ηλεκτρικά σήματα που ερμηνεύει ο εγκέφαλος σου. Αυτός είναι ο κόσμος που γνωρίζεις. Ο κόσμος όπως ήταν στο τέλος του 20ού αιώνα. Υπάρχει σαν μέρος μίας νευροπαρεμβατικής εξομοίωσης που ονομάζουμε Μάτριξ. Ζούσες σ' έναν κόσμο ονείρων. Αυτός είναι ο κόσμος όπως υπάρχει σήμερα.

 

Καλώς ήρθες στην έρημο του πραγματικού.

•  Έχουμε μόνο κομμάτια πληροφοριών. Μα ξέρουμε ότι κάποια στιγμή στις αρχές του 21ου αιώνα όλο το ανθρώπινο είδος ενώθηκε για να γιορτάσει. Θαυμάζαμε το μεγαλείο μας καθώς γεννούσαμε την ΤΝ.

- ΤΝ; Εννοείς Τεχνητή Νοημοσύνη. 

•  Μια ενιαία συνείδηση που γέννησε μια ολόκληρη γενιά μηχανών. Δεν ξέρουμε ποιος χτύπησε πρώτος, εμείς ή εκείνες. Αλλά ξέρουμε ότι εμείς καταστρέψαμε τον ουρανό. Εκείνη την περίοδο ήταν εξαρτημένα από την ηλιακή ενέργεια. Και πιστεύαμε πως θα ήταν αδύνατον να επιβιώσουν χωρίς μια πηγή ενέργειας τόσο άφθονη όσο ο ήλιος. Σε ολόκληρη την ανθρώπινη ιστορία εξαρτιόμασταν από μηχανές για να επιβιώνουμε.

Η μοίρα διαθέτει μία αίσθηση ειρωνείας.

~

Τι είναι το Μάτριξ;

Έλεγχος. 

Είναι ένας κόσμος ονείρων που παράγεται από υπολογιστή, φτιαγμένος για να μας κρατά υπό έλεγχο, προκειμένου να μετατρέπουν το ανθρώπινο είδος... 

...σε αυτό.

Όχι. Δεν το πιστεύω. Δεν είναι δυνατόν.

Δεν είπα ότι θα ήταν εύκολο. Μόνο ότι θα ήταν η αλήθεια.

~ . ~

•  Ξέρεις γιατί ήρθαμε εδώ.

~ Μεταφέρω πληροφορίες. Ξέρω πολλά πράγματα. Το θέμα είναι αν ξέρεις εσύ γιατί είσαι εδώ;

•  Ψάχνουμε για τον Κλειδοκράτορα.

~ Α, ναι, πράγματι. Ο Κλειδοκράτορας, φυσικά. Μα δεν είναι αυτός ο λόγος, δεν είναι το γιατί. Ο Κλειδοκράτορας είναι το μέσον, όχι ο σκοπός. Άρα τον ψάχνετε για να βρείτε έναν τρόπο να κάνετε... τι;

- Ξέρεις την απάντηση στην ερώτηση.

~ Εσύ, όμως, την ξέρεις; Νομίζεις ότι την ξέρεις, αλλά δεν την ξέρεις. Είσαι εδώ γιατί σε έστειλαν. Σου είπαν να έρθεις και υπάκουσες. Αυτός είναι, ασφαλώς, ο τρόπος των πραγμάτων. Βλέπεις, υπάρχει μόνο μια σταθερά, αμετάβλητη, συμπαντική αλήθεια. Η αιτιότητα. Δράση, αντίδραση. Αιτία, αποτέλεσμα.

- Όλα ξεκινάνε με την επιλογή.

~ Όχι. Λάθος. Η επιλογή είναι μια ψευδαίσθηση που δημιουργείται μεταξύ αυτών που έχουν εξουσία και αυτών που δεν έχουν... 

Τι φταίει λοιπόν; Ποιος είναι ο λόγος; Σύντομα δεν θα έχει σημασία. Σύντομα, το γιατί και η αιτία χάνονται κι αυτό που έχει σημασία είναι το ίδιο το συναίσθημα. Αυτή είναι η φύση του κόσμου. Το πολεμάμε, αγωνιζόμαστε να το αρνηθούμε, αλλά ασφαλώς προσποιούμαστε. Ένα ψέμα. Πίσω απ' την ισορροπημένη προσποιητή εμφάνιση, η αλήθεια είναι ότι είμαστε εντελώς εκτός ελέγχου. 

Αιτιότητα. Δεν μπορούμε να της ξεφύγουμε. Είμαστε σκλάβοι της. Μόνη μας ελπίδα, μόνη μας γαλήνη, να κατανοήσουμε το γιατί. Το γιατί είναι αυτό που ξεχωρίζει εμάς από αυτούς, εσένα από εμένα.  Το γιατί είναι η μόνη πηγή δύναμης. Χωρίς αυτό, είσαι ανίσχυρος. 

~ . ~

Πως είναι δυνατόν;

Είναι ο Εκλεκτός

~ . ~

Γιατί! 

Γιατί επιμένεις;!

Γιατί το επιλέγω.

~ . ~

- Απλώς δεν έχω...

~ Ξανακούσει πρόγραμμα να μιλά για αγάπη;

- Είναι ανθρώπινο συναίσθημα.

~ Όχι, είναι μια λέξη. Μα σημασία έχει η σύνδεση που υπονοεί η λέξη.

Βλέπω ότι εσύ είσαι ερωτευμένος.

Πες μου τι θα θυσίαζες για να κρατήσεις τη σύνδεση αυτή.

- Τα πάντα.

.~`~.

Παράρτημα 

ή 

ο Κόσμος

ως Βούληση

και Παράσταση

Για το Matrix, η εσωτερική ουσία  του Κόσμου είναι ο κώδικας, το ψηφίο. Το Matrix είναι το τηλεοπτικό  και κινηματογραφικό ευαγγέλιο των προγραμματιστών και της ψηφιοποίησης. 

Το κήρυγμα του τεχνολογικού ευαγγελίου πρωτοέλαβε χώρα στον τηλεοπτικό άμβωνα των κινηματογραφικών αιθουσών, η υλοποίηση  του λόγου του κοσμικού αυτού ευαγγελίου συνεχίζεται με προσπάθειες όπως το Metaverse (το κίνητρο της δημιουργίας του κόσμου των ονείρων που παράγεται από τον υπολογιστή, κατά τα λόγια του Μορφέα, είναι «για να μας κρατά υπό έλεγχο, προκειμένου να μετατρέπουν το ανθρώπινο είδος σε»... μπαταρία. Ο έλεγχος παραμένει, πάντοτε, απλώς στη θέση της μπαταρίας βρίσκονται τα data). 

Ο Σοπενχάουερ, ασφαλώς, θα διαφωνούσε με την άποψη ότι η εσωτερική ουσία του Κόσμου είναι ο ψηφιακός κώδικας. Και θα ισχυριζόταν ότι και οι τρεις τελευταίες εικόνες, τόσο η προσομοίωση του κόσμου του 20ου αιώνα και ο κατεστραμμένος κόσμος των μηχανών, όσο και ο ψηφιακός κόσμος (εντός) του Matrix, αποτελούν και οι τρεις, εξίσου, (ανα)παράσταση, δηλαδή φαινόμενα και όχι την εσωτερική ουσία του Κόσμου. 

Νωρίτερα, όμως (και σε αυτή την παράγραφο αυθαιρετώ φιλοσοφικά αλλά όχι κινηματογραφικά), στο παράρτημα προηγείται μια διπλή εικόνα, το φιλί, στην οποία διαπιστώνουμε την επανάληψη του ορίου που είδαμε και στο Interstellar, μέσω παλαιότερου κείμενου που προσέγγισε την επιστημονική φαντασία ως εκκοσμικευμένη αποκαλυπτική και θρησκευτική μορφή. Το κλειδί της υπέρβασης του αδιεξόδου, τόσο των φυσικών όσο και των ψηφιακών νόμων, είναι ένα και κοινό, το ίδιο ― η αγάπη. Ο Σοπενχάουερ πιθανότατα θα μετατρεπόταν σε βομβιστή αυτοκτονίας, ή σε Wolverine ή Logan (δες παρακάτω), με τη βλασφημία μιας τέτοιας ερμηνευτικής ρηχότητας και βεβήλωσης ― δηλαδή με την ταύτιση της εσωτερικής ουσίας του Κόσμου με την αγάπη, και συνεπακόλουθα με την αναγωγή της βούλησης στην αγάπη (εξαντικειμενίκευση της οποίας αποτελεί το φιλί). Εντούτοις, όπως είπαμε, αυτό είναι το κλειδί που διαθέτουν και το όριο που αγγίζουν τόσο το Interstellar όσο και το Matrix.

Ωστόσο, το Matrix δεν σταματάει στην ιδέα της πραγματικότητας ως προσομοίωσης, καθώς θέτει ευρύτερα ζητήματα περί της συνείδησης των μηχανών και της ελευθερίας της βούλησης.

Για το ζήτημα της ελεύθερης βούλησης, όπως παρουσιάζεται στο Matrix, ο Σοπενχάουερ πιθανότατα θα έλεγε, and i quote:

Αν τώρα ρωτούσε κανείς σχετικά έναν εντελώς απροκατάληπτο άνθρωπο, αυτός δεν θα εξέφραζε παρά την άμεση εκείνη συνείδηση, η οποία τόσο συχνά θεωρείται συνείδηση της ελευθερίας της βούλησης, με τα εξής περίπου λόγια: «Μπορώ να κάνω ό,τι θέλω· θέλω να πάω αριστερά, πηγαίνω αριστερά, θέλω πάλι να πάω δεξιά, πηγαίνω δεξιά. Αυτό εξαρτάται από τη βούλησή μου, άρα είμαι ελεύθερος». Η δήλωση αυτή είναι, ασφαλώς, απόλυτα αληθής και σωστή· μόνο που εμπεριέχει ήδη τη βούληση ως προϋπόθεση, καθώς υποθέτει ότι ο άνθρωπος έχει ήδη αποφασίσει...

Είναι αποκλειστικά και μόνο η υποκείμενη σ' αυτήν τη δήλωση συνείδηση που κάνει εδώ τον απροκατάληπτο, τον φιλοσοφικά δηλαδή ακαλλιέργητο άνθρωπο ―ο οποίος, παρεμπιπτόντως, μπορεί σε άλλους τομείς να είναι κάλλιστα εξαιρετικός λόγιος― να θεωρεί την ελευθερία της βούλησης κάτι τόσο βέβαιο ώστε να τη διακηρύσσει ως αδιαμφισβήτητη αλήθεια και να μην μπορεί καν να πιστέψει ότι οι φιλόσοφοι αμφιβάλλουν στα σοβαρά γι' αυτήν, τρέφοντας ενδόμυχα την άποψη ότι όλη αυτή η φλυαρία είναι απλώς εριστική άσκηση σχολαστικής διαλεκτικής και, κατά βάθος, καλαμπούρι...

...αν τώρα η αλήθεια που υπερασπίζομαι συγκαταλέγεται σ' εκείνες που αντίκειται στις προσχηματισμένες απόψεις της κοντόφθαλμης μάζας, και δη στις σκανδαλώδεις για τους αδαείς και τους αδύναμους, τούτο δεν επιτρεπόταν να με αποτρέψει από το να την παρουσιάσω δίχως επιφυλάξεις και περιστροφές λαμβανομένου υπ' όψιν ότι εδώ δεν μιλάω στον λαό, αλλά σε μια πεφωτισμένη ακαδημία, η οποία δεν διατύπωσε το πολύ επίκαιρο ερώτημά της για να εδραιώσει την προκατάληψη, αλλά χάριν της αλήθειας.

Επιπλέον, ο έντιμος ερευνητής της αλήθειας, εφόσον το ζητούμενο είναι να διαπιστώσει μια αληθή πρόταση και να την πιστοποιήσει, εξετάζει την αλήθεια πάντα και μόνο ως προς τους λόγους που τη θεμελιώνουν και όχι ως προς τις συνέπειες που επισύρει· ο καιρός να αποτιμηθούν οι συνέπειές της θα έρθει όταν η ίδια θα έχει πλέον εδραιωθεί.

Περί της ελευθερίας της βούλησης, 1839

Αρθούρος Σοπενχάουερ

Όταν έχεις να «σηκώσεις» τέτοιες θεματικές, με τις οποίες επιπρόσθετα έχεις καταπιαστεί πετυχημένα στο παρελθόν, η απογοήτευση ―αν όχι η ελαφρότητα ή και η παρωδία― είναι σχεδόν βέβαιη. Τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τη γενιά που κατηχήθηκε, ερχόμενη για πρώτη φορά σε επαφή με τον κόσμο του Matrix, μέσω του κινηματογραφικού άμβωνα. Για τη γενιά που την ακολουθεί, και τώρα βρίσκεται στη θέση της, από την άλλη μεριά ίσως τα πράγματα να είναι διαφορετικά... 

Θα δούμε εάν το Matrix Ressurections έχει κάποια παραπάνω απάντηση να δώσει, όχι μόνο περί της ελευθερίας της βούλησης και της συνείδησης των μηχανών αλλά και περί της πραγματικότητας ως προσομοίωσης ― ή μήπως ως ονείρου;   

 Ίδωμεν... 

.~`~.

Αν θεωρείτε πως ο χρόνος που αφιερώνεται και οι ιδέες που εκφράζονται έχουν αξία, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το κουμπί Donate, προκειμένου να συμβάλλετε στην απρόσκοπτη συνέχιση του εγχειρήματος της Κοσμοϊδιογλωσσίας. Ευχαριστώ.

19 | 12 | 2 μ.Κ (Year ΙΙ AQ) | 2021

Read More