17 Αυγούστου 2018

~


Ακόμη πιο βαθιά από τη διαχωριστική γραμμή μεταξύ ανθρώπου και ζώων βρίσκεται εκείνη μεταξύ ανθρώπου και άψυχων πραγμάτων... Την ουσιώδη αντίθεση του προς τα υλικά πράγματα το ανθρώπινο υποκείμενο δεν τη βλέπει μόνο στην ικανότητα του για αυτοτελή κίνηση (αρκετά ανόργανα πράγματα μπορούν επίσης να κινούνται), αλλά μάλλον στη βασική του ικανότητα να κάνει ή να παραλείπει αυτή ή εκείνη την κίνηση, δηλαδή στην ίδια κατάσταση να συμπεριφέρεται έτσι ή αλλιώς.

Πραγματικά, δεν υπάρχει καμμία κατάσταση πραγμάτων και καμμία αναγκαιότητα στην οποία το υποκείμενο πρέπει να υπακούσει, όταν δεν θέλει κατά κανέναν τρόπο, δηλαδή όταν είναι έτοιμο να δεχθεί τον θάνατο του ως αναπόφευκτο τίμημα. Ο Πλάτων διατύπωσε κατά βάθος αυτή την αλήθεια και όχι μια προκατάληψη της δουλοκτητικής κοινωνίας όταν έλεγε ότι ο ελεύθερος διακρίνεται από τον δούλο ακριβώς λόγω της ετοιμότητας του να πεθάνει για να μην υποδουλωθεί, ενώ ο δούλος προτιμά τη σκέτη ζωή του από την ελευθερία.


.~`~.

Σχολιασμός (11 Αυγούστου 2018).


11 Αυγούστου 2018

I • «Οι οικονομικές κυρώσεις, δηλαδή η κατάχρηση και εκμετάλλευση της νομισματικής κυριαρχίας του δολαρίου πάνε σύννεφο, ενώ η μετάθεση από το στρατιωτικό επίπεδο σε ό,τι αφορά κράτη δεύτερης διαλογής (όπως η Λιβύη... το Ιράκ, η Συρία - η οποία βέβαια διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο - κ.λπ), στο οικονομικό και εμπορικό σε ό,τι αφορά μεγαλύτερα κράτη, αυτό το χάσμα μεταξύ που βγάζω τα δόντια μου στρατιωτικά και που οικονομικά, βγάζει μάτι... Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής είναι μια χρεοκοπημένη χώρα-δύναμη που έχει μεταβάλλει τον ορισμό και τα όρια της έννοιας «χρεοκοπία», προκειμένου να μην θεωρείται τέτοια (Γιὰ νὰ δικαιολογοῦν τὶς πράξεις τους ἄλλαζαν ἀκόμα καὶ τὴν σημασία τῶν λέξεων, μας παραδίδει ο Θουκυδίδης), ενώ την ίδια στιγμή χρησιμοποιεί την κυριαρχία του δολαρίου προκειμένου να επιβάλλει οικονομικές κυρώσεις (κατά αυτόν τον τρόπο ταυτόχρονα το υπονομεύει)». Πόλεμος και Ιδέες.

II • Ο κόσμος έχει αλλάξει και το... μαντρί είναι μισογκρεμισμένο, γεμάτο χαλάσματα και έχει παντού ρωγμές. Ο εν πολλοίς ανεύθυνος και αυτο-υπονομευτικός τρόπος με τον οποίον χρησιμοποιούν οι Η.Π.Α την κυριαρχία του δολαρίου (και γενικότερα τα οικονομικά εργαλεία, τις κυρώσεις, το πράσινο φως για επιθέσεις κ.λπ) προσφέρει μια ευκαιρία στην Ε.Ε, ή σε συγκεκριμένες χώρες που συμμετέχουν σε αυτήν, να γεμίσει το κενό που δημιουργούν μόνες τους οι Η.Π.Α τόσο στην Τουρκία, όσο στο Ιράν και τη Ρωσσία. Η Τουρκία οικονομικά θα μπορούσε να στραφεί προς την Ε.Ε, την Κίνα και ίσως το Κατάρ. Στην Ε.Ε, που επιδιώκει την «σταθεροποίηση» και τον «επαναπροσδιορισμό» της σχέσης της με την Τουρκία, δίδεται μια ευκαιρία μέσω της βλακώδους πολιτικής της Ουάσινγκτον (που απαιτεί βέβαια επαναδιαπραγματεύσεις επί συγκεκριμένων θεμάτων). Ήδη διαβάζω στη Sabah ''Turkey and Europe must join forces to protect their economic interests'' και στην Hürriyet ''Turkey is part of Europe''. Βέβαια τέτοιες κινήσεις είναι πιθανότερο να αποτελέσουν βραχυπρόθεσμες κινήσεις σε επίπεδο τακτικής. Η Τουρκία σε υψηλό επίπεδο δεν επιθυμεί ολική ρήξη με τις Η.Π.Α. Ωστόσο, εάν η Ε.Ε παραμείνει σταθερή στη θέση της σχετικά με τη Συμφωνία για το Ιράν (μαζί με τα υπόλοιπα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του Ο.Η.Ε συν τη Γερμανία, πλην τις Η.Π.Α του Τράμπ), δηλαδή στο Joint Comprehensive Plan of Action, δεν είναι απίθανο η Τουρκία, έστω βραχυπρόθεσμα, να πλευρίσει προς την Ε.Ε σε αντίθεση προς την παραδοσιακή ατλαντική της πορεία (οι οικονομικές «πολιτικές» των Η.Π.Α οδηγούν σε περαιτέρω σύγκλιση Γερμανίας, Τουρκίας και Ρωσσίας), ενώ θα μπορούσε η Πρωτοβουλία της Αστάνα (μεταξύ Ρωσσίας, Τουρκίας και Ιράν) να εμβαθύνει τη συνεργασία της με την Ε.Ε και την Κίνα (Sorry αν απογοητεύουμε τους εν ελλάδι παλαιούς ή/και όψιμους «ατλαντιστές» αλλά εμείς αμφισβητούμε εδώ και μια 15ετία το Τέλος της Ιστορίας, από τότε που οι Η.Π.Α θεωρούνταν «παντοδύναμες» και απαγορεύονταν προγνώσεις που επιβεβαιώνονται σήμερα. Τώρα θα κολλήσουμε και θα ψαρώσουμε με την «παντοδυναμία» των Η.Π.Α;). Θυμίζουμε επίσης ή ενημερώνουμε όσες και όσους δεν το γνωρίζουν, πως ο Erdoğan συμμετείχε στην 10η Σύνοδο των χωρών BRICS στα τέλη Ιουλίου. Ρίξτε μια ματιά και σε αυτό το βίντεο διάρκειας τριάμισι λεπτών από τα τέλη του περασμένου μήνα, το οποίο ουσιαστικά προετοιμάζει κλίμα και στέλνει μήνυμα για όσα συμβαίνουν εδώ και λίγες ώρες. Turkey attends BRICS summit in Johannesburg. Περισσότερο ως leverage παρά ως warning μπορεί να ιδωθεί. Τέλος, στο τρίγωνο Ινδία - Η.Π.Α - Ρωσσία, η Ινδία υπό καμία έννοια δεν τοποθετείται αρνητικά ως προς τη Ρωσσία. Μόνον ως προς την Κίνα συγκλίνει με τις Η.Π.Α, δίχως όμως να τίθεται το παραμικρό ζήτημα υποχώρησης σε κυριαρχικά δικαιώματα: Η Ινδία έχει ενεργειακή τροφοδοσία και εξάρτηση από το Ιράν και στρατιωτική-τεχνολογική και γενικότερα εξοπλιστική από τη Ρωσσία. Από τις κυρώσεις στις δύο αυτές χώρες η Ινδία επηρεάζεται αρνητικά, δεν τις επιθυμεί και στέκεται κριτικά απέναντι τους (προφανώς η Τουρκία βλέπει μια χώρα που οι Η.Π.Α δεν είναι αρνητικά προσκείμενες προς αυτήν, την Ινδία, να έχει τις συγκεκριμένες σχέσεις με Ρωσσία και Ιράν και «εμπνέεται»). Υπό ποια έννοια είναι προς το συμφέρον των Η.Π.Α να επιβάλλουν κυρώσεις στο Ιράν όταν όλοι οι Ευρωπαίοι «σύμμαχοι» τους και όλες οι υποψήφιες χώρες προς «ευθυγράμμιση» εναντίον της Κίνας διαφωνούν; Ποιο «αμερικανικό» συμφέρον εξυπηρετείται από μια τέτοια στάση; Δηλαδή από τις κυρώσεις εναντίον του Ιράν; Ποιο; Ρεπορτάζ από ινδικό ειδησεογραφικό δίκτυο στην αγγλική: Turkey will buy oil from Iran and weapon systems from Russia. Τα προηγούμενα σχετίζονται και με την «αυτονόητη» ευθυγράμμιση όλων εναντίον της Κίνας υπό τις Η.Π.Α. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θέλουν συμμάχους ή κράτη υπό συνεννόηση, αλλά πελάτες.


III • Εφόσον η Τουρκία δεν υποχωρήσει σε πλήθος αν όχι στην πλειοψηφία ζητημάτων και δεν υποκύψει, επιστρέφοντας με την ουρά στα σκέλια (κάτι εξαιρετικά δύσκολο λόγω και του εσωτερικού κλίματος, το οποίο κλίμα λειτουργεί και ως ασπίδα προστασίας σε πιθανές απόπειρες εξωτερικής υπονόμευσης) θα έχουμε ένα ακόμη καταστροφικό πλήγμα στην παγκόσμια επιρροή και στο κύρος των Η.Π.Α. Ενδεικτικά, μερικά μονάχα κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών: πλήρης αγνόησή αμερικανικών προειδοποιήσεων από πλευράς συμμαχικών χωρών για τη μη συμμετοχή τους στην AIIB (Asian Infrastructure Investment Bank), αδυναμία προάσπισης δικαίου ή/και επιβεβαίωσης ισχύος στη Συρία, άρνηση οικονομικής και εμπορικής προσαρμογής της Γερμανίας, αγνόησή αμερικανικών «προειδοποιήσεων» για την αγορά S400 από «φίλιες» χώρες (Ινδία, Τουρκία, Ιράκ, Σαουδική Αραβία, Κατάρ, ενώ Αίγυπτος και Βιετνάμ έχουν στην κατοχή τους S300), υπεράσπιση και συνέχιση Συμφωνίας για το Ιράν από τη Γαλλία μαζί με Γερμανία και Βρετανία παράλληλα με τη Ρωσσία και την Κίνα, συμμετοχή Τουρκίας στην πρωτοβουλία της Αστάνα παράλληλα με άλλες κινήσεις (όπως η αγορά S400, η κατασκευή αγωγού -όπως και η Γερμανία- και σταθμών πυρηνικής ενέργειας), συνέχιση της Συμφωνίας για το Κλίμα, καταψήφιση από πλευράς όλων των μεγάλων συμμαχικών χωρών της Ε.Ε - περιλαμβανομένων του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ν. Ζηλανδίας - της αναγνώρισης της Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσας του Ισραήλ, συνέχιση της TPP και μετασχηματισμός της σε CPTPP υπό την Ιαπωνία και τον Καναδά με το Ηνωμένο Βασίλειο να εκφράζει τη διάθεση του για συμμετοχή και την ASEAN να διαδραματίζει ενεργητικότερο ρόλο, καθώς η αποχώρηση των Η.Π.Α από τη Συμφωνία μετέβαλλε την περιφερειακή ισορροπία ισχύος κ.ο.κ (ο «θάνατος» της TPP αποτελεί ένα ακόμη συμβολικό τέλος της αμερικανικής παγκόσμιας κυριαρχίας). Όλα τα προηγούμενα αποτελούν συμπτώματα της παρακμής της αμερικάνικης επιρροής και ισχύος σε παγκόσμια κλίμακα. Οι Η.Π.Α από μια πρώην ηγεμονική πολυεπίπεδη δύναμη παγκόσμιου βεληνεκούς, μετεξελίσσονται σε μια U$A που αυτο-υπονομεύεται μέσω συνεχούς χρήσης κυρώσεων, πολεμικής εργαλειοποίησης του $ και χρήσης γενικότερων οικονομικών εργαλείων που αποτυγχάνουν να παράγουν πολιτικά αποτελέσματα. Παλαιότερα είχαμε την αποτυχία επίτευξης πολιτικών σκοπών και αποτελεσμάτων με στρατιωτικά μέσα (Δες: Πόλεμος και Ιδέες), τώρα με οικονομικά. Είναι φανερός ο αυτό-εγκλωβισμός.


IV • Έχουμε κάνει ορισμένες σημαντικές επισημάνσεις κατά το παρελθόν σε ό,τι αφορά τις Η.Π.Α. Κάποιες μπορεί να μην γίνονται ευκόλως αντιληπτές ή αποδεκτές. Κάτι τέτοιο δε συμβαίνει μονάχα λόγω διαφορετικής τοποθέτησης αλλά και λόγω μη κατανόησης, άλλοτε του πλαισίου που θέτουμε (π.χ η συγκεκριμένη δημοσίευση δεν έχει να κάνει τόσο με την Τουρκία, όσο με τις Η.Π.Α με αφορμή την Τουρκία) και άλλοτε της αμφισβήτησης από πλευράς μας παραδοχών που υπόρρητα θεωρούνται αυτονόητες. Μια εσφαλμένη, παραδείγματος χάριν, παραδοχή ή προκείμενη που υπόρρητα προϋποθέτουν αρκετοί, είναι πως εάν αποχωρήσουν ή απομακρυνθούν ηγέτες και πρόσωπα όπως η Μέρκελ από τη Γερμανία ή ο Ερντογάν από την Τουρκία, οι χώρες αυτές θα γίνουν ευθυγραμμισμένα και υπάκουα στρατιωτάκια (ή/και... δουκάτα) υπό τον Αμερικανό. Δεν θα γίνουν. Μάλλον περισσότερο ψυχροπολεμική νοσταλγία φανερώνει μια τέτοια υπόθεση. Μόνο απομονώνοντας πλήρως μια χώρα οι Η.Π.Α μπορούν να έχουν επιτυχίες (εξ ου και η μονομέρεια παράλληλα με την προσπάθεια οικοδόμησης σχέσεων σε καθαρά διακρατικό τετ-α-τετ επίπεδο που συμφέρει τις Η.Π.Α). Οι άνθρωποι σκέφτονται τις σχέσεις Η.Π.Α-Γερμανίας, Η.Π.Α-Κίνας, Η.Π.Α-Γαλλίας, Η.Π.Α-Ρωσσίας, Η.Π.Α-Τουρκιάς, Η.Π.Α-Ιράν κ.λπ, απομονώνοντας τες μεταξύ τους. Οι Η.Π.Α δεν έχουν καταφέρει να κάνουν καλά χώρες δεύτερο-τρίτης διαλογής όπως η Βενεζουέλα και το Ιράκ, απομονώνοντας τες ή «νικώντας» σε πόλεμο, και θα καταφέρουν να κάνουν καλά και να απομονώσουν πλήρως χώρες όπως οι προηγούμενες; Θυμάστε την «παγκόσμια απομόνωση της Ρωσσίας» για την οποία διαβάζαμε πριν από λίγα χρόνια; Η Ρωσσία όμως, μια χώρα πολλαπλώς μειονεκτούσα αν ιδωθεί σε ένα απομονωμένο και ξεκομμένο τεχνητό πλαίσιο υπό συνθήκες και καθεστώς εργαστηρίου στις διμερείς της σχέσεις με τις Η.Π.Α, αυξάνει παντού την επιρροή της, πλην των περιοχών που συμμετέχουν ανταγωνιστικά ή γειτνιάζουν χώρες της Ε.Ε (Βαλκάνια και Αν. Ευρώπη). Σε όλες τις άλλες περιοχές, από την Κορέα και τον Κόλπο μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα αυξάνει την επιρροή της. Κανένας δεν παίρνει πραγματικά στα σοβαρά μια «παγκόσμια υπερδυναμη» που φανερώνει στρατιωτική αδυναμία και αναποτελεσματικότητα στην παραγωγή πολιτικών αποτελεσμάτων ενώ παράλληλα δεν μπορεί να κάνει καλά χώρες δεύτερης και τρίτης διαλογής όπως η Βενεζουέλα, η Συρία και το Ιράκ (και η Λιβυή, των εξήμισι εκατομμυρίων ανθρώπων, αν είχε τα πληθυσμιακά μεγέθη του Ιράκ και της Βενεζουέλας - 40 και 32 εκατομμύρια αντίστοιχα - και δεν γειτνίαζε ναυτικά με την Ε.Ε, πιθανότατα θα ήταν δυσκολότερη ιστορία γι' αυτές τις Η.Π.Α). Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής είναι μια χώρα με τεράστιες δυνατότητες και εξαιρετικά πλεονεκτήματα που θα μπορούσαν να παραμείνουν η πρώτη μη ηγεμονική ή η δεύτερη ισχυρότερη χώρα στον πλανήτη. Όμως έχουν πάρει έναν πολύ περίεργο και επικίνδυνο δρόμο. Η συνεχής δημιουργία ή υποδαύλιση χάους και αναρχίας αποτελεί απόλυτη ένδειξη αδυναμίας -και ξεφτίλας- μιας πρώην παγκόσμιας ηγεμονικής δύναμης. Η επιδίωξη υποδαύλισης ή/και επιδείνωσης περιφερειακών εντάσεων από πλευράς Η.Π.Α ουσιαστικά αναγκάζει «συμμάχους» τους να επαναξιολογήσουν τη στρατηγική τους θέση. Ορισμένες στρέφονται προς τη Ρωσσία ή/και την Κίνα, κάποιες άλλες ενισχύουν τον περιφερειακό τους ρόλο ή περιφερειακές τάξεις. Αν η Ιαπωνία χάσει την εμπιστοσύνη της στις Ηνωμένες Πολιτείες ως αξιόπιστη δύναμη, μπορεί να ενεργοποιηθεί και να εμφανιστεί δυναμικά ως περιφερειακό αντίβαρο στην αυξανόμενη οικονομική κυριαρχία της Κίνας με εξαιρετικά επιθετικό τρόπο (ασχέτως εσωτερικών δεδομένων της συγκεκριμένης χώρας), μια τέτοια εξέλιξη όμως θα προκαλούσε σημαντική εχθρότητα όχι απλά στην Κίνα, αλλά τόσο στη Βόρεια όσο και στη Νότια Κορέα.


V • Αν υπάρξει στήριξη από την αντιπολίτευση (θυμίζω πως κατά τη διάρκεια της απόπειρας πραξικοπήματος υπήρξε) και αρραγές εσωτερικό μέτωπο, τουλάχιστον από τα πάνω, η Τουρκία θα ριζοσπαστικοποιήσει τη στάση και τη συμπεριφορά της. Ήδη είχαμε μια πρόγευση ήπιας μορφής. Ο Erdoğan σε άρθρο του στους New York Times, αφού επισήμανε πως Η.Π.Α και Τουρκία αποτελούν στρατηγικούς εταίρους και συμμάχους εδώ και έξι δεκαετίες και πως σε όλες τις σημαντικές στιγμές, από την Κορέα μέχρι την κρίση της Κούβας, την 11η Σεπτεμβρίου και το Αφγανιστάν, στάθηκαν στο πλευρό η μια της άλλης (και αφού διατύπωσε τα κλασικά παράπονα από πλευράς Τουρκίας), επισήμανε χαρακτηριστικά: «Εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν αρχίσουν να σέβονται την κυριαρχία της Τουρκίας και αποδείξουν ότι κατανοούν τους κινδύνους που αντιμετωπίζει το έθνος μας, οι σχέσεις μας θα μπορούσαν να τεθούν σε κίνδυνο... οι μονομερείς ενέργειες εναντίον της Τουρκίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες, συμμάχου μας επί δεκαετίες, θα χρησιμεύσουν μόνο για να υπονομεύσουν τα αμερικανικά συμφέροντα και την ασφάλεια. Πριν είναι πολύ αργά, η Ουάσιγκτον πρέπει να εγκαταλείψει την λανθασμένη αντίληψη ότι η σχέση μας μπορεί να είναι ασύμμετρη και να συμβιβαστεί με το γεγονός ότι η Τουρκία έχει εναλλακτικές λύσεις. Η αποτυχία να αντιστραφεί αυτή η τάση μονομέρειας και έλλειψης σεβασμού θα απαιτήσει από εμάς να αρχίσουμε να αναζητούμε νέους φίλους και συμμάχους».


VI • Σε ό,τι αφορά άμεσα την Τουρκία, όλα γίνονται για έναν βασικό λόγο (και όχι φυσικά για λόγους ιδεολογικούς ή θρησκευτικούς - βλ. Βιετνάμ, Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Μαρόκο κ.λπ). Γιατί η Τουρκία, περίπου 90 χρόνια μετά την ίδρυση της [Σημ. 1], επιδιώκει να ανέλθει στην κατηγορία και το status full-fledged κυρίαρχου κράτους. Αυτή είναι όλη η ιστορία.

Ένα από τα άπειρα συνθήματα που έχουν αποκοπεί από λόγους και γραπτά του Ataturk, είναι το εξής: "Either independence or death" [Σημ. 2].


Επισημάνσεις

[-] Το ότι οι Αμερικανοί «θα τους γαμήσουν τους Τούρκους» το ακούω από το 2003, δηλαδή εδώ και 15 χρόνια, και συγκεκριμένα από τότε που η Τουρκία αρνήθηκε στους Αμερικανούς τη χρήση της βάσης Incirlik κατά την περίοδο του (δεύτερου) πολέμου στο Ιράκ. Από τότε μέχρι σήμερα, όμως, η Τουρκία δεν μίκρυνε παρά γιγαντώθηκε και ωφελήθηκε πολλαπλώς από τις πολιτικές των Ηνωμένων Πολιτειών είτε άμεσα, μέσω των ίδιων των Η.Π.Α, είτε έμμεσα, μέσω τρίτων (χαρακτηριστικό παράδειγμα έμμεσου οφέλους είναι π.χ πως ο βασικός ωφελημένος από τις αμερικανικές κυρώσεις σε Ρωσσία και Ιράν καθώς και από την αποχώρηση από τη Συμφωνία TPP αναμένεται να είναι η Κίνα, ενώ από την αποχώρηση από τη Συμφωνία για το Ιράν η Ρωσσία, ή όσα προαναφέραμε για τη σχέση Ινδίας, Ρωσσίας και Ιράν).

[-] Οι χώρες που είναι ενταγμένες στο ευρωατλαντικό πλαίσιο, όσο και αν κάτι τέτοιο φαντάζει παράδοξο, είναι ευκολότερο να απομονωθούν καθώς είναι περισσότερο και βαθύτερα εγκιβωτισμένες και εξαρτώμενες από το συγκεκριμένο πλαίσιο - και ελεγχόμενες εντός του. Υπό αυτή την έννοια είναι, ή τουλάχιστον ήταν, ευκολότερο να απομονωθεί η Τουρκία από τις Η.Π.Α παρά η Ρωσσία, όχι μόνο λόγω μεγεθών, παράδοσης, εκτοπίσματος και ισχύος, αλλά και λόγω δομικής ισχύος που προσφέρουν τα πλαίσια αυτά στις Η.Π.Α, όσο και αν επιθυμούν την αναπροσαρμογή τους. Ουσιαστικά όταν οι Η.Π.Α γκρινιάζουν για τις δομές και τους οργανισμούς που οι ίδιες πρωταγωνίστησαν στη δημιουργία τους (μια «αντίφαση» που οι περισσότεροι βλέπουν και η οποία βγάζει μάτι αλλά για την οποία ουδείς ομιλεί), έμμεσα παραδέχονται πως οι συσχετισμοί έχουν αλλάξει και η δομική ισχύ που υπάρχει ενσωματωμένη εντός αυτών των θεσμικών πλαισίων και οργανισμών πλέον δεν τις εξυπηρετεί-ικανοποιεί και δεν είναι προς όφελος τους, παρά λειτουργεί προς όφελος άλλων. Μια ακόμη έμμεση παραδοχή αδυναμίας και αποδυνάμωσης.

Σημειώσεις

[Σημ. 1] Δεν υπάρχουν δα και πολλά κράτη στον πλανήτη που επί δύο σχεδόν αιώνες μετά από την ίδρυση τους, να εξακολουθούν να κινούνται μεταξύ των κατηγοριών του προτεκτοράτου - δηλαδή να λειτουργούν υπό καθεστώς προστασίας - και του εξαρτημένου κράτους-πελάτη (με έντονα ημί-αποικιακά κατά καιρούς χαρακτηριστικά). Το να επιθυμείς να συμπεριφέρονται οι άλλοι όπως εσύ, είναι ένα θέμα. Το να συμπεριφέρονται στην πραγματικότητα (και όχι φαντασιακά) οι άλλοι όπως εσύ, είναι κάτι εντελώς διαφορετικό (αυτό το είδαμε και στην προσφυγική-μεταναστευτική κρίση, κατά την διάρκεια της οποίας η Ελλάδα εγκαλούσε ξαφνιασμένη πολλές χώρες της Ε.Ε που δεν συμπεριφέρονταν όπως η ίδια). Η έννοια του προτεκτοράτου έχει καεί λόγω «αριστερόλογίας». Βασικοί τύποι σχέσεων μεταξύ κρατών μπορούν να θεωρηθούν - με διάφορες υποκατηγορίες και μεταξύ άλλων - οι εξής: προτεκτοράτο, εξαρτημένο κράτος-πελάτης, κράτη υπό συνεννόηση-κατανόηση (Entente), συμμαχίες (τον τελευταίο όρο τον ευτέλισαν πλήρως οι Η.Π.Α μεταπολεμικά, ενώ ο όρος Entente ταυτίστηκε εσφαλμένα λόγω των προπολεμικών σχέσεων Βρετανίας-Γαλλίας με τον όρο Alliance). Θα επανέλθουμε σε αυτή την κατηγοριοποίηση ή «τυπολογία» μελλοντικά. Προτεκτοράτο (όχι αποικία) μπορεί να αποτελέσει και μια μεγάλη χώρα. Η διαφορά έγκειται στο ότι μια τέτοια χώρα μπορεί να τελεί υπό καθεστώς προστασίας μετά από ήττα σε πόλεμο και πλήρη συνθηκολόγηση ενώ νωρίτερα όμως -μπορεί να- είχε υπάρξει κυρίαρχο κράτος ή ακόμη και αυτοκρατορία (η συνθηκολόγηση μπορεί να διευκολυνθεί μέσω μιας ιδεολογίας περί εχθρού ή απειλής που θα διευκολύνει τις εσωτερικές δυνάμεις να προσδέσουν τη χώρα τους, να επιτρέψουν την άλωση της και να νομιμοποιήσουν το καθεστώς εξάρτησης και προστασίας, καθώς και «αναδιαπαιδαγώγησης» και αναδιαμόρφωσης του χαρακτήρα, της ταυτότητας και της αυτοκατονόησης της. Με άλλα λόγια μιας κατεχόμενης χώρας με όρους μαλακής ισχύος). Αντίθετα με τα προηγούμενα, η Ελλάδα γεννήθηκε έχοντας ως καταστατική της συνθήκη δυσμορφίες (κρατογέννεση εν εξάρτησή με χαρακτηριστικά πολυμερούς αποικίας, καθεστώς προστασίας, εξω-κοινωνικά κατασκευασμένης ταυτότητας, γεωπολιτικού ελέγχου και πρόσδεσης κ.λπ. Η Ελλάδα δεν ιδρύθηκε «ανεξάρτητη» γενικά και αόριστα, αλλά ανεξάρτητη από την Οθωμανική Αυτοκρατορία ειδικά και υπό ιδιαίτερο ημι-αποικιακό καθεστώς ελέγχου, εξάρτησης και πρόσδεσης και υπό την προστασία τρίτων δυνάμεων και χρεωμένη προς αυτές. Η πορεία και η εξέλιξη της καθώς και οι ενδογενείς πολιτικές καρκινογενέσεις και δυσμορφίες στο εσωτερικό της, καθορίστηκαν σε μέγιστο βαθμό από τις συνθήκες κρατογέννεσης της). Η Ελλάδα έχει μάθει να ζει και εν πολλοίς πρεσβεύει και πιστεύει σε έναν κόσμο προτεκτοράτων και εξαρτημένων κρατών-πελατών (και στην ιδεολογικοποίηση, εκλογίκευση και νομιμοποίηση του).

[Σημ. 2] Το πλήρες απόσπασμα: "The essential was for the Turkish nation to lead an honorable life. This could only be achieved if it became fully independent. A nation without independence, even if it happened to be rich and prosperous, can never aspire to honorable treatment from a servile position in the sight of civilized humanity. Turks have a strong sense of honor. Such a nation would rather perish than live in slavery. Therefore, either independence, or death" (Υπάρχουν ολόκληρα βιβλία που αναλύουν την εξωτερική-διεθνή πολιτική π.χ της Ρωσσίας υπό το πρίσμα της honor, δηλαδή της τιμής).

Bonus

Ένας οικονομικά θεμελιωμένος ιμπεριαλισμός θα προσπαθήσει να επιφέρει μια κατάσταση στη γη, κατά την οποία θα μπορεί να χρησιμοποιεί ανενόχλητα τα μέσα της οικονομικής ισχύος του, όπως αποκλεισμό από πιστώσεις, αποκλεισμό από πρώτες ύλες, καταστροφή ξένων νομισμάτων κ.ο.κ...

Θα το θεωρήσει «εξωοικονομική βία», αν ένας λαός ή μια άλλη ομάδα ανθρώπων προσπαθήσει να αποφύγει την επίδραση αυτών των «ειρηνικών» μεθόδων. Θα χρησιμοποιήσει και οξύτερα, αλλά πάντα «οικονομικά» και ως εκ τούτου [δήθεν] μη πολιτικά, ουσιωδώς ειρηνικά μέσα εξαναγκασμού όπως... διακοπή της εισαγωγής μέσων διατροφής για τον άμαχο πληθυσμό και αποκλεισμός πείνας. Τέλος, έχει επίσης στη διάθεση του τεχνικά μέσα βίαιης σωματικής θανάτωσης, τεχνικά τελειοποιημένα μοντέρνα όπλα, τα οποία με μια κινητοποίηση κεφαλαίου και νου έχουν γίνει ανήκουστα χρήσιμα, ώστε εν ανάγκη να χρησιμοποιηθούν πραγματικά. Για την εφαρμογή τέτοιων μέσων δημιουργεί βεβαίως ένα νέο, ουσιωδώς ειρηνικό λεξιλόγιο, το οποίο δεν γνωρίζει πια τον πόλεμο παρά μόνο εκτελέσεις, κυρώσεις, εκστρατείες τιμωρίας, ειρήνευσης, προστασία των συνθηκών, διεθνή αστυνομία, μέτρα για τη διασφάλιση ειρήνης. Ο αντίπαλος δεν ονομάζεται πλέον Εχθρός, αλλά τίθεται, αντ' αυτού, ως παραβάτης και ταραξίας της ειρήνης hors-la-loi [εκτός (εχθρός του) νόμου] και hors l' humanite [εκτός (εχθρός της) ανθρωπότητας], και ένας διεξαγόμενος για τη διατήρηση ή επέκταση των θέσεων οικονομικής ισχύος πόλεμος πρέπει να μεταβληθεί με μια προπαγανδιστική κινητοποίηση σε «σταυροφορία» και σε «τελευταίο πόλεμο της ανθρωπότητας».

Έτσι απαιτεί η πολωτικότητα ηθικής και οικονομίας. Σε αυτή την πολωτικότητα γίνεται όμως εμφανής μια εκπληκτική συστηματικότητα και συνέπεια. Αλλά και αυτό το δήθεν μη πολιτικό και φαινομενικά μάλιστα αντιπολιτικό σύστημα ή εξυπηρετεί τις υφιστάμενες ή οδηγεί σε νέες κατατάξεις σε Φίλους και Εχθρούς και δεν δύναται να αποφύγει τη συνέπεια του Πολιτικού.

Carl Schmitt, 1927. Ή διαφορετικά: Back to Basics

.~`~.

10 Αυγούστου 2018

Σχολιασμός.


Όπως τον 6ο αιώνα π.Χ ο Κροίσος (του Ηρόδότου), ο τελευταίος βασιλιάς της Λυδίας, θα ηττηθεί στην Ανατολία από τον Κύρο τον Μέγα της Περσίας, έτσι και στην αρχή του 15ου αιώνα ο Βαγιαζήτ Α΄ θα ηττηθεί από τον Ταμερλάνο στην Ανατολία (Μάχη της Άγκυρας).

Τόσο στον 2ο αιώνα π.Χ όσο και στον 20ο αιώνα μ.Χ, «Άραβες και Εβραίοι» πολεμούσαν μεταξύ τους στα απομεινάρια ή σε αποσυντεθειμένα εδάφη αυτοκρατοριών υπό κατάρρευση (των Οθωμανών στην τελευταία περίπτωση, των Σελευκιδών στην πρώτη).

Τόσο κατά τον 6ο αιώνα π.Χ όσο και στις αρχές του 16ου, η Αίγυπτος θα κατακτηθεί από τον Καμβύση Β΄ της δυναστείας των Αχαιμενιδών και τον Σελίμ Α΄ -τον πρώτο σουλτάνο που έγινε και χαλίφης- της δυναστείας των Οθωμανών, αντίστοιχα.

Τόσο κατά τον πρώτο όσο και κατά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα, οι ίδιες κύριες χώρες στράφηκαν έναντι αλλήλων παρά τις εσωτερικές πολιτικές και ιδεολογικές ανακατατάξεις που έλαβαν χώρα κατά την περίοδο του μεσοπολέμου.

Όπως η Αυτοκρατορία των Αψβούργων έτσι και η Γαλλία του Λουδοβίκου ΙΔ' καθώς και η Γαλλία του Ναπολέοντα, η Γερμανία του Hitler κατά τη διάρκεια του πολέμου και η Ε.Σ.Σ.Δ μεταπολεμικά, και τέλος οι Η.Π.Α μεταψυχροπολεμικά (μέσω της λεγόμενης U.S-led Globalization), επιχείρησαν όλες να ανατρέψουν το σύστημα και την κοινωνία των κρατών και να το μετατρέψουν σε οικουμενική αυτοκρατορία, επιδιώκοντας την εξομοίωση της διεθνούς πολιτικής και των διεθνών σχέσεων σε μια κατάσταση εσωτερικής πολιτικής - ένα παλαιό και κατ' επανάληψη διαψευσμένο όραμα. Όλες τους απέτυχαν (απομένει η προσπάθεια της Ε.Ε -το τελευταίο πολιτικό εγχείρημα αυτού του είδους- που αν δεν εκφράζει πλέον, τουλάχιστον παλαιότερα εξέφραζε παρεμφερείς αξιώσεις).


Τα παραδείγματα είναι ενδεικτικά και απειράριθμα. Η ποικιλία τους, η συχνότητα και η πυκνότητα επανάληψης απροσμέτρητη. Οι μετασχηματισμοί και η υφή τους, η επανεμφάνιση προτύπων και σχέσεων -υπό διάφορους συνδυασμούς και παραλλαγές- και η επανάληψη γεγονότων είναι συνεχής. Χαρακτηρίζονται από απελπιστική συνέχεια. Όλες οι προηγούμενες περιπτώσεις φανερώνουν συνέχεια και ομοιότητα στην ποιότητα και το χαρακτήρα του 'non-domestic' πολιτικού βίου -καθώς και σύνδεση της γεωγραφίας με την ιστορία- στο πέρασμα του χρόνου, που δεν μπορεί να ερμηνευθεί (σε αξιοπρεπές και αξιόπιστο βαθμό, πόσο μάλλον εξ ολοκλήρου και αποκλειστικά) με όρους εσωτερικής πολιτικής.

9 Αυγούστου 2018

22 Ιουλίου 2018

`~.


Εκείνο που οι περισσότεροι άνθρωποι δε γνωρίζουν και οι λίγοι δεν τους λένε είναι πως πέρα από το δόγμα, αξίωμα ή την αρχή pacta sunt servanda υπάρχει (και) το rebus sic stantibus.

.~`~.

20 Ιουλίου 2018

19 Ιουλίου 2018

«Το κράτος, είμαι εγώ».



Ο Πρόεδρος μέσα από τον Λευκό Οίκο, αναφωνεί: «Το κράτος, είμαι εγώ»

Η Βουλή των Αντιπροσώπων και η Γερουσία, το Κογκρέσο, αναφωνεί: «Το κράτος, είμαι εγώ»

Οι 'Μυστικές Υπηρεσίες', δηλαδή οι Υπηρεσίες Πληροφοριών (CIA, NSA, NGA κ.λπ), αναφωνούν: «Το κράτος, είμαι εγώ»

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης, το FBI και και το Ανώτατο Δικαστήριο των Η.Π.Α (οι εννέα ισόβιοι ανώτατοι δικαστές του οποίου διορίζονται από τον Πρόεδρο και επικυρώνονται από τη Γερουσία), αναφωνούν: «Το κράτος, είμαι εγώ»

Το Πεντάγωνο, η NRO και η DIA (προφανώς άμα θέλει και η CIA), αναφωνούν: «Το κράτος, είμαι εγώ»

Η Γραφειοκρατία της Ουάσινγκτον, αναφωνεί: «Το κράτος, είμαι εγώ»

Τα δύο μεγάλα κόμματα, αναφωνούν: «Το κράτος, είμαι εγώ»

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ (τι να κάνει και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ)...

Τα εξωθεσμικά και υπερεθνικά δομημένα συμφέροντα και οι ιδεολογικές γκρούπες και σέκτες, μέσω του lobbying και της άσκησης επιρροής στο Κογκρέσο και τον Λευκό Οίκο, αναφωνούν: «Το κράτος, είμαι εγώ»

Το λεγόμενο 'κόμμα του πολέμου', αναφωνεί: «Το κράτος, είμαι εγώ»

Το σύστημα χρηματοδότησης της πολιτικής και οι ομάδες συμφερόντων που ασκούν ασφυκτική πίεση στο πολιτικό σύστημα των Η.Π.Α, αναφωνούν: «Το κράτος, είμαι εγώ»


Το γεγονός ότι συμβαίνουν όλα τα προηγούμενα μαζί, και σε πλείστες όσες περιπτώσεις ορισμένοι από τους προηγούμενους δημιουργούν συμμαχίες μεταξύ τους υπονομεύοντας κάποιους άλλους (δηλαδή θεσμούς, όργανα και την ίδια τη δομή και τη λειτουργία του πολιτεύματος και του κράτους), είναι το πρόβλημα στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, και όχι μονάχα το πρώτο.

Το ότι χάνεται ο αμοιβαίος έλεγχος, η εξισορρόπηση και η λογοδοσία είναι το πρόβλημα.

Το ότι οι ελεγκτικές αρμοδιότητες επί της εκτελεστικής εξουσίας και η διαπραγμάτευση μεταξύ της εκτελεστικής και της νομοθετικής εξουσίας έχουν μεταβληθεί σε ένα πεδίο ιδεολογικού πολέμου και ενός πολέμου Όλων εναντίον Όλων είναι το πρόβλημα.

Το ότι ο Πρόεδρος των Η.Π.Α, δηλαδή ο αρχηγός του κράτους και το σύμβολο της εθνικής ενότητας, υπονομεύει και υπονομεύεται και το ότι έφτασε να θεωρείται φυσιολογικό ή σχεδόν αυτονόητο υψηλά πολιτικά πρόσωπα ή ακόμη και ο ίδιος ο Πρόεδρος (και αυτό δεν αναφέρεται μόνο στην τρέχουσα διακυβέρνηση) αν όχι να εκβιάζονται ευθέως και άμεσα, να υπονομεύονται πλαγίως και έμμεσα από υπηρεσίες είναι το πρόβλημα.


Η ακραία πολιτική πόλωση, η συστηματική χειραγώγηση και η στρατευμένη προπαγάνδα έχει ιστορία δεκαετιών πίσω της. Το αποκορύφωμα της βλέπουμε τώρα και τις παραλυτικές της συνέπειες, σε μια πολλαπλώς διολισθαίνουσα χώρα, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, που χάνει τη συνοχή της, την ισχύ, το εκτόπισμα, το κύρος και την εικόνα της προς τα έξω, ενώ δεν μπορεί να πάρει κρίσιμες αποφάσεις και να κυβερνηθεί αποτελεσματικά προς τα μέσα. Σταθερότητα, συνοχή και αξιοπιστία έχουν μεταβληθεί σε άγνωστες έννοιες (ποια χώρα διαθέτει ή χαρακτηρίζεται από τα προηγούμενα;).

Στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής δεν μπορεί να υπάρξει δικτατορία. Μόνον εμφύλιος μπορεί να υπάρξει. Αλλά και ο εμφύλιος χρειάζεται δύο ξεκάθαρες πλευρές και παρατάξεις (το χάος, η αναρχία και η πολυδιάσπαση όχι).

Ο Εχθρός είναι απαραίτητος λοιπόν (και η έννοια του Εχθρού ενσωματώνει και εκφράζει μια υπαρξιακή διάσταση Απειλής και όχι απλά αντιπαλότητα).


Επισήμανση

Το ότι η δομή και η λειτουργία, και η γενικότερη κατάσταση του πολιτικού συστήματος στις Η.Π.Α αποτελεί ένα μπάχαλο είναι, προφανώς μεταξύ άλλων, το πρόβλημα. Όσο βρίσκεται σε άνοδο ένα κράτος όλα είναι πρίμα, και τα περίφημα και πολυδιαφημισμένα 'checks and balances' όπως και όλα τα υπόλοιπα, λειτουργούν εξαιρετικά. Όταν βρίσκεται σε κρίση φανερώνουν τις αδυναμίες τους και μεταβάλλονται σε παράγοντες χάους. Πόσο μάλλον όταν το μόνο που έχει γνωρίσει ένα κράτος είναι η άνοδος και η ακμή, αλλά ποτέ την παρακμή και την πτώση.

Σχολιασμός (17 Ιουλίου).


Οι πραγματικές πολιτικές ομάδες ή παρατάξεις (και όχι οι ιδεοτυπικές κατηγοριοποιήσεις) διαμορφώνονται ή/και η ουσία τους φανερώνεται από τα συμβάντα, και όχι από το εάν κάποιος δηλώνει «αριστερός» ή «δεξιός» ή χρησιμοποιεί το τάδε ή το δείνα λεξιλόγιο. Στην περίπτωση της απόπειρας πραξικοπήματος στην Τουρκία, πριν από δύο χρόνια, παρατηρήθηκαν οι εξής έντονες και χαρακτηριστικές στάσεις στη δημόσια σφαίρα:

1. Άνθρωποι που εμφανώς ήθελαν (και με έμμεσο ή άμεσο τρόπο εξέφρασαν αυτή τους την επιθυμία) η απόπειρα πραξικοπήματος να είναι πετυχημένη, 2. άνθρωποι που έκαναν πρόβλεψη κατά τη διάρκεια του, όσο βρισκόταν σε εξέλιξη η απόπειρα πραξικοπήματος, και έπεσαν έξω (πιθανώς επειδή εξέφραζαν ευσεβείς πόθους) και, τέλος, 3. άνθρωποι που προετοίμαζαν διαμορφώνοντας κλίμα πριν από την απόπειρα πραξικοπήματος (4. Όλοι οι υπόλοιποι).

Έτσι είχαμε αυτούς που ήθελαν το πραξικόπημα να πετύχει, αυτούς που «προέβλεψαν» πως θα πετύχει και αυτούς που γνώριζαν ή είχαν πληροφόρηση πως θα διεξαχθεί.

Όλοι οι προαναφερθέντες, είτε «αριστεροί» είτε «δεξιοί» και ανεξαρτήτως του τι δηλώνουν ή ποια μπορεί να ήταν τα κίνητρα τους (ηθικά ή υλικά), συναπαρτίζουν μια ολότητα. Το συμβάν και ο τρόπος που πήραν θέση, η τοποθέτηση τους επ' αυτού, τους διαμόρφωσε σε μια ολότητα (ή παράταξη, και ανάλογα θα πρέπει να τους βλέπει κανείς). Αυτή είναι η ουσία που φανερώθηκε μέσω του συμβάντος και όχι το τι έλεγαν, πιθανότατα διαφωνώντας μεταξύ τους σε επιμέρους ζητήματα, πριν από το συμβάν.

Στην περίπτωση της απόπειρας πραξικοπήματος, κάποιοι εκτέθηκαν ως αναλυτές (είτε μη προβλέποντας ορθά, είτε παίρνοντας θέση), κάποιοι φανέρωσαν πως είχαν πληροφόρηση (αυτοί εκτέθηκαν περισσότερο από όλους) ενώ κάποιοι άλλοι απλά ενστερνίστηκαν και εξέφρασαν την κοινότυπη και πολύ δημοφιλή θέση και στάση «δύο μέτρα και δύο σταθμά» (double standard), πως υπάρχουν δηλαδή καλά και κακά πραξικοπήματα (δεν μας παραξενεύει κάτι τέτοιο και μάλλον είναι αδιάφορο καθώς είναι συνηθισμένο).

Τα διδάγματα που μπορούμε να αποκομίσουμε από τα προηγούμενα, μεταξύ άλλων προφανώς, είναι τα εξής: Πρώτον, δεν έχει τόση σημασία τι λένε οι άνθρωποι σε συνθήκες κανονικότητας αλλά πως τοποθετούνται σε συγκεκριμένες στιγμές και ποια είναι η τοποθέτηση τους όταν έχουμε συμβάντα ή τομές, σε καταστάσεις εξαίρεσης. Δεύτερον, οι άνθρωποι που εκτίθενται κατά τη διάρκεια ή μέσω ενός συμβάντος, είτε γιατί τους κατακυριαρχούν τα πάθη τους ή/και ευσεβείς πόθοι (στη συγκεκριμένη περίπτωση αναιρώντας την πολιτική, επιστημονική, διπλωματική ή άλλη ιδιότητα τους) είτε γιατί λειτουργούν ως «λαγοί», και πέφτουν έξω, θα πρέπει από εκείνη τη στιγμή και ύστερα να βλέπονται με διαφορετικό και εξαιρετικά κριτικό μάτι.


Επισημάνσεις

[-] Οι «λαγοί» λειτουργούν με συγκεκριμένους τρόπους. Ο απλούστερος είναι μικρό χρονικό διάστημα πριν, να τοποθετηθούν, να πουν ή να γράψουν δημόσια κάτι που να υπονοεί ή να διαμορφώνει κλίμα για το επερχόμενο συμβάν καθεαυτό ή για τους επιδιωκόμενους στόχους ή/και τα αποτελέσματα του (οι «λαγοί» ποτέ δεν προβλέπουν, ποτέ δεν κάνουν πρόγνωση, απλά έχουν πληροφόρηση). Ένας άλλος πιο σύνθετος τρόπος, σε ό,τι αφορά τη συγκεκριμένη περίπτωση, είναι να ψάξει κανείς το μίτο από πότε και από που ξεκίνησαν παραλληλισμοί ανάμεσα π.χ στον Erdoğan και τον Gaddafi (μετά προφανώς από την πτώση-ανατροπή και δολοφονία του τελευταίου). Εδώ σημασία έχει να βρεθεί η πρωτογενής πηγή π.χ αυτού του παραλληλισμού και κατόπιν να ξετυλίξει κανείς το μίτο, ο οποίος έχει ενδιαφέρον, μονάχα δευτερευόντως όμως.

[-] Όλα τα προηγούμενα, ούτε σχετίζονται με την Τουρκία και το πραξικόπημα, ούτε αποτελούν ανάλυση για την Τουρκία και το πραξικόπημα (μπορεί να κάνουμε μια ανακεφαλαίωση όσων έχουμε γράψει για την Τουρκία μετά την απόπειρα. Την πρώτη ουσιαστική απόπειρα πραξικοπήματος σε κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ κατά την μεταψυχροπολεμική εποχή). Γίνεται μια προσέγγιση και εκφράζεται μια θέση με αφορμή τις στάσεις και τις τοποθετήσεις που υπήρξαν κατά τη διάρκεια του συμβάντος στην Τουρκία. Απλά να επισημάνουμε ή να υπενθυμίσουμε πως η τρομοκρατική επίθεση στην Νίκαια και η απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία έγιναν την ίδια περίοδο (με διαφορά ωρών), σχεδόν συνέπεσαν. Χαρακτηριστικό είναι πως την ώρα που γράφαμε έναν εκτενή σχολιασμό για την τρομοκρατική επίθεση στην Νίκαια της Γαλλίας τότε, έλαβε χώρα η απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία.

[-] Ανάλογα πράγματα, σε ό,τι αφορά τη βασική θέση της δημοσίευσης - δηλαδή πως οι ομάδες ή παρατάξεις διαμορφώνονται ή/και η ουσία τους φανερώνεται από την τοποθέτηση έναντι συμβάντων ή όταν έχουμε τομές, σε καταστάσεις εξαίρεσης, και όχι από το αν δηλώνουν «αριστεροί ή δεξιοί» ή από το τι λένε οι άνθρωποι σε συνθήκες κανονικότητας -, ισχύουν και για οποιοδήποτε άλλο συμβάν.

13 Ιουλίου 2018

Τα ίδια πράγματα επιστρέφουν με διαφορετικά χρώματα...


Δε γνωρίζουμε πια τι είναι η αλήθεια, και θεωρείται πράγμα του παρελθόντος να λες την αλήθεια και να κρατάς το λόγο σου... Ω μέγιστη δυστυχία του αιώνα μας, που θεωρεί την αρετή παράδοξη και την ανηθικότητα φυσιολογική!

Baltasar Gracián
1601 - 1658

.~`~.

Τα ίδια πράγματα επιστρέφουν με διαφορετικά χρώματα. Η φράση από τον Francesco Guicciardini (Florence, 1483 - Arcetri, 1540).

Δύο Σχολιασμοί.


I

Έχουν επισημανθεί κατά το παρελθόν παρεμφερή στοιχεία και μεγέθη αρκετές φορές από εδώ. Ας αναφερθούμε όμως μια ακόμη φορά, με αφορμή παραδείγματα που χρησιμοποιούν «καταξιωμένοι» πολιτικοί επιστήμονες και αναλυτές καθώς και αγαπημένα ονόματα διαμορφωτών πολιτικής: «Οι αριθμοί δεν είναι το παν, όμως επίσης δεν είναι σοφή η παντελής αγνόησή των νόμων της οικονομικής βαρύτητας», λέει ο κύριος [*]

• Χρήστες διαδικτύου ≈ Κίνα 770 εκατομμύρια / Η.Π.Α 290 εκ.

• Κάτοχοι smartphone ≈ Κίνα 715 εκατομμύρια / Η.Π.Α 225 εκ.

• Χρήστες διαδ. φορ. συσ. κιν. ≈ Κίνα 750 εκατομμύρια / Η.Π.Α 240 εκ.

• Χρήστες υπ. πληρ. κιν. ≈ Κίνα 525 εκατομμύρια / 50 εκ.


[*] Η φράση από τον Graham Allison, ο οποίος επινόησε και εισηγήθηκε τον όρο "Thucydides Trap" που έγινε πασίγνωστος στο διεθνοπολιτικό λεξιλόγιο τα τελευταία χρόνια. Ο όρος επινοήθηκε ως άμεση παραπομπή και αναφορά στο περίφημο χωρίο της Ιστορίας του Θουκυδίδη [ν], κατά το οποίο ερμηνεύεται και αιτιολογείται το ξέσπασμα του Πελοποννησιακού Πολέμου μέσω του φόβου που προξένησε στους Λακεδαιμόνιους η άνοδος και η συνεχώς αυξανόμενη δύναμη των Αθηνών. Όπου φόβος των Λακεδαιμόνιων ο φόβος των Αμερικανών και όπου άνοδος και συνεχώς αυξανόμενη δύναμη των Αθηνών, η Κίνα.

Αυτά τα 'G2' βέβαια και το γενικότερο 'mindset' που τα συνοδεύει, προωθούνται κυρίως από τις Η.Π.Α (βολεύουν και συνδέουν με τον ψυχροπολεμικό «διπολισμό») και είναι κάπως παραπλανητικά (άλλωστε τα συγκεκριμένα μεγέθη δεν παραπέμπουν ιδιαίτερα σε... G2), αλλά αυτή η επισήμανση αποτελεί μια διαφορετική ιστορία και θέμα άλλης δημοσίευσης, όχι της παρούσας.


[ν] Το απόσπασμα από το έργο του Θουκυδίδη:
τὴν μὲν γὰρ ἀληθεστάτην πρόφασιν, ἀφανεστάτην δὲ λόγῳ, τοὺς Ἀθηναίους ἡγοῦμαι μεγάλους γιγνομένους καὶ φόβον παρέχοντας τοῖς Λακεδαιμονίοις ἀναγκάσαι ἐς τὸ πολεμεῖν· αἱ δ᾽ ἐς τὸ φανερὸν λεγόμεναι αἰτίαι αἵδ᾽ ἦσαν ἑκατέρων, ἀφ᾽ ὧν λύσαντες τὰς σπονδὰς ἐς τὸν πόλεμον κατέστησαν.

II

Εφόσον κατά τη διάρκεια της επόμενης 10-15ετίας η Κίνα γίνει η μεγαλύτερη οικονομία στον πλανήτη, αυτή θα είναι η πρώτη φορά, είτε από την εποχή του Γεωργίου Γ΄ (1760-1820), δηλαδή του πρώτου Βασιλιά του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Ιρλανδίας, είτε από την εποχή της Βασίλισσας Βικτώριας (1837-1901), βασίλισσας του Ηνωμένου Βασιλείου Μεγάλης Βρετανίας και Ιρλανδίας και αυτοκράτειρας των Ινδιών, που ένα μη αγγλόφωνο, μη «δυτικό» και μη «δημοκρατικό» κράτος, θα αποτελεί τη μεγαλύτερη οικονομία στον πλανήτη. Με ονομαστικούς όρους, γιατί με όρους ισοτιμίας αγοραστικής δύναμης η Κίνα αποτελεί ήδη τη μεγαλύτερη οικονομία εδώ και κάποια χρόνια.

Η Βρετανία - υποτίθεται πως - έγινε το μεγαλύτερο εμπορικό έθνος στον πλανήτη γύρω στο 1860 (γενικότερα η μεταβολή σε παγκόσμια κλίμακα συντελείται μεταξύ 1820 και 1870). Οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν τη μεγαλύτερη οικονομία τουλάχιστον από τη δεκαετία του 1920 (με όρους PPP υποτίθεται κάπου μεταξύ 1870-1890). Η Κίνα αποτελεί το μεγαλύτερο εμπορικό έθνος από το 2014.

Επισήμανση

Ούτε οι Γερμανοί, ούτε οι Ρώσσοι, ούτε οι Ιάπωνες κατάφεραν κάτι τέτοιο. Δηλαδή να υπερβούν ή να σπάσουν το Αγγλοσαξονικό ή Αγγλοαμερικανικό οικονομικό και εμπορικό μονοπώλιο δύναμης. Το μονοπώλιο αυτό, των τελευταίων δύο περίπου αιώνων (ίσως κάποιων δεκαετιών λιγότερο), ουδέποτε θα είχε επιτευχθεί εάν δεν είχαν τις Ινδίες υπό (ή στο πλευρό) τους.

10 Ιουλίου 2018

9 Ιουλίου 2018

Αίγυπτος. Πληθυσμιακή εξέλιξη ιστορικά και σημεία καμπής. Εν συντομία και μεταξύ άλλων.

Εισαγωγή

1) Αρχική ιδέα της συγκεκριμένης δημοσίευσης αποτέλεσε μια απλή και σύντομη καταγραφή της πληθυσμιακής εξέλιξης της Αιγύπτου. Τελικά, η δημοσίευση κατέληξε ως έχει. 2) Η χρήση χαρτών με σημερινά σύνορα γίνεται γιατί είτε οι διαθέσιμοι χάρτες επεξεργασίας που υπάρχουν είναι αποκλειστικά ευρωπαϊκοί, οπότε εξαφανίζονται μέρη που μας απασχολούν, είτε είναι παγκόσμιοι, οπότε χάνεται ένα στοιχειώδες κεντράρισμα και μια υποτυπώδης και απαραίτητη κλίμακα για το μάτι. Οι χάρτες είναι ενδεικτικοί και πρόχειροι, για δική σας διευκόλυνση και ευκολότερη αποτύπωση και αφομοίωση. 3) Όλα τα πληθυσμιακά μεγέθη ευρωπαϊκών κρατών αναφέρονται σε μητροπολιτικά εδάφη και όχι σε αποικιακές κτήσεις.

.~`~.

Η Αίγυπτος, δηλαδή ο Νείλος στην κρατική του μορφή πέραν ή βόρεια του 22ου βόρειου παράλληλου, αν όχι φέτος τότε του χρόνου και σίγουρα μέχρι το 2020, αναμένεται να ξεπεράσει τα εκατό (100) εκατομμύρια πληθυσμό.

Όπως έχουμε επισημάνει κατ' επανάληψη στο παρελθόν, όταν η Γαλλία του Ναπολέοντα εισέβαλε στην Οθωμανική Αίγυπτο (1798-1801) και Συρία, ο πληθυσμός της Αιγύπτου προσέγγιζε αλλά δεν ξεπερνούσε τα τέσσερα (4) εκατομμύρια ενώ στη Γαλλία κατοικούσαν κάτι λιγότερο από τριάντα (30) εκατομμύρια άνθρωποι. Λίγα χρόνια αργότερα, και πιο συγκεκριμένα κατά την εισβολή των Γάλλων στο Αλγέρι το 1830 (Εγιαλέτι του Αλγερίου), ο πληθυσμός της Γαλλίας ήταν περίπου τριάντα τρία (33) εκατομμύρια και της Αλγερίας κάτι λιγότερο από τρία (3) εκατομμύρια. Ναι, τόσο μεγάλη ήταν η πληθυσμιακή υπεροχή της Γαλλίας έναντι της Αιγύπτου και της Αλγερίας. Μη σας παραξενεύει [1].

1870

Περί το 1870, εναρκτήριο έτος του Φραγκο-Πρωσσικού Πολέμου, ο πληθυσμός της Αιγύπτου είχε ξεπεράσει τα εξήμισι (6,5) εκατομμύρια ανθρώπους και της Γαλλίας τα τριάντα επτά (37) ενώ ο αριθμός των ανθρώπων που κατοικούσαν στα εδάφη της ευρύτερης Πρωσσίας και τους Γερμανικού Ράιχ προσέγγιζε τα σαράντα (40) εκατομμύρια. Παρεμφερής με τον πληθυσμό της Γαλλίας, ή ελαφρώς μικρότερος, ήταν ο συνολικός πληθυσμός όλων των Αράβων, περιλαμβανομένων Αραβοβερβέρων του Maghreb, Αραβολεβαντίνων του Mashriq και Αράβων της Χερσονήσου (Με ανοιχτό πράσινο χρώμα στον παρακάτω χάρτη ουσιαστικά αποτυπώνονται οι χώρες του σημερινού Αραβικού Συνδέσμου). Γύρω στο 1870 λοιπόν, στα εδάφη με κόκκινο και πράσινο χρώμα κατοικούσε περίπου ο ίδιος αριθμός ανθρώπων.


Λίγα χρόνια αργότερα, το 1882, κατά τη διάρκεια του «Αγγλό-Αιγυπτιακού» Πολέμου, ο πληθυσμός του Ηνωμένου Βασιλείου ήταν τριάντα πέντε (35) εκατομμύρια και της Αιγύπτου περίπου επτά (7,0). Ναι, τόσο μεγάλη ήταν η πληθυσμιακή υπεροχή των «φιλελεύθερων» αποικιακών κρατών έναντι των περιοχών της βορείου Αφρικής και της Αραβικής χερσονήσου. Μη σας παραξενεύει [1].

1913

Την παραμονή της έναρξης του πρώτου παγκοσμίου πολέμου, ο πληθυσμός της Αιγύπτου ήταν περίπου δώδεκα (12) εκατομμύρια. Την ίδια χρονιά, ο πληθυσμός της Γερμανίας ήταν περίπου 65 εκατομμύρια. Το Γερμανικό Κράτος (Deutsches Reich) μόνο του, ήταν σχεδόν το ίδιο πολυπληθές ή οριακά πιο ολιγάνθρωπο από το σύνολο των περιοχών που υπάρχουν από το Χορασάν, την έρημο της Γεδρωσίας (την οποία διέσχισε, με απολύτως καταστροφικές συνέπειες, ο Αλέξανδρος) και την Έρημο της Κενότητας (έρημος Λούτ) μέχρι την Οροσειρά του Άτλαντα και τις ακτές του Ατλαντικού στην κατεύθυνση Ανατολής-Δύσης, και από τις βόρειο-αφρικανικές και νοτιοανατολικές ακτές της Μεσογείου μέχρι τις Πύλες των Δακρύων (Bab-el-Mandeb), τα Στενά του Αλέξανδρου (Bab Iskender), τους Κόλπους του Άντεν και του Ομάν και τα Στενά του Ορμούζ στην κατεύθυνση Βορρά-Νότου. Ο πληθυσμός όλων των αραβόφωνων περιοχών, μαζί με τους πληθυσμούς της Τουρκίας και του Ιράν, ήταν γύρω στα 68-70 εκατομμύρια. Γύρω στο 1913 λοιπόν, στα εδάφη με μαύρο και μωβ χρώμα ζούσε περίπου ο ίδιος αριθμός ανθρώπων.


Ναι, τόσο μεγάλη ήταν η πληθυσμιακή υπεροχή των μεγάλων ευρωπαϊκών κρατών έναντι των περιοχών της ευρύτερης Μέσης Ανατολής, από τις αφρικανικές ακτές του Ατλαντικού μέχρι το όρος και το ηφαίστειο Νταμαβάντ, τις ερήμους και τα οροπέδια της Καρμανίας. Μη σας παραξενεύει [1].

1920

Το 1920, εν μέσω και στη δίνη της Μικρασιατικής Εκστρατείας, ο πληθυσμός της Αιγύπτου έχει υπερβεί τα δέκα τρία (13) εκατομμύρια. Παρεμφερή ή ελαφρώς υψηλότερα πληθυσμιακά μεγέθη χαρακτηρίζουν και την οθωμανική Ανατολία (σημερινή Τουρκία), ενώ ο πληθυσμός της Ελλάδας την ίδια χρονιά εκτιμάται σε πεντέμισι περίπου (5,5 με 5,7) εκατομμύρια [2]. Το 1920 το Ηνωμένο Βασίλειο είχε πληθυσμό σαράντα τρία (43) εκατομμύρια, όσο περίπου το σύνολο των αραβόφωνων κρατών (εξαιρουμένων Μαρόκου και Μαυριτανίας, Ερυθραίας και Σομαλίας) ενώ η «Γερμανία», ο πληθυσμός της οποίας την ίδια χρονιά ήταν περίπου εξήντα (60) εκατομμύρια (λόγω απωλειών στον πόλεμο), εξακολουθούσε να έχει μεγαλύτερο πληθυσμό από την Τουρκία, την Αίγυπτο και το Ιράν μαζί (δηλαδή τα τρία παραδοσιακά πολυπληθέστερα μουσουλμανικά κέντρα-κράτη, πλην Ινδονησίας και Ινδικής Υποηπείρου), συν τα περισσότερα αραβικά κράτη. Περί το 1920, στα εδάφη με μωβ και πράσινο, κόκκινο και κιτρινοειδές χρώμα αντίστοιχα, κατοικεί περίπου ο ίδιος αριθμός ανθρώπων.


1956

Το 1956, έτος της Κρίσης ή ορθότερα της Πανωλεθρίας του Σουέζ, και ένα έτος μετά από την αιφνίδια αποχώρηση του Ιράκ από τον Αραβικό Σύνδεσμο και την προσχώρηση του στο Σύμφωνο της Βαγδάτης (CENTO) μαζί με την Τουρκία, το Ιράν και το Πακιστάν και με το Ηνωμένο Βασίλειο ως συνδεδεμένο μέλος [3], καθώς και ένα έτος πριν από την «Τούρκο»Συριακή κρίση του 1957 (την επανάληψη της οποίας με διαφορετικά ιδεολογικά περιεχόμενα και ενταγμένη σε διαφορετικό πλαίσιο ζούμε τα τελευταία χρόνια), ο πληθυσμός της Αιγύπτου ήταν λιγότερο από είκοσι πέντε (25) εκατομμύρια και του Ηνωμένου Βασιλείου γύρω στα πενήντα ένα (51) εκατομμύρια. Ο πληθυσμός της Γαλλίας την ίδια χρονιά είναι σαράντα τρία (43) εκατομμύρια, του Βιετνάμ περίπου τριάντα (30) ενώ της Αλγερίας προσεγγίζει τα δέκα (10) εκατομμύρια.

1830/1882 - 1956/1962

Φτάνουμε στην ολοκλήρωση ενός ιστορικού «κύκλου». Από τον «Αγγλό-Αιγυπτιακό» Πόλεμο του 1882 φτάνουμε στην Κρίση του Σουέζ το 1956, και από την εισβολή στο Αλγέρι του 1830 στη λήξη του Πολέμου της Αλγερίας το 1962. Αυτές οι χρονολογίες μπορούν να οριοθετήσουν, υπό στενή έννοια, και την περίοδο ηγεμόνευσης και κυριαρχίας της ευρωκεντρικής εποχής (Παρεμφερείς είναι και οι χρονολογίες για την Ινδοκίνα: 1887-1954, καθώς και για το Αγγλο-Αιγυπτιακό Σουδάν: 1899-1956). Από εδώ και στο εξής μόνον για «δυτικοκεντρική» - υπό τις Η.Π.Α - εποχή μπορούμε να μιλήσουμε. Φυσικά, θα συμβάλλει τα μέγιστα προκειμένου τα πράγματα να πάρουν τη συγκεκριμένη τροπή, ο Κριμαϊκός Πόλεμος (1853-1856).

1981

Το 1981, έτος της δολοφονίας του Anwar Sadat, της διπλωματικής κρίσης ή κρίσης των ομήρων μεταξύ Ιράν και Η.Π.Α, και της απόπειρας δολοφονίας του Πάπα Ιωάννη Παύλου Β΄ από τον Τούρκο Mehmet Ali Ağca (ο ίδιος είχε δολοφονήσει και τον δημοσιογράφο Abdi İpekçi), ο πληθυσμός της Αιγύπτου κυμαινόταν γύρω στα σαράντα πέντε (45) εκατομμύρια. Η Αίγυπτος, παρά την πληθυσμιακή της αύξηση και την υπέρβαση της Ισπανίας εδώ και περίπου μια δεκαετία, εξακολουθεί να βρίσκεται πίσω από τις μεγάλες χώρες της «Ευρώπης», δηλαδή τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιταλία και τη Γαλλία, ξεπερνά όμως πληθυσμιακά την Τουρκία (για κάποιες δεκαετίες ακόμα θα κονταροχτυπιούνται ή θα συμβαδίζουν έως ότου η Αίγυπτος θα ξεφύγει οριστικά, υπερβαίνοντας τόσο την Τουρκία όσο και το Ιράν μια και καλή, κάπου στα μέσα της δεκαετίας του 2000). Ο κόσμος-χώρος ολοένα και μεγαλώνει για τις πρώην αποικιακές «δυτικές» ευρωπαϊκές δυνάμεις και τα νυν κράτη-μέλη της Ε.Ο.Κ ενώ οι ίδιες συνεχώς συρρικνώνονται και μικραίνουν (αυτός είναι ο λόγος σύμπτυξης τους σε Ε.Ο.Κ και μετέπειτα Ε.Ε) καθώς ο κόσμος-χρόνος κυλά με γρηγορότερους ρυθμούς. Ηνωμένο Βασίλειο και Γαλλία μαζί, με πληθυσμό περίπου εκατόν δέκα (110) εκατομμύρια ανθρώπους, πλέον έχουν παρεμφερή πληθυσμό με τα κράτη της Τουρκίας, του Ιράν, του Ιράκ και της Συρίας, συνυπολογιζόμενα. Γύρω στο 1981, στα εδάφη με κίτρινο και κόκκινο χρώμα ζούσε περίπου ο ίδιος αριθμός ανθρώπων.


1993

Το 1993, έτος Ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.), τρία έτη μετά τη Γερμανική Επανένωση και δύο από τη Διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, ο πληθυσμός της Αιγύπτου ήταν πενήντα επτά (57) εκατομμύρια. Η Αίγυπτος μετά την Ισπανία ξεπερνά πλέον από απόψεως πληθυσμού την Ιταλία και τη Γαλλία και βρίσκεται οριακά πίσω από το Ηνωμένο Βασίλειο. Παράλληλα, όλες οι προηγούμενες ευρωπαϊκές χώρες του Ατλαντικού έχουν συμπτυχθεί εντός Ε.Ε. Την ίδια χρονιά, ο πληθυσμός της επανενωμένης πλέον Γερμανίας είναι 79 εκατομμύρια. Λίγο μικρότερος είναι ο πληθυσμός της Τουρκίας, της Συρίας και της Ιορδανίας (εάν συνυπολογίσουμε και τον Λίβανο τότε είναι υπέρτερος). Περί το 1981, στα εδάφη με μαύρο και μωβ χρώμα ζει περίπου ο ίδιος αριθμός ανθρώπων.


Τώρα επιστρέψτε στο 1913 και ξαναδιαβάστε. Μπορείτε επίσης να ρίξετε μια ματιά σε μια παλαιότερη δημοσίευση από το 2016 με τίτλο Δυτικοευρωπαϊκό και μεσανατολικό τρίγωνο. Δημογραφική βαρύτητα (1950-2050) καθώς και μια ακόμη που εξετάζει εν συντομία Αραβικό Σύνδεσμο και Ευρωπαϊκή Ένωση II (Στην ίδια δημοσίευση εξετάζεται και ο Αγγλοσαξονικός ή Αγγλοαμερικανικός με τον ηπειρωτικό Ευρωπαϊκό κόσμο I). Τέλος, έμμεσα συνδέεται εξετάζοντας διαφορετικά πλαίσια η δημοσίευση Πόλεμος και Ιδέες.

2001

Το 2001, έτος των τρομοκρατικών επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου και το Πεντάγωνο, ένα μήνα πριν από την έναρξη του πολέμου στο Αφγανιστάν, δύο έτη πριν από την (δεύτερη) εισβολή στο Ιράκ και τις διαδηλώσεις εναντίον του συγκεκριμένου πολέμου σε παγκόσμια και ευρωατλαντική κλίμακα (Πάνω από 500 πόλεις, ανάμεσα στις οποίες Βερολίνο, Παρίσι, Λονδίνο, Μαδρίτη κ.λπ με τη διαδήλωση της Ρώμης να καταχωρείται στο βιβλίο ρεκόρ Guinness λόγω μεγέθους), πέντε έτη πριν από τον πόλεμο του Λιβάνου το 2006 και ευρύτερα λίγα χρόνια πριν από τη γενικότερη διάλυση του διεθνούς συστήματος και την ολοκλήρωση της αμερικανικής ηγεμονικής περιόδου, ο πληθυσμός της Αιγύπτου θα κυμαινόταν γύρω στα εξήντα εννέα (69) εκατομμύρια. Κατά την διάρκεια των «κρίσεων-επαναστάσεων» και των εκλογικών αναμετρήσεων (2011-2012), στις οποίες επικράτησε η Μουσουλμανική Αδελφότητα και εκλέχθηκε ο μετέπειτα ανατραπείς Mohamed Morsi πέμπτος Πρόεδρος της Αιγύπτου, ο πληθυσμός της χώρας είχε ξεπεράσει τα ογδόντα (80) εκατομμύρια, ενώ την περίοδο των τρομοκρατικών επιθέσεων της 13ης Νοεμβρίου 2015 στο Παρίσι, αυτές στη Νίκαια και στο αεροδρόμιο Atatürk (2016) καθώς και στη Μαδρίτη και την Αγία Πετρούπολη (2017), ο πληθυσμός της Αιγύπτου είχε ξεπεράσει τα ενενήντα (90) εκατομμύρια. Χάρτη για τα συγκεκριμένα έτη δε θα χρησιμοποιήσουμε διότι σας επιφυλάσσουμε έκπληξη στο τέλος (Έξοδος II).

Έξοδος (I)

Αναφερθήκαμε πρόσφατα στο κείμενο με τίτλο Στοιχεία πλανητικού μετασχηματισμού, στην πληθυσμιακή πυκνότητα του Ισραήλ και της Ινδίας, της Αγγλίας και της Ολλανδίας, της Γερμανίας και της Ιαπωνίας, καθώς και του παράκτιου άξονα Ισραήλ-Παλαιστίνη-Λίβανος-Συρία, ο οποίος επισημάναμε ότι αποτελεί μια από τις πλέον πυκνοκατοικημένες και κρίσιμες περιοχές του πλανήτη.

Η Αίγυπτος ως κράτος, δηλαδή ως πολιτική εδαφική μονάδα που ασκεί κυριαρχία και επιβάλλει ένα ιεραρχικό σύστημα επί μιας οριοθετημένης περιοχής, δεν έχει υψηλή πληθυσμιακή πυκνότητα στο σύνολο της επικράτειας της. Όμως αν σταθμίσουμε πρώτον, πως στις όχθες και το δέλτα του Νείλου και κατά μήκος της διώρυγας του Σουέζ κατοικεί περίπου το 95% του πληθυσμού της Αιγύπτου και δεύτερον, το ποσοστό αρόσιμης γης (arable land) επί του συνόλου της έκτασης του αιγυπτιακού κράτους (δηλαδή αυτό που μπορεί να ονομαστεί πραγματική ή φυσιολογική πληθυσμιακή πυκνότητα) τότε γίνεται φανερό πως η Αίγυπτος - ως ιστορική και φυσική πραγματικότητα και ουσία, δηλαδή ως Νείλος - αποτελεί μια από τις πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές και ένα από τα πλέον πυκνοκατοικημένα κράτη του πλανήτη [4].

Η Αίγυπτος αποτελεί το δέκατο τέταρτο (14) πολυπληθέστερο κράτος (και το τέταρτο πλειοψηφικά μουσουλμανικό). Έχει χαμηλό βαθμό ή ποσοστό αστικοποίησης (περίπου 40%) ενώ η (δια)μέση ηλικία της αιγυπτιακής κοινωνίας είναι τα 25 έτη. Ο τρέχων πληθυσμός της Αιγύπτου υπερβαίνει τα 97 εκατομμύρια. Μέχρι το 2035 εκτιμάται πως ο πληθυσμός της θα προσεγγίσει τα 125 εκατομμύρια.


Συμπληρωματικές
Επισημάνσεις, Σημειώσεις και Θεματικές

[1]

Επτά Σχολιασμοί (7 Απρ 2017): Οι Ευρωπαίοι (της Ε.Ε και ειδικότερα του Ρήνου ή του Κέντρου), ιστορικά, δεν βλέπουν σχεδόν ποτέ την δική τους ιστορική δημογραφική υπεροχή, την οποία εξαφανίζουν κάτω από τη τεχνολογία, την οικονομία, την παιδεία ή/και οτιδήποτε άλλο μπορεί να φανταστεί κανείς (έχουμε και ορισμένα κοινωνιολογικο-οικονομικά θεωρήματα που πρέπει να εξάγουμε και να θεσμοποιήσουμε άλλωστε). Βασικά, για να είμαι πιο ακριβής, θα έπρεπε να υπερτονίσω το «οι Ευρωπαίοι του Ρήνου ή του Κέντρου» ή οι Ευρωπαίοι της λεγόμενης «Δύσης». Οι Ευρωπαίοι της Περιφέρειας ή της ανατολικής και νότιας Ευρώπης (ακόμα και του Σκανδιναβικού Βορρά) δεν είναι ιδιαίτερα αλαζόνες ιστορικά... Ούτε είναι υπεύθυνοι για την εξωτερική πολιτική άλλων κρατών. Και αυτοί θύματα του ευρωκεντρισμού είναι, της ιστοριογραφίας και της ιδεολογίας του.

[2]
ή πρώτο ελλαδικό παράρτημα

Η Ελλάδα, από τα μέσα περίπου του 19ου αιώνα και μέχρι τις πρώτες δεκαετίες του 20ου, είχε παρεμφερή πληθυσμό με την Αλγερία, το Μαρόκο και την Ολλανδία. Η Ολλανδία αρχίζει να ξεφεύγει πληθυσμιακά περίπου στις αρχές του πρώτου παγκόσμιου πολέμου. Το 1928, μετά από την Μικρασιατική Καταστροφή και Πανωλεθρία, η Ελλάδα είχε πληθυσμό 6,2 εκατομμυρίων. Την ίδια περίοδο η Ολλανδία έχει υπερβεί τα 7,5 εκατομμύρια κατοίκους ενώ σε Μαρόκο και Αλγερία ζουν γύρω στα 6,5 εκατομμύρια άνθρωποι αντίστοιχα. Θα πρέπει να επισημάνουμε πως σε αυτή την ιστορική φάση, χώρες όπως Συρία, Ιράκ, Ταϊβάν, Σαουδική Αραβία και Χιλή αποτελούν κράτη ή περιοχές με μικρότερο πληθυσμό από την Ελλάδα. Η δε Αυστραλία μόλις έχει υπερβεί πληθυσμιακά την Ελλάδα μαζί με την Αλγερία και το Μαρόκο και βρίσκονται πίσω από αυτά τα κράτη που σήμερα αποκαλούμε Β. Κορεά και Αυστρία. Η Αυστραλία μόνο με το πέρας του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου θα ξεπεράσει πραγματικά την Ελλάδα σε πληθυσμό, κατοχυρώνοντας τη θέση της ως πολυπληθέστερό κράτος από την Ελλάδα. Μέτα από τη συνεισφορά αδερφών και συμμάχων στον εκπολιτισμό και εκσυγχρονισμό μας, δηλαδή μετά από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο (και στο συγκεκριμένο δεν αναφερόμαστε μοναχά στα πεδία των εδαφών και των μαχών αλλά και στο πεδίο των θαλασσών, δηλαδή στους ναυτικούς αποκλεισμούς), η Ελλάδα θα βρεθεί να είναι το πεντηκοστό πολυπληθέστερο κράτος στον πλανήτη, χάνοντας ορισμένες θέσεις (δεν έχει αρχίσει ακόμη ο μεταπολεμικός χείμαρρος δημιουργίας κρατών), δίχως να αναφερθούμε στα δεινά, τις απώλειες και τις καταστροφές, τις καταρρεύσεις και αποσυνθέσεις. Αυστραλία και Ολλανδία έχουν ξεφύγει πλέον για τα καλά. Ομοίως Αλγερία και Μαρόκο. Η Ταϊβάν επίσης περνάει μπροστά. Σήμερα ο πληθυσμός των προαναφερθεισών χωρών έχει ως εξής (χονδρικά): Ολλανδία 17 εκ, Μαρόκο 35 εκ. και Αλγερία 42 εκ (θυμίζουμε ξανά ότι κατά την εισβολή των Γάλλων στο Αλγέρι το 1830 ο πληθυσμός της συγκεκριμένης χώρας ήταν τρία εκατομμύρια ενώ κατά τη διάρκεια του Πολέμου της Αλγερίας, μεταξύ 1954 και 1962, ο πληθυσμός της είχε υπερβεί τα δέκα εκατομμύρια). Ο πληθυσμός της Συρίας εκτιμήθηκε από τον Ο.Η.Ε πέρυσι στα 18 εκατομμύρια και του Ιράκ στα 38 εκ. Η Χιλή έχει σήμερα πληθυσμό 18 εκ, η Σαουδική Αραβία 33 εκ. και η Ταϊβάν, η οποία είναι και νησί, έχει 23 εκ. κατοίκους. Για την Αυστραλία δεν έχει νόημα να αναφέρουμε πληθυσμιακό μέγεθος (24 εκ) καθώς αποτελεί ένα νησί-ήπειρο από μόνη της. (Υ.γ: Όταν από εδώ γράφαμε για την πληθυσμιακή και δημογραφική «κατάσταση» της Ελλάδας, ορισμένοι έπλεκαν τις «μνημονιακές» ευρω/δυτικό-πλεξούδες τους).

[3]
και ένα δεύτερο ελλαδικό παράρτημα

Στρατηγικός σκοπός και στόχος του λεγόμενου Συμφώνου της Βαγδάτης (που αργότερα έγινε της Άγκυρας) ήταν ο περιορισμός και η ανάσχεση της ρωσσικής-σοβιετικής επιρροής. Αντί της επίτευξης του επιδιωκόμενου στόχου το Σύμφωνο - η επίσημη ονομασία του οποίου ήταν Central Treaty Organization (CENTO) - παράλληλα με τη συμμετοχή στον ΝΑΤΟ, φανέρωσε την στρατηγική βαρύτητα και επιρροή της Τουρκίας, αναβαθμίζοντας το ρόλο της σε Ανατολή και Δύση. Η υπέρβαση του Συμφώνου από πλευράς Σοβιετικής Ρωσσίας επιτεύχθηκε με την ανάπτυξη σχέσεων με τα κράτη της Αιγύπτου, της Υεμένης, της Σομαλίας και της Λιβύης (όλα κατεστραμμένα στις μέρες μας, πλην Αιγύπτου).

Παράγοντες αρχικά αποδυνάμωσης, κατόπιν υπονόμευσης και τέλος τερματισμού του Συμφώνου αποτέλεσαν: η πτώση του μονάρχη του Ιράκ, μετά από το πραξικόπημα του Abd al-Karim Qasim (μεταφέρεται η έδρα του οργανισμού στην Άγκυρα), οι αραβοϊσραηλινοί πόλεμοι και αντιπαραθέσεις καθώς και οι πόλεμοι και οι συγκρούσεις Ινδίας και Πακιστάν. Το τελειωτικό χτύπημα όμως δόθηκε με την πτώση του Σάχη και την Ισλαμική Επανάσταση στο Ιράν. Το συγκεκριμένο Σύμφωνο αναβάθμισε την Τουρκία και υποβάθμισε το Ιράν και το Ιράκ, κράτη τα οποία θα περιπέσουν αμέσως μετά σε έναν οκταετή σχεδόν πόλεμο (έμμεσα υποβάθμισε και την Ελλάδα. Κατά τη διάρκεια ισχύος του συγκεκριμένου Συμφώνου έχουμε την εισβολή στην Κύπρο, η οποία διαδραμάτιζε ή είχε ρόλο εντός του συγκεκριμένου διακυβερνητικού οργανισμού λόγω των βρετανικών βάσεων).

Μετά από την κατάλυση του Συμφώνου το 1979, οι Η.Π.Α επιδίωξαν τη δημιουργία ενός νέου οργανισμού. Ο οργανισμός αυτός πήρε σάρκα και οστά το 1981, υπό την ονομασία Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου - Gulf Cooperation Council (GCC). Με ανοιχτό πράσινο χρώμα οι χώρες που συμμετείχαν στο CENTO και με θαλασσί οι χώρες του GCC (το οποίο GCC φυσικά πρέπει να «αγαπήσετε» όπως παλαιότερα έπρεπε να «αγαπήσετε» το CENTO).



Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής την περίοδο που διανύουμε έχουν καταφέρει - γιατί περί κατορθώματος πρόκειται - να «χάσουν» όλα τα πρώην κράτη-μέλη του Συμφώνου της Βαγδάτης, δηλαδή όλη τη Βόρεια Μέση Ανατολή (και παλεύουν με τους δύσμοιρους τους «Κούρδους» εργαλειοποιώντας τους, ένα μέρος τους δηλαδή. Βέβαια οι τελευταίοι δείχνουν σημάδια αποστασιοποίησης και μη αφέλειας το τελευταίο διάστημα. Προφανώς αντελήφθησαν το αυτονόητο: οι «Άραβες», οι «Τούρκοι» και οι «Πέρσες» ήταν, είναι και θα συνεχίσουν να είναι εκεί για αιώνες. Οι Αμερικανοί πάνε και έρχονται και αργά ή γρήγορα θα αποχωρήσουν. Οριστικά και αμετάκλητα. Ενώ οι Γάλλοι, με τα διάφορα κατά τόπους πολιτικά-κομματικά παραρτήματα και εργαλεία τους, αναμένεται να ζήσουν μεγάλες στιγμές, εισπράττοντας γεωπολιτικές «φάπες και χαστούκια». Αν όχι από τους εν ευρωατλαντισμό αδερφούς και άμεσους γείτονες ή τους Ρώσσους, από τους προηγούμενους, δηλαδή από Άραβες, Τούρκους και Πέρσες. Πάντως ο Λάμπρος Κωνσταντάρας, μετρ του είδους, είχε καταγωγή από την Κωνσταντινούπολη).


δεύτερο ελλαδικό παράρτημα

Με την Ισλαμική Επανάσταση και την κατάλυση του Συμφώνου Βαγδάτης(-Άγκυρας), οι σχέσεις Ελλάδας-Ιράν (οι οποίες συνεχώς υπονομεύονταν ή μπλοκάρονταν με πρωτοβουλίες της Τουρκίας κατά τη διάρκεια ισχύoς του) αναβαθμίστηκαν, με αποκορύφωση τις συναντήσεις Κωνσταντίνου Στεφανόπουλου - Μοχάμεντ Χαταμί (επίσης η Ελλάδα απέκτησε μικρό αλλά υπαρκτό ρόλο κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράκ-Ιράν). Ο Χαταμί ήταν αυτός που είχε αντιπαραθέσει στη «θεωρία» της «Σύγκρουσης των Πολιτισμών» τη θεωρία του «Διαλόγου μεταξύ των Πολιτισμών». Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών ανακήρυξε το έτος 2001 'Year of Dialogue Among Civilizations' ενώ ακολούθησαν μικρότερης εμβέλειας διεθνείς πρωτοβουλίες.

Αντιγράφω από ρεπορτάζ της εποχής: Την διαφοροποίηση της Ελλάδας από τις τελευταίες θέσεις που εκφράζει η Ουάσιγκτον καθ' όσον αφορά το Ιράν, αλλά και τις άλλες χώρες που εντάσσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες στον λεγόμενο «άξονα του κακού», εξέφρασε ο κ. Κων. Στεφανόπουλος... Ερωτηθείς σχετικά ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας τόνισε επί λέξει ότι «η Ελλάδα δεν αναγνωρίζει την ύπαρξη τέτοιων αξόνων» και εξέφρασε την ελπίδα του «η διεθνής προσέγγιση να είναι διαφορετική από αυτήν που εξέφρασαν οι Ηνωμένες Πολιτείες»... Ο κ. Στεφανόπουλος, μάλιστα, έκρινε σκόπιμο να χαρακτηρίσει δημοσίως «σημαντική» τη συμβολή του Ιράν στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας και δεσμεύθηκε η Ελλάδα, κατά την εξάμηνη περίοδο που θα έχει την προεδρία της Ευρωπαϊκής Ενωσης, να καταβάλλει κάθε προσπάθεια για τη σύσφιγξη των σχέσεων των Βρυξελλών και της Τεχεράνης... Παράλληλα, ο Στεφανόπουλος υπενθύμισε ότι η χώρα μας ήταν από τις πρώτες που στήριξαν έκκληση του κ. Χατάμι για διάλογο μεταξύ Αιγύπτου, Ελλάδας, Ιταλίας και Ιράν.



Μετά βέβαια ήρθε η περίοδος «αποσταθεροποίησης» και «κανονικοποίησης» της Ελλάδας (2005/7-2009) και κατόπιν η «μνημονιακή εποχή», κατά τη διάρκεια της οποίας (εκτός του ότι απαιτείται να γίνουμε τρελοί και να ξεχάσουμε ό,τι ξέραμε, δηλαδή να γίνουμε αμνήμονες μετά μαλακίας κατά τους αρχαίους), η κατάντια, η χυδαιότητα και η ξεφτίλα του ελλαδικού κράτους και παραγόντων του δεν έχει προηγούμενο.

[4]

Οι σχέσεις Τουρκίας-Σουδάν, πέρα από την προσπάθεια απόκτησης δυνατότητας προβολής ισχύος στην Ερυθρά Θάλασσα (Sawakin) μετά από τον Περσικό Κόλπο (Κατάρ) και το Κέρας της Αφρικής (Σομαλία), που είναι και το κύριο, σχετίζονται και με τις (ανταγωνιστικές) σχέσεις (εχθροφιλίας) με την Αίγυπτο αλλά και τη Σαουδική Αραβία: το Sawakin βρίσκεται στην αφρικανική ακτή της Ερυθράς Θάλασσας, απέναντι και νότια της Jeddah, του κυριότερου λιμένα της Σαουδικής Αραβίας. Η απόσταση σε ναυτικά μίλια Sawakin-Jeddah είναι μικρότερη της απόστασης Πάτρα-Bari και μεγαλύτερη της απόστασης Πειραιάς-Ηράκλειο. Στρατηγικές κινήσεις αυτές. Η Τουρκία μπορεί εν δυνάμει να προβάλει (έστω μικρή) ισχύ και να έχει (έστω ελάχιστο) αποτύπωμα σε Εύξεινο Πόντο, Ανατολική Μεσόγειο, Περσικό Κόλπο, Ερυθρά και Αραβική Θάλασσα.

Το σύμπλοκο Αιγύπτου, Σουδάν, Αιθιοπίας, Σομαλίας (προφανώς Ερυθραίας και Τζιμπουτί) με την Υεμένη και τη Σαουδική Αραβία απέναντι του, δηλαδή η Ερυθρά Θάλασσα, ο Κόλπος του Άντεν και η έξοδος-είσοδος από και προς την Αραβική Θάλασσα και κατόπιν το άνοιγμα στον Ινδικό Ωκεανό, είναι εξαιρετικά σημαντικό. Γενικότερα, οι περιοχές που περιλαμβάνονται στο λεγόμενο Ανατολικό Αφρικανικό Ρήγμα και αποτελούν μέρος του Μεγάλου (Αφρικανικού) Ρήγματος γεωλογικά, ξεκινώντας από την Κοιλάδα Μπεκάα στο Λίβανο και φτάνοντας μέχρι τη Μοζαμβίκη, έχουν μεγάλη ιστορική και γεωφυσική σημασία και βαρύτητα, και αποτελούν πεδία σύγκλισης της Αφρικανικής, Αραβικής και Ινδικής σφαίρας.

Πέραν της διεκδίκησης του Hala'ib Triangle από Αίγυπτο και Σουδάν και επειδή η Αίγυπτος είναι ο Νείλος, θα υπάρξει μελλοντικά κρίση στις σχέσεις Αιγύπτου, Σουδάν και Αιθιοπίας, λόγω της διαχείρισης-εκμετάλλευσης των υδάτων από πλευράς Αιθιοπίας, καθώς η τελευταία κατασκευάζει το μεγαλύτερο φράγμα στην αφρικανική ήπειρο (Grand Ethiopian Renaissance Dam) στα σύνορα με το Σουδάν (το Ν. Σουδάν δεν έπεσε από τον ουρανό ως «κράτος» αλλά θα εξυπηρετήσει και αυτό τις σκοπιμότητες του σε ό,τι αφορά τον Λευκό και όχι τον Γαλάζιο Νείλο. Ανάλογα, η αναμόχλευση του Κουρδικού σχετίζεται και με την προσπάθεια ελέγχου ή/και διαχείρισης των πηγών του Τίγρη και του Ευφράτη). Οι πηγές του Γαλάζιου Νείλου βρίσκονται στην Αιθιοπία και του Λευκού Νείλου στην ευρύτερη περιοχή των Μεγάλων Αφρικανικών Λιμνών (εθνοκρατικά Τανζανία, Ουγκάντα, Λ.Δ Κονγκό, Ν. Σουδάν κ.λπ) με τη Λίμνη Βικτόρια να είναι η γνωστότερη και μεγαλύτερη.



Έξοδος II

Οι επόμενοι χάρτες φανερώνουν ένα και μόνο πράγμα. Πως βρισκόμαστε στο κατώφλι, στη χαραυγή μιας νέας (όχι όμως πρωτοφανούς και πρωτόφαντης) εποχής, που όμοια της δεν έχει υπάρξει εδώ και αιώνες. Ή μήπως βρισκόμαστε μπροστά σε έναν νέο ιστορικό κύκλο; Στα εδάφη με μωβ και πράσινο χρώμα ζει στις μέρες μας, χονδρικά και στο περίπου, ο ίδιος αριθμός ανθρώπων (προς το παρόν).





Υπάρχει ασφαλώς και η παραδοσιακή ΝΑΤΟϊκη λύση


.~`~.

3 Ιουλίου 2018

Fragmentum.


Μέχρι να αγγίξεις το ανώτερο επίπεδο στρατιωτικής ισχύος, νομίζεις πως η σκληρή στρατιωτική ισχύς είναι το παν. Μόλις όμως βρεθείς στο απόγειο και στην κορυφή του πλανήτη και της εποχής σου, συνειδητοποιείς πως δεν είναι έτσι τα πράγματα. Οι απογοητεύσεις και οι διαψεύσεις μπορούν να οδηγήσουν σε ορισμένα διδάγματα:


• Οι άνθρωποι όταν αλλοιώνουν ή στρεβλώνουν τα δεδομένα, τα πράγματα και γενικότερα την υπάρχουσα κατάσταση, ώστε να συμμορφώνονται και να ταιριάζουν στις πολιτικές ή άλλες πεποιθήσεις και ιδέες τους, να τις δικαιολογούν και να τις δικαιώνουν, είναι σχεδόν βέβαιο πως θα οδηγηθούν σε δυσάρεστες εκπλήξεις και οπισθοδρομήσεις.

• Οι πόλεμοι των οποίων οι σκοποί και οι στόχοι δεν μπορούν να διατυπωθούν με σαφήνεια, είναι εξ ορισμού άσκοποι και άνευ νοήματος. Σπαταλούν μάλλον παρά επικυρώνουν τις θυσίες των ανθρώπων, των πόρων και των δυνάμεων που δεσμεύονται.

• Ο ορισμός των σκοπών και των στόχων πρέπει πάντα να συνοδεύεται, πριν από την απόφαση για δράση, από την απάντηση στο ερώτημα «και μετά, τι;». Αν το συγκεκριμένο ερώτημα δεν τεθεί και δεν απαντηθεί με διαυγή και ξεκάθαρο τρόπο, τότε οι πιθανότητες είναι εξαιρετικά υψηλές πως τα αποτελέσματα δεν θα είναι τα επιδιωκόμενα και θα οδηγήσουν σε απώλειες και καταστροφές ή οπισθοδρομήσεις.

• Η απόφαση για την έναρξη ενός πολέμου δίχως να υπάρχει καμία ιδέα για το πώς ο πόλεμος αυτός θα ολοκληρωθεί, υπό ποιους όρους και με ποιον, αποτελεί συνταγή και σίγουρο δρόμο για αέναο πόλεμο και ατέρμονα καταστροφή. Το ατέρμονο και το αέναο προκύπτει λόγω της αδυναμίας επίτευξης όσων αναφέρονται στις αμέσως προηγούμενες παραγράφους. Η συνεχής απομάκρυνση τους, παρασύρει όλο και πιο βαθιά στον βούρκο του πολέμου και βυθίζει σε μια ρουφήχτρα ή δίνη και ένα σπιράλ καταστροφής [i] - η Χάρυβδις του πολέμου - αλλά και σε περαιτέρω σφάλματα [i]:

• Η μη αναγνώριση και η περαιτέρω ενίσχυση και επιμονή επί της αποτυχίας, και η συνεχής βύθιση σε απώλειες και κόστη, δεν διορθώνει εσφαλμένες πολιτικές και στρατηγικές. Απλώς επεκτείνει και επαυξάνει το κόστος, τις απώλειες και τις καταστροφικές συνέπειες της ήττας [i].

• Η στρατηγική γενικά, και οι στρατηγικές ειδικότερα, δεν είναι το ίδιο πράγμα με τα σχέδια εκστρατείας. Οι στρατηγικές είναι σχέδια δράσης που αποσκοπούν στην επίτευξη των επιθυμητών στόχων με τη μικρότερη δυνατή επένδυση προσπάθειας, πόρων και χρόνου, και τις λιγότερες δυνατές αρνητικές συνέπειες. Τα στρατιωτικά σχέδια εκστρατειών εφαρμόζουν στρατηγικές, δεν υποκαθιστούν στρατηγικές [ii].


Ο διαδικτυακός και εικονικός αυτός χώρος και τόπος δεν αποτελεί φορέα ακραίας και εύπεπτης ηθικολογίας και ιδεολογικοποίησης. Τούτων λεχθέντων, αδυνατούμε να δεχτούμε ως επιβεβαιωμένη εμπειρικά και λογική νοητικά την απόλυτη υπερτίμηση της στρατιωτικής ισχύος με σχεδόν «υπεριστορικό» χαρακτήρα. Ο στρατηγικός σχεδιασμός και ευρύτερα η στρατηγική, δηλαδή το ανθρώπινο πνεύμα, είναι ανώτερα από την στρατιωτική ισχύ [iii]. Οι περιπτώσεις και τα παραδείγματα απειράριθμα στην ιστορία των ανθρώπων.


Σημειώσεις

[i] Είναι πικρή η ιστορική εμπειρία σε ό,τι αφορά τα συγκεκριμένα (ασφαλώς και δεν αντλήθηκαν διδάγματα). Ας μην επεκταθούμε περισσότερο.

[ii] Απόλυτη σύγχυση επί του συγκεκριμένου επικρατεί στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (οι οποίες είχαν περίσσεια στρατιωτικής σκληρής ισχύος και ανωτερότητας μεταπολεμικά - και αυτό αποτελεί ένα επιπλέον ενισχυτικό στοιχείο της θέσης που εκφράζεται). Εξ ου και αποτελούν μια από τις πλέον τακτικιστικές μεγάλες δυνάμεις στη γνωστή καταγεγραμμένη ιστορία (η υποκατάσταση της στρατηγικής από την τακτική ή η ανυπαρξία στρατηγικού σχεδιασμού και η πλήρωση από συνεχείς κινήσεις τακτικισμού φέρνει στο νου κομματικοποίηση και βραχυπρόθεσμο συμφέρον).

[iii] Τα προηγούμενα, υπό καμία έννοια δεν υποβαθμίζουν την στρατιωτική και γενικότερα την σκληρή ισχύ (όπως π.χ μπορεί να επιδιώκει ένας οικονομισμός που είναι του συρμού), καταδεικνύουν όμως κάτι συγκεκριμένο σε ό,τι αφορά τη στρατηγική. Τίποτα από όσα διαβάσατε δεν αποτελεί δική μας αποκλειστικά σκέψη.

.~`~.

Σχολιασμός.


Ποια είναι η «Δύση» σήμερα; Η ευρώ-αμερικανική της ομιλίας Τράμπ στην Πολωνία ή η ευρώ-γερμανική της αντίδρασης Γκάμπριελ; (που άσκησε κριτική στον προηγούμενο). Η ευρώ-γαλλική του Μακρόν (που κοντράρεται με τους Ιταλούς για το προσφυγικό-μεταναστευτικό και με τους Αμερικανούς για τη Συμφωνία για το Κλίμα), η ευρώ-γερμανική της Μέρκελ (που επίσης αντιλέγει με τους Αυστριακούς και επισκέπτεται την Κίνα περισσότερες φορές από οποιονδήποτε άλλο «δυτικό» ηγέτη) ή η βρετανική της Μέι (που ξερογλείφεται με Τούρκους και Ινδούς); Μήπως είναι η ευρωπαϊκή που καθίσταται όλο και περισσότερο οικονομικά εξαρτημένη από εξω-ευρωατλαντικές δυνάμεις ή η αμερικανική που θεωρεί το ΝΑΤΟ βαρίδι και την Ε.Ε ανταγωνιστή; [i]. Και είμαστε ακόμα στην αρχή... Πολυδιάσπαση.

Γράφουμε το επόμενο και το αφήνουμε για πιθανή μελλοντική χρήση: Μην σας παραξενέψει ή μη θεωρείτε αδύνατη μια ανάλογη μελλοντική μεταστροφή της Γερμανίας όπως αυτή των Ηνωμένων Πολιτειών. Δηλαδή όπως οι Η.Π.Α θεωρούν ότι το ΝΑΤΟ πλέον έχει καταστεί βαρίδι και μέσο εκμετάλλευσης, επιβάρυνσης και εγκλωβισμού τους, αντίστοιχα να ισχυριστεί παρόμοια πράγματα η Γερμανία για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Κρατήστε το. Και οι δυο χώρες, εντός αυτών των πλαισίων, παρουσιάζονται από άλλους και αυτοπροβάλλονται οι ίδιες ως απαραίτητες, ηγετικές και ανιδιοτελείς, υπομονετικές και ανεκτικές (υπομένουν και ανέχονται. Τι τραβάνε και αυτές οι δύσμοιρες χώρες...).

Επειδή για μεγάλο μέρος της «κοινής γνώμης» πολιτική αναφορά και κριτική προσέγγιση σε «Ευρώπη» και «Δύση» δίχως κάποια δόση (δηλητηριώδη ή μη) «αντιγερμανισμού» [ii] είναι σαν σαλάτα δίχως λάδι ή σαν φαγητό στον ατμό (δίχως αλατοπίπερο και μυρωδικά), σας έχω έναν πρόσφατο ορισμό της «Ευρώπης» από έναν Γάλλο:

Ευρώπη είναι η ένωση όλων των ανθρώπων που φοβούνται τη Γερμανία... και αυτός ο ορισμός περιλαμβάνει τους ίδιους τους Γερμανούς.

Το προηγούμενο δεν αποτελεί ελαφρότητα ή ευφυολόγημα. Κάποτε ο Stalin ρώτησε τον de Gaulle τι εννοεί με τον όρο «Δύση» και πιο συγκεκριμένα με τον όρο «δυτικό μπλόκ». Ο Στρατηγός [iii], αφού τόνισε πως ένα «δυτικό» ή «ανατολικό» ή οποιοδήποτε άλλο μπλόκ είναι μια ιδέα άνευ νοήματος καθώς διαιρεί την αυτοκρατορία σε πολλαπλά κομμάτια, ισχυρίστηκε πως θα έπρεπε να υπάρχει μονάχα ένα μπλόκ στην Ευρώπη (αυστηρά ηπειρωτική ευρωπαϊκή ιδέα λοιπόν), που θα αποτελείτο από εκείνους που ενδιαφέρονται να μην δεχθούν επίθεση από τη Γερμανία [iv]:

Marshal Stalin -- May I ask you what you mean by a western bloc?

General de Gaulle -- Can I ask the Marshal what he means by that? We have talked quite a bit about such a bloc. We are continentals. We do not imagine that the Empire can be divided into several pieces. The idea of a western or eastern bloc, or a southern or northern bloc, means nothing in our eyes. We believe it is paramount to create certain practical things between people interested in the same practical matters. Basically there should be only one bloc in Europe, one made up of those people interested in not being attacked by Germany. That is why the first accord, which we pressed for after the liberation of France, is the one that we propose.

That being said, it is true that we have immediate neighbors: Belgium, Holland, Luxembourg, Italy. With these states we have certain arrangements to make since we live very close to each other. We will also, without doubt, have similar arrangements with Great Britain, as we do with Belgium. Luxembourg, and possibly Italy.

In spite of these arrangements, there is no bloc [iv].


Όπως πριν από κάποιες δεκαετίες ο Stalin ρώταγε τον de Gaulle τι εννοεί όταν λέει «Δύση», έτσι παλαιότερα ο Bismarck ρώταγε τον Gorchakov [v] τι εννοεί με τους όρους «Χριστιανοσύνη» και «Ευρώπη». Εμείς ξέρουμε τι γράφουμε. Τα ερωτήματα που θέτουμε και όσα γράφουμε περί «Ευρώπης» και «Δύσεως» δεν είναι θέμα γούστου ή ιδιοτροπίας [vi]:

Ο Bismarck έδειχνε να χάνει την υπομονή του όταν γινόταν χρήση των λέξεων «Χριστιανοσύνη» ή «Ευρώπη» στη διπλωματική γλώσσα. Στα Γερμανικά έγγραφα προ του 1914 υπάρχει μια σημείωση που έκανε ο Bismarck σε ένα υπόμνημα που είχε συντάξει ο Gorchakov: «Η συζήτηση περί Ευρώπης είναι άνευ αντικειμένου: πρόκειται για γεωγραφική έννοια: Ποια είναι η Ευρώπη; (η φράση αυτή γραμμένη στα γερμανικά, στα γαλλικά και στη συνέχεια στα αγγλικά) wer ist Europa? qui est-il l'Europe? who is Europe?».

Και όταν κάποτε ο ίδιος ο Gorchakov υποστήριξε την άποψη ότι το Ανατολικό Ζήτημα δεν ήταν ούτε Γερμανικό, ούτε Ρωσικό, αλλά Ευρωπαϊκό ζήτημα, ο Bismarck έδωσε την ισοπεδωτική απάντηση: «Ανέκαθεν συναντούσα τη λέξη Ευρώπη στα χείλη των πολιτικών εκείνων που ήθελαν κάτι από άλλες Δυνάμεις, το οποίο όμως δεν τολμούσαν να ζητήσουν εξ ονόματος τους»... Ένας διπλωμάτης χρησιμοποίησε κάποτε σε μια συζήτηση με τον Bismarck τη λέξη «Χριστιανοσύνη». Ο Bismarck είπε: «τι εννοείς με τη λέξη Χριστιανοσύνη;». Ο διπλωμάτης απάντησε: «Ορισμένες Μεγάλες Δυνάμεις». Ο Bismarck απάντησε:

«και τι συμβαίνει αν δεν συμφωνούν μεταξύ τους;».


Ρωτάμε και εμείς λοιπόν στις μέρες μας, τι εννοούν όλοι αυτοί με τη λέξη «Δύση»; Είμαστε βέβαιοι πως θα πάρουμε απαντήσεις που ξεπερνούν τα δάχτυλα των δύο χεριών [vii] (και εμείς ξέρουμε να δώσουμε όχι μια αλλά πολλές απαντήσεις). Όποια όμως και αν είναι η απάντηση, η ερώτηση που την ακολουθεί είναι:

Και τι συμβαίνει αν τα συστατικά μέρη της δεν συμφωνούν μεταξύ τους;


Σημειώσεις

[i] Trump: 1. The European Union is possibly as bad as China (on trade), just smaller, 2. NATO is as bad as NAFTA.

[ii] Εμείς δεν θεωρούμε πως η ιστορία της ανθρωπότητας είναι τόσο απλοϊκή και φτωχή ώστε να συμπυκνώνεται στα βρεφονηπιακού επιπέδου («νεωτερικά») δόγματα: ''Οι Άγγλοι και οι Γάλλοι είναι οι «καλοί» και όλη η υπόλοιπη ανθρωπότητα είναι «κακοί»'' (προφανώς αναφερόμαστε στην προ-Σουέζ περίοδο. Μετά έχουμε Η.Π.Α και Ε.Σ.Σ.Δ). Όταν έρχονται σε σύγκρουση και αντίθεση οι οπαδοί, τα παραρτήματα και οι ιστοριογραφίες των δύο προηγούμενων δημιουργείται βραχυκύκλωμα... Η ιστορία είναι πολύ πιο πολύπλοκη και σύνθετη από τέτοιου επιπέδου νηπιακές αντιλήψεις ή ιστορικούς οπαδισμούς.

Ειδικά σε ό,τι αφορά τη Γαλλία, αναγκαζόμαστε να σας ταλαιπωρήσουμε με ένα εμβόλιμο σχόλιο-παρέκβαση μεταξύ δεύτερης και τρίτης σημείωσης.

Διαβάζω: ''Two French soldiers killed by explosive device in Mali''. Ε, αν είναι για το καλό της République, δεν πειράζει: France has deployed around 4,000 French troops in the West Africa's Sahel region as part of Operation Barkhane. Λοιπόν - Στο μεταναστευτικό η Γαλλία δεν έχει αναλάβει τις ευθύνες και τα βάρη που της αναλογούν. - Πέντε συνεχείς ανανεώσεις της κατάστασης έκτακτης ανάγκης έκανε τα τελευταία χρόνια. - Στρατιωτικές επεμβάσεις επίσης έκανε. - Το ευρώ δικής της εμπνεύσεως πολιτικό-οικονομικό εργαλείο (και στρατηγικό σφάλμα) υπήρξε. - Μεγάλες ευθύνες για όσα συμβαίνουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση και για κοινωνικής, οικονομικής, πολιτικής αλλά και τρομοκρατικής φύσεως «μακελειά», φέρει η γαλλική άρχουσα τάξη. - Κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες (η Γαλλία) πάτησε επί πτωμάτων προκειμένου να αναβαθμιστεί (Προφανώς τα παιδιά δεν μπόρεσαν να διαχειριστούν την επανένωση της Γερμανίας και τα έκαναν μπάχαλο). Και ειλικρινά αναρωτιόμαστε: Γιατί δεν αναβαθμίστηκε η Γαλλία εις βάρος της Ιταλίας; (παρά μιλάμε μονάχα π.χ για ιταλική vs γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία;). Γιατί μονάχα οι Ηνωμένες Πολιτείες δέχονται κριτική για τις πολιτικές και στρατιωτικές παρεμβάσεις τους στη Μέση Ανατολή και όχι η Γαλλία για τις παρεμβάσεις της στην Αφρική και το Σαχέλ ή αλλού; Γιατί μόνον η Γερμανία εισέρχεται στα κοντέρ της «κακότητας» και της «καταστροφικότητας» της λεγόμενης κοινής γνώμης σε ενδοευρωπαϊκή κλίμακα; Τα προηγούμενα καθόλου δεν σημαίνουν πως οι Γερμανοί και οι Αμερικανοί είναι παρθένες σε ευρωπαϊκό και ευρωατλαντικό πλαίσιο αντίστοιχα (άλλωστε πρώτον, αυτές οι δύο χώρες δέχονται πυρά πανταχόθεν και δεύτερον, η δύναμη G5 Sahel υποστηρίζεται έμμεσα αλλά ισχνά και από τις Η.Π.Α - όχι όμως από τη Γερμανία), απλά θέτουν το ερώτημα: Γιατί η Γαλλία παρουσιάζεται ως - εκκοσμικευμένη ασφαλώς - παρθένα;

Το εθνικό συμφέρον της Γαλλίας - σε ενδοευρωπαική κλίμακα -, βαφτίζεται με αξιωματικό τρόπο ως συμφέρον του (ευρωπαϊκού) Νότου. Ό,τι διεκδικεί και προωθεί το Παρίσι έναντι του Βερολίνου ή της Φρανκφούρτης, αυτομάτως και αξιωματικά βαφτίζεται ως συμφέρον του Νότου. Δεν είναι όμως έτσι. Ούτε η συγκεκριμένη ταύτιση είναι τόσο αυτονόητη όσο θεωρείται. Δε χρειάζεται φυσικά να τονίσουμε πως πάλι, για μια ακόμη φορά, τα περί Ιταλίας θα περιοριστούν μεταξύ «μπουφώνου καραγκιόζη ακροδεξιού Σαλβίνι», αλλά για τη βόρεια και δυτική Αφρική τίποτα. Μα δεν είναι, πανάθεμα με, το θέμα ο Σαλβίνι και ο κάθε Σαλβίνι. Το σύμπτωμα ή το αποτέλεσμα είναι αυτός. Η Ιταλία τσακίζεται τις τελευταίες δεκαετίες. Κάτι τέτοια βλέπει η Αλγερία και εξοπλίζεται σαν αστακός... (Α! Και η Ιταλία ήταν η μόνη χώρα με την οποία η Ελλάδα είχε κοινότητα συμφερόντων και προβλημάτων, τόσο κατά την προσφυγική-μεταναστευτική κρίση, η οποία είναι κρίση της ζώνης Σένγκεν, όσο και κατά την οικονομική κρίση, η οποία είναι κρίση της ζώνης €υρώ).

Τέλος, είπε ποτέ ο Ομπάμα για τους Άραβες ή τους Αφρικανούς παρεμφερή λόγια, όπως αυτά που είπε ο Μακρόν για τους τελευταίους; (Ή μήπως έχει πει κάτι αντίστοιχο ο Τράμπ;). Δεν έχει σημασία πως κρίνει κανείς το περιεχόμενο όσων είπε ο Μακρόν (ο σχετικός ή απόλυτος βαθμός διαφωνίας ή συμφωνίας). Η ερώτηση είναι συγκεκριμένη: Είπε Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής (για τους Άραβες, τους Αφρικανούς ή για τον οποιονδήποτε) αυτά που είπε ο Πρόεδρος της Γαλλίας; Ορισμένοι ξέρουμε την καταγωγή και εξέλιξη συγκεκριμένων ιδεών (και ξέρουμε πως η ιστορία δεν ξεκίνησε ούτε το 1933 ούτε το 1920). Και οι ιδέες αυτές δεν ξεκίνησαν ούτε από τη Βιέννη ούτε από το Πλύμουθ (της Μασσαχουσέτης).

[iii] Ο de Gaulle ήταν η τελευταία μεγάλη ευρωπαϊκή μορφή. Από εκεί και ύστερα μια ανελέητη καλοζωισμένη κατάντια και παρακμή που φτάνει μέχρι τα σημερινά της χάλια είναι η «Ευρώπη». Με τον Macron να «ηγείται» της χώρας που ηγήθηκε ο de Gaulle... (Στις μέρες μας, Τουρκία και Ρωσσία είναι Neo-Gaullist κράτη).

[iv] December 06, 1944, Conversation between General de Gaulle and Marshal Stalin at the Kremlin 6 December 1944 from 18:00 to 19:45.

[v] Ο Alexander Mikhailovich Gorchakov ήταν ένας από τους σπουδαιότερους διπλωμάτες του 19ου αιώνα και Υπουργός Εξωτερικών της Ρωσσικής Αυτοκρατορίας.

[vi] Wight Martin, Διεθνής θεωρία. Tα τρία ρεύµατα σκέψης

[vii] Και αν συνεχίσουμε με κάνα δύο ερωταπαντήσεις ακόμη, στο 5-10λεπτο η συντριπτική πλειοψηφία εγκαταλείπει την προσπάθεια να δώσει ορισμό.