30 Ιουνίου 2017

28 Ιουνίου 2017

28 Ιουνίου 2017.

I
Η Αγία Σοφίά -δηλαδή ο ναός της Αγίας του Θεού Σοφίας- δεν είναι «πανανθρώπινο μνημείο, ανεξαρτήτως θρησκείας και πίστης», αλλά Ρωμαϊκή Ορθόδοξη Εκκλησία ή ορθότερα Ρωμαϊκός Ορθόδοξος Καθεδρικός Ναός. Τα εντος εισαγωγικών τα λένε ελληνόφωνοι κεμαλιστές.

Σημείωση
Και συμβολικά πλέον (γιατί κάποτε ήταν στην πράξη) αποτελεί Έδρα του Οικουμενικού Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως. Τέλος, όπως αποδεικνύεται κατ' επανάληψη, δυστυχώς για εμάς, ο Recep Tayyip Erdoğan έχει μεγαλύτερη σχέση -μάλλον ενστικτωδώς και δίχως να το επιδιώκει ή να το επιθυμεί- με τον Ιουστινιανό, απ' ό,τι έχει ο Jean-Claude Juncker (στον οποίον η Ελλάδα προσβλέπει). Η πολιτιστική Πρωτεύουσα του ενός είναι το Aachen ενώ του άλλου η Κωνσταντινούπολη. Και δεν αποτελούν επιχείρημα οι συνεχείς επαναλήψεις περί του λεγόμενου εξευρωπαϊσμού της Τουρκίας, καθώς η τελευταία δεν ενδιαφέρεται ούτε για την πλήρη ενσωμάτωση και αφομοίωση της Κωνσταντινούπολης στο Άαχεν, ούτε για την ιστορική της εξαφάνιση και τη μετατροπή της σε συνιστώσα μιας Ευρώπης του Ρήνου ή μιας Δύσεως του Ατλαντικού (μέσω 'εξευρωπαϊσμού' ή 'εκδυτικισμού' και ολοκληρωτικής αφομοίωσης της σε αυτές). Ενδιαφέρεται για διαφορετικής υφής, απτά πράγματα.


II
Επειδή επανέρχεται κατά καιρούς, δίχως καμία περαιτέρω εξηγηση, ανάλυση ή/και ερμηνεία, αυτο το διαγραμμάτακι-timeline, το οποίο αποτέλει ένα από τα μεγαλύτερα προπαγανδιστικά και λαϊκίστικα ιδεολογικά κόλπα (και έμμεσο τρόπο νομιμοποίησης) που έχουν κυκλοφορήσει ορισμένοι «ευρωπαϊστές», οι οποίοι ισχυρίζονται ή υπαινίσσονται πως ''η ειρήνη στην ευρωπαϊκή ήπειρο οφείλεται στην Ε.Ε'', ας κανουμε ορισμένες επισημάνσεις (όχι τίποτα άλλο, να δούμε ποιός είναι λαϊκίστής και ποιός όχι). Εν συντομία:


• 1. Η Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.) ιδρύεται το 1993 και οχι το 1957. Τα ιδρυτικά μέλη της Ε.Ο.Κ είναι έξι. Τα ιδρυτικά μέλη της Ε.Ε είναι δώδεκα (ενώ όταν τέθηκε σε ισχύ η Συνθήκη της Λισσαβώνας, το 2007, τροποποίηθηκε ολόκληρη η δομή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συγχωνεύοντας τα τρία θεμέλια-πυλώνες της -Συνθήκες Μάαστριχτ, Άμστερνταμ και Νίκαιας- σε μια ενιαία νομική οντότητα).

• 2. Οι συγκρούσεις, οι ανταγωνισμοί και οι πόλεμοι κατά τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου εξωτερικεύονταν στην περιφέρεια του διπολικού σύστηματος (και στο λεγόμενο τρίτο κόσμο).

• 3. Η σταθερότητα προκύπτει λόγω του ότι η «Ευρώπη» -ορθότερα οι ευρωπαϊκές χώρες- βρίσκονται υπό τον άμεσο ή έμμεσο έλεγχο δύο δυνάμεων κατοχής (μαλακής ή σκληρής), των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ρωσσίας.

• 4. Το ζήτημα της συγκράτησης ή του ελέγχου και της υπεροχής της Γερμανίας, που παραμένει το θεμελιακό γνώρισμα της δομής ισχύος της ευρωπαϊκής ηπείρου από τις αρχές του 20ου αιώνα, έχει επιλυθεί με το τέλος του πολέμου.

• 5. Πάγωμα των συγκρούσεων στο εσωτερικό της διπολικής δομής. Αμέσως μόλις μεταβλήθηκε η δομή του διεθνούς συστήματος, και οι «παγωμένες» συγκρούσεις «ξεπάγωσαν» και πόλεμοι ή οι ασύμμετρες συγκρούσεις ξεκίνησαν. Ο πόλεμος και η βία εντός της ευρωπαϊκής ηπείρου μάλιστα οδήγησε στην προσπάθεια απώθησης της πραγματικότητας μέσω λεκτικών κατασκευών όπως «Δυτικά Βαλκάνια» (η έννοια αυτή κατασκευάστηκε προκειμένου να απωθηθεί -και να μην γίνει αποδεκτό- το γεγονός πως ο πόλεμος επέστρεψε στην ευρωπαϊκή ήπειρο).

• 6. Οι κοινωνίες αυτές αποτελούν τη γεροντοκρατία της ανθρωπότητας. Οι νεανικές κοινωνίες είναι πιο κόντα, και σε πόλεμο και σε «αντιδημοκρατικές» επιλογές ή πολιτικές αναταραχές (το 1933 η ηλικιακή ομάδα από 20 ως 45 ήταν η μεγαλύτερη στην ιστορία της Γερμανίας, τόσο σε απόλυτους όσο και σε σχετικούς αριθμούς και η μέση ηλικία της γερμανικής κοινωνίας ήταν τα 29 έτη -όσο περίπου είναι σήμερα στο Ιράν, την Ινδονησία, το Ισραήλ και τη Τουρκία-, ενώ στις μέρες μας, η μέση ηλικία στη Γερμανια έχει ξεπεράσει τα 46 και πλησιάζει τα 47 έτη).

• 7. Τέλος, σε ό,τι αφορά ενδο-ευρωπαϊκό πολεμο από μεγάλες/μεσαίες δυνάμεις -πέρα από τις αμέσως προηγούμενες παρατηρήσεις-, όπως είχε πει και ο αείμνηστος Kenneth Waltz, λίγους μήνες πριν πεθάνει: ''Όταν οι μεγάλες δυνάμεις παρακμάζουν γίνονται αδιάφορες, δεν έχουν ενδιαφέρον. Ακριβώς όπως η Αθήνα και η Σπάρτη μετά από την άνοδο της Ρώμης, η Γερμανία και η Γαλλία είναι αδιάφορες τώρα. Μερικοί άνθρωποι υποστηρίζουν πόσο θαυμάσιο είναι είναι ότι η Ευρώπη έχει γίνει ειρηνική, αλλά αυτοί οι άνθρωποι γνωρίζουν τίποτα από ιστορία; Μια αναπόφευκτη συνέπεια των μεγάλων δυνάμεων που οδεύουν προς την παρακμή είναι ότι γίνονται ειρηνικότερες''.

Και όλα τα προηγούμενα εν συντομία και δίχως να αναφερθούμε στο -σημαντικότερο ίσως όλων- ζήτημα της πυρηνικής αποτροπής.

Σημείωσεις
[-] Όταν τέθηκε σε ισχύ η Συνθήκη της Λισσαβώνας τροποποίηθηκε ολόκληρη η δομή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συγχωνεύοντας τα τρία θεμέλια-πυλώνες της (Συνθήκες Μάαστριχτ, Άμστερνταμ και Νίκαιας) σε μια ενιαία νομική οντότητα. Από εκεί και πέρα δεν αναφέρει κανείς πως δεν υπάρχει συνέχεια. Περισσότερο technically λάθος είναι πάντως πως η Ε.Ο.Κ είναι η Ε.Ε, από το να θεωρήσουμε την Ε.Ε ως μια νέα οντότητα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.) αποτελεί μια οικονομική και πολιτική ένωση που ιδρύεται το 1993 -πως να το κάνουμε- ενώ οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες ήταν τρεις διεθνείς οργανισμοί (1952-1957) που αντικαταστήθηκαν. Πέρα, τέλος, από τη θεσμική διάσταση και μιλώντας πολιτικά, οι διεθνείς μεταβολές που έχουν συμβεί (ο πλανήτης μικρή σχέση έχει με τη δεκαετία του 1950, όπως έχουμε κατ' επανάληψη και πολύπλευρα καταδείξει και όπως θα διαπιστώσετε και παρακάτω) και η Γερμανία που είναι επανενωμένη, παραπέμπουν κατ' ουσίαν σε ένα διαφορετικό τοπίο. Το 1950 ο πληθυσμός στον πλανήτη ήταν 2.5 δισεκατομμύρια ενώ σήμερα είναι 7.5 δισεκατομμύρια.

[-] Υπάρχει και το γνωστό και κλασικό απόσπασμα του Παναγιώτη Κονδύλη, αλλά επέλεξα την πιο σύντομη αναφορά του Kenneth Waltz. Αναφέρομαι στο απόσπασμα από το κείμενο Η Ευρώπη στο κατώφλι του 21ου αιώνα: μια κοσμοϊστορική και γεωπολιτική θεώρηση: ''Οι αιματηρές συγκρούσεις ανάμεσα σε μεγάλα έθνη της δυτικής και της κεντρικής Ευρώπης έγιναν στις μέρες μας αδιανόητες επειδή η Ευρώπη έχασε την παγκόσμια κυριαρχία, ούτως ώστε οι ενδοευρωπαϊκοί ανταγωνισμοί δεν έχουν πλέον καθοριστική κοσμοϊστορική σημασία' γι’ αυτό και η έντασή τους κατ’ ανάγκη έπεσε κατακόρυφα. Στην ιμπεριαλιστική εποχή ο ανταγωνισμός των ευρωπαϊκών Δυνάμεων όχι μόνον δεν εμπόδισε τη συνολική ευρωπαϊκή επέκταση, αλλά και την επέτεινε... Στην εποχή της ευρωπαϊκής παγκόσμιας κυριαρχίας, λοιπόν, ο πλανήτης συνομαδωνόταν γύρω από τον άξονα των ενδοευρωπαικών ανταγωνισμών, ενώ τώρα τα ευρωπαϊκά έθνη οφείλουν να συνομαδωθούν ή να συνασπισθούν εν όψει των πλανητικών ανταγωνισμών. Τούτη η κοσμοϊστορική τομή συνιστά την προϋπόθεση της αναδιάρθρωσης της Ευρώπης. Συνάμα απετέλεσε για την Ευρώπη μια κατάσταση ανάγκης... Το ότι η κοσμοϊστορική τομή που αναφέραμε συνιστούσε κατάσταση ανάγκης γίνεται πρόδηλο και σε μιαν άλλη προοπτική. Το τέλος της παγκόσμιας κυριαρχίας της Ευρώπης συνέπεσε χρονικά με το τέλος των ευρωπαϊκών Νέων Χρόνων, όπως άλλωστε και η αρχή των Νέων Χρόνων σήμανε την αρχή της παγκόσμιας κυριαρχίας της Ευρώπης''.

Και συνέχιζε ο Κονδύλης: ''Τούτο σημαίνει: οι Νέοι Χρόνοι δεν ήσαν μονάχα (στην προοπτική της ιστορίας των ιδεών) ευρωπαϊκό φαινόμενο με την ειδοποιό έννοια του όρου, αλλά και (από οικονομική και πολιτική άποψη) ένα ευρωκεντρικό φαινόμενο''.


III
Δημοσιεύθηκαν οι αναθεωρημένες εκτιμήσεις για την εξέλιξη του παγκόσμιου πληθυσμού από τον Ο.Η.Ε (DESA: Department of Economic and Social Affairs. Population Division). Οσες και όσοι παρακολουθείτε σταθερά και για αρκετό χρονικό διάστημα, έχετε ενημερωθεί και πιθανώς διαμορφώσει άποψη και αντίληψη για τη γενικότερη πορεία των πραγμάτων, και δεν θα ξαφνιαστείτε ή δεν θα μάθετε κάτι πραγματικά νέο. Ωστόσο, ας κάνουμε μια ανακεφαλαίωση σημαντικών σημείων μαζί με ορισμένες παρατηρήσεις.

Οι προβλέψεις-εκτιμήσεις είναι για το 2030, το 2050 και φτάνουν μέχρι το 2100. Οι τελευταίες (2100) είναι αρκετά μακρινές και μάλλον όχι ιδιαίτερα αξιόπιστες και δεν θα ασχοληθούμε με αυτες. Θα εστιάσουμε στο 2050, δηλαδή στον κόσμο που θα ζήσουν ή θα προλάβουν οι άνθρωποι που σήμερα είναι κάτω των 30 ετών, και θα κάνουμε ορισμένες παρατηρήσεις για τις μεταβολές που έχουν συμβεί κατά τον τελευταίο αιώνα (1950-2050), τις οποίες θα προσθέσουμε εν καιρό σε παλαιότερες αντίστοιχες που έχουν γίνει από εδώ. Το 2030 είναι το δημογραφικό αύριο, είναι πολύ κοντινό, και δεν χρειάζεται να αναφερθούμε σε αυτό.

Αρχικά. Ο πληθυσμός στον πλανητη κατά το έτος 2017 εκτιμάται πως θα αγγίξει τα 7.6 δισεκατομμύρια. Στην Ασία κατοικούν 4.5 δισεκατομμύρια άνθρωποι, στην Αφρική 1.3 δισεκατομμύρια, στην Ευρώπη 742 εκατομμύρια, στη Λατινική Αμερική και στη Καραϊβική 646 εκατομμύρια και στη Βόρεια Αμερική 361 εκατομμύρια. Η Κίνα και η Ινδία είναι οι πολυπληθέστερες χώρες στον πλανήτη και μαζί αποτελούν το 37% του παγκόσμιου πληθυσμού με περίπου 2.7 δισεκατομμύρια ανθρώπους. Μέσα στα επόμενα χρόνια η Ινδία θα ξεπεράσει πληθυσμιακά την Κίνα.

Να τονισουμε πως όταν ο Ο.Η.Ε λέει Ευρώπη, εννοεί όλες τις χωρες δυτικα της Μόσχας συμπεριλαμβανομενης της ευρωπαϊκής Ρωσσίας (που αποτελεί και το πολυπληθέστερο τμήμα της). Για να γίνει κατανοητό. Ο πληθυσμός της Ευρώπης είναι 742 εκατομμύρια και αποτελεί το 9.8% του παγκόσμιου πληθυσμού, ενώ αυτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2016 ήταν 510 εκατομμύρια αποτελώντας το 6.8% του παγκόσμιού πληθυσμού (συμπεριλαμβάνωμένου του Ηνωμένου Βασιλείου. Δίχως το τελευταίο το πόσοστό πέφτει στο 5.9%). Η Ευρώπη αποτελεί την πιο γηρασμένη ήπειρο στον πλανήτη και θα είναι η μόνη ήπειρος που -εκτιμάται πως- θα έχει μικρότερο πληθυσμό το 2050 απ' ό,τι έχει σήμερα, το 2017.

Μέχρι το 2050 ο πληθυσμός της Γης θα αυξηθεί κατά 2.2 δισεκατομμύρια (μέση εκτίμηση, ούτε υψηλή ούτε χαμηλή). Η μεγαλύτερη αύξηση θα είναι στην Αφρική, έπειτα στην Ασία, ενώ θα ακολουθήσουν η Λατινική Αμερική και η Καραϊβική και η Βόρειος Αμερική.

Ο ρυθμός γονιμότητας σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες είναι κάτω από το επίπεδο που απαιτείται για την αντικατάσταση πληθυσμού (περίπου 2.1 γεννήσεις ανά γυναίκα) και στις περισσότερες περιπτώσεις είναι κάτω από αυτό το επίπεδο εδώ και αρκετές δεκαετίες. Οποιαδήποτε μικρή πιθανή αύξηση (π.χ από 1.6 σε 1.8 ή από 1.4 σε 1.6) δεν αναμένεται να επηρεάσει την πορεία μείωσης ή/και να αντιστρέψει τη συρρίκνωση του πληθυσμού στην Ευρώπη.

Μεταξύ των δέκα πολυπληθέστερων χωρών του κόσμου αυτή τη στιγμή, μια βρίσκεται στην Αφρική (Νιγηρία), πέντε στην Ασία (Μπαγκλαντές, Κίνα, Ινδία, Ινδονησία και Πακιστάν), δύο βρίσκονται στη Λατινική Αμερική (Βραζιλία και Μεξικό), μία στη Βόρεια Αμερική (Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής) και μία στην Ευρώπη (Ρωσική Ομοσπονδία). Από αυτές, ταχύτερα αναπτύσσεται ο πληθυσμός της Νιγηρίας, ο έβδομος μεγαλύτερος στον πλανήτη. Η Νιγηρία αναμένεται να ξεπεράσει τον πληθυσμό των Ηνωμένων Πολιτειών λίγο πριν από το 2050 και να γίνει η τρίτη μεγαλύτερη χώρα του πλανήτη (κάτι που θα συμβεί για πρώτη φορά μετά από περίπου 150 χρόνια - δες προηγούμενο σημείωμα). Το 2050, οι πληθυσμοί σε έξι από τις δέκα μεγαλύτερες χώρες θα ξεπερνούν τα 300 εκατομμύρια: Η.Π.Α, Κίνα, Ινδία, Ινδονησία, Νιγηρία και Πακιστάν.

Μεταξύ 1950 και 2015, οι περιφέρειες της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής ήταν κύριοι αποδέκτες-εισαγωγείς διεθνούς μετανάστευσης, ενώ η Αφρική, η Ασία και η Λατινική Αμερική και η Καραϊβική ήταν αποστολείς-εξαγωγείς. Ο συνολικός όγκος της μετανάστευσης σε διάφορες περιοχές του κόσμου αυξανόταν σταθερά μέχρι το 2010. Από το 2010 έως το 2015, οι εισροές μειώνονται, ειδικά στην Ευρώπη, ενώ οι εκροές από την Ασία, τη Λατινική Αμερική και τη Καραϊβική φανερώνουν αντίστοιχη μείωση (το ζήτημα της διεθνούς μετανάστευσης δεν είναι πρόσφατο, απλά έγινε επικαιρο τα τελευταία χρόνια). Αν και οι μετακινήσεις ανθρώπων από την Ασία, την Αφρική, τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική προς την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική αποτελούν βασικό χαρακτηριστικό των παγκόσμιων μεταναστευτικών μοτίβων εδώ και σχεδόν μισό αιώνα, οι μεταναστευτικές ροές εντός του λεγόμενου Νότου (δηλαδή μεταξύ Ασίας, Αφρικής και Λατινικής Αμερικής), υπήρξαν επίσης σημαντικές.

Το 2017, οι άνθρωποι ηλικίας 60 ετών και άνω στο σύνολο του πλανήτη υπολογίζονται σε 962 εκατομμύρια, αποτελώντας το 13% του παγκόσμιου πληθυσμού. Η Ευρώπη, πρωτοπόρος και γεροντοκρατία της ανθρωπότητας, βρίσκεται στην πρώτη θέση με το ποσοστό αυτό να είναι στο 25% του συνολικού πληθυσμού της. Μέχρι το 2050 αναμένεται πως στον πλανήτη θα υπάρχουν περίπου 2.1 δισεκατομμύρια άνθρωποι άνω των 60 ετών.

Κατά το 2017, η Αφρική έχει 12.9 άτομα ηλικίας από 20 έως 64 ετών για κάθε άτομο ηλικίας άνω 65 ετών. Αυτή η αναλογία είναι 7.4 για την Ασία, 7.3 για τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική, 3.8 για τη Βόρεια Αμερική και 3.3 για την Ευρώπη. Μέχρι το 2050, 7 χώρες στην Ασία, 24 στην Ευρώπη και 5 στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική αναμένεται να έχουν κάτω από 2 άτομα ηλικίας από 20 έως 64 ετών για κάθε άτομο ηλικίας άνω 65 ετών (αυτοί οι δείκτες υπογραμμίζουν τις δημοσιονομικές και πολιτικές πιέσεις που θα αντιμετωπίσουν κατά τις προσεχείς δεκαετίες τα δημόσια συστήματα υγειονομικής περίθαλψης, κοινωνικής πρόνοιας, συντάξεων κ.λπ).

Bullet Points

• Ο παγκόσμιος πληθυσμός αυξήθηκε κατά ένα δισεκατομμύριο από το 2005 και κατά δύο δισεκατομμύρια από το 1993, ξεπερνώντας τους 7.5 δισεκατομμύρια ανθρώπους το 2017 (το 1987 ο πληθυσμός στον πλανήτη ήταν 5 δισεκατομμύρια ενώ το 1927 ήταν 2 δισεκατομμύρια).

• Ο παγκόσμιος ρυθμός γονιμότητας αυτή τη στιγμή είναι 2.5 γεννήσεις (ανά γυναίκα).

• Η μείωση των επιπέδων και των ρυθμών γονιμότητας δεν έχει ως αποτέλεσμα μόνο έναν βραδύτερο ρυθμό αύξησης του πληθυσμού, αλλά και ταχύτερο ρυθμό αύξησης του ηλικιωμένου πληθυσμού.

• Το 25% του πληθυσμού που είναι ηλικίας 60 ετών και άνω στην Ευρώπη, αναμένεται να φθάσει το 35% μέχρι το 2050.

• Μεταξύ 2017 και 2050 αναμένεται πληθυσμιακή μείωση σε 51 κράτη, χώρες ή περιοχές. Σε αρκετές χώρες εκτιμάται πως ο πληθυσμός τους θα μειωθεί εώς και 15%, ανάμεσα στις οποίες η Βουλγαρία, η Κροατία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Πολωνία, η Μολδαβία, η Ρουμανία, η Σερβία, η Ουκρανία (οι ανατολικοευρωπαϊκές χώρες καταστράφηκαν κατά την περίοδο των δεκαετιών 1980-1990).

• Δέκα χώρες αναμένεται πως θα προσφέρουν συνολικά, περισσότερο από τη μισή παγκόσμια προβλεπόμενη πληθυσμιακή αύξηση κατά την περίοδο 2017-2050: Ινδία, Νιγηρία, Κονγκό, Πακιστάν, Αιθιοπία, Τανζανία, Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, Ουγκάντα, Ινδονησία και Αίγυπτος (δηλαδή αν ο πληθυσμός του πλανήτη αυξηθεί κατά Α μέχρι το 2050, αυτές οι χώρες μαζί θα συνεισφέρουν πάνω από Α/2)

• Όλο και περισσότερες χώρες έχουν ποσοστά ή/και ρυθμούς γονιμότητας που βρίσκονται κάτω από το επίπεδο αντικατάστασης πληθυσμού (2.10), και πολλές μάλιστα βρίσκονται σε αυτήν την κατάσταση εδώ και αρκετές δεκαετίες. Ογδοντατρεις (83) χώρες είχαν κάτω από 2.10 γεννήσεις (ανά γυναίκα) κατά την πενταετία 2010-2015, και 26 από αυτές, κάτω από 1.5 γεννήσεις (εδώ βρίσκεται και η Ελλάδα). Οι ογδοντατρεις (83) αυτές χώρες αντιστοιχούν στο 46% του παγκόσμιου πληθυσμού.

• Η συριακή προσφυγική κρίση είχε σημαντικό αντίκτυπο στα επίπεδα και τα μοτίβα της διεθνούς μετανάστευσης. Η εκτιμώμενη καθαρή εκροή από τη Συρία ήταν 4.2 εκατομμύρια άτομα μεταξύ 2010 και 2015. Οι περισσότεροι από αυτούς τους πρόσφυγες πήγαν στις γειτονικές χώρες, συμβάλλοντας σε ασυνήθιστα μεγάλη εισροή μεταναστών στην Τουρκία (καθαρή εισροή 1.6 εκατομμύρία σε πέντε χρόνια), το Λίβανο (1.25 εκατομμύρια) και την Ιορδανία (975 χιλιάδες).

• Μεταξύ 2015 και 2050, η υπέρβαση των θανάτων επί των γεννήσεων στην Ευρώπη προβλέπεται να ανέλθει σε 57 εκατομμύρια, ενώ η καθαρή εισροή μετανάστών αναμένεται να είναι περίπου 32 εκατομμύρια, γεγονός που υποδηλώνει συνολική μείωση του πληθυσμού της Ευρώπης κατά περίπου 25 εκατομμύρια, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Ο.Η.Ε.

Εξέλιξη περιοχών-ηπείρων σε ποσοστά επί του παγκόσμιου πληθυσμού (1950-2050)

1950 (Παγκόσμιος Πληθυσμός: 2.536.275)
Ασία 55,35%
Ευρώπη 21,66%
Αφρική 9,01%
Βόρεια Αμερική 6,80%
Λατινική Αμερική και Καραϊβική 6,6%

2017 (Παγκόσμιος Πληθυσμός: 7.550.262)
Ασία 59,65%
Αφρική 16,64%
Ευρώπη 9,8%
Λατινική Αμερική και Καραϊβική 8,6%
Βόρεια Αμερική 4,8%

2050 (Παγκόσμιος Πληθυσμός: 9.771.823)
Ασία 53,7%
Αφρική 25,8%
Λατινική Αμερική και Καραϊβική 7,9%
Ευρωπη 7,3%
Βόρεια Αμερική 4,4%

Επιμέρους Σχόλια - Σημειώσεις - Επισημάνσεις

[-] Το έτος 2015-2016, για πρώτη φορά, περισσότεροι άνθρωποι πέθαναν στην Ευρωπαϊκή Ένωση από ό,τι γεννήθηκαν (eurostat). Σε πληθυσμό 508,3 ανθρώπων στα 28 κράτη-μέλη της Ε.Ε, γεννήθηκαν περίπου 5,1 εκατομμύρια παιδιά ενώ πέθαναν πάνω από 5,2 εκατομμύρια άνθρωποι. Για πρώτη φορά η Ε.Ε κατέγραψε φυσική μείωση πληθυσμού. Ωστόσο ο πληθυσμός της αυξήθηκε κατά λίγο (από 508.3 υπολογίστηκε στα 510.1 εκατομμύρια, λόγω μετανάστευσης). Την ίδια περίοδο που στα 28 κράτη της Ε.Ε (των 500 και πλέον εκατομμυρίων) γεννήθηκαν 5.1 εκατομμύρια παιδιά, μόνο στην Τουρκία (των 80 εκατομμυρίων), το 2015 γεννήθηκαν 1.3 εκατομμύρια παιδιά (turkstat). Η Ελλάδα, ήταν μια από τις χώρες με τη μεγαλύτερη μείωση στην Ε.Ε.

[-] Την περίοδο που διανύουμε η Ασία βρίσκεται στην πληθυσμιακή της κορύφωση, ως προς το σύνολο του παγκόσμιου πληθυσμού. Εξέλιξη που θα λάβει πολιτική, οικονομική, θεσμική ή άλλη υπόσταση (από άποψη ισχύος, επιρροής κ.λπ) τις επόμενες δεκαετίες. Βρισκόμαστε δηλαδή στην αρχή της ανόδου της επιρροής, του εκτοπίσματος και της ισχύος της Ασίας που θα χαρακτηρίσει τις επόμενες δεκαετίες. Την πληθυσμιακή της κορύφωση, ως προς το σύνολο του παγκόσμιου πληθυσμού, η Αφρική θα την αγγίξει από το 2050 και ύστερα. Ο αιώνας που διανύουμε θα είναι ΑφροΑσιατικός.

[-] Την πληθυσμιακή της κορύφωση, ως προς το σύνολο του παγκόσμιου πληθυσμού, η Ευρώπη την άγγιξε μεταξύ 1500-1700 και μεταξύ 1850-1920. Τη δυναμική εμφάνιση της για πρώτη φορά η βόρειος Αμερικής την κάνει προς τα τέλη του 19ου και κυρίως στις αρχές του 20ου αιώνα.

[-] Η Αφρική και η Λατινική Αμερική ουσιαστικά επιστρέφουν εκεί που βρίσκονταν πληθυσμιακά πριν απο 4-5 αιώνες, ως προς το σύνολο του παγκόσμιου πληθυσμού, ποσοστιαία (απλά η Ευρώπη έχει μείωση και χάνει τη θέση της δεύτερης πολυπληθέστερης ηπείρου που κατείχε). Η Ευρώπη μέχρι το 2030 θα βρεθεί πληθυσμιακά εκεί που ήταν η Αφρική το 1950, ενώ η Αφρική περί το 2050 θα βρεθεί εκεί που ήταν η Ευρώπη το 1900 (το 1900 η Ευρώπη αποτελούσε το 25% του παγκόσμιου πληθυσμού).

[-] Όταν η Γαλλία, υπό τον Ναπολέοντα, εισέβαλε στην Οθωμανική Αίγυπτο (1798-1801), η Αίγυπτος είχε λιγότερο από 4 εκατομμύρια πληθυσμό, ενώ η Γαλλία κάτι λιγότερο από 30 εκατομμύρια. Το 1920 η Γερμανία είχε σχεδόν 70 εκατομμύρια πληθυσμό και η Αίγυπτος κάτι περισσότερο από 20 εκατομμύρια (η Γερμανία, εκεινη την περίοδο, είχε μεγαλύτερο πληθυσμό από την Τουρκία, την Αίγυπτο και το Ιράν μαζί). Ο τρέχων πληθυσμός της Αιγύπτου είναι 97 εκατομμύρια. Μέχρι το 2030 θα προσεγγίσει τα 120 εκατομμύρια, ενώ μέχρι το 2050 η Αίγυπτος θα ξεπεράσει τους 150 εκατομμύρια ανθρώπους. Πρέπει να γίνει αντιληπτή η κλίμακα των μεταβολών για τις οποίες μιλάμε.

[-] Η Τουρκία, το Κονγκό και το Ιράν έχουν ξεπεράσει οριακά ή θα ξεπεράσουν πληθυσμιακά τη Γερμανία, η οποία πέφτει από τη θέση της 16ης πολυπληθέστερης χώρας στον πλανήτη στη 19η. Υπό τις παρούσες συνθήκες, ο πληθυσμός της Τουρκίας αναμένεται να κορυφωθεί στα 95 εκατομμύρια μέχρι το 2050. Λίγο χαμηλότερα αναμένεται να βρεθεί ο πληθυσμός του Ιράν κατά την ίδια περίοδο.

[-] Η Ωκεανία το 1950 αποτελούσε το 0.43% του παγκόσμιου πληθυσμού και το 2050 θα αποτελεί το 0.58% (εκτίμηση για 57 εκατομμύρια ανθρώπους).

23 Ιουνίου 2017

Ολοκλήρωση τριών ιστορικών κύκλων ή εποχών.



Ζούμε την ολοκλήρωση τριών ιστορικών κύκλων ή εποχών. Την ολοκλήρωση της αμερικανικής ηγεμονικής περιόδου, το τέλος ή τη διάσπαση της «Δύσης» (δηλαδή τη διεύρυνση του χάσματος στο εσωτερικό, την αποσύνθεση ή πολυδιάσπαση, του ευρωατλαντικού κόσμου-χώρου) και την ολοκλήρωση της ευρωκεντρικής -κατόπιν δυτικοκεντρικής- εποχής. Ορισμένα σημεία καμπής:


• 1870-1875: Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής ξεπερνούν πληθυσμιακά τη Γερμανία και γίνονται η τέταρτη πολυπληθέστερη χώρα πίσω από τη Ρωσσία, την Ινδία και την Κίνα. Tο 1800 ο πληθυσμός των τότε Η.Π.Α ήταν πέντε (5) εκατομμύρια και της τότε Γερμανίας εικοσιένα (21) εκατομμύρια. Περί το 1880 ο πληθυσμός των Η.Π.Α ήταν 50 εκατομμύρια και της Γερμανίας 45 εκατομμύρια. Την ίδια περίοδο ο πληθυσμός της Βραζιλίας ήταν περίπου 10 εκατομμύρια.

• 1870-1890: Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής μεγαλύτερη οικονομία στον πλανήτη. Η Κίνα και η Ινδία χάνουν για πρώτη φορά την οικονομική πρωτοκαθεδρία, ενώ η Βρετανία χάνει τα πρωτεία της βιομηχανικής παραγωγής.

• 1890-1900: Οι Η.Π.Α τρίτη πολυπληθέστερη χώρα στον πλανήτη (όπως παραμένουν μέχρι σήμερα). Ξεπερνούν πληθυσμιακά τη Ρωσσία αν την εξετάσουμε ξεχωριστά και όχι ως αυτοκρατορία. Ως αυτοκρατορία η Ρωσσία παράμενει στην τρίτη θέση μέχρι το 1991 (δες σημειώσεις).

• 1900-1910: Έξι (6) χώρες από την ευρωπαϊκή ήπειρο στις δέκα πολυπληθέστερες του πλανήτη. Ρωσσία, Γερμανία, ΑυστροΟυγγαρία, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία και Ιταλία (εάν δεν συμπεριλάβουμε την Ολλανδία. Μόνα τους τα μητροπολιτικά εδάφη της Βρετάνιας και της Γαλλίας, δίχως τις αποικιακές κτήσεις, είναι μέσα στην πρώτη δεκάδα. Της Ολλανδίας όχι). Η ευρωπαϊκή ήπειρος -συμπεριλαμβανομένης της ευρωπαϊκής Ρωσσίας- αποτελεί σχεδόν το 25% του παγκόσμιου πληθυσμού. Ένας στους τέσσερις ανθρώπους στον πλανήτη γεννιέται, ζεί και περπατά στην Ευρώπη.

• 1917-1918: Οι Ηνωμένες Πολιτείες εισέρχονται στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο στο πλευρό της Βρετανίας και της Γαλλίας - ενώ η Ρωσσία αποχωρεί από αυτόν μετά από τις ρωσσικές επαναστάσεις. Η πλάστιγγα γέρνει εις βάρος της Γερμανίας. Διαμορφώνονται οι συνθήκες για τη γέννηση -ή γίνεται η σύλληψη και κυοφορία- της «Δύσεως». Ο πρώτος παγκόσμιος πόλεμος είχε ονομαστεί ''ο πόλεμος που θα τελειώνε όλους τους πολέμους''. Οδήγησε σε μεγά-πόλεμο.

• 1930-1935: Η Ιαπωνία ξεπερνά πληθυσμιακά τη Γερμανία και γίνεται η πέμπτη μεγαλύτερη σε πληθυσμό χώρα στον πλανήτη (ενώ η Ιταλία ξεπερνά τη Γαλλία και γίνεται η τέταρτη πολυπληθέστερη στην Ευρώπη).

• 1941: Υπογράφεται η Χάρτα του Ατλαντικού. Πιστοποιητικό γέννησης της «Δύσεως» (West). Επί αυτής της συμφωνίας θα οικοδομηθεί μεγάλο μέρος του μεταπολεμικού κόσμου. Θεσμοί, δομές, προσανατολισμοί, πρότυπα και αρχές που θα κυριαρχήσουν και θα διαμορφώσουν το παγκόσμιο πολιτικό τοπίο μετά τον πόλεμο έχουν τις ρίζες τους σε αυτήν.

• 1945: Το κέντρο βάρους του διεθνούς συστήματος αποχωρεί οριστικά από την «Ευρώπη» (της Abendland) και μεταφέρεται σε εξω-ευρωπαϊκούς χώρους. Στην διατλαντική Δύση (West) και στην ευρασιατική Ανατολή που θα αποτελέσουν τα δύο συστατικά μέρη του διπολικού συστήματος.

• 1949: Δύο ημέρες μετά από την παράδοση της Ιαπωνίας, η Ινδονησία κυρήσσει την ανεξαρτησία της. Η Ολλανδία με στρατιωτικά και διπλωματικά μέσα επιδιώκει την επανεγκαθίδρυση της κυριαρχίας της. Μετά από διεθνείς πιέσεις -συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών- η Ολλανδία αναγκάζεται να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία της συγκεκριμένης χώρας (η οποία θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο τις δεκαετίες που έρχονται).

• 1950: Τέσσερις (4) χώρες από την ευρωπαϊκή ήπειρο στις δέκα πολυπληθέτερες του πλανήτη. Ρωσσία, Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο και Ιταλία. Την ίδια χρονιά υπάρχουν 60 αναγνωρισμένα από τον Ο.Η.Ε κράτη.

• 1957-1958: Ίδρυση της Ε.Ο.Κ από τις χώρες της Ευρώπης του Ρήνου ή της Καρολίγγειας Ευρώπης (αυτή δεν είναι Ευρώπη της Δύσης/West, κάτι που ίσως κάποια στιγμή γίνει αντιληπτό).

• 1961: Η Ινδία καταλαμβάνει μέσω εισβολής την περιοχή της Γκόα-Goa (γνωστή από την μουσική Trance και τα Rave Party) την οποία κατείχε η Πορτογαλία μαζί με άλλα μικροεδάφη και αποικιακές κτήσεις (Daman and Diu). 451 έτη πορτογαλικής -έμμεσης ή άμεσης- κυριαρχίας ολοκληρώνονται και μαζί τους ένας ιστορικός κύκλος (1505-1961).

• 1965-1970: Η Βραζιλία ξεπερνά πληθυσμιακά τη Γερμανία και γίνεται η έβδομη μεγαλύτερη σε πληθυσμό χώρα του πλανήτη. Η Ιαπωνία ξεπερνά οικονομικά τη Γερμανία και γίνεται η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στον πλανήτη το 1968 (Οι Γάλλοι, εν τω μεταξύ, παίζουν με τα λουλούδια φωνάζοντας "Adieu, de Gaulle!". Ο de Gaulle αποχωρεί στην ενδοχώρα - θεωρείται ως too self-centered, too authoritarian, too conservative, and too anti-American: Erdoğan À la française. Την επόμενη χρονιά παραιτείται).

• 1971-1973: Κατάρρευση της παγκόσμιας οικονομικής ηγεμονίας των Η.Π.Α («Δόγμα Νίξον»). Ο αριθμός των αναγνωρισμένων από τον Ο.Η.Ε κρατών ανέρχεται στα 127. Είσοδος του Ηνωμένου Βασίλείου και της Ιρλανδίας στην Ε.Ο.Κ (1973), ή ορθότερα στις «Ευρωπαϊκές Κοινότητες». Μέσω αυτής της εξέλιξης κινούμαστε προς την κατεύθυνση της Ευρώπης της Δύσης (West).

• 1980-1985: Μια (1) χώρα από την ευρωπαϊκή ήπειρο στις δέκα πολυπληθέτερες του πλανήτη: η Ρωσσία. Είσοδος της Ελλάδας και της Ισπανίας στην Ε.Ο.Κ. Κινούμαστε προς την κατεύθυνση της Ευρώπης της Occident (αν δεν καταλαβαινεις διάβασε εδώ ή συνέχισε παρακάτω).

• 1985-1990: Υπερχρέωση των Η.Π.Α και σταδιακή εξάρτηση της χρηματοδότησης της χώρας από ξένους πιστωτές που έχει τις ρίζες της στην υπερανάπτυξη της στρατιωτικής ισχύος τους. Οι Η.Π.Α σταδιακά θα εισέλθουν σε μια περίοδο κατά την οποία θα αρχίσουν να πετάνε βάρη από πάνω τους και να μεταφέρουν ή να μετακυλίουν βάρη σε άλλους.

• 1989-1990: Επανένωση της Γερμανίας μετά από 41 έτη. Οι διαδηλωτές στη Λειψία φώναζαν «Wir sind ein Volk!» (Είμαστε ένας λαός). Παρά τις επιφυλάξεις, ουδείς θεώρησε πως η Γερμανία του Κολ αποτελούσε για την Ευρώπη την απειλή που είχε αποτελέσει η Γερμανία του Χίτλερ. Ωστόσο η ενοποίηση της θα οδηγήσει στη σταδιακή μεταβολή της δομής ισχύος στην Ευρώπη σε ηπειρωτική και γερμανοκεντρική, μέσω της μελλοντικής υπεροχής της επανενωμένης Γερμανίας. Ο πληθυσμός της στα 78 εκατομμύρια. Η ενοποίηση αυτή θα μας οδηγήσει πλησιέστερα προς την Ευρώπη της Abendland. Η Βραζιλία διεξάγει προεδρικές εκλογές για πρώτη φορά μετά από 29 έτη με τον Fernando Collor de Mello να είναι ο πρώτος δημοκρατικά εκλεγμένος Πρόεδρος της Βραζιλίας από το 1961. Ο πληθυσμός της είναι 150 εκατομμύρια.

• 1991: Διάλυση της Ε.Σ.Σ.Δ. Δύο χρόνια μετά ίδρυση της Ε.Ε. Τα διεθνώς αναγνωρισμένα κράτη είναι 160. Η κατάλυση της Ε.Σ.Σ.Δ μπορεί να ιδωθεί (όσο και αν κάτι τέτοιο δεν αρέσει σε ορισμένους) στα πλαίσια συνέχισης της αποαποικιοποίησης. Και αυτή η ματιά, το αντιλαμβανόμαστε πλέον, οδηγεί σε πιο γόνιμες προσεγγίσεις από τις θριαμβολογίες της εποχής οι οποίες διαψεύσθηκαν: «Η δημοκρατία νίκησε», έγραφε ο Ζμπίγκνιου Μπρεζίνσκι ενώ ο Φράνσις Φουκουγιάμα είδε να εγκαινιάζεται το τέλος της ιστορίας. Μάλλον θα ήταν ορθότερο να ρωτήσουμε, το τέλος της ιστορίας τίνος;

• 1995-2000: Η Αφρική ξεπερνά πληθυσμιακά την Ευρώπη. Για πρώτη φορά στην καταγεγραμμένη ανθρώπινη ιστορία, η δεύτερη πληθυσμιακά ήπειρος στον πλανήτη, η ευρωπαϊκή, περνά στη τρίτη θέση πίσω από την Ασία και την Αφρική. Μέχρι το 2030-2040 αναμένεται να βρεθεί στη τέταρτη. Θα την ξεπεράσει η Λατινική Αμερική (Από το 1980 μεχρι σήμερα, περίπου 40 χρόνια, η Ευρώπη ως ήπειρος, και οι 35-40 χώρες, δεν εχει αυξήθει πληθυσμιακά πάνω από 50 εκατομμύρια. Οι Η.Π.Α μόνες τους κατά το ίδιο χρονικό διάστημα αυξήθηκαν πάνω από 100 εκατομμύρια ενώ ο υπόλοιπος πλανήτης περίπου τρία δισεκατομμύρια (δηλαδή 3000 εκατομμύρια).

• 1997: Ιδρύεται η Ομάδα των Είκοσι γνωστή ως G-20. Ξεκινά η αποδυναμώση της σημασίας των G8, οι οποίοι έγιναν G7. Εξέλιξη που εσφαλμένα και λόγω παλαιών συνηθειών ερμηνεύτηκε ως «απομόνωση» της Ρωσσίας ενώ την ίδια στιγμή αποδυναμωνόταν, γινόταν αδιάφορη και έχανε τη σημασία της η ομάδα G7: ''The Irrelevant Seven'' (μια αντίστοιχη εξελιξη θα πρέπει να προσέξει η Ελλάδα σε σχεση με το ΝΑΤΟ. Δηλαδή την περίπτωση η αποχώρηση ή αποβολή μιας χώρας από αυτό -όπως συνέβη με τη Ρωσσία στην περίπτωση των G8- παράλληλα με άλλες εξελίξεις, όπως η δημιουργία «ευρωστρατού», να συμβεί τη στιγμή που περιπέφτει σε ανυποληψία ή γίνεται αδιάφορος ο οργανισμός και ενώ ορισμένοι θα ποντάρουν όλα τα λεφτά τους σε αυτόν για την αναβάθμιση τους). Η Τουρκία είναι μέλος της Ομάδας G-20 (είναι η 18η μεγαλύτερη οικονομία στο πλανήτη).

• 1997-1999: Ανάκτηση και επιστροφή κυριαρχίας του Hong Kong από τη Βρετανία στην Κίνα. Ολοκληρώνεται ένας ιστορικός κύκλος που ξεκινά με τους Πόλέμους του Οπίου (1839-1997). Με την επιστροφή και ανάκτηση της κυρίαρχιας του Macau από την Πορτογαλία στην Κίνα δύο χρόνια αργότερα, το 1999, πάμε ακόμη βαθύτερα στον ιστορικό χρόνο. Το Macau ήταν η παλιότερη ευρωπαϊκή αποικία στην Κίνα. Ένας ακόμη ιστορικός κύκλος ολοκληρώνεται (1557-1887-1999). Ριζική απο-ευρωαποικιοποίηση προκειμένου η Κίνα να συνάψει επί ίσοις όροις σχέσεις με την «Ευρώπη», τη «Δύση» και τον Κόσμο. Ο οδυνηρός αιώνας των ετεροβαρών συνθηκών που υποβίβασε την Κίνα σε ένα έθνος «όμοιο με όλα τα υπόλοιπα» και την έθεσε κάτω από την κυριαρχία των «βαρβάρων» οδηγώντας στην ταπείνωση της, φτάνει στο τέλος του.

• 2002: Η Ελβετία, μια ουδέτερη χώρα, γίνεται μέλος του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ναι, δεν ήταν). Ιδρύεται το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και η Ινδία από τα λεγόμενα «δημοκρατικά», η Κίνα και η Ρωσία από τα λεγόμενα «αυταρχικά», δεν έχουν επικυρώσει -ακόμα και εάν έχουν υπογράψει- το Καταστατικό της Ρώμης για το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (εδώ τίθεται επί τάπητος το ζήτημα του κινήματος της παγκόσμιας διακυβέρνησης, στο οποίο όμως δεν μπορούμε να επεκταθούμε σε αυτό το σημείωμα).

• 2003-2006: Ο πόλεμος στο Ιράκ απομακρύνει τις Η.Π.Α και τις χώρες της Ε.Ε. Μαζικές αντιαμερικανικές/πολεμικές διαδηλώσεις στις 15 Φεβρουαρίου του ίδιου χρόνου σε όλα τα μεγάλα ευρωπαϊκά αστικά κέντρα -Λονδίνο, Μαδρίτη, Βερολίνο, Παρίσι και άλλου-, ενάντια στον πόλεμο του Ιράκ (τρία χρόνια μετά ο Jürgen Habermas θα κυκλοφορήσει το -μετριότατο- βιβλίο του αποτελούμενο από μια συλλογή κειμένων, με τίτλο The Divided West). Εισερχόμαστε με εμφατικό, σχεδόν επίσημο και δημόσιο τρόπο στην περίοδο διάσπασης της «Δύσης» (δεν μας επιτρέπει ο χώρος εδώ να παρεκκλίνουμε και να αναλύσουμε τι είναι κατά Habermas η «Δύση». Κατ' ουσίαν, γι' αυτόν, είναι το καντιανό πρόγραμμα - kantian project). Ξεκινούν οι λεγόμενες πολύχρωμες επαναστάσεις στον μετασοβιετικό χώρο που μέσω του Λιβάνου (επανάσταση και πόλεμος) θα καταλήξουν σε αυτές του αραβικού κόσμου, ενώ σταδιακά εκτοξεύεται ο αριθμός των θυμάτων από τρομοκρατικές επιθέσεις. Η άνοδος της τρομοκρατίας, η αποδυνάμωση της κρατικής κυριαρχίας και η αναρχοποίηση του διεθνούς συστήματος ή περιφερειακών υποσυστημάτων -φαινόμενα που όλα καταλήγουν ή εκβάλλουν σε καταστροφή ή/και ρευστοποίηση κρατών- δεν είναι άσχετα μεταξύ τους φαινόμενα.

• 2009-2015: Τίθεται σε ισχύ η Συνθήκη της Λισσαβώνας η οποία τροποποίησε ολόκληρη τη δομή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συγχωνεύοντας τα τρία θεμέλια-πυλώνες της (Συνθήκες Μάαστριχτ, Άμστερνταμ και Νίκαιας) σε μια ενιαία νομική οντότητα. Ευρωπαϊκές κρίσεις. Κρίση της ζώνης ευρω (οικονομική-χρέους), της ζώνης Σένγκεν (μεταναστευτική-προσφυγική) και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Υπερθνικές vs έθνικές πολιτικές. Τάσεις επαναφοράς κυριαρχίας και εθνοκρατικοποίηση πολιτικών. Άνοδος «ευρωσκεπτικισμού». Κλείσιμο συνόρων κ.λπ). Οι σχέσεις Η.Π.Α και Ε.Ε ή «Ευρώπης» φτάνουν στο ναδίρ τους, στο χειρότερο σημείο τους εδώ και 70-80 χρόνια (από τη δεκαετία του 1930). Διεύρυνση του χάσματος μεταξύ των δύο πλευρών του Ατλαντικού.

• 2010-2011: Η Κίνα ξεπερνά οικονομικά την Ιαπωνία. Για πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία οι δύο από τις τρείς μεγαλύτερες οικονομίες του πλανήτη βρίσκονται στην περιοχή της ανατολικής Ασίας (το παγκόσμιο οικονομικό κέντρο βάρους κατά τις δεκαετίες 1970-1980 βρισκόταν στον Ατλαντικό, μεταξύ Αμερικής και Ευρώπης). 193 αναγνωρισμένα κράτη απο τον Ο.Η.Ε. Το Νότιο Σουδάν κυρήσσει ανεξαρτησία. Εμφύλιος πόλεμος. Ο Gaddafi δολοφονείται. H Libyan Arab Jamahiriya φτάνει -de facto- στο τέλος της (1977–2011).

• 2012-2016: Ολοκλήρωση της αμερικανικής ηγεμονικής περιόδου. Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής υπήρξαν στρατηγική, ηγέτιδα δύναμη σε τρεις καθοριστικές στιγμές του εικοστού αιώνα στην ευρωπαϊκή ήπειρο: μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, και μετά τον Ψυχρό Πόλεμο. Σήμερα, έναν αιώνα μετά από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ουάσιγκτον δεν διαδραματίζει πλέον αυτόν το ρόλο (1917-1945-1957-1993-2012). Οι Η.Π.Α παραμένουν η ισχυρότερη μονάδα στο διεθνές σύστημα.

• 2013: Η Κίνα το μεγαλύτερο εμπορικό έθνος στον πλανήτη. Στις 30 Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους, λόγω και της έντονης κομματικής πόλωσης και αντιπαράθεσης που οδήγησε σε νομοθετική εμπλοκή με αφορμή την ανάγκη αύξησης του ορίου του δημοσίου χρέους πάνω από τα 16,7 τρισεκατομμύρια δολάρια, η Αμερικανική Κυβέρνηση αναγκάζεται να οδηγηθεί σε αναστολή της λειτουργίας της για περίπου ένα μήνα. Μεγάλο πλήγμα στο διεθνές κύρος και το παγκόσμιο γόητρο των Η.Π.Α.

• 2014: H Κίνα μεγαλύτερη οικονομία στον πλανήτη (με όρους PPP) και δεύτερη μεγαλύτερη (nominal) από το 2011. Για πρώτη φορά μετά από σχεδόν 150 χρόνια, οι Η.Π.Α πέφτουν στην δεύτερη θέση (με όρους PPP).

• 2016: Συμμετοχή απάντων των συμμάχων των Ηνωμένων Πολιτειών -πλην Ιαπωνίας- στην Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB). Αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η απόφαση για αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ε.Έ σηματοδοτεί την ολοκλήρωση μιας ιστορικής περιόδου (1973-2016), φανερώνει τις αλλαγές που έχουν λάβει χώρα κατά τον μετασχηματισμό της Ε.Ο.Κ σε Ε.Ε (1957-1993) και εμβαθύνει τη διάσπαση ή αποσύνθεση της «Δύσης» (2003-2016). Η Ε.Ε μεταβάλλεται όλο και περισσότερο σε ηπειρωτική δομή. Η πορεία αυτή ξεκίνά, όπως προαναφέραμε, με την ενοποίηση της Γερμανίας και τη σταδιακή μεταβολή της δομής ισχύος της Ευρώπης σε ηπειρωτική και γερμανοκεντρική, μέσω της υπεροχής της επανενωμένης Γερμανίας. Με αυτή την εξέλιξη -την αποχώρηση της Βρετανιάς- απομακρυνόμαστε από την την Ευρώπη της West και ερχόμαστε πιο κοντά στην Ευρώπη της Abendland. Η Ευρώπη του Ρήνου (και όχι της Δύσης) ή η Καρολίγγεια Ευρώπη επανεμφανίζεται δυναμικά μετά από το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος με τη συνάντηση των έξι ιδρυτικών μελών, όχι της Ε.Ε -όπως συνήθως λέμε- αλλά της Ε.Ο.Κ (η συνάντηση δίχως τα υπόλοιπα μέλη της Ε.Ε είναι ενδεικτική και φανερώνει πως δεν μιλάμε ούτε για τη διατλαντική Ευρώπη της West, ούτε για την ευρω-μεσογειακή Ευρώπη της Occident).

• 2020-2025: Θα έρθει για πρώτη φορά στην εξουσία μια γενιά ηγετών που η πολιτική τους εμπειρία δεν θα έχει διαμορφωθεί από τον Ψυχρό Πόλεμο και δεν θα διαθέτει τον ίδιο συναισθηματικό δεσμό και την ίδια προσκόλληση στην ευρω-ατλαντική δομή και στη διατλαντική συνεργασία και σχέση. Μια εποχή ή ένας ιστορικός κύκλος που ξεκίνησε το 1917 και παγιώθηκε το 1945 -η εποχή της «Δύσης»- θα έχει ολοκληρωθεί.


Σημειώσεις - Επισημάνσεις

[-] Bonus. 2017: Η Ινδία ξεπέρασε οικονομικά το Ηνωμένο Βασίλειο (nominal, γιατί με όρους PPP βρίσκεται ήδη από το 2011 στη τρίτη θέση) και η Πολιτεία της Καλιφόρνια τη Γαλλία. Η Βρετανία και η Γαλλία αποτελούν δύο χώρες που κάνουν την πιο απέλπιδα προσπάθεια να γατζωθούν από τις ψευδαισθήσεις τους ότι είναι μεγάλες δυνάμεις. Η Κίνα εάν πιεστεί, μπορεί να πιέσει και η ίδια μέσω της Καλιφόρνια και να γονατίσει τις Η.Π.Α (Θα πρέπει να τα σκεφτόμαστε αυτά σιγά, σιγά). Ο Xi Jingping πρόσφατα συναντήθηκε με τον Κυβερνητη της Καλιφόρνια.

[-] Επί αιώνες και για όσο χρονικό διάστημα η Ρωσσία είχε αυτοκρατορική δομή -είτε τσαρική, είτε σοβιετική- οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν κατάφεραν να ξεπεράσουν πληθυσμιακά τη Ρωσσία. Αυτό συνέβη με την κατάλυση της Ε.Σ.Σ.Δ. Το 1989 ο πληθυσμός της Ε.Σ.Σ.Δ ήταν 286 εκατομμύρια και των Η.Π.Α 248 εκατομμύρια. Το 1991 είναι η πρώτη φορά που οι Ηνωμένες Πολιτείες αποκτούν ένα τέτοιο πλεονέκτημα και προβάδισμα έναντι της Ρωσσίας.

[-] To 1950 υπήρχαν (8) χώρες από την ευρωπαϊκή ήπειρο στις είκοσι πολυπληθέστερες του πλανήτη. Σήμερα είναι μόνον δύο (2), ενώ χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιταλία που ήταν στις πρώτες δεκά τότε, τώρα βρίσκονται εκτός εικοσάδας. Μέσα στις επόμενες δύο δεκαετίες θα υπάρχει μονάχα μια ευρωπαϊκή χώρα στις πρώτες είκοσι (η Ρωσσία) και καμία στην πρώτη δεκάδα.

[-] Το 1904 ο Joseph Chamberlain δήλωνε «Η εποχή των μικρών εθνών έχει περάσει προ πολλού, έφτασε η εποχή των Αυτοκρατοριών». Από τότε διαλύθηκαν η Ρωσική, η Γερμανική, η ΑυστροΟυγγρική, η Οθωμανική και η Ιαπωνική Αυτοκρατορία, ενώ μεταπολεμικά διαλύθηκαν η Βρετανική, η Γαλλική, η Ολλανδική, η Πορτογαλική, η Βελγική και η Σοβιετική. Η Ισπανία, αν και η αποσυνθεση της αυτοκρατορίας της περιλαμβάνεται στο κύμα αποαποικιοποίησης του 19ου αιώνα, παραχώρησε ανεξαρτησία στην τελευταία της αποικία μόλις το 1975 (αφού νωρίτερα, το 1969, κάτω από διεθνείς πιέσεις, είχε επιστρέψει την πόλη Sidi Ifni στον Μαρόκο). Μελλοντικά ίσως να απολέσει και τα τελευταία εδάφη της επί της Αφρικής, όπως είναι η Ceuta και η Melilla (για τα οποία έχει διαμάχη με το Μαρόκο). Μιά τέτοια εξέλιξη, που μπορεί αυτή την στιγμή να φαντάζει υπερβολική -όχι όμως από τη σκοπιά που εξετάζουμε εδώ τα πράγματα-, θα σηματοδοτήσει την ολοκλήρωση μιας ιστορικής εποχής που ξεκίνησε το 1415 με ενδιάμεσο σταθμό το 1668. Η κρίση στις αρχές του 20ου αιώνα (1905) που οδήγησε στην Αγγλο-Γαλλική Συνεννόηση εναντίον της Γερμανίας ξεκίνησε από το Μαρόκο (Tangier Crisis).

[-] Κατά την πορεία αποαποικιοποίησης, που αποτελεί τη δεύτερη φάση του παγκόσμιου πολιτικού συστήματος και η οποία εν μέρει συνέπεσε με την πρώτη (αποικιακή επέκταση), οι περιοχές που είχαν ενσωματωθεί ή κυριευθεί ξέφυγαν από τον ευρωπαϊκό έλεγχο και πήραν τις θέσεις τους ως κράτη μέλη της διεθνούς κοινωνίας. Η πορεία αυτή ξεκίνησε με την Αμερικανική Επανάσταση και συνεχίστηκε με την αφρικανική και ασιατική αντιαποικιοκρατική επανάσταση. Τα πράγματα αυτά δεν τα έχουν πολυ-καταλάβει στην «Ευρώπη» λόγω ιδεολογικοποίησης (Τριτος Κόσμος) και ευρωκεντρικής ματιάς. Ορισμένα από τα κράτη που προέκυψαν από την διάλυση των αυτοκρατοριών είναι, ή θα αποδειχθούν στο μέλλον, σημαντικότερα από τα παλαιά αυτοκρατορικά κέντρα: Πορτογαλία-Βραζιλία, Ολλανδία-Ινδονησία, Ισπανία-Μεξικό κ.λπ. Η Ινδονησία είναι η τέταρτη πολυπληθέστερη χώρα, η τρίτη μεγαλύτερη δημοκρατία στον πλανήτη (πίσω από Η.Π.Α και Ινδία) και η μεγαλύτερη μουσουλμανική τέτοια, και το πολυπλυθέστερο νησιωτικό έθνος. Η Βραζιλία είναι η μεγαλύτερη χώρα σε έκταση στην Αμερική και η πέμπτη μεγαλύτερη χώρα παγκοσμίως τόσο εδαφικά όσο και πληθυσμιακά. Η όγδοη (nominal) ή η έβδομη (PPP) μεγαλύτερη οικονομία και διεκδικεί μόνιμη θέση στο Συμβούλιο Ασφαλείας του Ο.Η.Ε (όπως και η Γερμανία. Σε αυτό το θέμα, το οποίο είναι πολύ σημαντικό, θα επανέλθω). Η Πορτογαλία είναι απλά μια περιφερειακή χώρα της Ε.Ε. Ο πληθυσμός της Πορτογαλίας το 1900 ήταν πάνω από 5 εκατομμύρια και της Βραζιλίας κάτω από 18. Σήμερα, ο πληθυσμός της Βραζιλίας είναι 210 εκατομμύρια και της Πορτογαλίας 10 εκατομμύρια. Η Βραζιλία είναι η 5η πολυπληθέστερη χώρα στον πλανήτη ενώ η Πορτογαλία βρίσκεται στην 88η θέση.

[-] Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία δεν αποτελεί προϊόν της «παγκοσμιοποίησης» (η «παγκοσμιοποίηση» και η διαχείριση της αποτελεί μέσο νομιμοποίησης της), μέσω των αναφορών της σε «Ενωμένη Ευρώπη» αξιώνει να μιλά στο όνομα ολόκληρης της Ευρώπης. Το 1900 η Ευρώπη -συμπεριλαμβανομένης της ευρωπαϊκής Ρωσσίας- αποτελούσε σχεδόν το 25% του παγκόσμιου πληθυσμού. Η Ευρωπαϊκή Ένωση σήμερα αποτελεί το 5,8% του παγκόσμιου πληθυσμού (δίχως το Ηνωμένο Βασίλειο). Ένας στους τέσσερις (1/4) ανθρώπους ζούσε στην Ευρώπη τότε. Ένας στους δεκαέξι (1/16) ζει στην Ευρωπαϊκή Ένωση σήμερα. Αποδυνάμωση των Ηνωμένων Πολιτειών δεν σημαίνει ενδυνάμωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (αυτά που διεκδικούσε κατά τη διάρκεια των παγκοσμίων πολέμων η Ευρώπη της Abendland σε παγκόσμια κλίμακα, τώρα τα διεκδικεί σε ευρωατλαντική κλίμακα). Την ίδια στιγμή που η Ε.Ε βρίσκεται σε πορεία πολυδιάσπασης και η ευρωπαϊκή ήπειρος, η γηραιότερη δημογραφικά ήπειρος στον πλανήτη, μεταβάλλεται στη γεροντοκρατία της ανθρωπότητας έχοντας απολέσει τη δυνατότητα αναπαραγωγής, ο Homo EUropeanus ή/και ο Homo Neo-Europeancis Western-Universalis, έχει ως οραματικό του ορίζοντα την μετατρόπη του σε TransHuman/Former, RoboCop και σε Homo Dolly. Μέχρι να τα καταφέρει πάντως, η απώλεια όλων των αποικιακών κτήσεων και η επακόλουθη άνοδος των πρώην αποικιών και των παλαιών και νέων εξω-ευρωπαϊκών κέντρων, παράλληλα με την έλευση πληθυσμών της περιφέρειας προς τις μητροπολιτικές περιοχές, σηματοδοτεί την ολοκλήρωση της περιόδου αποαποικιοποίησης και την αντιστροφή αυτής της σχέσης.

21 Ιουνίου 2017

Επίκαιρα μεσανατολικά bullet points.

Επιβεβαιώνεται η θέση που εκφράστηκε πριν από λίγο καιρό πως αναμένεται νέο μεσανατολικό πανδαιμόνιο.

• Πρόσφατα το Ιράν εκτοξευσε πυραύλους μεσαίου βεληνεκούς από τα εδάφη του προς τη Συρία. Απόσταση περίπου 600-700 χιλιομέτρων. Η απόσταση ανάμεσα στο Ριάντ και τα ιρανικά παράλια είναι μικρότερη. Το χτύπημα φαντάζει σαν υπενθύμιση-επιβεβαίωση ενός άρθρου που εμφανίστηκε στο European Council on Foreign Relations με τίτλο ''Οι Η.Π.Α πρέπει να αποφύγουν έναν πόλεμο με το Ιράν στην ανατολική Συρία'' και υπότιτλο ''Κάποιοι στην Ουάσινγκτον ελπίζουν ότι οι ΗΠΑ μπορούν να ανακόψουν την περιφερειακή επιρροή του Ιράν στην ανατολική Συρία, αλλά αυτή είναι μια συνταγή για έναν ατελειώτο πόλεμο''. Το Ισραήλ ασφαλώς θα ήταν ικανοποιημένο από μια τέτοια εξέλιξη (ο αείμνηστος Μπρεζίνσκι δεν θα ήταν).

• Αξιωματούχοι του κουρδικού PYD στη Συρία συναντήθηκαν με εκπροσώπους των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Σαουδικής Αραβίας, της Ιορδανίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Είχαμε συγκρούσεις ανάμεσα σε στρατεύματα της Συριακής Κυβέρνησης και τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (πολυεθνοτική/θρησκευτική συμμαχία υπό τους Κούρδους).

• Η διαδοχή στη Σαουδική Αραβία σηματοδοτεί κλιμάκωση των εξελίξεων στην περιοχή. Ο Mohammad bin Salman Al Saud, γιός και διάδοχος (Crown Prince), σχετίζεται με τον αντίστοιχο του Abu Dhabi (Mohammed bin Zayed), ο οποίος θεωρείται "UAE’s de facto ruler", και βρίσκεται υπό την επιρροή του. Η Σαουδική Αραβία διαθέτει ορισμένα μη στρατιωτικά ή/και ασύμμετρα μέσα που μπορούν να απειλήσουν την Τουρκία (οικονομικά-επενδυτικά, κουρδικό, τρομοκρατία). Η Τουρκία δεν διαθέτει τρόπους έμμεσης ή μαλακής πίεσης της Σαουδικής Αραβίας παρά μόνάχα στρατιωτικούς (βέβαια η Σαουδική Αραβία έχει μεγάλα προβλήματα στο εσωτερικό της -διαφορετικής υφής από αυτά της Τουρκίας- που ενδέχεται να δυναμοποιηθούν από την περιθωριοποίηση του bin Nayef προς όφελος του bin Salman). Για όσο διάστημα οι Σαουδάραβες έχουν στο πλευρό τους τις Η.Π.Α και η Τουρκία δε βρίσκει ή δε διαθέτει τρόπους μη στρατιωτικής πίεσης της Σαουδικής Αραβίας, οι Άραβες μπορούν να πιέζουν ασφυκτικά την Τουρκία (αν και για ακόμη μια φορά, όπως συμβαίνει συχνά τα τελευταία χρόνια, αναμένεται να αναδυθεί διαφοροποίηση στο εσωτερικό των Η.Π.Α ως προς την τοποθέτηση τους: Λευκός Οίκος, Στέιτ Ντιπάρτμεντ-Υπουργείο Εξωτερικών, Μυστικές Υπηρεσίες, Πεντάγωνο. Ήδη ο Tillerson φανέρωσε εκνευρισμό σχετικά με την απομόνωση του Κατάρ). Εάν βαθύνει το Τουρκο-Αραβικό ενδό-Σουνιτικό ρήγμα, οι ημέρες των καλών σχέσεων Σαουδικής Αραβίας και Τουρκίας θα αποτελέσουν οριστικά παρελθόν και πιθανότατα θα οδηγηθούμε σε περιφερειακή περιθωριοποίηση μιας εκ των Τουρκίας ή Σαουδικής Αραβίας.

• Η ήττα του Isis υπό την παρούσα μορφή και στο παρόν στάδιο, πριν από ότιδήποτε άλλο, αποτελεί ήττα της Σαουδικής Αραβίας, εξέλιξη που την έχει φέρει σε δύσκολη θέση -υπό πίεση- και την οδηγεί σε ριψοκίνδυνες επιλογές. Το Ισλαμικό Κράτος δεν είναι Μουσουλμανική Αδελφότητα, ούτε από άποψης λαϊκής νομιμοποίησης-βάσης ούτε από άποψης ιστορίας-παρελθόντος. Η εμμονή και ο υπαρξιακός φόβος που έχουν η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα πλέον με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα έγκειται στη φύση, στη λαϊκή βάση και στις ρίζες της συγκεκριμένης οργάνωσης (κάτι σαν αυτό που στις Η.Π.Α ονομάζουν grass roots movement). Η οργάνωση αυτή είναι πρόθυμη να θέτει έμμεσα υποψηφιότητα για την εξουσία μέσω εκλογών και μαζικής κινητοποίησης. Έτσι αυτές οι απόλυτες μοναρχίες και ολιγαρχικές αυταρχίες (στις οποίες δεν υπάρχουν εκλογές παρά μονάχα τοπικού χαρακτήρα) φοβούνται τη λαϊκή απήχηση, βάση, νομιμοποίηση και δυναμική που μπορεί να έχει η Μουσουλμανική Αδελφότητα. Ουσιαστικά φοβούνται τη μη φιλελεύθερη πολιτικά και ριζοσπαστικά μουσουλμανική «δημοκρατική» μαζική κινητοποίηση και ενσωμάτωση. Σε αυτό το μοντέλο, δίχως «εθνικές» εκλογές και συνυπολογίζοντας τη μοναδικότητα, τη μαλακή ισχύ και την ελευθερία του Al Jazeera υποτίθεται πως το Κατάρ παρουσιάζει μια πιο ανοιχτή και πετυχημένη εικόνα. Εάν δε προσθέσουμε στα προηγούμενα και τη στήριξη που παρέχει το Κατάρ στη Μουσουλμανική Αδελφότητα, τότε το Κατάρ έχει σχεδόν επιλύσει το πρόβλημα εσωτερικής και εξωτερικής νομιμοποίησης του και δεν απειλείται από κανέναν και τίποτα, παρά μόνον από τις απόλυτες μοναρχίες του Κόλπου. Η Σαουδική Αραβία έδωσε δικαίωμα ψήφου στις γυναίκες το 2015. Στο Κατάρ έθεσαν υποψηφιότητα πέντε γυναίκες σε τοπικές εκλογές της ίδιας χρονιάς και εξελέγησαν οι δύο. Η Τουρκία και το Ιράν δεν μπορούν να συγκριθούν με αυτές τις χώρες (και αυτό είναι και το μεγάλο πλεονέκτημα ή ατού της Τουρκίας -πέρα από το γεγονός πως αποτελεί την ισχυρότερη οικονομικά και στρατιωτικά χώρα στον σουνιτικό κόσμο- σε σχέση με τη Σαουδική Αραβία. Η Σαουδική Αραβία έχει πρόβλημα εσωτερικής νομιμοποίησης - ας αφήσουμε στην άκρη την εξωτερική).

• Οι εκλογές στο μουσουλμανικό κόσμο δεν οδηγούν στον Φουκουγιάμα (Fukuyama), αλλά στην Τουρκία του Erdoğan, στην Αίγυπτο του Morsi, στην Ινδονησία του Widodo. Αυτό δεν καταλαβαίνουν ή δεν μπορούν να δεχθούν οι άνθρωποι στην δυτική Ευρώπη ή στη «Δύση». Η Ινδονησία είναι η μεγαλύτερη μουσουλμανική δημοκρατία στον πλανήτη και η τρίτη μεγαλύτερη μετά από την Ινδία και τις Η.Π.Α (Η Ινδονησία βέβαια αποτελεί σύνθετη περίπτωση. Ο πρώην Κυβερνήτης της Τζακάρτα ήταν, όχι δίχως προβλήματα, προτεστάντης κινεζικής καταγωγής). Η σύγκρουση κάλπης-εκλογών εξω-ευρωατλαντικά και αμερικανικών συμφερόντων γεωπολιτικά (και άρα η ανάγκη τους για Al Sisi και bin Salman) αποτελεί τροχοπέδη για την εσωτερική εξέλιξη των χωρών και φανερώνει πως η σύνθεση «δημοκρατία» + «φιλελευθερισμός», εκλογές + δικαιώματα, λαϊκή βούληση/νομιμοποίηση + γεωπολιτική ευθυγράμμιση, δε λειτουργεί όπως την επιθυμούν ή τη φαντασιώνονται ορισμένοι (τα πράγματα αυτά απομακρύνονται μεταξύ τους ή έρχονται σε σύγκρουση). Η λεγόμενη «Αραβική Άνοιξη» αποτελεί επιπλέον επιβεβαίωση αυτής της πραγματικότητας.

• Μια ενδο-Σουνιτική πόλωση ανάμεσα σε ένα φιλικό (Τουρκία) και ένα εχθρικό (Σαουδική Αραβία) προς τους Αδελφούς Μουσουλμάνους στρατόπεδο μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα στο εσωτερικό της Αιγύπτου. Αποτελεί τραγωδία για την περιοχή και τον αραβικό κόσμο που ο φυσικός ηγέτης του -και αυτός δεν είναι άλλος βέβαια από την Αίγυπτο- σέρνεται πίσω από τους Σαουδάραβες. Σκιά του εαυτού της η Αίγυπτος. Η Σαουδική Αραβία μελλοντικά μπορεί να μην υπάρχει. Η Αίγυπτος υπήρχε, υπάρχει και θα συνεχίσει να υπάρχει. Κερδισμένος από την πιθανή επερχόμενη κλιμάκωση ή ρήξη στις Τουρκο-Αραβικές ενδό-Σουνιτικές σχέσεις θα είναι το Ιράν (και οι Κούρδοι εκτός αν, πρώτον, Άγκυρα, Τεχεράνη, Βαγδάτη και Δαμασκός ευθυγραμμιστούν ή δεύτερον, περιπέσουν σε εμφύλιες διαμάχες οι Κούρδοι μεταξύ τους. Θα επανέλθω επί του συγκεκριμένου).

• Ο Υπουργός Εξωτερικών του Ιράν επισκέφθηκε χώρες του Maghreb. Την Αλγερία, την Μαυριτανία και την Τυνησία. Το Μαγκρέμπ είναι η αραβοβερβέρικη περιοχή της βόρειας Αφρικής δυτικά της Αιγύπτου [Χάρτης. Μικρό και μεγάλο Μαγκρέμπ με βαθυ και ανοιχτό πράσινο αντίστοιχα]. Έχει ενδιαφέρον να σκεφτεί κανείς τις ενδο-μουσουλμανικές σχέσεις της ευρύτερης Μέσης Ανατολής με όρους Maghreb (Μαγκρέμπ) και Mashriq (Μασρέκ). Το Μασρέκ είναι η αραβολεβαντίνικη περιοχή ανατολικά της Αιγύπτου μεταξύ Μεσογείου και Ιράν [Χάρτης. Μασρέκ με κόκκινο] και μέχρι ενός σημειου συμπίπτει με την έννοια της Εύφορης Ημισέλήνου (Fertile Crescent). Η κινητικότητα δεν είναι τυχαία καθώς ανάμεσα σε Μαγκρέμπ και Μασρέκ βρίσκεται η Αίγυπτος και η Αραβική Χερσόνησος, που αποτελούν τον πυρήνα της αμερικανικής προσπάθειας δημιουργίας μιας νέας περιφερειακής αρχιτεκτονικής. Οι χώρες του Maghreb (Μαγκρέμπ) δεν ήταν θετικές στην προσπάθεια απομόνωσης του Κατάρ (ούτε το Σουδάν και χώρες του Mashriq), ενώ το Ιράν έχει εμβαθύνει τις σχέσεις του με την Αλγερία τα τελευταία χρόνια (από την περίοδο της «Αραβικής Άνοιξης» και μετά). Το Maghreb (Μαγκρέμπ) και το Mashriq (Μασρέκ) μπορούν να θεωρηθούν ως ο αραβομουσουλμανικός κόσμος της Δύσης και της Ανατολής.


Σημείωση
Το πρώτο γκρούπ τουρκικών στρατευμάτων έφτασε στο Κατάρ και διεξάγει κοινές ασκήσεις με τους Καταριανούς. Το Κατάρ, πέρα από την υπογραφή συμφωνίας αγοράς στρατιωτικού υλικού από τις Η.Π.Α, διεξήγαγε και κοινές ασκήσεις με το αμερικανικό ναυτικό. Από την άλλη μεριά, το Ιράν διεξήγαγε ναυτική στρατιωτική άσκηση με κινεζικά πλοία στα στενά του Hormuz. Μικροί στόλοι και η είδηση δε χρειάζεται να υπερτονίζεται. Εκείνο που θα πρέπει να επισημανθεί είναι πως όσα συμβαίνουν τα τελευταία χρόνια στη Συρία και το Ιράκ, και γενικότερα στην ευρύτερη περιοχή, συμβαίνουν δίχως να έχει πατήσει ούτε μια κινεζική στρατιωτική μπότα στο έδαφος της Μέσης Ανατολής ή να έχει πυροδοτηθεί μια έστω κινεζική σφαίρα. Παρ' όλα αυτά, το Ιράν επεκτείνει την επιρροή του. Οι Κινέζοι θα προσπαθήσουν μέχρι τέλους να μην εμπλακούν άμεσα και φανερά σε αντιπαράθεση Σαουδικής Αραβίας και Ιράν.


.~`~.
Πρόσφατα άμεσα ή έμμεσα σχετιζόμενα και συμπληρωματικά κείμενα i) Κατά την επαναφορά του Ανατολικού Ζητήματος (ή του Δυτικού Ζητήματος ή Ερωτήματος κατά Toynbee) - 18 Ιουνίου 2017. ii) Πέρα από ένδειξη αδυναμίας, όπως εξ αρχής επισημάνθηκε, η κρίση του Κατάρ - Γεωπολιτικών τεκτονικών πλακών συνέχεια. iii) Πετυχημένο πραξικόπημα στην Αίγυπτο και καθαίρεση του πρώτου δημοκρατικά - Σχολιασμός για γεωπολιτικές τεκτονικές πλάκες και περιφερειακή αρχιτεκτονική. iv) Όλες αυτές οι αηδίες, εσύ μην κάνεις εκείνο, εσύ μην κάνεις το άλλο, Κατάρ μην κάνεις το τρίτο κ.ο.κ - Σχολιασμοί (10 Ιουνίου 2017). v) Κάπως έτσι λοιπόν, ο proxy war, ο πόλεμος δια αντιπροσώπων - 7 Ιουνίου 2017. vi) Όλα έχουν να κάνουν με το Ιράν - Σχολιασμοί (6 Ιουνίου 2017).

Σχολιασμοί (21 Ιουνίου 2017).

I
Έχουν άραγε συνειδητοποιήσει οι άνθρωποι, μπορούν να συλλάβουν με το μυαλό τους, τι έχει συμβεί τη τελευταία δεκαετία από την Τύνιδα και το Κάιρο μέχρι τη Βαγδάτη, από την Κωνσταντινούπολη μέχρι το Παρίσι, και από τη Βαρσοβία μέχρι το Λονδίνο και την Ουάσινγκτον; Μπορουν άραγε να θυμηθούν τα γεγονότα και την αρθρογραφία της επικαιρότητας προ δέκα-δεκαπέντε ετών; Πόσο έχουν αλλάξει τα πράγματα μέσα σε αυτά τα χρόνια; Οι άνθρωποι συνηθίζουν.


II
Το ποσοστό συμμετοχής στις γαλλικές εκλογές κυμάνθηκε στο 42%. Το ποσοστό συμμετοχής στις τουρκικές εκλογές το 2015 ήταν 85%. Το κόμμα La République En Marche! έλαβε 8 εκατομμύρια ψήφους (16,5% επί των εγγεγραμμένων) ενώ το Justice and Development Party 23 εκατομμύρια ψήφους (41,5% επί των εγγεγραμμένων). Το κομματικό σύστημα στη Γαλλία υπό τον (Πρόεδρο) Macron έχει μικρότερο βαθμό εσωτερικής νομιμοποίησης από το κομματικό σύστημα στην Τουρκία υπό τον (Πρόεδρο) Erdoğan.

Σημείωση
Ο συνολικός αριθμός των Γάλλων που ψήφισαν στις εκλογές ήταν μικρότερος από τον αριθμό των Τούρκων που ψήφισαν AKP. Στη Γαλλία προσήλθαν στις κάλπες συνολικά 23 εκατομμύρια ψηφοφόροι στον πρώτο γύρο και 20 εκατομμύρια στο δεύτερο, σε 47 εκατομμύρια εγγεγραμμένους. Στη Τουρκία το 2015 ψήφισαν 48 εκατομμύρια σε 57 εκατομμύρια εγγεγραμμένους.


III
Εγώ για τα «καλυβιώτικα» έχω να επισημάνω το εξής - και αυτό όχι επειδή με ενδιαφέρει, αλλά επειδή ουδείς θα τονίσει ή θα επισημάνει αυτή τη διάσταση:

Το 1967 οι Αιγύπτιοι «κλείνουν» την διώρυγα του Σουέζ. Ανεβαίνει η «πρώτη» δικτατορία στην Ελλάδα. Το 1974 οι Αιγύπτιοι «ανοίγουν» τη διώρυγα του Σουέζ. Πέφτει η «δεύτερη» δικτατορία στην Ελλάδα.

Να σας δώσω ολο το πλαίσιο μήπως ξεστραβωθούμε και προκύψει κάτι γόνιμο από όλα αυτά τα ανούσια:

Το 1941 οι Άγγλοι εισβάλουν στη Συρία και το Λίβανο [και οι ΑγγλοΡώσσοι στο Ιράν], την ίδια χρονιά εισβάλουν οι Γερμανοί στην Ελλάδα - και την Γιουγκοσλαβία (θυμίζω πως η επανένωση της Γερμανίας συμπίπτει χρονικά με την διάλυση της Γιουγκοσλαβίας). Το 1946 τερματίζεται η αγγλογαλλική κατοχή στη Συρία, το 1944 τερματίζεται η γερμανική κατοχή στην Ελλάδα (στην Κρήτη, ένα χρόνο μετά, το 1945). Το 1953 έχουμε πραξικόπημα στο Ιράν και βίαιη ανανατροπή του δημοκρατικά εκλεγμένου Ιρανού πρωθυπουργού Μοχάμεντ Μοσαντέκ. Το 1954 ο Νάσερ διώχνει τους Άγγλους από τη διώρυγα του Σουέζ. Ένα χρόνο μετά, το 1955, ξεκινά ο αντιαποικιακός αγώνας στην Κύπρο ενώ το 1956 ο Νάσερ εθνικοποιεί τη διώρυγα του Σουέζ. Δυο χρόνια μετά, το 1958, η Αίγυπτος και η Συρία ενώνονται σε ένα κράτος με την επωνυμία Ηνωμένη Αραβική Δημοκρατία (θυμίζω τη φράση του David Ben-Gurion: Οι Άραβες δεν μπορούν να κάνουν πόλεμο χωρίς την Αίγυπτο ή ειρήνη χωρίς την Συρία), το 1960, ιδρύεται η Κυπριακή Δημοκρατία. Το 1967 οι Αιγύπτιοι «κλείνουν» την διώρυγα του Σουέζ. Ανεβαίνει η «πρώτη» δικτατορία στην Ελλάδα. Το 1974 οι Αιγύπτιοι «ανοίγουν» τη διώρυγα του Σουέζ. Πέφτει η «δεύτερη» δικτατορία στην Ελλάδα.

Τα προηγούμενα τα έγραφα πριν από τέσσερα χρόνια.

Και τα τέσσερα αυτά χρόνια -και γενικότερα κατά την περίοδο της κρίσης- κυριαρχούν οι οικονομισμοί και οι περί «μεταρρυθμίσεων» δικαιολογήσεις των αδικαιολόγητων, οι προσπάθειες τύφλωσης και εσωτερίκευσης των πάντων. Όλες αυτές οι οικονομίστικες ψευδαισθήσεις και προσπάθειες απόκρυψης της ουσίας των εξελίξεων άντεξαν πάντως και έκαναν μια χαρά τη δουλειά τους.

Συνεχίζω, σχετικά με τα προηγούμενα. Έγραφα:

Το 1967 ξεσπά ο Γ' Αραβοϊσραηλινός πόλεμος ή πόλεμος των έξι ημερών με τη συμμετοχή τόσο της Αιγύπτου, όσο και της Συρίας. Η «πρώτη» δικτατορία στην εξουσία στην Ελλάδα. Τον Οκτώβριο του 1973 ξεσπά ο Δ' Αραβοϊσραηλινός πόλεμος ή πόλεμος του Γιομ Κιπούρ, τον ίδιο μήνα έχουμε τη διορισμένη από το δικτατορικό καθεστώς στην Ελλάδα, Κυβέρνηση. Ένα μήνα μετά νέο πραξικόπημα («δεύτερη» δικτατορία στην Ελλάδα) και οργάνωση του Πραξικοπήματος εναντίον του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας και Αρχιεπισκόπου Κύπρου Μακαρίου Γ΄. Ο πόλεμος του Γιομ Κιπούρ τελείωσε με στρατιωτική νίκη του Ισραήλ, που ακολουθήθηκε από μακροσκελείς διαπραγματεύσεις, καταλήγοντας στο Συνέδριο της Γενεύης. Ειρήνη υπογράφηκε τον Μάιο του 1974. Δύο μήνες μετά, στις 25 Ιουλίου 1974, αρχίζουν στην Γενεύη οι ειρηνευτικές συνομιλίες για την Κύπρο. Η Τουρκία κατέχει το βόρειο μέρος της νήσου.

Ούτε ασφαλώς είναι τυχαίο πως «ξαναδενόμαστε» με αυτή την περιοχή. Να σας ρωτήσω. Την περίοδο που η Ελλάδα και η Βρετανία πολεμούσαν τους Γερμανούς, έχει δει κανένας ή καμία από εσάς έναν χάρτη με το ποιές περιοχές ήταν ουδέτερες ή υπέρ της Γερμανίας και ποιές με τη Βρετανία; (με τους Βρετανούς ήταν μόνο το σημερινό τρίγωνο Ελλάδας, Ισραήλ/Παλαιστίνης και Αιγύπτου. Όλα τριγύρω αλλάζουνε κι όλα τα ίδια μένουν. Ορισμένοι επιδιώκουν αυτό να το παρουσιάσουν ως κάτι «νέο»).

Τώρα μπορείτε να σκεφτείτε το πρόσφατο πραξικόπημα στην Αίγυπτο και την απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία.

Αλήθεια, το πραξικόπημα στην Αίγυπτο (με σαουδαραβικά κεφάλαια και με στήριξη ουχαμπιστών και σαλαφιστών προς την «κοσμική» Αίγυπτο του Sisi) και η βίαιη ανανατροπή του πρώτου δημοκρατικά εκλεγμένου Προέδρου στην ιστορία της Αιγύπτου Μοχάμεντ Μόρσι έγινε «για την προστασία των συμφερόντων της άρχουσας τάξης» ή για να μεταβληθούν (ορθότερα να μην μεταβληθούν) οι συσχετισμοί στο τρίγωνο Αίγυπτος, Τουρκίας, Ιράν; (Το ίδιο ερώτημα θα μπορούσε να ισχύει και για την απόπειρα στην Τουρκία, αλλά ας μείνουμε στην Αίγυπτο, διότι η Τουρκία αποτελεί πιο σύνθετη περίπτωση. Πάντως η αποτυχία του πραξικοπήματος στην Τουρκία κάτι φανερώνει για το εσωτερικό και τη φύση πλέον αυτής της χώρας).

Η πολύ αριστεροδεξιοσύνη και η προσπάθεια εσωτερίκευσης των πάντων υπάρχει για να μην βλέπετε το προηγούμενο κάδρο ή μια συνολικότερη εικόνα (το ίδιο συμβαίνει και με τον τρόπο που εξετάζεται η περίοδος του εθνικού διχασμού, όπου εσωτερικεύονται τα πάντα και καταλήγουμε να είμαστε σχεδόν έναν αιώνα μετά καθηλωμένοι από παραταξιακή τύφλωση, τραύματα και μπλοκαρισμένοι σε επίπεδο ταυτότητας). Κατά τα λοιπά, τις συνεχείς επιστροφές στη δικτατορία και τον εμφύλιο, έχει υπαρξιακή ανάγκη η σημερινή ετερόφωτη, διαχειριστική, εξαρτημένη και υποτακτική «αριστερά και δεξιά» (αυτό το πολιτικό παρασιτικό καρκίνωμα που λειτουργει ως τοπικός διαχειριστικός βραχίωνας/παράρτημα και κατέφαγε -και συνεχίζει να κατατρώει- την Ελλάδα) προκειμένου να νομιμοποιηθεί, να επιβιώσει και να ξεπεράσει την κρίση περιεχομένων της και να κατασκευάζει διαφορές στο σήμερα εκεί που δεν υπάρχουν. Τα προηγούμενα φυσικά συμπληρώνονται από τις οικονομιστικές στατιστικολογίες προκειμένου τα κόμματα να φαίνεται πως έχουν ρόλο και λόγο σε όσα συμβαίνουν και με κάποιο τρόπο να αντλούν νομιμοποίηση, λόγο ύπαρξης και ψηφαλάκια. Άλλωστε πως θα επιβίωναν όλοι αυτοί δίχως ακραία ιδεολογικοποίηση. Η αριστερολογία και η δεξιολογία επιτελούν συγκεκριμένες λειτουργίες και έχουν συγκεκριμένους ρόλους να διατελέσουν.

Μπορείτε να ασχοληθείτε τώρα με αρθ(χ)ρίδια.


IV
Η φύση και ο χαρακτήρας ενός σκακιστικού κομματιού, σε μια παρτίδα σκάκι, δεν καθορίζει την πορεία, την εξέλιξη και την έκβαση της. Οι σκακιστές την καθορίζουν.

Σημείωση-Επισημάνσεις
Η αξιά και ο χαρακτήρας του σκακιστικού κομματιού (πύργος, ίππος, στρατιώτης κ.λπ) καθορίζει τα όρια κινήσεως και τον τρόπο χρήσης του από τον σκακιστή. Στο σκάκι αιχμαλωτίζουμε και θυσιάζουμε ή προαγάγουμε κομμάτια, παραπλανούμε, αποκτούμε εδαφική υπεροχή (που μας παρέχει μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων) κ.λπ. Η θυσία, σε αρκετές περιπτώσεις, σχετίζεται με τη ταχύτητα και το ρυθμό ανάπτυξης στην αρχή και με την παραπλάνηση και παγίδευση έπειτα.

[-] Αφήνωντας τα πολιτικόστρατηγικά στην άκρη (γιατί πολιτικό ήταν το σχόλιο): η αξία των κομματιών μεταβάλλεται κατά τη διάρκεια και μέσα στη ροή του παιχνιδιού. Δεν παραμένει σταθερή (χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η σχεδόν αντιστρόφως ανάλογη αξία στρατιώτη και ίππου σε αρχή και τέλος και ο στρατηγικός και τακτικός χαρακτήρας τους). Όποιος έχει παίξει σκάκι γνωρίζει πως δεν υπάρχει απόλυτος εξισωτισμός ακόμη και στην αρχή του παιχνιδιού όπου οι δύο σκακιστές έχουν τα ίδια κομμάτια. Για παράδειγμα, με τα Μαύρα δεν απαντάς συμμετρικά καθώς (πέρα από το ό,τι η συμμετρική άμυνα ωφελεί τα Λευκά) σκοπός είναι η διάσπαση ή ο έμμεσος έλεγχος του κέντρου επί του οποίου επιβάλλουν κυριαρχία συνήθως τα Λευκά (τα περί διάσπασης του κέντρου μέσω ασυμμετρίας θυμίζουν κάτι από Άλέξανδρο). Για όσες και όσους γνωρίζουν δεν ήμουν τόσο της «Σικελικής Άμυνας» (που είναι η πλέον δημοφιλής) όσο μεταξύ «Ινδικού Ανοίγματος» και «Σλαβικής Άμυνας», «ΝιμζοIνδικής Άμυνας» ή/και «Ινδικής Άμυνας του Βασιλιά ή της Βασίλισσας» - συνυπολογίζοντας στα προηγούμενα τα περί μη εξισωτισμού λόγω του αρχικού μειονεκτήματος Μαύρων και πλεονεκτήματος ή πρωτοβουλίας της πρώτης κίνησης (τα Λευκα νικούν κατά 52-56%) και τα περί ασυμμετρίας (You will win with either color if you are the better player, but it takes longer with Black - Isaac Kashdan)... Άντε μετά να γίνεις (δυτικό)ευρωκεντριστής...

[-] Μια διαφοροποίηση που εισήγαγαν οι λεγόμενοι υπερμοντέρνοι σκακιστές, είναι πως ο έλεγχος του κέντρου μπορεί να γίνει έμμεσα και από απόσταση και όχι μέσω άμεσης κατοχής του από κομμάτια. Αυτή η προσέγγιση έχει εφαρμογή και σε συνθήκες εσωτερικής και διεθνούς πολιτικής.

18 Ιουνίου 2017

18 Ιουνίου 2017.


Κατά την επαναφορά του Ανατολικού Ζητήματος (ή του Δυτικού Ζητήματος ή Ερωτήματος κατά Toynbee), το οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη υπό νέα μορφή -καθώς ουδέποτε επιλύθηκε- η Τουρκία, όπως είναι φυσικό, βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο. Όχι όμως ως ο υπό κατάρρευση Μεγάλος Ασθενής αυτή τη φορά, αλλά ως ισχυροποιημένη και μη ευκόλως συμβιβάσιμη δύναμη που διακαώς επιθυμεί την επιστροφή της επιρροής της στις παλαιές περιοχές, κτίσεις και στις πρώην διοικητικές ζώνες της. Οι αξιώσεις της Τουρκίας σε συνδυασμό με τις τάσεις αυτονόμησης και ανεξαρτησίας και τους βαθμούς ελευθερίας που έχει αναπτύξει, από ένα ορισμένο σημείο και ύστερα (και μόνον τότε), υποτίθεται πως άρχισαν να απειλούν τα συμφέροντα -έχοντας ξεπεράσει τις κόκκινες γραμμές-, των Αγγλοσαξόνων και πιο συγκεκριμενα των Αμερικανών, οι οποίοι επιθυμούν μια νέα συνολική επίλυση («οριστική» υποτίθεται αυτή τη φορά), του Ανατολικού Ζητήματος.

Στα γεωπολιτικά και γεωοικονομικά πλαίσια αυτής της αμερικανοκεντρικής συνολικής νέας επίλυσης του Ανατολικού -ή Δυτικού κατά Toynbee- Ζητήματος, υποτίθεται πως θα χώραγαν μονάχα ελεγχόμενοι, κουρεμένοι, χαμηλωμένοι και συγκαταβατικοί εταίροι, σύμμαχοι και ανταγωνιστές. Όλοι οι καλοί λοιπόν χωράνε υπό συγκεκριμένους όμως όρους. Ειδικότερα, μια Ρωσσία σε ένα στενά ενεργειακό πεδίο με περιορισμένο ρόλο και επιρροή, μια αδυνατισμένη ευρωατλαντικά ή ενδο-δυτικά Γερμανία μέσω ασύμμετρων πιέσεων ή/και επιθέσεων σε διάφορες ζώνες της Ε.Ε (ζώνη Σένγκεν, ζώνη ευρώ κ.λπ) με νομισματικά ή άλλα μέσα, με την οποια ασφαλώς θα υπάρχει συνεργασία σε μια σειρά διεθνών ζητημάτων (όπως και με τη Ρωσσία άλλωστε), μια Τουρκία κουρεμένη και δίχως γωνίες, υπό λείανση, αμιγώς κοσμική με φιλοδυτική μουσουλμανική επικάλυψη (προκειμένου να λανσάριστεί ένα εναλλακτικό προς το ιρανικό ''pro-western'' πρότυπο για τον μουσουλμανικό κόσμο) που ως μεσαίου μεγέθους δύναμη θα είναι ελεγχόμενη και συγκαταβατική, καθώς παραψίλωσε υπό τον Erdoğan (κάτι που ναι μεν οι Η.Π.Α επιθυμούσαν, σε ελεγχόμενα όμως πλαίσια), και ενά ολικά και πλήρως απομονωμένο -και εν τέλει υποταγμένο- Ιράν μέσω πολλαπλών μέσων άσκησης πίεσης ή/και αποσταθεροποίησης (π.χ. της συνεχιζόμενης επιβολής ενός αδικαιολόγητου εμπάργκο ή μιας στρατηγικής περικύκλωσης).

Στα πλαίσια αυτά υπήρξε η χρήση διαφόρων κρατών και υποκρατικών παραγόντων ως εργαλείων. Η Ελλάδα χρησιμοποιήθηκε, και συνεχίζει να χρησιμοποιειται, σαν εργαλείο ως προς την ευρωπαϊκή -και πιο συγκεκριμένα ευρωγερμανική- διάσταση, η Κύπρος ως προς την ανατολικομεσογειακή -και ειδικότερα ισραηλινοτουρκική- διάσταση και το κουρδικό ως προς τη μεσανατολική -τουρκοιρανική κυρίως, ισως και αραβική- διάσταση. Στοχεύσεις φυσικά αυτών των εργαλείων ήταν / είναι η Γερμανία, η Ρωσσία, η Τουρκία και το Ιράν - στο βάθος ασφαλώς ολοι οι δρόμοι οδηγούν στο Πεκίνο.

Ο καθένας και η καθεμιά μπορεί να κρίνει το βαθμό επιτυχίας των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής μέχρι στιγμής, και τις προοπτικές υλοποίησης όσων περιγράφονται.


Σημειώσεις-Επισημάνσεις
[-] Εδώ και χρόνια, ενώ κυριαρχεί ένα κλίμα γεωοικονομίστικής «αγωγολογίας» (ενεργειακό), εγώ μιλώ για Νέο Ανατολικό Ζήτημα (το οποίο ασφαλώς περιλαμβάνει πολλαπλά πεδία και πλαίσια).

[-] Δεν επιθυμώ να αναφερθώ στον υπο-κρατικό παράγοντα-δρώντα υπό το όνομα Ισλαμικό Κράτος γιατί περισσότερο θα συσκοτιστεί και θα θολώσει παρά θα γίνει διαυγής η εικόνα.

[-] Η Κύπρος εμπεριέχει και μια ευρωπαϊκή ευρω-τουρκική/αμερικανική διάσταση πέρα από την ανατολικομεσογειακή ισραηλινοτουρκική.

Επισήμανση
Το Ισραήλ επιθυμεί διακαώς την επίλυση του Κυπριακού, όπως προσφατα δήλωσε και ο Netanyahu. Ωραία είναι τα μέλια και όντως μπορούν να υπάρξουν οφέλη από αυτή τη σχέση αλλά δεν θα πρέπει να υποβαθμίζεται ή να αποκρύβεται για ιδεολογικούς λόγους πως το Ισραήλ -ό,τι και αν λέγεται ή γράφεται-, δεν επιθυμεί να έχει κακές σχέσεις με την Τουρκία. Θα πρέπει να είναι συνειδητό πως μπορεί να υπάρξει χρήση ή εργαλειοποίηση από το Ισραήλ της ελληνικής πλευράς και του ανατολικομεσογειακού «άξονα» (ο οποίος δεν είναι αυτόνομος «άξονας» αλλά υποτείνουσα τριγώνου, ας το αφήσουμε όμως αυτό στην άκρη προς το παρόν) ως μοχλού άσκησης πίεσης προς την Τουρκία, προκειμένου να αποκατασταθούν οι τουρκο-ισραηλινές σχέσεις. Κατά τα λοιπά, οποιαδήποτε πύκνωση ανατολικομεσογειακών διεργασιών και επαφών ασφαλώς είναι θετική. Δεν θα πρέπει επίσης να λησμονούμε πως στη βάση της ανατολικής Μεσογείου έχουμε μια πραξικοπηματική και ασταθής Αίγυπτο, δίχως υψηλά επίπεδα εσωτερικής νομιμοποίησης. Τα καθεστώτα με το μεγαλύτερο βαθμό εσωτερικής νομιμοποίησης στη δυτική Ασία βρίσκονται στο Ισραήλ, στη Τουρκία και στο Ιράν. Υψηλός εσωτερικός βαθμός νομιμοποίησης δε σημαίνει φιλελεύθερος τρόπος νομιμοποίησης, πόσο μάλλον όταν μιλάμε για τη Μέση Ανατολή και ιδιαίτερα μετά από την ολοκληρωτική κατάρρευση και αποτυχία της «φιλελεύθερης κοσμικής φαντασίωσης» ("secular liberal fantasy") η οποία έλαβε την ονομασία «Αραβική Άνοιξη» (από αμερικανό δημοσιογράφο). Τελικά, τα χρήματα των ουαχαμπιστών σαουδαράβων έσωσαν την παρτίδα της «ευθυγραμμισμένης» και «κοσμικής» Αιγύπτου (Το εκλογικό αποτύπωμα της λεγόμενης «αραβικής ανοίξεως» στην Αίγυπτο κατά τις εκλογές του 2012 ήταν πρώτο κόμμα-παράταξη υπό την ηγεσία των Αδελφών Μουσουλμάνων με ποσοστό 37,5%, ενώ δεύτεροι ήρθαν οι Σαλαφιστές με ποσοστό 27,8%. Η τρίτη παράταξη ήταν κάτω από 10%. Δεν αντέχεται τόση αραβοανοιξιάτικη φιλελευθεροκοσμική δημοκρατική επαναστατικότητα...). Δίχως το πραξικόπημα στην Αίγυπτο, πιθανότατα θα είχαν καταρρεύσει άπαντα τα σχέδια που περιγράφονται στο κυρίως κείμενο (καθώς θα είχαν μεταβληθεί και παγιωθεί οι συσχετισμοί στο εσωτερικό του τριγώνου των τριών μεγάλων κρατών-θεμελίων της περιοχής. Της Αιγύπτου, της Τουρκίας και του Ιράν).

Πάντως, όταν χρειάζεσαι και παραμονή του πραξικοπηματικού καθεστώτος στην Αίγυπτο και επιτυχημένο πραξικόπημα στην Τουρκία και πραξικοπηματική αλλαγή ηγεσιας στο Κατάρ και παραμονή και σταθερότητα του καθεστώτος στη Σαουδική Αραβία και επίλυση του Κυπριακού (ας μην αναφερθούμε καθόλου στην Ελλάδα και στον γύψο-κλίβανο της) και αλλαγή καθεστώτος στη Συρία και ομαλή αποδοχή κουρδικών περιφερειακών ενώσεων με συγκεκριμένη ταυτότητα και προσανατολισμό και ένα κάπως διαφοροποιημένο Ιράκ και ομογενοποιημένο και εσωτερικά αυστηρά ευθυγραμμισμένο-ιεραρχημένο Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου (Gulf Cooperation Council-GCC) κ.λπ... Κάπου δεν προχωράει το πράγμα.


.~`~.
Πρόσφατα άμεσα ή έμμεσα σχετιζόμενα και συμπληρωματικά κείμενα i) Πέρα από ένδειξη αδυναμίας, όπως εξ αρχής επισημάνθηκε, η κρίση του Κατάρ - Γεωπολιτικών τεκτονικών πλακών συνέχεια. ii) Πετυχημένο πραξικόπημα στην Αίγυπτο και καθαίρεση του πρώτου δημοκρατικά - Σχολιασμός για γεωπολιτικές τεκτονικές πλάκες και περιφερειακή αρχιτεκτονική. iii) Όλες αυτές οι αηδίες, εσύ μην κάνεις εκείνο, εσύ μην κάνεις το άλλο, Κατάρ μην κάνεις το τρίτο κ.ο.κ - Σχολιασμοί (10 Ιουνίου 2017). iv) Κάπως έτσι λοιπόν, ο proxy war, ο πόλεμος δια αντιπροσώπων - 7 Ιουνίου 2017. v) Όλα έχουν να κάνουν με το Ιράν - Σχολιασμοί (6 Ιουνίου 2017).

17 Ιουνίου 2017

Σχολιασμοί (17 Ιουνίου 2017).


I
Αναμένοντας τη «διάλυση» της Τουρκίας [στο μετα-κυρίαρχο αποικιακό παράρτημα, πειραματικό υποτελές κράτος πελάτη (client / vassal state), ιδιότυπο κατεχόμενο μόρφωμα αποικία-προτεκτοράτο που βαθαίνει το καθεστώς κηδεμόνευσης, εξάρτησης, υποτέλειας, εθελοδουλίας και αποικιοποίησης ως προϋπόθεση ! μάλιστα αναπτύξεως, εξευρωπαϊσμού και εκσυγχρονισμού... Γελάει ο πλανήτης. Θα μας πάρουν με τις πέτρες].

Σημείωση
Η Ελλάδα είναι (και θα παραμείνει), όπως έχω γράψει και παλαιότερα, «δεμένη», παθητικό αντικείμενο και υποχείριο, μέχρι να ολοκληρωθούν οι διακανονισμοί - συγγνώμη λάθος, οι «μεταρρυθμίσεις» ήθελα να γράψω (ασφαλώς είναι πιο πιθανό να διαλυθεί το ελλαδικό κράτος, παρά να έχει πλεονάσματα έως το 2060 μ.Χ).



II
Προτού επιστρέψει στην παράνομη πολιτική αυταπάτης περί αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν, η αμερικανική κυβέρνηση πρέπει να μελετήσει και να μάθει από την ιστορία. Η κατάρρευση του πραξικοπήματος του 1953 και η Επανάσταση του 1979 απέδειξαν ότι ο ιρανικός λαός είναι αδιαπέρατος σε εξωτερικές προσπάθειες να αποφασιστεί το πεπρωμένο του. Μετά από δεκαετίες αποτυχημένων προσπαθειών αλλαγής καθεστώτος και κυρώσεων, οι ΗΠΑ θα πρέπει να απολογηθούν, να ζητήσουν συγνώμη για το πραξικόπημα του '53 και να αναγνωρίσουν τη διπλωματία ως τη μόνη επιλογή. Για το δικό τους καλό, οι Αμερικανοί αξιωματούχοι πρέπει να ανησυχούν περισσότερο για τη διάσωση του δικού τους καθεστώτος παρά για την αλλαγή του ιράνικού, όπου το 75% των ανθρώπων μόλις ψήφισαν.
Javad Zarif - Υπουργός Εξωτερικών του Ιραν


Σημειώσεις-Επισημάνσεις

[*] Και πολιτικό τρολάρισμα (trolling) στη τελευταία πρόταση ο Zarif... Χαμογελώ.

[-] Πριν από λίγες ημέρες ο Εκπρόσωπος Τυπου (Δημόσιας και Μηντιακής Διπλωματίας είναι ο ακριβής τίτλος) του Υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν, Bahram Ghasemi, έκανε την εξής δήλωση σχετικά με τοποθέτηση του Tillerson για την ονομασία του Περσικού Κόλπου: "Πιστεύω ότι το δολάριο, το πετρέλαιο και το εμπόριο δεν μπορούν να εξαγοράσουν και να αλλάξουν την ιστορία, τη γεωγραφία, την κουλτούρα και τον πολιτισμό. Το εμπόριο δεν μπορεί να φέρει κουλτούρα σε ένα απολίτιστο έθνος ή το αντίστροφο" (Και συνέχισε ολοκληρώνοντας ο Ghasemi "Θα πρέπει να γνωρίζει, ότι το μεγάλο ιρανικό έθνος είναι πολύ ευαίσθητο στην ονομασία του Περσικού Κόλπου, η οποία πρέπει να χρησιμοποιείται με ακρίβεια και σωστά ανά πάσα στιγμή"). Πήγε ο πετρελαιάς να κάνει υποδείξεις και μαθήματα ιστορίας στους Ιρανούς...

Σοβαροί άνθρωποι οι Ιράνοι. Ψιλά γράμματα βέβαια αυτά για αποικιοποιημένους, υποτελείς, εθελόδουλους, υποτακτικούς, και πολιτιστικά υβρίδια κρατογένεσης εν εξαρτήσει ή για υβριδικής μορφής πολιτιστικά κατεχόμενους (που ασφαλώς αυτογελοιοποιούμενοι παπαρολογούν περί του «να μην γίνουν Ιράν». Αλλά δεν θα πρέπει να παραξενεύει μια τέτοια νοοτροπία, συμπεριφορά και αντίληψη περί πραγμάτων. Ο καλύτερος δούλος είναι ασφαλώς αυτός που μισεί κάθε ίχνος ελευθερίας, αυτοκυριαρχίας, ανεξαρτησίας και μη υποταγής, που επιθυμεί να υποβαθμίζει όλους τους υπολοίπους στο δικό του επίπεδο, δηλαδή να τους μεταβάλλει σε δούλους και που όντας οικειοθελώς δούλος ο ίδιος είναι πλήρως κατεχόμενος από την ιδεολογία που έχει κατασκευάσει για το, συνήθως ευνουχισμένο, κατοικίδίο του ο Κύριος-Αφέντης).


III
Οι ισχυροί δεν συνασπίζονται με τους ισχυρούς (οι ισχυροί δεν συνασπίζονται μεταξύ τους). Οι ισχυροί αντιπαρατίθενται (αναζητώντας συμμάχους που μπορούν να τους ενισχύσουν).

14 Ιουνίου 2017

Γεωπολιτικών τεκτονικών πλακών συνέχεια και επίκαιροι επιμέρους σχολιασμοί.

Πέρα από ένδειξη αδυναμίας, όπως εξ αρχής επισημάνθηκε, η κρίση του Κατάρ και η προσπάθεια απομόνωσης του, φανερώνει την έλλειψη ή την ανεπάρκεια ηγεσίας στο Σουνιτικό κόσμο (η συντριπτική πλειοψηφία -πάνω από 80%- του μουσουλμανικού κόσμου είναι Σουνίτες, και όμως, είναι η σιιτική μειονότητα υπό την ηγεσία του Ιράν που αποτελεί κινητήρια δύναμη των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή). Ο εσφαλμένος στρατηγικός υπολογισμός της Σαουδικής Αραβίας θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε διάλυση του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου.

Το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου (Gulf Cooperation Council-GCC) είναι μια περιφερειακή διακυβερνητική πολιτική και οικονομική ένωση που αποτελείται από όλα τα αραβικά κράτη του Κόλπου εκτός του Ιράκ. Μέλη του είναι το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ, η Σαουδική Αραβία, το Ομάν, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα [Χάρτης].

Εάν συνεχιστεί η κρίση και πολωθούν περαιτέρω τα πράγματα, θα μπορούσαμε να οδηγηθούμε στη διάλυση του GCC μέσω της αποχώρησης του Κατάρ, ίσως και του Ομάν (πιο δύσκολα, ακόμη και του Κουβέιτ).



Εάν από την άλλη, η σύγκρουση χαλαρώσει σε ένταση αλλά παραταθεί χρονικά, θα μπορούσε να οδηγήσει σε εσωτερική αποσταθεροποίηση τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα με αποτέλεσμα να πάψουν να είναι... ενωμένα. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είναι μια ομοσπονδιακή απόλυτη μοναρχία που αποτελείται από επτά Εμιράτα [Χάρτης]. Γνωστότερα στην Ελλάδα είναι το Αμπού Ντάμπι και το Ντουμπάι.

Σε αυτή την περιπέτεια και στον άξονα Σαουδικής Αραβίας - Η.Α.Ε (στρατεύματα των οποίων, όπως έγραψα παλαιότερα, συνέβαλλαν στην καταστολή της εξέγερσης στο Μπαχρέιν το 2011), έχει σύρει όλα τα υπόλοιπα Εμιράτα κυριως το Αμπού Ντάμπι (Abu Dhabi). Τα Εμιράτα Dubai και Sharjah, το πρώτο και το τρίτο πληθυσμιακά, δεν είναι χαρούμενα με αυτήν την εξέλιξη και δεν θέλουν να έχουν μεγάλη σχέση, ούτε με την περιπέτεια εις βάρος του Κατάρ ούτε με την αντιπαράθεση Σαουδικής Αραβίας και Ιράν, και ενδέχεται να έρθουν σε αντίθεση με το Abu Dhabi, το μεγαλύτερο εδαφικά Εμιρατο, εξέλιξη που θα μπορούσε να οδηγήσει σε αποσύνθεση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων ή απλά στη δημιουργία δύο ομάδων-στρατοπέδων στο εσωτερικό τους (μια που θα είναι πιο κοντά στη Σαουδική Αραβία και μια που θα είναι πιο κοντά στο Κατάρ και τη Τουρκία).



Ο μόνος τρόπος η όλη κατάσταση στη δυτική Ασία [Απεικόνιση] να εξελιχθεί με αυξημένες πιθανότητες υπέρ της Σαουδικής Αραβίας είναι μια άμεση και καθαρή παρέμβαση των Ηνωμένων Πολιτειών υπέρ της. Διαφορετικά, η όλη προσπάθεια απομόνωσης του Κατάρ και μεταβολής της ισορροπίας δυνάμεων στην περιοχή θα μπορούσε να γυρίσει μπούμερανγκ στην ίδια τη Σαουδική Αραβία - και σε ακραία περίπτωση, αντί να έχουμε πραξικόπημα και αναταραχές στο Κατάρ, να ζήσει τέτοιες καταστάσεις η Σαουδική Αραβία (Η Τουρκία, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, κατάφερε να ανταπεξέλθει στο πραξικόπημα, η Σαουδική Αραβία δεν μπορεί να αντέξει πραξικόπημα). Μέσω ενός εσφαλμένου στρατηγικού υπολογισμού, ο οποίος βασίζεται στην αμέριστη υποστήριξη την οποία υποτίθεται πως παρέχουν οι Η.Π.Α, η Σαουδική Αραβία θα έχει πυροβολήσει τα πόδια της.



Οι πιθανότητες για τις προηγούμενες περιπτώσεις θα είναι αυξημένες εάν η ανάπτυξη τουρκικών στρατευμάτων οδηγήσει σε απομάκρυνση -ή ακόμη και ρήξη στις σχέσεις- Σαουδικής Αραβίας και Τουρκίας (κάτι που η Τουρκία δεν επιθυμεί). Μόλις τα τουρκικά στρατεύματα φτάσουν στο Κατάρ, η Σαουδική Αραβία θα βρεθεί σε αδιέξοδο. Θα έχει έρθει η ώρα των αποφάσεων. Η σύγκρουση για το Κατάρ, όπως εξελίσεται, αποτελεί μεγάλο βήμα τόσο για τους Άραβες της χερσονήσου όσο και για τους Τούρκους. Ιδιαίτερα εάν έρθουν στην επιφάνεια, όπως φαίνεται να συμβαίνει, κατηγορίες πως τα Η.Α.Ε είχαν συμβάλλει μέσω χρηματοδοτήσεων στο πραξικόπημα στην Τουρκία (κάτι που είχε αιωρηθεί παλαιότερα, αλλά αφέθηκε να περάσει), τα πράγματα μαλλον θα εκτραχυνθούν. Μέσω της κρίσης στο Κατάρ η Τουρκία θα μπορούσε να βάλει για τα καλά πόδι στον Κόλπο, εξέλιξη για την οποία μάλλον δεν δείχνει έτοιμη. Πάντως η πόλωση ανάμεσα σε Τουρκία και Σαουδική Αραβία - Η.Α.Ε, θα επανακαθορίσει τη γεωπολιτική τοποθέτηση της Τουρκίας, καθώς έρχεται στην επιφάνεια μια Αραβο-Τουρκική ενδο-Σουνιτική διαμάχη που θα εμπλέξει έμμεσα ή άμεσα Κούρδους και Ιρανούς (και που στο βάθος και ως φόντο θα έχει τοπικούς παράγοντες όπως το Κατάρ, το Ισράηλ και τη Συρία, και επιβλέποντες τους Αμερικανούς και τους Ρώσσους).


Ολοκληρώνω με το παρακάτω απόσπασμα που γράφτηκε πριν από περίπου δύο δεκαετίες:
...η αλληλεπίδραση της γεωεθνικής συγκρότησης και των πεδίων γεωοικονομικών πόρων αποτελεί πηγή νέων σεναρίων κρίσεων στα σχέδια αναφορικά με το μέλλον της Μέσης Ανατολής... Από την εκτεθείσα πλευρά προκαλεί το ενδιαφέρον κατά τη μεταψυχροπολεμική περίοδο η διάσταση του συγχρονισμού (που έχουν τρία ζητήματα): Το Παλαιστινιακό, το θέμα του Ιράκ και το Κουρδικό... Τα μελλοντικά σχέδια, που επικεντρώνονται επί της εν λόγω διαπίστωσης, συνίστανται στη μετατροπή του Μεσανατολικού ζητήματος, το οποίο κατά το δεύτερο ήμισυ του 20ου αιώνα ταυτίστηκε με την αραβοϊσραηλινή διένεξη με άξονα την Παλαιστίνη σε μια τουρκοαραβοϊρανική ένταση επικεντρωθείσα κατά το πρώτο ήμισυ του 21ου αιώνα επί του «Κουρδικού ζητήματος»...

Ο ευρύτερος κίνδυνος, ικανός να απειλήσει την περιφερειακή ειρήνη σχετικά με το εγγύς μέλλον της Μέσης Ανατολής, έγκειται στην πρόκληση μιας εθνοτικού χαρακτήρα σύγκρουσης μεταξύ τουρκικών, περσικών, αραβικών και κουρδικών στοιχείων και η μετατροπή του σε μια γάγγραινα, η οποία θα αποτελεί πηγή διαρκών προβλημάτων...

Είναι ευδιάκριτος ο μαρκοπρόθεσμός στρατηγικός σχεδιασμός των ΗΠΑ και η αρχή η οποία διέπει τόσο την αβεβαιότητα και τις εσωτερικές αντιμαχίες στο Βόρειο Ιράκ όσο και ό,τι αφορά το καθεστώς τριχοτόμησης του Ιράκ: Την αναγωγή των κρατών της περιοχής όσο το δυνατόν σε μικρότερης κλίμακας μονάδες ελαχιστοποιώντας έτσι τον αριθμό χωρών που είναι ικανές να συγκεντρώσουν περιφερειακή ισχύ, εξακολουθώντας να παρεμβαίνουν στην περιοχή εκμεταλλευόμενες τις εσωτερικές αντιπαλότητες και συμμαχίες των εν λόγω μικρής κλίμακας μονάδων. Αυτός ο στρατηγικός υπολογισμός αποβλέπει στο να παρεμποδίσει να κλονιστεί ο χαρακτήρας του ατλαντικού άξονα ως στηρίγματος του παγκόσμίου συστήματος, ώστε να συνεχίσει να εκτελεί χρέη μεσολαβητή (arbiter) απέναντι στα παγκόσμια κέντρα ισχύος. Η μείωση της ισχύος των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή θα σημάνει μεγάλη μείωση και της θέσης ισχύος τους απέναντι στην Ευρώπη και την Ανατολική Ασία. Ο διαχωρισμός της Μέσης Ανατολής σε μικρότερης κλίμακας κέντρα ισχύος εμφανίζει επίσης μια απόλυτη αρμονία με τα στρατηγικά σχέδια του Ισραήλ.
Ahmet Davutoğlu, 2001

Σημειώσεις - Επισημάνσεις
[-] Πάντως, σε ό,τι αφορά την κρίση στο Κατάρ, πιθανώς ούτε το Ισραήλ -το οποίο διατηρεί υπόγειες σχέσεις με τα Η.Α.Ε- επιθυμεί να πάει η κατάσταση στα άκρα. Το Κατάρ είναι ένας από τους κύριους οικονομικούς υποστηρικτές της ανασυγκρότησης της Λωρίδας της Γάζας (και συνομιλεί σε αυτά τα πλαίσια με τους Ισραηλινούς). Η απομόνωσή του θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση της υποστήριξής και να ωθήσει τη Χαμάς ανοιχτά στην αγκαλιά του Ιράν. Εκατό φορές αν ρωτήσετε τους Ισραηλινούς ''ποιός προτιμάτε να ασκεί επιρροή στους Παλαιστίνίους, η Τουρκία ή το Ιράν;'', εκατόν μια φορές θα σας απαντήσουν η Τουρκία (ό,τι κι αν λένε για την Τουρκία). Χίλιες φορές συμφέρει το Ισράηλ να «ενσωματώνει» η Τουρκία Παλαιστίνιους Άραβες παρά οι τελευταίοι να φανερώνουν τάσεις αφοσίωσης προς τη Τεχεράνη. Εάν η Τουρκία πάψει να μιλάει φιλό-παλαιστινιακά το πιθανότερο είναι να αρχίσουν να ανησυχούν στο Ισραήλ και να σκέφτονται: ''κάνε κάτι επιτέλους Erdoğan. Θα μας τους πάρει όλους το Ιράν''. Η «φιλο-παλαιστινιακή» πολιτική της Τουρκίας εξασφαλίζει πως το παλαιστινιακό θα είναι ελεγχόμενο. Τα ίδια ισχύουν και με το Κατάρ.

[-] Ηθελημένα δεν αναφέρομαι σε αυτό το σημείωμα σε μια υποτιθεμένη μελλοντική υπόθεση-πρόταση που έχω διαβάσει να συζητείται για το Παλαιστινιακό. Πρώτον, γιατί αυτή η υπόθεση-πρόταση μπορεί να είναι πρώιμη και άτοπη και δεύτερον, γιατί εάν μια τέτοια πρόταση προωθηθεί και δει το φως της δημοσιότητας επίσημα, δε νομίζω πως θα συνεχίσει να υπάρχει Αίγυπτος του Sisi για αρκετό χρονικό διάστημα μετά από τη δημοσιοποίηση της, προκειμένου να συμβάλλει στην εφαρμογή-υλοποίηση της.


Επίκαιροι Επιμέρους Σχολιασμοί

I
Διαφορετικές περιπτώσεις μεν, παρ' όλα αυτά, μετά το Makau και το Hong Kong, πλησιάζει και η ώρα της Taiwan. Και ο Παναμάς διέκοψε διπλωματικές σχέσεις μαζί της (προφανώς υπέρ της «μίας Κίνας»). Οι μόλις 21 χώρες που αναγνώριζαν τη Taiwan, πλέον έγιναν 20. So much for ''the first asian country to recognize / legalize same-sex marriage''. Αμ δε γίνεται διεθνής πολιτική και δεν αντλείται διεθνής νομιμοποίηση μόνον με αυτά Αμερική μου. Στον πλανήτη υπάρχουν 195 χώρες. Από αυτές, 175 αναγνωρίζουν τη κυβέρνηση του Πεκίνου ως τη μοναδική νόμιμη κυβέρνηση της Κίνας και μόλις 20 τη κυβέρνηση της Ταϊπέι.

II
Διάφοροι «ευρωπαϊστές» με αφορμή και αντιπαραβάλλοντας τις εκλογές σε Βρετανία και Γαλλία προσπαθούν να παρουσιάσουν-τονίσουν τις δυσκολίες του Λονδίνου και την παρακμή της επιρροής του σε παγκόσμια κλίμακα σε σχεση με του Παρισιού. Παραπλανούν φυσικά προκειμένου και επιδιώκοντας να διαμορφώσουν κλίμα. Όχι επειδή κάτι τέτοιο δεν ισχύει στην περίπτωση της Βρετανίας αλλά γιατί τα ίδια -αν όχι χειρότερα- ισχύουν για τη Γαλλία. Όταν από εδώ γράφαμε για αποδυνάμωση της Βρετανίας και της Γαλλιας (για την κρίση του ευρωπαϊκού πυρήνα της «Δύσης») και για την ολοκλήρωση ενός ιστορικού κύκλου, αναφερόμενοι σε αυτές τις δύο χώρες, αυτοί πιπίλιζαν μια ευρωφιλική ανάγνωση ή/και φαντασιώνονταν ένα ευρωκεντρικό τελος της ιστορίας. Τώρα προσπαθούν να πείσουν πως είναι μονάχα το Λονδίνο που αντιμετωπίζει πρόβλημα και πως μονάχα το εκτόπισμα της Βρετανίας μειώνεται και η επιρροή της εξασθενεί. Δεν πειράζει. Εδώ είμαστε και σε λίγους μήνες θα ξαναγράψουμε.

Σημείωση
Φυσικά ισχύει και το ανάποδο από αγγλοκεντρική σκοπιά. Μονάχα ή κυρίως η Γαλλία έχει πρόβλημα, όχι η Βρετανία. Όμως αυτο το «ενδο-δυτικό» μπρα-ντε-φέρ, πέρα από το ότι είναι αστείο, αποτελεί από μόνο του παραδοχή ορισμένων πραγμάτων για όποιον βλέπει ή δεν επιθυμεί να απωθεί τη μεγαλύτερη εικόνα.

III
Πριν από περίπου έναν αιώνα, η Βρετανία και η Γαλλία έκοβαν και έραβαν, έλυναν και έδεναν και χώριζαν αυθαίρετα και κατά πως τους βόλευε τις ιστορικές περιοχές της Μεσοποταμίας και του Λεβάντε, της Ανατολίας και της Αραβίας και φυσικά του Περσικού Κόλπου, επιβάλλοντας όρους. Σήμερα, έναν αιώνα μετά, τη μοίρα αυτών των ιστορικών περιοχών καθορίζουν οι Η.Π.Α, η Ρωσσία, το Ιράν, η Τουρκία και οι Άραβες (κρατικά, αναφέρομαι σε κρατικούς δρώντες), επιβάλλοντας όρους. Καληνύχτα ευρωκεντρική Έλλάδα. Ο κόσμος άλλαξε. Εσύ δεν θα αλλάξεις ποτέ.

Επισημάνσεις
[-] Κανένας από τους προηγούμενους, που συμμετείχαν ή ενεπλάκησαν ενεργά στη Συρία, δεν έδωσε ιδιαίτερη σημασία ή μεγάλη βαρύτητα στο τι ήθελε ή έλεγε η Γαλλία. Θυμίζω πως η σημερινή Συρία πέρασε από την οθωμανική κυριαρχία, σφαίρα και επιρροή στη γαλλική και πως ήταν «γαλλικό μαντάτο» (υπό γαλλική εντολή) και όχι κάποιο άσχετο προς τη Γαλλία κράτος.

[-] Κατά τα λοιπά, στις μέρες μας, με αφορμή τις εκλογές στις δύο χώρες, ορισμένοι προσπαθούν να διαμορφώσουν κλίμα και ανταγωνίζονται για το εάν μειώνεται περισσότερο το εκτόπισμα της Γαλλιας ή της Βρετανίας και για το αν εξασθενεί περισσότερο η επιρροή του Λονδίνου ή του Παρισιού σε παγκόσμια κλίμακα (δηλαδή κινούνται μεταξύ καθήλωσης, προπαγάνδας, ευρωκεντρισμού και τύφλωσης για το ποιός την έχει πιο... αδύναμη, την επιρροή).

11 Ιουνίου 2017

Σχολιασμός για γεωπολιτικές τεκτονικές πλάκες και περιφερειακή αρχιτεκτονική.


I
Πετυχημένο πραξικόπημα στην Αίγυπτο και καθαίρεση του πρώτου δημοκρατικά εκλεγμένου Προέδρου στην ιστορία της χώρας - όπως αναγνωρίζει ακόμη και το πλέον απεχθές προς τη Μουσουλμανική Αδελφότητα καθεστώς της Συρίας του Assad [1]. Αποτυχημένο πραξικόπημα στην Τουρκία, ρήξη στις σχέσεις Τουρκίας και Η.Π.Α και απομάκρυνση τους (με παράλληλη προσέγγιση Τουρκίας και Ιράν). Και τώρα, εν αναμονή πραξικοπήματος στο Κατάρ, φτάσαμε στο σημείο -σύμφωνα με μη επιβεβαιωμένες πληροφορίες- ιρανικές δυνάμεις να φυλάνε το Παλάτι του Εμίρη [2] και η Τουρκία, με αφορμή την περιφερειακή κρίση και την προσπάθεια απομόνωσης του, να αποστέλλει -προγραμματισμένες μεν εσπευσμένα δε-, στρατιωτικές δυνάμεις στη βάση της στο Κατάρ.

Δεν οικοδομούνται έτσι περιφερειακές αρχιτεκτονικές (Αμερική μου). Περιφερειακά συντρίμμια και ερείπια δημιουργούνται.

Στον ψυχρό πόλεμο μπορεί να οικοδομούνταν. Στον «μετα-Δυτικό» (θα γίνει της μόδας ο όρος) κόσμο στον οποίο ζούμε σήμερα, δύσκολα, πολύ δύσκολα. Που θα οικοδομηθεί αρχιτεκτονική; Σε μια πραξικοπηματική Αίγυπτο και σε μια τρεμάμενη και ασταθή Σαουδική Αραβία; (που δεν μπορεί να κάνει καλά μια εδαφική παρωνυχίδα, παρά μόνο με την άνευ όρων υποστήριξη των Η.Π.Α). Είναι αυτά στέρεα και γερά θεμέλια για έναν μακροπρόθεσμό σχεδιασμό;

II
Οι Σαουδάραβες μέσω της απομόνωσης του Κατάρ και της κρίσης που δημιούργησαν επιδιώκουν να μεταβάλλουν την ισορροπία δυνάμεων, να αλλάξουν το Status Quo στην περιοχή. Έθεσαν σε κίνηση μια διαδικασία αλλαγής των συσχετισμών δύναμης στην περιοχή (κρίνοντας προφανώς πως η υπάρχουσα δεν είναι ευνοϊκή). Το Status Quo ίσως αλλάξει. Όχι όμως απαραίτητα προς όφελος τους.

Σε περίπτωση που δεν το γνωρίζετε, το 75% με 80% των αραβικών παραλίων του Κόλπου (των παραλίων -και όχι της ενδοχωρας- των κρατών Κουβέιτ, Σαουδική Αραβία, Μπαχρέιν, Κατάρ κ.λπ) κατοικούνται από Σιίτες. Δηλαδή στα παράλια απέναντι από το Σιιτικό Ιράν κατοικούν πλειοψηφικά Άραβες Σιίτες.

Η Σαουδική Αραβία πιθανόν να έχει πραγματοποιήσει έναν επικίνδυνο και εσφαλμένο στρατηγικό υπολογισμό στην προσπάθεια της να επιβάλλει τη βούλησή της στο μικρό εδαφικά Κατάρ. Έχει διασαλεύσει την περιφερειακή τάξη πάνω στην οποία στηρίχθηκε προκειμένου να αντιμετωπίσει την επιρροή και τη κυριαρχία του Ιράν. Εάν ο πόλεμος στη Συρία έφερε κοντά τη Σαουδική Αραβία και τη Τουρκία, η κριση στο Κατάρ κάνει το αντίθετο. Απομακρύνει τις δύο χώρες.

Η Σαουδική Αραβία δεν αποτελεί κίονα ή θεμέλιο αλλά αδύναμο κρίκο, στην οικοδόμηση μιας αμερικανογενούς περιφερειακής αρχιτεκτονικής.

III
Όπως βιάζονται να κλείσουν το Κυπριακό οι Αμερικανοί, άλλο τόσο βιάζονται να δημιουργήσουν ένα «αραβικό ΝΑΤΟ» (ή μια Συνθήκη για έναν «Οργανισμό της Εγγύς Ανατολής» όπως προσεγγίζουν, κάπως παραλλαγμένα, τα περιφερειακά πράγματα οι Ισραηλινοί). Οι Αμερικανοί έχουν γίνει τσαπατσούληδες.

Και με το κουρδικό τα ίδια θα είχαν αν δεν συναινούσαν -μέχρι ποιού βαθμού θα δούμε- οι Ρώσσοι. Ασφαλώς και το Κυπριακό, το Κουρδικό και το Αραβικό υπό τη Σαουδική Αραβία δεν είναι ασύνδετα μεταξύ τους. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδίωκαν και ήθελαν μέχρι το 2015 να έχουν κλείσει το Κυπριακό (υπό την προηγούμενη διοίκηση Ομπάμα «έπρεπε» να είχε κλείσει). Δεν τα κατάφεραν. Γενικότερα, η βούληση και οι σχεδιασμοί των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής συγκρούονται σφοδρά με την πραγματικότητα.

Οι Αμερικανοί κάνουν λάθος. Η σωστή κίνηση -η μόνη ορθή άλλωστε της προηγούμενης διοίκησης- ήταν η προσπάθεια κοινωνικοποίησης του Ιράν στο διεθνές και περιφερειακό σύστημα (και η δέσμευση του μέσω μιας διαδικασίας ανάληψης υποχρεώσεων). Όχι το boosting, η άνευ όρων ενίσχυση, προώθηση και υποστήριξη της Σαουδικής Αραβίας.


Σημειώσεις - Επισημάνσεις
[1] Από επίσημη κυβερνητική (Ministry of Information) ηλεκτρονική εφημερίδα της Συρίας (ως προς το θέμα της αναγνώρισης του απεχθούς για την ασαντική Συρία μεν, εκλεγμένου δε, Morsi): ''Egypt accused Qatar of supporting "terrorist" organizations, including the Muslim Brotherhood which it has been cracking down on since the 2013 coup against the country’s first ever democratically-elected leader, Mohamed Morsi''.

[2] Η πληροφορία περί ιρανικών δυνάμεων που βρίσκονται στο Παλάτι του Εμίρη του Κατάρ προέρχεται από αιγυπτιακές και ισραηλινές πηγές. Εγώ την αναφέρω. Εσείς θα κρίνετε κατά πόσο είναι αξιόπιστη ή όχι. Πιθανώς να αποσκοπεί στον ερεθισμό των Η.Π.Α προκειμένου να αυξηθούν οι πιθανότητες άμεσης παρέμβασης τους. Όπως και να 'χει. Η στάση της Τουρκίας και του Ιράν αποτελούν αποτρεπτικούς παράγοντες ενός ακόμη πραξικοπήματος με ρίζα τη Σαουδική Αραβία μετά από αυτό της Αιγύπτου (θυμίζω πως στρατεύματα της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων συνέβαλαν στην καταστολή και συντριβή της εξέγερσής στο Μπαχρέιν το 2011 - είπαμε, στα παράλια κατοικούν Σιίτες).


Επισημάνσεις
• Μέσω του Κυπριακού, οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής επιδιώκουν την διευθέτηση και εξομάλυνση των σχέσεων Τουρκίας - Ισραήλ και Τουρκίας - Αιγύπτου, τον κατευνασμό της Τουρκίας και, μέσω της αποδοχής της παρουσίας της στην Κύπρο, την παρεμπόδιση μιας μελλοντικής «ευρωπαϊκής» άμυνας δίχως τη συμμετοχή της Τουρκίας. Στα μυαλά των Αμερικανών όλα αυτά.

• Το πλέον καθοριστικό σημείο των τελευταίων ετών, που αλλάζει τα πάντα στην περιοχή, είναι το πραξικόπημα στην Αίγυπτο. Από εκείνο το σημείο ξεκινούν και οι δυσκολίες και τα προβλήματα της Τουρκίας (η λεωφόρος μετατρέπεται σε κακοτράχαλο δρόμο) και γενικότερα μεταβάλλεται το τοπίο στη Μέση Ανατολή. Μέχρι τότε η επιρροή της Τουρκίας ανέβαινε ασταμάτητα και με ταχύτατους ρυθμούς ενώ η επιρροή της Σαουδικής Αραβίας -και του Ισραήλ- εξαϋλώνόταν και ο ετεροκαθορισμός τους αυξανόταν. Game Changer. Με όλη τη σημασία της φράσης.

• Προκειμένου να μεταβληθούν οι συσχετισμοί δύναμης στη δυτική Ασία προς όφελος της Σαουδικής Αραβίας απαιτείται άμεση παρέμβαση των Ηνωμένων Πολιτείων. Δεν μπορεί να γίνει αλλιώς. Τουρκία, Ιράν, Ιράκ, Λίβανος, Ιορδανία, Κουβέιτ, Ομάν, Σουδάν, Αλγερία, Μαρόκο και Τυνησία, είναι διστακτικές, αρνούνται ή αποστασιοποιούνται από τη στρατηγικής της Σαουδικής Αραβίας να απομονώσει το Κατάρ.

• Η πιθανότητα πραξικοπήματος στο Κατάρ ειναι που θέτει την Τουρκία σε επιφυλακή για την πιθανότητα ενός νέου πραξικοπήματος. Η Τουρκία ναι μεν στηρίζει το Κατάρ, ωστοσο δεν μπορεί και δεν επιθυμεί να διακινδυνεύσει πλήρως τις σχέσεις της με τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Το Ιράν προσέφερε στο Κατάρ τρία λιμάνια του προς χρήση (πάλι καβάλα στο άλογο το Ιράν σε σχέση με Τουρκία και Σαουδική Αραβία).

• Και εκτός όλων των άλλων, πέρα από όλα τα προηγούμενα, αναμένεται και η πτώση της Raqqa, η οποία το πιθανότερο είναι πως θα σηματοδοτήσει την αρχή για ένα νέο μεσανατολικό πανδαιμόνιο. Ίσως να ξεκινήσει μια πραγματική ανοιχτή σύγκρουση, υπό τη έννοια ότι θα βγούν στην επιφάνεια οι πραγματικές δυνάμεις δίχως να κρύβονται πίσω από proxies (κάτι τέτοιο φανερώνει και η προσέγγιση των Κούρδων της Συρίας με τη Σαουδική Αραβία. Η Σαουδική Αραβία δεν γίνεται να μην αναδυθεί στην επιφάνεια, να μην φανερωθεί, καθώς χάνεται ο προηγούμενος proxy). Η Raqqa και η Doha απομακρύνουν όχι μονάχα τη Σαουδική Αραβία αλλά και τις Ηνωμένες Πολιτείες από την Τουρκία.

Οι γεωπολιτικές τεκτονικές πλάκες της Μέσης Ανατολής βρίσκονται σε κίνηση. Σεισμοί και μεγάλες ανακατατάξεις στην περιοχή του Περσικού Κόλπου καθίστανται σχεδόν αναπόφευκτες.