30 Ιουλίου 2016

Επτά Σχολιασμοί (30 Ιουλ 2016).

I
Έγραφα πριν κάποιους μήνες (την ουσία μεταφέρω): ''Ο σοβιετισμός κατέρρευσε. Όλοι περίμεναν πως θα έρθει ο Φουκογιάμα. Τελικά τι ήρθε; Ο παναραβισμός κατέρρευσε. Ομοίως, όλοι περίμεναν πως θα έρθει ο Φουκογιάμα. Τελικά τι ήρθε; Ο κεμαλισμός κατέρρευσε και αυτός. Τα ίδια: Φουκογιάμα εν αναμονή. Από τη Ρωσία μέχρι τις αραβικές χώρες και την Τουρκία, πλέον έχουμε φτάσει στον πυρήνα: στην Γαλλία''.

Αυτό δεν μπορούν, ή δεν θέλουν, να καταλάβουν.

Και σε άλλο σημείωμα, που αναφερόταν στη σχέση δημογραφίας και εκκοσμίκευσης, έγραφα: ''εάν κάποιος παρατηρήσει το κριτήριο κοσμικό-θρησκευτικό, όχι μονάχα σε παγκόσμια αλλά και σε ρεζιοναλιστική-περιφερειακή κλίμακα (όπως πρέπει προκειμένου να μην παραπλανηθεί), μέσα από το πρίσμα του ευρωπαϊκού κοσμικισμού (european secularism), τότε γίνεται φανερό πως επίκειται μια μεγάλη κρίση του -λεγόμενου- «κοσμικού πολιτισμού» (ουσιαστικά του secular liberalism) εντός της ευρύτερης φιλελεύθερης ευρωπαϊκής γεωγραφίας''.


II
Γιατί ο Πρόεδρος της κοιτίδας και πατρίδας του ευρωπαϊκού κοσμικισμού, της Γαλλίας, ένιωσε την ανάγκη να συναντηθεί με όλους τους θρησκευτικούς ηγέτες (Χριστιανούς, Μουσουλμάνους και Εβραίους); Η κοσμική Γαλλία έχει χάσει την μάχη της ταυτότητας, σε τέτοιο βαθμό, που έχει ανάγκη τους θρησκευτικούς ηγέτες προκειμένου να καθησυχάσει, να νομιμοποιηθεί, να στείλει μήνυμα ενότητας και να προσφέρει αίσθημα ασφάλειας και δικαίου κ.λπ. Η εικόνα αυτή φανερώνει την αδυναμία της Πολιτείας.

Πίσω από την άνοδο της τρομοκρατίας υποβόσκει η κρίση του ευρωπαϊκού κοσμικισμού και η δημογραφική κατάρρευση, το πνευματικό κενό και η ήττα στον πόλεμο της ταυτότητας (η αστυνομοκρατία καταπολεμά το σύμπτωμα και όχι την ασθένεια).

Μια Γαλλία που δεν την θαυμάζει πλέον κανείς. Μια Γαλλία του πνευματικού κενού, του κοινωνικού κατακερματισμού, της γερασμένης ή αδύναμης ενσωμάτωσης. Που δεν καταφέρνει να εμπνεύσει με ιδανικά τις νέες ηλικίες, που συνεχώς δημιουργεί νέους προσήλυτους και που αποτελεί βασικό εργαστήριο-εργοστάσιο παραγωγής «τζιχαντιστών» (ανεστραμμένων ριζοσπαστών «secularistων-laicitων»).

Τα προηγούμενα όμως αφορούν, εν συντομία, κάποια από τα ενδογενή αίτια. Γιατί υπάρχουν και εξωγενή. Τα ενδογενή (δημογραφικά, πνευματικά, κοινωνικής σύνθεσης, αφομοιωτικά) με τα εξωγενή (περισσότερο γεωπολιτικά, παρεμβατικά, μεταναστευτικά, θρησκευτικά), αλληλοτροφοδοτούνται και αλληλοενισχύονται.

Σημείωση
''Η δύναμη μας είναι η ενότητα μας'', είπε ο Πρόεδρος της Γαλλίας. Οι «φασίστες» δεν τα λένε αυτά;... Σοβαρά τώρα. Η ενότητα του έθνους δεν αρκεί. Γι' αυτό και χρειάζεται η ενότητα των θρησκευτικών ηγετών με την πολιτεία. Εγώ προτείνω να βαθύνει και να γίνει ριζικός και ολοκληρωτικός ο «διαχωρισμός Εκκλησίας και Κράτους» στη Γαλλία, έτσι, για να δούμε ποια θα είναι τα αποτελέσματα και σε τι κατάσταση θα βρεθεί η κοσμική γαλλική πολιτεία.


III
Πιο πιθανό είναι το Ισραήλ να «Ιρανοποιηθεί», να γίνει ένα «εβραϊκό Ιράν», παρά το Ιράν να γίνει (παλαιά κεμαλική) Τουρκία ή Ισραήλ (των 90s). Κρατήστε το αυτό.

Σημειώσεις
[-] Δηλαδή να μεταβληθεί το Ισραήλ, κατ' αντιστοιχία ή κατ' αναλογία (βλ. Ιράν), σε «θρησκευτικό κράτος». Γνωρίζω φυσικά πως δεδηλωμένος στόχος είναι να μεταβληθεί το Ιράν σε «κοσμικό κράτος». Γνωστό είναι επίσης πως το Ισραήλ διαφημίζει την κοσμικότητα του. Αυτό που τονίζω είναι πως σταδιακά υποχωρεί ο κοσμικός χαρακτήρας του.

[-] Προφανώς, αυτόματα, ορισμένοι θα αναρωτηθούν: «δεν είναι το Ισραήλ θρησκευτικό κράτος;». Όχι ακριβώς. Διατηρούν κάποια προσχήματα και τονίζουν την κοσμικότητα ως αντίθεση στο Ισλάμ. Όταν λέμε «θρησκευτικό κράτος» δεν αναφερόμαστε σε ένα κράτος που οι πολίτες του τηρούν θρησκευτικά έθιμα και συνήθειες, αλλά σε θεσμούς, σύνταγμα, κόμματα, δημόσια σφαίρα, νομικό σύστημα κ.λπ (και φυλετικά χαρακτηριστικά έχει το Ισραήλ, αλλά νομίζω πως γίνεται κατανοητό τι εννοώ. Πως σταδιακά χάνεται ή υποχωρεί ο κοσμικός χαρακτήρας).

[-] Οι Η.Π.Α επιθυμούν την μεταβολή του Ιραν σε κοσμική δημοκρατία (και την μεταβολή της βόρειας Μέσης Ανατολής -Τουρκία, Κουρδιστάν, Ιράν- σε «κοσμικό τείχος»). Βέβαια το ίδιο επιδίωκαν και για τις αραβικές χώρες, αλλά τα αποτελέσματα ήταν διαφορετικά. Αυτοί που βρίσκονται πιο κοντά σε ένα σχετικά κοσμικό μέλλον, δεν είναι ούτε οι Ισραηλινοί, ούτε οι Τούρκοι, ούτε οι Ιράνοι, αλλά οι Κούρδοι. Αλλά και αυτοί, λόγω των εσωτερικών διαιρέσεων και διαφόρων άλλων παραμέτρων θα βρουν μπροστά τους το ζήτημα θρησκείας-έθνους (VI): Κατά την προσωπική μου εκτίμηση θα έπρεπε να «εθνικοποιήσουν» μια θρησκεία (δες VI) εάν σκοπεύουν να καταστούν αυτοτελείς και αυτόνομοι (οι έξω-περιφερειακοί παίκτες-δρώντες δεν προορίζουν τους Κούρδους να έχουν έναν τέτοιο ρόλο. Ολοκληρωτικά εξαρτώμενους τους θέλουν).

[-] Οι top-down κοσμικές μειοψηφίες ήταν ευκολότερο να επιβληθούν πριν 50 χρόνια. Πλέον, και επειδή το δημογραφικό χάσμα έχει μεγαλώσει κατά πολύ ανάμεσα σε κοσμικούς και θρησκευόμενους στο εσωτερικό αυτών των κοινωνιών και λόγω διάχυσης της τεχνολογίας και αστικοποίησης, είναι πολύ δύσκολο αυτές οι μειοψηφίες να επιβληθούν όπως παλαιά.

[-] Ορισμένοι προσεγγίζουν το όλο ζήτημα με όρους «φονταμενταλισμού». Το ζήτημα όμως δεν είναι μονάχα ο λεγόμενος φονταμενταλισμός (με τον οποίον συμφέρει να κάνουν διαλεκτική οι κοσμικιστές: secularists vs fundametalists θα είναι το νέο δίπολο που θα ανακαλύψουμε αργότερα μελλοντικά στην Ελλάδα). Το βαθύτερο ζήτημα βρίσκεται στα ποσοστά που καλύπτουν οι κατηγορίες fundamentalists, traditionals και religious, μαζί. Δημιουργείται μια εντελώς νέα εικόνα. Ο secularism συρρικνώνεται ή υποχωρεί. Τέλος, να δώσω ένα στοιχείο σε σχέση με τον εβραϊκό φονταμενταλισμό: Οι Ultra Orthodox στο Ισραήλ, άνω των 65 ετών είναι μόλις 2%. Στις ηλικίες 20-24 είναι περίπου 15%. Όσο πάμε από γέρους προς νέους αυξάνονται τα ποσοστά, που σημαίνει πως η πολιτική επιρροή του εβραϊκού φονταμενταλισμού βρίσκεται μπροστά μας, στο μέλλον (αυτά δίχως τους traditional και τους religious. Μαζί, όλοι αυτοί στις ηλικίες 20-24 ξεπερνούν το 60%). Το κοσμικό Ισραήλ υποχωρεί και θα υποχωρήσει ακόμα περισσότερο τα επόμενα χρόνια.


IV
Το Ιράν, το 1955 είχε πληθυσμό 19 εκατομμύρια. Σήμερα έχει 80 εκατομμύρια (Αστικοποίηση 73.7%, Μέση Ηλικία 30.1 έτη).

Η Ελλάδα, το 1955 είχε πληθυσμό σχεδόν 8 εκατομμύρια. Σήμερα, 61 χρόνια μετά, έχει κάτω από 11 εκατομμύρια (Αστικοποίηση 79.2%, Μέση Ηλικία 44.2 έτη).

Ο φίλτατος Έλλην, θα πληρώσει ακριβά το γεγονός πως ακολούθησε «ευρωπαϊκούς» ρυθμούς και πως επέλεξε να συγχρονιστεί με τους «Ευρωπαίους» (όχι με τους Αμερικανούς). Δεν το καταλαβαίνει ακόμα, τώρα έχει αρχίσει κάπως να το καταλαβαίνει. Θα το καταλάβει όλο και πιο έντονα τα επόμενα χρόνια.

Η Τουρκία, το 1955 είχε πληθυσμό σχεδόν 24 εκατομμύρια. Σήμερα έχει περίπου 79 εκατομμύρια (Αστικοποίηση 71.6%, Μέση Ηλικία 30.2 έτη).

Το Ισραήλ, το 1955 είχε πληθυσμό μόλις 1,7 εκατομμύρια. Σήμερα έχει περίπου 8,2 εκατομμύρια (Αστικοποίηση 90.5% [από τα υψηλότερα στον πλανήτη], Μέση Ηλικία 30.4 έτη).

Ο γηραιός και φίλτατος Έλλην, θα πληρώσει ακριβά την επιθυμία του να γίνει «Ευρωπαίος», τον «ευρωπαϊσμό» του και το γεγονός πως ακολούθησε «ευρωπαϊκούς» ρυθμούς. Θα πληρώσουν βέβαια, ήδη έχουν αρχίσει να πληρώνουν, και οι Ευρωπαίοι του κέντρου, μονάχα που οι Ευρωπαίοι του κέντρου δεν συνορεύουν ούτε -κατοικούν στην ίδια περιοχή- με την Τουρκία, ούτε με το Ισραήλ και το Ιράν (να αναφέρω και την Αίγυπτο;). Οι Ευρωπαίοι του κέντρου, με τους οποίους συγχρονίστηκε ο φίλτατος και γηραιός Έλλην, συνορεύουν μεταξύ τους (Βέλγιο, Ολλανδία, Γερμανία, Γαλλία μεταξύ τους, Σκανδιναβικές χώρες μεταξύ τους κ.λπ). Εσύ να δω τι θα κάνεις φίλτατε Έλλην, που φαντασιωνόσουν πως ζεις στον Ρήνο.

Σημειώσεις
[-] Και επειδή είναι γνωστά τα επιχειρήματα που χρησιμοποιούνται, ας αναφέρω και το εξής: Οι Η.Π.Α, το 1955 είχαν πληθυσμό 170 εκατομμύρια. Σήμερα έχουν 324 εκατομμύρια (Αστικοποίηση 82.5%, Μέση Ηλικία 38.1 έτη).

[-] Τα επόμενα χρόνια το Ιράν θα ξεπεράσει την Γερμανία. Ήδη θα την είχε φτάσει, εάν δεν υπήρχαν οι προσφυγικές «εισροές».


V
Νομίζω πως δεν θα πρέπει να ξεχνάμε, ή θα πρέπει να σταθμίζουμε, το εξής: Η λεγόμενη «Δύση», αυτό που οι άνθρωποι στις μέρες μας ονομάζουν «Δύση», αποτελεί την μοναδική περίπτωση πολιτισμού στην ιστορία της ανθρωπότητας, που δεν κατάφερε να γεννήσει θρησκεία. Η «Δύση», γέννησε ιδεολογίες, πολίτικες θεολογίες, εκκοσμικευμένους μεσσιανισμούς κ.λπ. Μιλάμε για κοινωνίες, στα πλαίσια ενός πολιτισμού, οι οποίες στάθηκαν ανίκανες να γεννήσουν έστω μια θρησκεία.

Σημειώσεις
[-] Μόνο προπαγανδιστικά μπορούν να ταυτιστούν οι όροι «Δύση» και «Χριστιανοσύνη». Υπάρχουν και άλλοι που ταυτίζουν τους όρους «Ιδεολογία» και «Θρησκεία».

[-] Θα μπορούσα να γράψω τη λέξη «πρωτογενώς» (να γεννήσει/ουν έστω μια θρησκεία πρωτογενώς), γιατί προφανώς ορισμένοι θα σκεφτούν τον προτεσταντισμό (τρίτης χρήσης, που προέκυψε μετά από προσπάθειες γερμανοποίησης του Ρωμαιοκαθολικισμού και ολόκληρης της Ευρώπης). Δες όμως και VII.

[-] Χρησιμοποιούσε άραγε ο de Maistre ή ο Robespierre τον όρο «Δύση»; Προσωπικά δεν με έχει καλύψει κανένας ορισμός, από όσους κυκλοφορούν, για το τι είναι η «Δύση». Επικρατεί θολούρα και όχι διαύγεια (στις μέρες μας οι περισσότεροι ταυτίζουν την «Δύση» με τον Φιλελευθερισμό. Άλλοι τοποθετούν τις ρίζες της στην Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Άλλοι μιλούν για λατινική Χριστιανοσύνη ή για εξέγερση-επικράτηση γερμανικών φύλων. Άλλοι αναφέρονται στην Αναγέννηση, η οποία σαφώς είναι περισσότερο Μεσόγειος παρά Ρήνος ή μεγάλη ευρωπαϊκή πεδιάδα, ή στον «διαφωτισμό», ο οποίος είναι σαφώς περισσότερο ηπειρωτική παρά μεσογειακή Ευρώπη, και την «νεωτερικότητα». Άλλοι εννοούν τους Αγγλοσάξονες κ.λπ).

[-] Υπάρχει ένα ιστορικό ερμήνευμα που ισχυρίζεται πως οι Άραβες βρίσκονται επί οκτώ συναπτούς αιώνες σε παρακμή. Δεν με ενδιαφέρει εδώ να εξετάσω εάν και κατά πόσο ισχύει αυτό το ερμήνευμα. Έστω ότι ισχύει. Εκείνο που ενδιαφέρει είναι το εξής: οι λεγόμενες «δυτικές» κοινωνίες, όχι οκτώ αιώνες, αλλά ούτε ογδόντα ή καλύτερα οκτώ χρόνια παρακμής δεν μπορούν να αντέξουν. Μόλις, έστω για μικρό χρονικό διάστημα, χάσουν την λεγόμενη «υλική» τους βάση (ή παρακμάσουν, όπως π.χ. οι Άραβες), καταρρέουν αυτόματα και βρίσκονται σε κατάσταση διαλύσεως ή υπαρξιακής κρίσεως.


VI
«Έρχονται οι Άραβες», είπαν κάποτε οι Πέρσες. Και κατακτήθηκαν. Οι Πέρσες, έχοντας μια πανάρχαια ιστορία, έναν εκλεπτυσμένο πολιτισμό και μια παράδοση αυτοκρατορικής δύναμης πρώτης τάξεως, όταν κατακτήθηκαν από τους Άραβες, (εξ)αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την πατρώα θρησκεία τους, τον Ζωροαστρισμό, για την θρησκεία του άραβα κατακτητή, το Ισλάμ, χωρίς ωστόσο να χάσουν το πνευματικό σφρίγος και την ακτινοβολία τους. Οι υποταγμένοι Πέρσες, αφομοίωσαν, απορρόφησαν και χώνεψαν πνευματικά τα πλήθη των κατακτητών, αφού τους επηρέασαν σε πολλαπλά επίπεδα (όχι μονάχα διοικητικά), διατηρώντας τη γλώσσα τους, της οποίας την επιρροή μάλιστα, διεύρυναν. Κάτι παρεμφερές συνέβη, πέρα από το Χαλιφάτο των Αββασιδών, και με την Οθωμανική Αυτοκρατορία (η περσική επιρροή επί της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μπορεί να συγκριθεί με την ελληνική επιρροή επί της Ρωμαϊκής. Γενικότερα η αυτοκρατορία αυτή, η Οθωμανική, είχε την τύχη να δεχτεί επιρροές, και από τους Πέρσες και από τους «Βυζαντινούς»).

Το κυριότερο όμως που έκαναν οι αρχαιότεροι σε τέχνες, πολιτισμό και διοίκηση, κατακτημένοι Πέρσες, το θεμελιώδες, ήταν το εξής: «εθνικοποίησαν» το Ισλάμ, αντικαθιστώντας το σουνιτικό αραβικό Ισλάμ με την περσική σιιτική εκδοχή του, που μέχρι σήμερα αποτελεί πηγή και πολλαπλασιαστή εθνικής ισχύος και περηφάνιας, και συμπληρώνει τον περίφημο ιρανικό πατριωτισμό (ο οποίος διαμορφώθηκε από αγώνες ενάντια στις ιμπεριαλιστικές διαθέσεις των Άγγλων, των Ρώσων και των Αμερικανών). Έτσι λοιπόν, αν και οι Πέρσες κατακτήθηκαν, και έχασαν σε μεγάλο μέρος την λεγόμενη «υλική» τους βάση (ή τέλος πάντων, η «υλική» τους ισχύ παρήκμασε), συνέχισαν να υπάρχουν. Και ως ΙρανοΠέρσες πλέον, με τους οποίους όλοι, Αμερικανοί, Ρώσοι, Κινέζοι και Ινδοί, ασχολούνται -το πιθανότερο είναι πως-, θα αποτελέσουν τον επόμενο περιφερειακό ηγεμόνα.

Εάν δεν «εθνικοποιούσαν» το Ισλάμ και δεν διατηρούσαν τη γλώσσα (θρησκεία και γλώσσα), οι Πέρσες δεν θα ήταν εδώ σήμερα, ή, εάν ήταν, θα υπάγονταν στον Θείο Μπάρμπα-Σαμ (όπως κάποιοι άλλοι).

Η θρησκεία είναι σημαντικότερη απ' ότι νομίζουν ορισμένοι. Μήπως τάχα είναι ηλίθιοι οι Κινέζοι που, την ίδια στιγμή που βρίσκονται σε άνοδο, προσπαθούν να «εθνικοποιήσουν-κινεζοποιήσουν» τον χριστιανισμό στα εδάφη τους και διαποτίζουν με νεο-κομφουκιανισμό το κοινωνικό τους σώμα; Μήπως είναι τυχαίο άραγε, που Ρωσία και Τουρκία (τι ήταν η Τουρκία το 1945, το 1960, το 1971 ή το 1980;), επανήλθαν στο διεθνές στερέωμα δυναμικά, ξεπερνώντας την εξαθλίωση, τον εξευτελισμό και την διεθνή ανυποληψία, κάνοντας κάτι παρεμφερές με αυτό που έκανε αιώνες πριν, το σημερινό Ιράν;

Σημειώσεις
[-] Οι Πέρσες γνωρίζουν πως οι ιστορικές εξελίξεις, ούτε ευθύγραμμες είναι, ούτε προοδευτικές. Και τούτο διότι έχουν ζήσει περιόδους παρακμής, ανόδων και καθόδων. Μόνο ένας έφηβος είναι δυνατόν να νομίζει πως θα ακμάζει αέναα ή για πάντα. Και αυτό είναι το πιο επικίνδυνο ψυχολογικό στοιχείο των Η.Π.Α και ορισμένων ευρωκεντριστών. «Εάν εγώ είμαι η ανώτερη βαθμίδα, η κορύφωση της ανθρώπινης εξέλιξης, και παρακμάσω, τότε μετά από εμένα -θα έρθει ή θα φέρω εγώ ο ίδιος- το χάος. Ένας κόσμος δίχως αξία».

[-] Σε ένα εντυπωσιακότερο παράδειγμα «έθνους» που δεν έσβησε, ζώντας επί αιώνες ανάμεσα σε μεγαθήρια και μη διαθέτοντας «υλική» ισχύ, θα αναφερθώ στο μέλλον. Πρέπει να δοθεί μια ερμηνεία για το πως είναι δυνατόν να υπάρχουν ακόμα ως διακριτό υποκείμενο, ανάμεσα σε Τούρκους, Πέρσες, Άραβες και Ρώσους, αυτοκρατορίες και εθνικά κράτη, σουνίτες και σιίτες, κομμουνιστές και ορθόδοξους, κάτι τύποι που ονομάζονται «Αρμένιοι».


VII
''Ο μωαμεθανισμός, ακόμα και ο παγανισμός, θα είχαν κάνει λιγότερο πολιτικό κακό αν είχαν υποκαταστήσει τον χριστιανισμό με τα δόγματα και την πίστη τους. Διότι είναι θρησκείες, ενώ ο προτεσταντισμός δεν είναι''.
Joseph de Maistre
(ορισμένοι «δεξιοί» της «Δύσεως», μόλις έπαθαν διανοητικό λουμπάγκο)

Σημείωση
Και συνέχιζε, γράφοντας σε άλλο σημείο, αυτός ο Ρωμαιοκαθολικός και Τέκτων: ''ο προτεσταντισμός είναι θετικά και κυριολεκτικά ο ξεβρακωτισμός της θρησκείας. Ο μεν επικαλείται τον λόγο του Θεού, ο δε τα ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά στην πράξη πρόκειται για την ίδια θεωρία, την ίδια πορεία και το ίδιο αποτέλεσμα''.

Τα προηγούμενα γράφονταν το 1798.

27 Ιουλίου 2016

Shall the Religious Inherit the Earth? Demography and Politics in the Twenty-First Century.

I
Shall the Religious Inherit the Earth?



II
Shall the Religious Inherit the Earth? Demography and Politics in the Twenty-First Century



III
Religion, Demography and Politics in the 21st Century



26 Ιουλίου 2016

26 Ιουλ 2016.

I
Η «Αραβική Άνοιξη - Ισλαμιστικό Φθινόπωρο», οι αποσταθεροποίησεις και οι τάσεις κατακερματισμού που αναπτύσσονται ή κυριαρχούν στην Ουκρανία, την Λιβύη, την Συρία και την Τουρκία, οι κρίσεις και η πόλωση στο εσωτερικό της Ε.Ε (οικονομική-χρέους, προσφυγική, πολιτική) και των Η.Π.Α, οι τρομοκρατικές επιθέσεις στην Γαλλία και τις Βρυξέλλες (κ.α, πρόσφατα στην Γερμανία, την Τουρκία και εξω-ευρωπαϊκά), το Brexit, όλα τα προηγούμενα, και αρκετά ακόμα, μας έχουν εισάγει σε μια εντελώς νέα περίοδο.

Από αμερικανοκεντρικής απόψεως σηματοδοτούν την περίοδο της διοίκησης Ομπάμα και την ολοκλήρωση της (2008-2016). Από δημογραφικής απόψεως οριοθετούν μια πολύ ασταθής μετάβαση από τα 7 δις (1999-2012) προς τα 8 δις (2012-2026). Από Ε.Ε-κεντρικής απόψεως σηματοδοτούν την τρίτη περίοδο της Ε.Ε (2009-2016), περίοδος κρίσεων, αποδόμησης και αστάθειας. Όλα τα προηγούμενα εντάσσονται στα πλαίσια της αποσύνθεσης της διεθνούς φιλελεύθερης και ευρωατλαντικής τάξης.

Αυτή η περίοδος, πολιτικά, και εκτός απροόπτου, θα ολοκληρωθεί με τις αμερικανικές, τις γαλλικές και τις γερμανικές εκλογές. Νομίζω πως το 2017-18, οι άνθρωποι θα δυσκολεύονται να θυμηθούν πως ήταν τα πράγματα πριν το 2008-2009. Οι άνθρωποι συνηθίζουν.

Σημειώσεις
[-] 1993-2001: Τρεις συνθήκες-θεμέλια της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Μάαστριχτ, Άμστερνταμ, Νίκαια). 2002-2009: Εισαγωγή ευρωνομίσματος σε φυσική μορφή, ψήφιση και εφαρμογή της Συνθήκης της Λισσαβώνας. 2009-2016: Περίοδος κρίσεων.

[-] Το 1999 ο πληθυσμός του πλανήτη ήταν 6 δισεκατομμύρια άνθρωποι. Το 2012 φτάσαμε τα 7 δις. Το 2026 θα είμαστε 8 δισεκατομμύρια. Ο κόσμος μας, το 2026, θα είναι ένας κόσμος εντελώς διαφορετικός.


II
Όλο αυτό το παραθεσμικό σύστημα Γκιούλεν-Gülen (ή «παράλληλο κράτος-γιάφκα»), το ΝΑΤΟϊκό παρα-σύστημα/κράτος που είναι εγκατεστημένο στο στράτευμα και στις μυστικές υπηρεσίες από την περίοδο του ψυχρού πολέμου, και τμήματα του λεγόμενου κεμαλικού «κατεστημένου ή βαθέος κράτους» (ό,τι έχει απομείνει τέλος πάντων), όλο αυτό το ελίτ σύμπλεγμα λοιπόν, δεν έχει καμία πιθανότητα, όχι επικράτησης, αλλά ούτε καν επιβίωσης σε περίπτωση εμφυλίου πολέμου (δεν αναφέρομαι στους Κούρδους). Σε μια υποτιθέμενη τέτοια περίπτωση (εμφυλίου), όλοι αυτοί, θα συντριβούν. Θα τραβήξουν τρισχειρότερα απ' ο,τι... Τέλος πάντων. Εάν είναι να γίνει κάτι, θα γίνει είτε μέσω τρομοκρατίας, απόπειρας δολοφονίας, πραξικοπήματος, είτε μέσω του AKP κ.λπ (σε ό,τι αφορά το εσωτερικό), είτε με άλλες μεθόδους (σε ό,τι αφορά το εξωτερικό).

Σημειώσεις
[-] Να είστε σίγουροι πως αυτό που κάνει ο Ερντογάν στον στρατό, στις μυστικές υπηρεσίες και παραθεσμικά (για Γκιουλέν δες παρακάτω), το «πογκρόμ», όπως έμαθαν να το λένε τα ελληνικά media, εάν μπορούσε να το κάνει η Γερμανία, θα το έκανε. Δίχως όμως υψηλούς τόνους και εντυπωσιασμούς, φασαρίες και αλαλαγμούς. Με τρόπο αφανή, «επαγγελματικό» και υπό την συνοδεία μιας ισχυρής θεσμικής διάστασης και νομικής κάλυψης. Τα κράτη έχουν αλωθεί. Το έχω ξαναγράψει. Δεν υπάρχει σημαντικότερο και πιο καθοριστικό έργο από την εκκαθάριση εντός του στρατεύματος. Αναφέρομαι στις δομές που εγκαθιδρύθηκαν σε τομείς των κρατών κατά την διάρκεια του ψυχρού πολέμου (παρα/εξωθεσμικοί, παραστρατιωτικοί και παραδικαστικοί μηχανισμοί). Πάντως είναι ειρωνεία όσες και όσοι κάποτε έσκιζαν τα ρούχα τους για επιχειρήσεις και δίκτυα Gladio, Stay Behind κ.λπ (βλ. Ergenekon), τώρα να μιλάνε για «πογκρόμ».

[-] Αυτές οι παρα/εξωθεσμικές, παραστρατιωτικές και παραδικαστικές δομές, στοιχεία, γιάφκες, μηχανισμοί και κυκλώματα υποβαθμίζουν κράτη, αλλοιώνουν και μεταλλάσσουν πολιτικά συστήματα. Είναι ειρωνεία πως όσα δεν έκαναν οι «κοσμικοί αντικαθεστωτικοί», τα κάνουν οι «θρησκευόμενοι καθεστωτικοί». Όπως και να 'χει. Είναι καλό πάντως που ασκείται εξωτερική πίεση στην Τουρκία, ως προς την συγκεκριμένη διαδικασία.

[-] Το κουρδικό HDP δεν λαμβάνει πάνω από 5-6 εκατομμύρια ψήφους. Οι Κούρδοι όμως είναι σαφώς περισσότεροι στην Τουρκία. Ας το έχουν αυτό στο μυαλό τους, όσες και όσοι προσμετρούν κατά δεκάδες τα εκατομμύρια με ευκολία (Κούρδοι, Alevi κ.λπ). Το HDP έλαβε 5-6 εκατομμύρια ψήφους σε σύνολο 48 εκατομμυρίων ψηφισάντων (57 εκατομμύρια είναι το εκλογικό σώμα). Ο συνολικός πληθυσμός της Τουρκίας είναι γύρω στα 78-9 εκατομμύρια. Το Κουρδικό Ζήτημα είναι αυτοτελές και δεν θα πρέπει να εντάσσεται μονάχα στο πλαίσιο των εσωτερικών εξελίξεων της Τουρκίας. Τις υπερβαίνει.


III
1974 - 2016, «Εορτασμοί»: Η γενιά αυτής της περιόδου (Μεταπολίτευσης, Πολυτεχνείου, ή όπως αλλιώς θέλετε) και η πολιτική της τάξη, είχε δύο θεμέλια από τα οποία αντλούσε νομιμοποίηση. «Δημοκρατία» στην πρώτη φάση, και «Ευρώπη» στην δεύτερη.

Η γενιά που διορίστηκε μέσω της Κύπρου συνταξιοδοτείται μέσω του Αιγαίου. Αυτή η γενιά και αυτή η πολιτική τάξη, όχι μόνο οικοδομήθηκε πάνω στην Ομερτά για το Κυπριακό, όχι μόνο αποδέχθηκε τα τετελεσμένα και τα νομιμοποίησε, αλλά ρευστοποίησε την εθνική κυριαρχία, εκποίησε και υποθήκευσε τη χώρα και τις επόμενες γενιές, με συνέπεια να είναι εκ γενετής καταδικασμένες να ζήσουν με Χρεο-Σύνταγμα (την τωρινή γενιά την ξαπόστειλε, καθώς η ακόμα μεγαλύτερη γήρανση της ελληνικής κοινωνίας, μέσω της μαζικής εξόδου και μετανάστευσης των τελευταίων χρόνων, συνέφερε το «Ancien Régime» της μεταπολιτεύσεως, που σαπίζει). Ο «εκδημοκρατισμός» και ο «εξευρωπαϊσμός» κατέληξαν σε νεο-αποικιοποίηση, χρεο/κλεπτοκρατία, νεο-ραγιαδισμό, εκβιασμούς, απαξίωση, εκποίηση, υποταγή, (εθελο)δουλεία, γήρανση, παρακμή, συρρίκνωση κ.λπ.

Η γενιά αυτή και η πολιτική της τάξη, υποβάθμισε την Ελλάδα, όχι μόνον έναντι των υπόλοίπων Ευρωπαίων αλλά και έναντι των Κυπρίων (αφού οι Κύπριοι, στα πλαισια των δυνατοτήτων τους, αποδείχθηκαν ανώτεροι από τους Ελλαδίτες σχεδόν σε όλα: οργάνωση, κινητικότητα, διαφάνεια, εκπαίδευση, διαχείριση, συμμαχίες, κρατική λειτουργία, αξιοποίηση πόρων), συμβάλλοντας στην καλλιέργεια και ανάπτυξη μιας επιταχυνόμενης τάσης απομάκρυνσης της Κύπρου από την Ελλάδα, μέσω της προσπάθειας «λεβαντινοποίησης» της Νήσου, καθώς μετά την αποτυχία «οθωμανοποίησης» της, το 2004, επιχειρείται η δημιουργία μιας ανεξάρτητης, αυτονομημένης και αποκομμένης από τον ελληνισμό κυπριακής συνείδησης (απωθείται η έννοια του Κυπριακού Ελληνισμού).

Στον λεγόμενο «Εθνάρχη», οφείλονται δύο από τα καταστροφικότερα και πλέον λαϊκίστικα συνθήματα-δόγματα από ιδρύσεως του ελληνικού κράτους: «Η Κύπρος 'κείται' μακράν» και «Η Ελλάδα 'ανήκει' στην Δύση» (Ούτε η Ιταλία, ούτε η Τουρκία, ούτε η Ρωσία, ούτε η Πολωνία, ούτε η Αίγυπτος, ούτε το Ισραήλ, ετεροπροσδιορίστηκαν). Η Ελλάδα, μόνο όταν θα ξεπεράσει ή θα υπερβεί, αυτά τα δύο λαϊκίστικα συνθήματα-δόγματα, θα μεταβεί στην μετά της «Μεταπολίτευσης» εποχή.

Η απερχόμενη γενιά και πολιτική τάξη, είναι τόσο ένοχη που παραδίδει τα πάντα, προκειμένου να εξασφαλίσει την έξοδο και συνταξιοδότηση της, χωρίς κινδύνους. Απόλυτη κατάπτωση και παρακμή.

Σημειώσεις
[-] Καθόλου τυχαίο βέβαια δεν είναι που, 42 χρόνια μετά, ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης επικαλέστηκε την περίοδο αυτή («Χούντα») προκειμένου να αντλήσει νομιμοποίηση. Αφού από την «Ευρώπη» δεν μπορεί, το έριξε στην «Δημοκρατία». Τους άνω των 40-50 ετών, μπορεί να τους συγκινούν αυτές οι αναφορές. Όχι όμως τους κάτω των 40-30 (άλλωστε, σε όχι αμελητέο βαθμό, είναι οι πρώτοι που παρασιτούν επί των δεύτερων, καταστρέφοντας τις προοπτικές τους).

[-] Και τι εύχονται όλα αυτά τα ανθρωπάκια; Κάνουν τον σταυρό τους να «πέσει» ο Ερντογάν ή/και να «αποσταθεροποιηθεί» η Τουρκία. Ας προσέξουν τι εύχονται και ας πιάσουν κανένα μανουάλι και κανένα κομποσκοίνι του κοσμικού φιλελεύθερισμού. Είναι αστείο: αυτοί που ειρωνεύονταν τους «οπαδούς» του Παΐσιου, έχουν γίνει ίδιοι και χειρότεροι. Παΐσιος a la americana. Εάν «βαλκανοποιηθεί» η Τουρκία (δεν αναφέρομαι σε κουρδική ημι-αυτονομία) δεν θα μείνει κολυμπηθρόξυλο.

[-] Η δημοκρατία της Μεταπολίτευσης ούτε πλειοψηφική είναι, ούτε αντιπροσωπευτική. Κατέληξε να είναι μια ραγιαδική δημοκρατία-χωρά κουκλοθέατρο ή ορθότερα, ένα θέατρο μαριονέτας.


IV
Είχαμε μια «συνέργεια» του κοσμικού εθνικιστικού και του ισλαμογενούς οικουμενιστικού, τουρκισμού (ο οποίος έχει υπερεθνικά χαρακτηριστικά και είναι προσανατολισμένος προς το «δυτικό» σύστημα) ενάντια στην ισλαμοεθνικιστική εκδοχή του οικουμενιστικού τουρκισμού του Ερντογάν. Είναι αξιοπερίεργο πως αυτή η διαμάχη, η οποία σηματοδοτεί με τον πιο επίσημο τρόπο την «ρήξη, αυτονόμηση ή χειραφέτηση» του Ερντογάν από τον Γκιουλέν, παρουσιάζεται ως «ισλαμοποίηση της Τουρκίας». Είναι αξιοπερίεργο που ο Ερντογάν παρουσιάζεται ως «χούντα» και όχι οι αποτυχημένοι πραξικοπηματίες του στρατού (που εάν πετύχαιναν θα ήταν η χούντα), που άνοιξαν πυρ εναντίον πολιτών και συμπατριωτών τους. Δεν είναι αξιοπερίεργο πάντως (απλά κάπως ξεδιάντροπο είναι) που αρκετοί στην Ελλάδα εξέφρασαν την απογοήτευση τους για την μη επικράτηση των πραξικοπηματιών.

Αλλά ας δούμε τα πράγματα λίγο πιο σοβαρά. Είναι μια μάχη κατά την προσπάθεια αναθεώρησης και μετατροπής του εθνοκρατικού τουρκισμού (κεμαλισμού) σε οικουμενικό τουρκισμό (Ερντογάν, Γκιουλέν). Κάποτε μπορούσαμε να μιλάμε για κεμαλισμό εναντίον ισλαμοεθνικισμού (Ερμπακάν, Οζάλ). Πλέον, η αντιπαράθεση έχει μεταφερθεί στο εσωτερικό των ισλαμοεθνικιστών και ο πυρήνας του κεμαλισμού (το στράτευμα) φανερώνει σημάδια διχασμού, ανάμεσα σε Γκιουλέν και Ερντογάν.

Γκιούλεν και Ερντογάν μάχονται για το ποιος θα αποτελεί τον κύριο εκφραστή του ισλαμογενούς οικουμενικού τουρκισμού. Ο Γκιουλέν, με έδρα τις Η.Π.Α (και έχοντας στην διάθεση του μια οικονομική αυτοκρατορία και ένα παγκόσμιο εκπαιδευτικό δίκτυο [σχόλεία, πανεπιστήμια, εκπαιδευτικά ιδρύματα κ.α], αλλά μη διαθέτοντας εθνική-εδαφική βάση), προορίζεται να έχει τον ρόλο της σύζευξης συμφερόντων «Δύσης και Ισλάμ», στα πλαίσια «της παγκοσμιοποίησης και του πολυπολιτισμού», μέσω της σύνθεσης του ισλαμογενούς οικουμενικού τουρκισμού με τον «δυτικό τρόπο σκέψης» (αυτά για τον ιμάμη από το Ερζερούμ). Ο Ερντογάν, με ουσιαστική έδρα την Κωνσταντινούπολη (την πρωτεύουσα της παλαιάς αυτοκρατορίας) διαθέτει λαϊκά ερείσματα, κύρος και εθνική-εδαφική βάση και ανταγωνίζεται αυτό το πλάνο (αν και δεν αξιώνει ακριβώς τα ίδια πράγματα με τον τελευταίο).

Μέσα σε αυτόν τον κυκεώνα, είναι πραγματικά αξιοπερίεργο, που ο εκλεγμένος ηγέτης είναι η «χούντα» και όχι τα τανκ και οι στρατιώτες που ανοίγουν πυρ (και δεν έχουν στο πλευρό τους λαϊκή στήριξη όπως σε άλλη χώρα), που η ρήξη Ερντογάν-Γκιουλέν και η ολοκληρωτική παύση της υποστήριξης του επίσημου κράτους προς τον δεύτερο, παρουσιάζεται ως «ισλαμοποίηση της Τουρκίας», και που εκφράζεται απογοήτευση για την μη επικράτηση των πραξικοπηματιών απέναντι σε μια κυβέρνηση, που πριν λίγους μήνες επικράτησε σε δύο διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις με τεράστια ποσοστά.

Σημειώσεις
[-] Σε αυτή την αντιπαράθεση συνέβαλλαν και εξω-εθνοκρατικοί δρώντες και παίκτες, αλλά ας μείνουμε στα προηγούμενα.

[-] Ο «πολυαγαπημένος» ιμάμης από το Ερζερούμ, αποτελεί κορυφαίο εκπρόσωπο του Τάγματος των Νουρτζού. Παρακλάδι των Νουρτζού είναι οι Ναξ(κσ)ιμπεντήδες, από τους οποίους προέρχεται ο Ερντογάν (και άλλοι πολιτικοί ηγέτες της Τουρκίας). Το Τάγμα των Νουρτζού, καθώς και άλλες σέκτες του, αποτελεί μία από τις πολλές συνιστώσες του τουρκικού ζηλωτισμού, δηλαδή του Παντουρκισμού. Γι’ αυτό και είχε την ανοχή των κεμαλικών και την υποστήριξη του επίσημου κράτους, μέχρι ενός σημείου. Αυτό που εξελίσσεται, ανάμεσα σε άλλα, είναι η ολοκληρωτική παύση της υποστήριξης και της ανοχής του επίσημου κράτους προς τον Γκιουλέν (και το βίαιο «ξήλωμα»). Η γκιουλενοποίηση της Τουρκίας δεν ήταν ισλαμοποίηση της. Η απο-γκιουλενοποίηση της Τουρκίας είναι ισλαμοποίηση της...

22 Ιουλίου 2016

I) There’s more to Turkey’s failed coup than meets the eye, II) Turkey’s failed coup throws up surprises, III) People With Big Ambitions: What the Turkish Coup Means for Russia.

I
There’s more to Turkey’s failed coup than meets the eye

M K Bhadrakumar - July 18, 2016

M.K.Bhadrakumar served in the Indian Foreign Service for three decades and served as ambassador to Uzbekistan and Turkey. Apart from two postings in the former Soviet Union, his assignments abroad included South Korea, Sri Lanka, West Germany, Kuwait, Pakistan and Afghanistan. He served thrice in the Iran-Pakistan-Afghanistan Division in the Ministry of External Affairs, including as the Head of the Division in 1992-95. Mr. Bhadrakumar sought voluntary retirement from the IFS in 2002 and has since devoted himself to writing. He contributes to various publications in India and abroad and is a regular columnist for Asia Times and The Hindu. He has written extensively on Russia, China, Central Asia, Iran, Afghanistan and Pakistan and on the geopolitics of energy security. He normally resides at Delhi.


Russian President Vladimir Putin did on Sunday what no major western leader from the NATO member countries cared to do when he telephoned his Turkish counterpart Recep Erdogan to convey his sympathy, goodwill and best wishes for the latter’s success in restoring constitutional order and stability as soon as possible after the attempted coup Friday night. (Kremlin website)

The US Secretary of State John Kerry instead made an overnight air dash to Brussels to have a breakfast meeting on Monday with the EU foreign ministers to discuss a unified stance on the crisis in Turkey. The French Foreign Minister Jean-Marc Ayrault was in an angry mood ahead of the breakfast, saying “questions” have arisen as to whether Turkey is any longer a “viable” ally. He voiced “suspicions” over Turkey’s intentions and insisted that European backing for Erdogan against the coup was not a “blank cheque” for him to suppress his opponents.

The US has expressed displeasure regarding the Turkish allegations of an American hand in the failed coup. Indeed, Turkish allegation has no precedent in NATO’s 67-year old history – of one member plotting regime change in another member country through violent means. Clearly, US and Turkey are on a collision course over the extradition of the Islamist preacher Fetullah Gulen living in exile in Pennsylvania whom the Turkish government has named as the key plotter behind the coup. Turkish Prime Minister Binali Yildirim has warned that Ankara will regard the US as an “enemy” if it harbored Gulen. The dramatic developments expose the cracks appearing in the western alliance system. (See the commentary in the Russian news agency Sputnik entitled NATO R.I.P (1949-2016): Will Turkey-US Rift Over Gulen Destroy Alliance?)

Interestingly, the senior Turkish army officials detained so far include the following:

  • Commander of the Incirlik air base (and 10 of his subordinates) where NATO forces are located and 90 percent of the US’ tactical nuclear weapons in Europe are stored;

  • Army Commander in charge of the border with Syria and Iraq;

  • Corps Commander who commands the NATO contingency force based in Istanbul; and,

  • Former military attaches in Israel and Kuwait.

Most certainly, the needle of suspicion points toward the Americans having had some knowledge of the coup beforehand. Two F-16 aircraft and two ‘tankers’ to provide mid-air refuelling for them and used in the coup attempt actually took off from Incirlik.

Of course, Ankara has been wary of the US and France establishing military bases in northern Syria with the support of local Kurdish tribes, which it suspected would be a stepping stone leading to the creation of a ‘Kurdistan’. (The advisor on foreign affairs to Iran’s supreme leader, Ali Akbar Velayati, who is an influential figure in Tehran alleged on Sunday that the US is attempting to create a Kurdistan state carved out of neighboring countries with Kurdish population, which will be a “second Israel” in the Middle East to serve Washington’s regional interests.)

Today, the famous Saudi whistleblower known as ‘Mujtahid’ has come out with a sensational disclosure that the UAE played a role in the coup and had kept Saudi Arabia in the loop. Also, the deposed ruler of Qatar Hamad bin Khalifa Al-Thani (who is a close friend of Erdogan) has alleged that the US, another Western country (presumably France) had staged the coup and that Saudi Arabia was involved in it. (here and here) Meanwhile, word has leaked to the media that in a closed-door briefing to the Iranian parliament on Sunday, Foreign Minister Mohammad Zarif hinted at Saudi and Qatari involvement in the coup.

Putin’s phone call to Erdogan suggests the possibility that Russian and Turkish intelligence are keeping in touch. The two leaders have agreed to meet shortly.

The timing of the coup attempt – following the failure of the US push to establish a NATO presence in the Black Sea and in the wake of the Russian-Turkish rapprochement – becomes significant. Equally, the signs of shift in Turkey’s interventionist policies in Syria would have unnerved the US and its regional allies.

Israel, Saudi Arabia and Qatar have a great deal to lose if Turkey establishes ties with Syria, which is on the cards. Thus, stopping Erdogan on his tracks has become an urgent imperative for these countries. The spectre of the Syrian government regaining control over the country’s territory haunts Israel, which has been hoping that a weakened and fragmented Syria would work to its advantage to permanently annex the occupied territories in the Golan Heights. Again, Turkey’s abandonment of the ‘regime change’ agenda in Syria means a geopolitical victory for Iran. On the contrary, a triumphant and battle-hardened Hezbollah next door means that its vast superiority in conventional military strength will be rendered even more irrelevant in countering the resistance movement. Significantly, Israel is keeping stony silence.

Will the US and its regional allies simply throw in the towel or will bide their time to make a renewed bid to depose Erdogan? That is the big question. Erdogan’s popularity is soaring sky-high today within Turkey. He can be trusted to complete the ‘vetting’ process to purge the Gulenists ensconced in the state apparatus and the armed forces. The meeting of the High Military Council due in August to decide on the retirement, promotions and transfers of the military top brass gives Erdogan the free hand to remove the Gulenists.




II
Turkey’s failed coup throws up surprises

M K Bhadrakumar – July 21, 2016

What emerges on the sixth day of the failed coup attempt in Turkey is that three inflection points could be in play in the Turkish-American relations in the coming days and weeks. They are:

  • The functioning of the Incirlik Air Base on the Syrian border;

  • Extradition of Islamist cleric Fetullah Gulen from the US; and,

  • The massive purge of ‘Gulenists’ that is under way in Turkey.

Each of them is going to be trickier to negotiate than the other two and, yet, all three are also inter-related.

The power supply for Incirlik has been suspended since Friday and a back-up generator is barely enabling the US facilities there to support flight operations and around 2700 stationed in that NATO base. It’s an untenable situation. The US Defence Secretary Ashton Carter telephoned his Turkish counterpart Fikri Isik on Tuesday evening to stress the importance of operations at the Incirlik to the counter-ISIS campaign.

But on his part, Isik regretted his inability to attend the counter-ISIS defence ministerial that Carter was hosting in Washington on Wednesday. Turkey was represented only at ambassadorial level at Wednesday’s conference which was attended by the defence ministers of some 30 countries, NATO, and top Pentagon officials to discuss “the next plays in the campaign that will culminate in the collapse of ISIL’s control over Mosul and Raqqa”. (Pentagon)

The detention of the commander at Incirlik Gen. Bekir Ercan Van and his subordinates underscores the sensitivities involved here. Gen. Van resisted arrest and had apparently sought political asylum in the US before being led away by the Turkish security.

Interestingly, in an interview with Al Jazeera on Wednesday, President Recep Erdogan  said some of those who have been detained have started confessing and that there might have been foreign involvement. Erdogan warned that it would be a “big mistake” if the US decided not to extradite Gulen.

The official Turkish position will be that there is no linkage between continued access of US forces to Incirlik and Gulen’s extradition, but, clearly, that is not the state of play here. The Turks know that Incirlik provides the most efficient base for conducting the US operations in Syria.

However, Washington is not likely to extradite Gulen to Turkey, while Erdogan has staked his prestige on that issue. It seems as of now no wriggle room really exists here – unless some face-saving formula can be found such as the US revoking Gulen’s ‘green card’ and/or persuading him to leave for a third country.

The point is, Gulen has been a ‘strategic asset’ of the US intelligence for two or three decades and if Turkish security agencies interrogate him, that may cause even more damage to the Turkish-American relationship and even, perhaps, complicate the US’ relations with third countries where Gulen’s extensive network might have functioned or are still functioning as the CIA’s front organizations. (Sputnik)

Meanwhile, what role, if any, that Israel might have played in the coup attempt also remains a mystery. Israel is keeping pin-drop silence, but would certainly know that Gen. Akin Ozturk, former chief of air force, who has confessed his leadership role in the attempted coup, used to be the Turkish military attaché in Tel Aviv at one time. (Algemeiner)

By the way, these are the exact words Erdogan used in the interview on Wednesday with Al Jazeera:

  • Other states could be behind this coup attempt. Gulenists have a ‘supreme intelligence,’ which could have plotted all this. The time will come for all these links to be revealed.

Erdogan explicitly hinted at the involvement of more than one country in the coup attempt.

Israel is mighty upset with Erdogan over his close ties with Hamas. Equally, Israel favors the creation of a Kurdistan state that could provide a base for its intelligence in a highly strategic region neighboring Iran. There is congruence on this issue between Israel and the US. The Turks have long suspected the US intentions in Iraq and Syria. (Read a fascinating interview with a retired Turkish admiral titled Goal Reached? Military Coup Attempt Disempowers Turkish Armed Forces.)

The plot really thickens if the opinion piece in the Saudi establishment daily Asharq Al-Awsat yesterday is read keeping in view the recent establishment of a Saudi consulate in Erbil in the Kurdish region of northern Iraq. (The daily, incidentally, is owned by Prince Faisal, son of King Salman.) The article all but warns Erdogan that he may be overthrown if he pushes for Gulen’s extradition from the US, and that he risks the West’s wrath if he proceeds with the crackdown on ‘Gulenists’. (Asharq al-Sharq)

Now, on whose side are the Saudis playing in this great game? For a quick answer, read a stunning statement by a top Israeli national security expert, here, recently.

Make no mistake, the US and its European allies are certain to pile pressure on Erdogan to fall in line. The standoff can become a showdown as time passes — and even take ugly turn. The stakes are very very high for the western alliance system and the US’ regional strategies. This is where Erdogan’s crackdown on ‘Gulenists’ will be grabbed by the West as an alibi to isolate him.

Simply put, the US cannot let go of Turkey. Sans Turkey, NATO gets badly weakened in the entire southern tier – Balkans, Black Sea, Caucasus, Caspian, Southern Russia and Central Asia, Middle East and Eastern Mediterranean – and the US’ containment strategy against Russia will be doomed.

Beyond that, from the limited perspective of the Syrian conflict also, whatever chance the US and its allies (Israel, Saudi Arabia, etc) still would have to put in motion a viable ‘Plan B’ to counter the Russian-Iranian axis would critically depend on Turkey remaining a partner and willing to pursue an interventionist role.




III
People With Big Ambitions: What the Turkish Coup Means for Russia

Fyodor Lukyanov - July 19, 2016

From the beginning, Turkey was one of the most active and ambitious players in the so-called Arab Spring that shook the foundations of the Middle East from 2010-2012. It is no surprise that such outward instability has seeped inward.

During the past five years of changes in the region, Turkey has come into conflict with practically all of its key partners, gotten mired in Syria’s internal intrigues, confronted a sharp escalation of Kurdish dissatisfaction, and undermined its own economy that until then had enjoyed impressive growth.

Turkish President Recep Erdogan apparently realized some time ago that the country was heading nowhere, and this is what prompted recent attempts at reconciliation with Russia and Israel. However, he needed a weightier pretext in order to extricate the country from the dead end into which he had driven it, and the attempted coup came as a strange but convenient gift in this regard.

The failed attempt to overthrow the president serves as a “super-vote” of confidence for the leader, blotting out his previous failures. He now has carte blanche to do what he had found so difficult to accomplish since elections in June 2015. This primarily involves changing the constitution to transform Turkey into a presidential republic and entirely cleansing the state apparatus of disloyal or simply undesirable employees.

How will the impending changes affect foreign policy? The Turkish military has traditionally focused on the West, forming the cornerstone of Kemalism, the founding ideology of Turkey. The suppression of the uprising and its aftermath will most likely move the country in the opposite direction.

Ankara practically demanded that Washington extradite Fethullah Gulen, a Muslim cleric living in self-exile in the United States, whom Erdogan blamed for organizing the coup. However, the deportation of a person living in political exile violates U.S. principles and the request threatens to worsen the already strained relations between the two countries.

The Turkish authorities are speaking about reinstating the death penalty as if the question were already decided. This would end Turkey’s chances of joining the EU because it would apparently force Ankara to leave the Council of Europe. It would also thwart Turkey’s greatest aspiration of obtaining a visa-free regime with the EU. Brussels had promised to grant that request in return for Turkish cooperation on migration, but it had been frantically looking for a way to back out of the deal. Now Brussels will be only too happy to cancel it.

As for the Middle East, where Erdogan and his colleagues had taken steps toward reviving the Imperial Ottoman tradition, the new situation makes it possible to distance themselves from the disastrous results of that strategy.

Erdogan must have long ago realized that placing bets on the rapid fall of Syrian President Bashar Assad’s regime and increasing Turkey’s influence there was a losing gamble. Now, against the backdrop of efforts by Moscow and Washington to find a joint solution on Syria — and, symbolically, as U.S. Secretary of State John Kerry held active talks in Russia on the subject even as the coup unfolded — Ankara can withdraw into the shadows and proffer support for the U.S.-Russian initiative process. Of course, that does not mean that Erdogan’s ambitions will not resurface at the first promising shift in the regional situation.

It is possible that in the prevailing circumstances, Turkey will try returning to the path it had been sounding out prior to its Middle East gambit. That is, involvement in the affairs of Eurasia, a general shift toward the East and closer relations with Russia. Back in 2013, when Erdogan was still Turkish prime minister, he suggested during a meeting with President Vladimir Putin that his country might join the Shanghai Cooperation Organization. The Russian president reacted with some surprise at the time, and Erdogan has yet to show any serious intentions on that account.

What does all of this mean for Moscow?

If one overlooks Moscow's unflattering rush to return Russian tourists to Turkey after Ankara promised to guarantee their safety, the Kremlin has reason to be satisfied with the current state of affairs. Even if Erdogan mounts a hardline response to the attempted coup, his regime remains weakened. Shoring up his base at home also requires finding reliable partners abroad, and Erdogan’s zigzagging will hardly win him respect in any foreign capitals.

Ankara and Moscow can now resume important joint economic projects that were suspended after Turkey downed a Russian fighter jet in November last year. However, tensions surrounding the so-called Turkish Stream project have not diminished, and worsening Turkish-EU relations will not increase Brussels’ desire to work with Ankara in such a sensitive area as the transit of strategic raw materials. At the same time, this might lend new importance to the Akkuyu nuclear power plant and Rosatom, having already invested money in the project, can now breathe a sigh of relief.

Despite their obvious differences and even antagonisms, Russia and Turkey are united by one thing — the fact that they are two great powers connected historically, culturally and geographically to a Europe that never fully accepted them as one of their own.

Following the Cold War, they both fell out of the “Greater Europe” project, based on European integration. Paradoxically, both Vladimir Putin and Recep Erdogan made great efforts in the early years of their rule to ensure that their countries were included in that project.

Three processes are now occurring simultaneously. Russia and Turkey refuse to orient themselves toward Europe and the integration project has hit a severe structural crisis. The post-Cold War idea of a common European home has lost currency and European policy is backtracking all the way to the multipolar Europe of the 19th century.

Multipolar Europe was a time when competition between countries was the normal state of relations, small countries were a source of discord and a headache for everyone, and the “barbarians at the gate” — Russia and Turkey — were torn by feelings of both love and hate toward Europe proper. That situation generated constant conflicts and wars.

Of course, history never repeats itself exactly, and today’s situation differs in at least one way: Europe is no longer the center of the world. Earlier, if Europe sneezed, the whole world caught cold.

Now, however, three-fourths of humanity is simply uninterested in what ails these strange people with their oversized ambitions and diminishing ability to implement them properly.

21 Ιουλίου 2016

I) Φορούσαν τις «μαντίλες»... II) Ενδο-τουρκικά τηλεγραφικά.

I
Φορούσαν τις «μαντίλες»...

Και τους είπαν (κάπως πιεστικά): Θα βγάλετε τις «μαντίλες», θα αλλάξετε ρούχα, αλφάβητο και ιστορία, θα αφήσετε τις προσευχές και τους τεμενάδες, και θα σηκωθείτε να πάτε στις πόλεις να δουλέψετε, να πίνετε κόκα κόλες, να ακούτε Μόζαρδ, Μπούνυ Εμ και Μπιητλς (και όχι σάζια, μπαγλαμάδες και νταλκάδες) και να γίνεται «άνθρωποι». Και πήγαν - κάπως φοβικά, είναι η αλήθεια, στην αρχή - στις πόλεις, και με το καινούργιο αλφάβητο έγραψαν και διάβασαν, και σπούδασαν, και ρούχα άλλαξαν, και δούλεψαν, και Dr Pepper, Diet Mountain Dew και Espresso ήπιαν, και άκουσαν και συνέθεσαν metal, hip-hop και trance [και τα συνδύασαν και τα ανακάτεψαν με σάζια (saz), μπαγλαμάδες και βιολιά, δημιουργώντας σάμπλ (sampling) και νέα ρίφ (riff)... Αυτό μάλλον ήταν ένα καμπανάκι, ένα σημάδι πως κάτι δεν πάει καλά]. Και έγιναν πιο δυναμικοί, με περισσότερα τεχνολογικά, μορφωτικά και επικοινωνιακά μέσα και μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση. Και έπαψαν να είναι φοβικοί.

Και ξαναφόρεσαν τις «μαντίλες»...

Υστερόγραφο
Και τώρα είναι πιο δυναμικοί, πιο δυνατοί και πιο πολλοί, με περισσότερα τεχνολογικά, μορφωτικά και επικοινωνιακά εργαλεία, εφόδια και μέσα και μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση. Και με «μαντίλες».


II



Ας περάσουμε όμως σε κάτι λιγότερο «εύπεπτο». Στην Τουρκία, κατά τις τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις (2015), το κεμαλικό CHP έχασε την περιφέρεια της Πόλης και την περιφέρεια της Άγκυρας. Σε λίγα χρόνια θα χάσει και την Σμύρνη. Οι περίφημοι εκλογικοί χάρτες (φώτο 2,8) δείχνουν το μεγαλύτερο μέρος της Τουρκίας με κίτρινο ή πορτοκαλί (ισλαμικό AKP), πλην των κουρδικών περιοχών με πράσινο ή μώβ (κουρδικό HDP) και των περιοχών των παραλίων και της ανατολικής Θράκης με κόκκινο (κεμαλικό CHP). Ακόμη όμως και στις περίφημες περιοχές των παραλίων, τα πράγματα έχουν αλλάξει. Στις πρώτες εκλογές του 2015, όπου το AKP συγκέντρωσε ποσοστό 40% και όχι 49% (όπως συνέβη στις δεύτερες), τα αποτελέσματα στο τελευταίο προπύργιο του CHP και της κοσμικής Τουρκίας, την Σμύρνη, ήταν 577 χιλιάδες ψήφοι για το CHP και 350 χιλιάδες για το AKP. Ακόμα και στις λίγες περιοχές που επικρατεί το CHP, επικρατεί δύσκολα ή η ψαλίδα κλείνει. Ήδη σε κάποιες επαρχίες των παραλίων επικρατεί το AKP (π.χ Balıkesir, επαρχία που έχει ακτές και στην Προποντίδα και στο Αιγαίο, απέναντι από την Λέσβο, με γνωστότερη σε εμάς πόλη το Αϊβαλί) ή βρίσκεται οριακά μπροστά (Çanakkale, Ελλήσποντος-Δαρδανέλλια, χερσόνησος της Καλλίπολης). Σε λίγα χρόνια θα χαθεί και η Σμύρνη.

Επίσης, έχει ενδιαφέρον το εξής. Στις πρώτες εκλογές του 2015, όπου το ισλαμικό AKP συγκέντρωσε ποσοστό 40%, το κεμαλικό CHP συγκέντρωσε 11,5 εκατομμύρια ψήφους, ενώ το AKP σχεδόν 19 εκατομμύρια. Στις δεύτερες εκλογές, όπου το AKP συγκέντρωσε ποσοστό 49%, το CHP αύξησε την δύναμη του κατά μόλις 600 χιλιάδες ψήφους (12,1 εκατομμύρια), ενώ το AKP έλαβε περίπου 4,5 εκατομμύρια περισσότερες ψήφους (23,6 εκατομμύρια), που σημαίνει πως έχει μεγαλύτερη δεξαμενή ψηφοφόρων και τάσεις ενίσχυσης.

Μήπως όμως, τάχα, το AKP τα πάει άσχημα στις γυναίκες, οπότε μπορούν να αναμένουν σωτηρία οι κεμαλιστές από εκεί; Ούτε αυτό ισχύει. Ας αφήσουμε στην άκρη το ότι στις προεδρικές εκλογές του 2014 ψήφισαν τον Ερντογάν το 55% των γυναικών και το 48% των ανδρών. Ο αριθμός γυναικών βουλευτών κατά την μεταπολεμική περίοδο και μέχρι το τέλος του ψυχρού πολέμου (1945-1991), περίοδος παντοκρατορίας και ηγεμονίας του κεμαλισμού, ήταν μηδαμινός, και συνήθως δεν ξεπερνούσέ τις 10 γυναίκες βουλευτές και το 1,5% του συνόλου της Βουλής. Από το 1991 και μετά, και κυρίως από το 2000 και ύστερα, ο αριθμός των γυναικών βουλευτών έχει αυξηθεί και πλέον κυμαίνεται μεταξύ 80-90, φτάνοντας το 15-17% του συνόλου της Βουλής (ο παγκόσμιος μέσος όρος είναι γύρω στο 22% [*]). Με βάση τις τελευταίες εκλογές, το ισλαμικό AKP έχει τις περισσότερες γυναίκες βουλευτές, ακολουθεί το κουρδικό HDP, και όχι το κεμαλικό CHP το οποίο βρίσκεται στην τρίτη θέση (από απόψεως γυναικών βουλευτών, γιατί συνολικά βρίσκεται στην δεύτερη θέση).

Το Κόσοβο, η Τυνησία και η Τουρκία είναι οι μοναδικές πλειοψηφικά μουσουλμανικές χώρες που απαγόρευαν τις «μαντίλες» σε δημόσιους χώρους και υπηρεσίες (η απαγόρευση έγινε το 2009 στο Κόσοβο, το 1981 στην Τυνησία, και με το πραξικόπημα του 1980 στην Τουρκία - επαναβεβαίωση και ισχυροποίηση νόμου το 1997). Ντε φάκτο, μερικώς ή ολοκληρωτικά, η απαγόρευση έχει αρθεί στην Τυνησία και στην Τουρκία τα τελευταία χρόνια (το AKP δεν απαγορεύει να μην φοράς «μαντίλα», επιτρέπει να φοράς). Το ταμπού μάλλον έσπασε όταν τον Οκτώβριο του 2013, τρεις γυναίκες μέλη του AKP, οι Gulay Samanci, Nurcan Dalbudak και Sevde Beyazit Kacar, εισήλθαν στην Βουλή φορώντας «μαντίλα», ενώ η Dilek Akagun Yilmaz, γυναίκα μέλος του CHP, κατά την ίδια συνεδρίαση, παρουσιάστηκε φορώντας t-shirt που απεικόνιζε τον Mustafa Kemal «Atatürk» (φώτο 1,9). Είναι φανερό πως οι «μαντίλες» θέλουν αντιπροσώπευση (και όχι να τους λένε πως είναι... δεν ξέρω και εγώ τι).

Στο τέλος, εάν θεωρούν αυτοί οι άνθρωποι πως δεν μπορούν να συμβιώσουν, ας φτιάξουν τρία διαφορετικά κράτη. Μια τέτοια εξέλιξη, όμως, προϋποθέτει εδαφική συνέχεια. Το φιλοκουρδικό HDP την διαθέτει, το ισλαμικό AKP επίσης (περίπου το 70% των εδαφών). Έτσι όπως πάνε τα πράγματα, το κεμαλικό CHP, σε λίγα χρόνια δεν θα διαθέτει ούτε καν αυτό. Θα χάσει ακόμα και τα παράλια (ήδη χάνει το σημαντικότερο στρατηγικά τμήμα τους).


Σημειώσεις
[*] Η Ιαπωνία (3η-4η μεγαλύτερη οικονομία στον πλανήτη) βρίσκεται μεταξύ της 120ης και της 130ης θέσης στην παγκόσμια κατάταξη (πολύ πιο πίσω από την Τουρκία) με ποσοστό συμμετοχής γυναικών στην Βουλή που δεν ξεπερνά το 10%. Στην Ελλάδα το ποσοστό κυμαίνεται περίπου στο 21%, στις Η.Π.Α περίπου στο 19%, ενώ στην Γερμανία είναι πάνω από 35%. Τα υψηλότερα ποσοστά συμμετοχής γυναικών τα έχουν η Ρουάντα, η Βολιβία, η Κούβα, η Σουηδία, η Σενεγάλη, το Μεξικό κ.λπ. Ο παγκόσμιος μέσος όρος είναι γύρω στο 22%, από 12% που ήταν πριν από περίπου δύο δεκαετίες.

[-] Προς το παρόν, και μέχρι την στιγμή που γράφω αυτό το σχόλιο, η θανατική ποινή δεν ισχύει στην Τουρκία, αλλά στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (σε αρκετές Πολιτείες των Η.Π.Α). Αναμένουμε τα δέοντα από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

[-] Σε ότι αφορά την «κατάσταση ανάγκης» στην Τουρκία, δεν έχω παρά να επαναφέρω μια σημείωση από ένα κείμενο που είχα γράψει πριν από περίπου δύο μήνες, στις 18 Μαΐου (επισημαίνοντας πως το μεταπολεμικό ευρωπαϊκό νομικό προστατευτικό σύστημα βρίσκεται σε υποχώρηση):

Ερώτημα: Με όσα συμβαίνουν στην Γαλλία τους τελευταίους μήνες (από κυβερνητικής απόψεως) η Γαλλία εξακολουθεί να θεωρείται «φιλελεύθερη δημοκρατία»; (με την τρέχουσα σημασία που έχει αποκτήσει αυτή η έννοια-σύνθημα στην «κοινή γνώμη»). Εάν είχε επιβληθεί το ίδιο ακριβώς καθεστώς σε οποιοδήποτε άλλο κράτος πως θα χαρακτηριζόταν, άραγε, το κράτος αυτό; Εάν ακριβώς τα ίδια πράγματα συνέβαιναν υπό κάποια πολιτική ηγεσία που δεν θα θεωρείτο «φιλελεύθερη», τι θα ακούγαμε και τι θα διαβάζαμε; Τέλος, εάν το ίδιο ακριβώς καθεστώς είχε επιβληθεί σε κάποιο κράτος από αυτά που παραδοσιακά θεωρούνται μη αρκούντως «δημοκρατικά», με την φιλελεύθερη έννοια, τι θα γινόταν;

[-] Δεν μπορώ να γράφω λεζάντα για κάθε φωτογραφία που ακολουθεί. Μιλάνε από μόνες τους για το ποιος και το τι. Μέσα στις φωτογραφίες έχω και δύο φαινομενικά άσχετες: 1. Σας έχω μια Ανγκέλα, έτσι, για το καλό, και για να παρατηρήσετε την διπλωματία, τις ενδυμασίες και τα κορίτσια που την συνοδεύουν (φώτο 17), και 2. μια ακόμη από εκδήλωση οίκου μόδας (φώτο 18). Σε αρκετές περιπτώσεις, η «μαντίλα», φοριέται και για αισθητικούς ή άλλους λόγους (όλη η «αστική μουσουλμανική μόδα» βασίζεται σε αυτήν). Όποιος πιστεύει πως η «μαντίλα» θα καταργηθεί βρίσκεται εκτός πραγματικότητας.

[-] Το ερώτημα που τίθεται είναι το εξής: Θεωρείτε πως αυτές οι τρεις χώρες που απαγόρευαν την «μαντίλα», το Κόσοβο, η Τυνησία και η Τουρκία (με κόκκινο στον χάρτη, φώτο 5) αποτελούν απομεινάρια του παρελθόντος, ή όλες οι υπόλοιπες;

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18

20 Ιουλίου 2016

20 Ιουλ 2016.

I
Τηλεγραφικά: Το «προπατορικό αμάρτημα» της Μετα-Οθωμανικής Τουρκίας είναι το Κουρδικό. Το «προπατορικό αμάρτημα» της Μεταπολίτευτικης Ελλάδας είναι το Κυπριακό.

Η «Πρώτη Τουρκική Δημοκρατία» του «Εθνάρχη» Μουσταφά Κεμάλ και η «Τρίτη Ελληνική Δημοκρατία», του άλλου «Εθνάρχη», οικοδομήθηκαν πάνω στην Ομερτά για το Κουρδικό και το Κυπριακό, αντίστοιχα.


II
Τίτλος: Erdogan's Turkey Is the Real Turkey. Υπότιτλος: The days of secular Kemalism were over long before last week's failed coup. Ακολουθεί απόσπασμα από το άρθρο:

Turkey is no longer the country that joined NATO, or that was a close ally of the United States until the end of the last century. It is an increasingly Islamic state, with a shrinking secular minority that is having ever greater difficulty keeping the Kemalist flame alive. Because that minority happens to be Westernized and to speak Western languages (especially English), it tends to be the source of interviews and analyses by Western journalists and to mix most freely and often with Western elites. As a result, many in the west continue to believe that Erdogan’s authoritarian, indeed repressive policies, and his witch-hunts against both journalistic critics of his regime and suspected supporters of the exiled cleric Fethullah Gulen, do not reflect the “real” Turkey. In fact they do.

As the George W. Bush administration, particularly its senior officials who had dealt with Turkey during the Cold War, learned to their surprise and regret in 2003 when they failed to obtain parliamentary permission to deploy the 4th Infantry from Anatolia into northern Iraq, Turkey is not the ally it once was. This is even more the case today. A visitor to Turkey, even to the supposedly Westernized Istanbul, will find far more women wearing headscarves or veils than was the case as little as two decades ago. More men attend Friday prayers. Imams are more powerful than they have been in years, indeed, since the fall of the Ottoman Empire. And it was all of these people who spearheaded the resistance to the coup plotters.

The contrast between the defeat of the coup in Turkey and the successful counter-revolution against Mohammed Morsi’s Muslim Brotherhood government in Egypt is striking. In Egypt, the Islamist government pursued an authoritarian course not much different, though far less subtle, and in far greater haste, than Erdogan. When the Egyptian military could no longer tolerate the Islamicization of their country, they rose in revolt. The majority of Egyptians, themselves highly traditional, indeed religiously conservative, stood behind them. In Turkey, however, it was the people, spurred on by the calls from the mosques, who formed the vanguard of opposition against a military that clearly was determined to restore the fading Kemalist legacy of a secular Turkey where headscarves were banned and children were brought up in total ignorance of their own religion...

Unlike Mohammed Morsi, Erdogan is a true reflection of contemporary Turkey: increasingly Islamist and increasingly self-confident. Those Turks, and their Western friends and colleagues, who yearn for a secular Kemalist Turkey would be wise to disabuse themselves of their dreams. That Turkey is gone, certainly for the foreseeable future, and perhaps for decades to come.


III
Η αναβίωση ή/και αφύπνιση της θρησκείας στην Τουρκία θα πρέπει να εξεταστεί παράλληλα με την αναβίωση της θρησκείας στην Ρωσία. Και το σοβιετικό καθεστώς παράλληλα με το κεμαλικό.

Το αφήγημα ισχυριζόταν πως μετά τον σοβιετισμό και τον κεμαλισμό θα ανοίγονταν οι Πύλες για το Τέλος της Ιστορίας. Αυτό το Τέλος όμως δεν ήρθε. Δεν υποκατέστησε, για παράδειγμα, ο Φουκογιάμα τον Μωάμεθ, ούτε το Τέλος της Ιστορίας και ο Τελευταίος Άνθρωπος το Κοράνι (αν είναι ποτέ δυνατόν!). Αναβίωσαν η Ορθοδοξία και το Ισλάμ, ήρθαν ο Πούτιν και ο Ερντογάν. Όμως το θεμελιώδες - που θα ξεκλειδώσει τα μυστικά - δεν είναι αυτό. Το θεμελιώδες είναι το ερώτημα: Γιατί ότι συνέβη στην Ρωσία με το σοβιετικό καθεστώς και στην Τουρκία με το κεμαλικό, δεν συνέβη με το καθεστώς της Κίνας;

Γιατί το καθεστώς στην Κίνα έκανε το ίδιο, όχι μονάχα όσα δεν έκαναν το σοβιετικό καθεστώς στην Ρωσία και το κεμαλικό στην Τουρκία, αλλά και όσα έκαναν ο μετα-σοβιετικός Πούτιν και ο μετα-κεμαλικός Ερντογάν. Όχι απλά οικονομικά, αλλά, και κυρίως, ηθικο-πολιτισμικά [*]. Αυτός είναι ο πρώτος λόγος.

Ο δεύτερος λόγος είναι γιατί η Κίνα δεν κυβερνήθηκε από μια ξένη πολιτισμικά ελίτ (europeanised secular elite, globalised Enlightened intelligentsia of Europe, international cultural elite). Με απλά λόγια, γιατί οι Κινέζοι παρέμειναν πολιτισμικά Κινέζοι και δεν προσηλυτίστηκαν σε έναν εξωχώριο πολιτισμό. Γιατί οι Κινέζοι, αποδείχθηκε πως δεν ήταν, και δεν είναι, συνειδητοί ή ασυνείδητοι πολιτισμικοί «πράκτορες ή φορείς» ενός ξένου μεταφυτευμένου πολιτισμού.

Σημείωση
[*] ''...όχι απλά οικονομικά, αλλά, και κυρίως, ηθικοπολιτισμικά''. Το «και κυρίως» έχει σημασία, καθώς όλες και όλοι πλέον, με αφορμή την περίπτωση της Τουρκίας (ή της Κίνας: ούτε τον Κομφούκιο και τον Λάο Τσε, υποκατέστησε ο Φουκογιάμα και ο Χέγκελ), μπορούν εύκολα να συνειδητοποιήσουν πως η «οικονομία» δεν είναι «οντολογία», παρά ένα προσωρινό «μέσο», όπως ισχύει σε κάθε πολιτισμό άλλωστε. Το βλέπουμε ζωντανά στις οθόνες μας, με αφορμή την περίπτωση της Τουρκίας: το να είσαι «δυτικότροπος» είναι σημαντικότερο από το εάν είσαι «καπιταλιστής».

19 Ιουλίου 2016

19 Ιουλ 2016. Τουρκία κ.λπ.

I
Homo Μετα-Politicus Social-Medius, ο Θρηνώδης (Hyper-Lamentius)



II
Η μεγάλη μάχη μόλις ξεκίνησε! Για να αποκτήσει επιτέλους και η Τουρκία τον δικό της Τσίπρα και τον δικό της Μητσοτάκη. Για να γίνει επιτέλους και η Τουρκία μια «ώριμη δημοκρατία» (υπάκουη) που θα ακολουθεί τους «ευρωπαϊκούς κανόνες» (πάση θυσία). Για να γίνει επιτέλους σαν την Ελλάδα.


III
Ο Κεμαλισμός, ήταν ένα τεχνητό ιδεολογικό κατασκεύασμα που ανέτρεψε με βίαιο και ριζικό τρόπο μια ολόκληρη πολιτισμική παράδοση αιώνων και μέσω του αμυντικού, αυταρχικού-στρατιωτικού, εξωχώριου, μεταφυτευμένου και τεχνητού χαρακτήρα του, της πολιτισμικής κατοχής, των εθνοκαθάρσεων, προσέφερε μια εσωτερική συνοχή και μια προστασία από εξωτερικές απειλές, καθυστερώντας ή βάζοντας φρένο στην «βαλκανοποίηση» (κατακερματισμό) του χώρου της Ανατολίας.

Ωστόσο ο Κεμαλισμός - εδώ και αρκετό καιρό - είναι τελείως ξεπερασμένος. Δεν μπορούσε να παραταθεί επ’ άπειρον. Οι Τούρκοι δοκίμασαν αρχικά τον Παντουρκισμό, μετά τον Ισλαμισμό. Έχοντας εξαντλήσει τον Κεμαλισμό και τον Παντουρκισμό, εάν εξαντλήσουν και τον Ισλαμισμό, τι απομένει στην Τουρκία προκειμένου να εξασφαλίσει την εσωτερική συνοχή του έντονα ετερογενούς πληθυσμού της (ο οποίος έγινε ακόμα εντονότερα ετερογενής με την μαζική έλευση προσφύγων και μεταναστών) και να αντισταθεί στην εσωτερική και εξωτερική αποσταθεροποίηση;

Η «βαλκανοποίηση», ο πολιτικός, κοινωνικός, θρησκευτικός και εθνοτικός κατακερματισμός, αναβιώνει και μας περικυκλώνει. Από τα Βαλκάνια και την Μέση Ανατολή μέχρι την βόρεια Αφρική και την ανατολική Ευρώπη. Από το Ιράκ μέχρι την Γιουγκοσλαβία, από την Λιβύη μέχρι την Ουκρανία και την Συρία. Μπορεί να πλήξει την Τουρκία και την Ελλάδα; Την απάντηση την βλέπουμε: Και τώρα η Τουρκία, η Ανατολία. Ενδεχόμενη περαιτέρω αποσταθεροποίηση και «βαλκάνοποίηση» της Τουρκίας και του χώρου της Ανατολίας, πολύ φοβάμαι, πως θα ανοίξει το κουτί της Πανδώρας.

Θεωρώ, και αυτή είναι η βασική μου διαφορά με τους περισσότερους που συζητώ, πως δεν μπορεί, δεν θα καταφέρει η Ελλάδα να παραμείνει ο ''μοναδικός παράγοντας σταθερότητας στην περιοχή'' ή η ''ευρωπαϊκή άγκυρα για την σταθερότητα και την ασφάλεια στην περιοχή''. Αυτό «πουλάει» η Ελλάδα στο εξωτερικό και αυτή είναι η κύρια προϋπόθεση ή προκείμενη που ενστερνίζονται όσες και όσοι θεωρούν πως η Ελλάδα μπορεί να επωφεληθεί, ή τέλος πάντων να προστατευθεί, από το χάος και την αναρχία που κυριαρχούν στην Λιβυή, στο Ιράκ και την Συρία, στην Γιουγκοσλαβία και την Τουρκία. Δεν νομίζω - και μακάρι να κάνω λάθος - πως μπορούν να είναι τόσο ελέγξιμες οι καταστάσεις (κάποιος που κατοικεί στις Η.Π.Α ή στην Ολλανδία σαφώς και μπορεί να βλέπει τα πράγματα διαφορετικά).

Σημείωση
''Τα πράγματα είναι απλά''. Δεν θα το έλεγα, αρκετές φορές δεν είναι. Ωστόσο, προσπάθησα να συμπυκνώσω μέσα σε λίγες γραμμές αυτό που θεωρώ ουσιώδες (έχοντας πάντα υπόψη το χονδροειδές εγχειρήματος).


IV
Δεν θέλω να γράψω κάτι ιδιαίτερο. Ορισμένες διάσπαρτες παρατηρήσεις.

1. ''Νέο Ανατολικό Ζήτημα''. Αυτός ήταν ο τίτλος μιας ετικέτας που είχα δημιουργήσει στο ιστολόγιο πριν κάποια χρόνια. Αυτό βλέπουμε να εξελίσσεται τα τελευταία χρόνια. Άλλοι το είδαν τμηματικά ως «Αραβική Άνοιξη», άλλοι ως αναπροσαρμογή της Συμφωνίας Sykes–Picot, άλλοι ως «άνοδο του ισλαμισμού», άλλοι ως «δημοκρατικές νεολαιίστικες εξεγέρσεις», άλλοι ως αλλαγή συνόρων κ.λπ. Είναι το ''Νέο Ανατολικό Ζήτημα'' σε διάφορες εκφάνσεις του. Το ''Ανατολικό Ζήτημα'' ζήτημα πότε δεν επιλύθηκε.

2. Το Κουρδικό (αφήνοντας στην άκρη τα καθαρά δικά μας και άλλα υψηλής ηθικής στάθμης ζητήματα όπως οι εθνοκαθάρσεις ή γενοκτονίες), αποτελεί το προπατορικό αμάρτημα του Κεμαλισμού. Το ξέραμε πως το Κουρδικό θα αναδυθεί-επανέλθει μετά από την πτώση των ψυχροπολεμικών συνόρων. Το Κουρδικό (για το οποίο υπήρχε αναφορά και πρόβλεψη στην Συνθήκη των Σεβρών), ούτε το δημιούργησαν ούτε το επικαιροποίησαν οι «Ερντογανικοί». Τονίζω το προηγούμενο γιατί πολλές κεμαλικές γιάφκες έχουμε στην Ελλάδα που προσπαθούν να μας καθαγιάσουν τον Κεμαλισμό (Chill out guys, τον Τάσο Ισαάκ δεν τον πολτοποίησαν τύποι με γενειάδες. Κοσμικοί ήταν. Κοσμικοί).

3. Το να λες πως ο Ερντογάν, αργά ή γρήγορα, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, είναι τελειωμένη υπόθεση, μετά και τα τελευταία γεγονότα δεν είναι δα ούτε «πρόβλεψη», ούτε «προφητεία». Υπήρξε δήμαρχος Κωνσταντινούπολης από το 1994 έως το 1998, πρωθυπουργός από το 2003 έως το 2014 (από το Δ.Ν.Τ την πήρε την Τουρκία, να τα βλέπουν ορισμένοι) και πρόεδρος από το 2014 έως σήμερα, επικρατώντας σε δεκάδες αναμετρήσεις. Ε, πόσο να κυβερνήσει; Και υπό τέτοιες συνθήκες. Το απίστευτο είναι που ο Ερντογάν (ο οποίος έχει κάνει και φυλακή) άντεξε μέχρι τώρα. Που άντεξε ακόμη και μετά από τις τελευταίες εξελίξεις και που εξακολουθεί να έχει πρωτοφανή νομιμοποίηση και κοινωνικές ρίζες, που δεν μπορούν να δουν ούτε με κιάλια οι περισσότερες σημερινές ηγεσίες. Ο Ερντογάν έχει αποδοχή και ερείσματα στην τουρκική κοινωνία πέρα από κάθε φαντασία. Ακόμη και στους περίφημους «Αλεβήδες» (για τους οποίους εύκολα μιλούν διάφοροι «Φετουλατζήδες». «Φετουλατζήδες», μπορούμε να ονομάσουμε τους οπαδούς και ακόλουθους του Fethullah Gülen). Που δεν έχει αποδοχή θα έπρεπε να ρωτάμε... Παρόλα αυτά, ούτε η νομιμοποίηση, ούτε η αποδοχή μπορεί να κάνει μαγικά με το νερό και το λάδι...

4. Μια μέρα πριν από την απόπειρα πραξικοπήματος, στις 14 Ιουλίου υπήρχαν εξελίξεις στην υπόθεση κατασκοπείας της Σμύρνης, που ουσιαστικά προανήγγειλαν εκκαθαρίσεις στις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις. Η έκδοση του Gülen θα αποτελούσε απαίτηση ανεξάρτητα του πραξικοπήματος. Επίσης συλλήψεις θα γίνονταν λόγω της υπόθεσης κατασκοπείας. Αυτές οι εξελίξεις πιθανώς συνέβαλαν στην προχειρότητα, στην έλλειψη συντονισμού, στην μεταβολή του χρόνου ή/και στην βιασύνη εκτέλεσης της απόπειρας πραξικοπήματος. Σε άρθρο που γράφτηκε στις 15 Ιουλίου, λίγες ώρες πριν την εκδήλωση του πραξικοπήματος, διαβάζω: ''Turkey will soon formally apply for the extradition of the shady, retired imam Fethullah Gülen from the United States after the chief Prosecutor's Office readied the file on his and his followers' illegal activities. They are blamed for two coup attempts in 2013. The file was presented to the Justice Ministry, which in turn will use it for an extradition request from the United States... He is accused of running the Gülenist Terror Organization (FETÖ), a complex group consisted of his followers who infiltrated the judiciary, bureaucracy, law enforcement and military. Apart from coup attempts, the FETÖ is accused of fraud, money laundering, illegal wiretapping, blackmail and imprisoning hundreds of people with false evidence. He and dozens of prominent Gülenists face life sentences on terrorism charges'' (15 Ιουλίου, Daily Sabah). Και σε άρθρο που γράφτηκε λίγες ημέρες νωρίτερα, στις 9 Ιουλίου, διαβάζω: ''Prosecutors in İzmir have arrested seven persons, including active soldiers, and imposed a travel ban on two other persons who have been implicated in connection with an operation launched against the Fethullahist Terrorist Organization/Parallel State Structure (FETÖ/PDY) late on July 9... In February, a court in İzmir acquitted 357 suspects, including active-duty soldiers, in the trial of a military espionage case where the defendants were accused of “keeping confidential military information and documents”... After the acquittal of the former suspects, an inspection was launched into a number of police officials, including former İzmir Police Chief Ail Bilkay, for organizing a plot against soldiers and having links to U.S.-based Islamic scholar Fethullah Gülen, who is accused by the government and President Recep Tayyip Erdoğan of attempting to topple the government'' (Hürriyet Daily News, 9 Ιουλίου). Μια από τις «φυλές» στην Ελλάδα που προώθησαν την άποψη πως το πραξικόπημα στην Τουρκία ήταν «στημένο» - πέρα από τους «Φετουλατζήδες» - είναι αυτή ορισμένων «διεθνοπολιτικών αναλυτών» που περνάνε την γραμμή του Ισραήλ στην Ελλάδα.

5. Τα δάκρυα από όσες και όσους κόπτονται για την βία, την δημοκρατία κ.λπ στο εσωτερικό της Τουρκίας μου φαίνονται τόσο υποκριτικά όσο η αγνόησή της Σαουδικής Αραβίας επί έξι συνεχείς δεκαετίες, και το ξαφνικό ξύπνημα όλων κατά την τελευταία πενταετία-δεκαετία. Τα κράτη και τα καθεστώτα γίνονται «κακά» όταν δεν εξυπηρετούν γεωπολιτικούς σχεδιασμούς, όταν παρεκκλίνουν από διεθνοπολιτικές γραμμές ή αμφισβητούν την καθεστωτική ιδεολογία και το status quo. Οι εικόνες από το εσωτερικό μιας χώρας εξυπηρετούν στην διαμόρφωση κλίματος και νομιμοποίησης στην «κοινή γνώμη» για πτώσεις, αποσταθεροποιήσεις, πολέμους, παρεμβάσεις κ.λπ (στην συγκεκριμένη περίπτωση κυριάρχησαν οι εικόνες-στιγμές με την ζώνη και το μαστίγωμα στρατιωτών και όχι οι εικόνες-στιγμές όπου τανκ κομματιάζει άνθρωπο ή τα πολτοποιημένα κεφάλια ανθρώπων με πολιτικά που κείτονταν στους δρόμους). Μετά τον Σαντάμ δεν ήρθε η «δημοκρατία», ούτε μετά τον Καντάφι ήρθε, ούτε μετά τον Άσσαντ έρχεται, ούτε μετά τον Ερντογάν θα έρθει. Αυτά περί «δημοκρατίας». Τα ίδια, Παντελάκη μου, τα ίδια, Παντελή μου. Δεν βάζουν μυαλό με τίποτα (αυτούς δεν πρέπει να τους ονομάζουν «δημοκράτες». «Καταστροφείς κρατών» πρέπει να ονομάζουν).

6. Ας κλείσω όμως με κάτι λιγότερο προπαγανδιστικό. Διακρίνω τρία βασικά πλαίσια που μπορούμε να εντάξουμε-δούμε τις εξελίξεις στην Τουρκία.

α) Μέσα σε ένα στενά Ελλαδο-Τουρκικό πλαίσιο: όπως το βλέπουν αρκετοί, που νομίζουν πως με περισσή ευκολία θα επωφεληθούν από τις εξελίξεις, αλλά αυτό θέλει πολύ και σοβαρή κουβέντα.

β) Στα πλαίσια τους χάους που μας περικυκλώνει και των μαύρων τρυπών που μας ρουφάνε: η Λιβύη, η Συρία και το Ιράκ, έφτασαν στην Τουρκία. Και από πάνω μας έχουμε την Γιουγκοσλαβία. Θα μας καταπιούν οι μεταψυχροπολεμικές «Δημοκρατίες», «Απελευθερώσεις» και «Ανοίξεις» (ομοίως, ότι έγραψα νωρίτερα για μετά Σαντάμ, Καντάφι, Άσσαντ, Ερντογάν εποχή). Το να ψοφήσει η κατσίκα του γείτονα, μπορεί να αποτελεί νοοτροπία, δεν αποτελεί όμως διεθνές δόγμα ή στάση. Όταν γύρω σου επικρατούν παντού συντρίμμια και μαύρες τρύπες, μπορεί να κινδυνεύσεις να σε ρουφήξουν. Δεν είναι απαραίτητο πως αναβαθμίζεσαι, μπορεί και να διαμοιράζεσαι. Ένα μόνο σίγουρα θετικό θα μπορούσε -εν δυνάμει- να προκύψει για την Ελλάδα (γιατί πολλά είναι διφορούμενα και δίκοπα μαχαίρια). Μια πιθανή αποχώρηση της Τουρκίας από το ΝΑΤΟ (είχε αναπτυχθεί σχετική αρθρογραφία τα τελευταία χρόνια) πέρα του ότι θα αποτελούσε ειρωνεία (θα μάθουμε ποτέ με τίνος πρωτοβουλία εισήλθε η Ελλάδα στο ΝΑΤΟ;), είναι πολύ δύσκολο να συμβεί την περίοδο που διανύουμε, καθώς το ΝΑΤΟ αμφισβητείται ή/και αποδομείται πανταχόθεν (δες γ).

γ) Στα πλαίσια των αναταράξεων, των τριγμών ή της κρίσης στο εσωτερικό του ευρωατλαντικού συστήματος ασφαλείας: πρώτον, η Le Pen δεν θέλει ΝΑΤΟ. Δεύτερον, ο Trump επίσης. Τρίτον, η ευρωπαϊκή ΓαλλοΓερμανική άμυνα ή ένα πιθανό νέο ευρωπαικό σύστημα ασφαλείας -γερμανικής κατ' ουσίαν πρωτοβουλίας- έστω και στα πλαίσια του ΝΑΤΟ αρχικά, αποτελεί εξέλιξη την οποία δεν επιθυμούν οι Η.Π.Α, καθώς θα τους στερήσει προνόμια και θα απομακρύνει Η.Π.Α και Γερμανία (γι' αυτό ζητούν επιτακτικά ορισμένοι «εμβάθυνση» Η.Π.Α-Ε.Ε). Τέταρτον, αποσταθεροποίηση ή κατάρρευση της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ. Τέλος, πέμπτον, το Brexit δηλητηριάζει σε επικίνδυνο βαθμό το δυτικό σύστημα ασφαλείας (σε όλα τα προηγούμενα να προσθέσουμε και μια πιθανή αποχώρηση της Τουρκίας; Δύσκολο, πολύ δύσκολο, θα δούμε). Το γ) αποτελεί περιγραφή αυτού που ονομάζω πολυδιάσπαση ή/και αναρχοποίηση του ΕυρωΑτλαντικού χώρου.

Αυτά προς το παρόν. Θα επανέλθω και θα προσπαθήσω να εξετάσω τις εξελίξεις και στα πλαίσια των διεθνών συνθηκών.

Σημειώσεις
[-] Tα μεγάφωνα των μουεζίνιδων έπαιξαν εξίσου σημαντικό - αν όχι σημαντικότερο - ρόλο με τα social media, τα ipad και τα twits, μόνο που αυτό δεν πολυ-αναφέρεται γιατί πρέπει να υπερ-τονιστεί η μετα-πολιτική διάσταση που τονίζεται πάντα.

[-] Η Ελλάδα δεν είναι Ισραήλ. Κάποιοι μπορεί να νομίζουν πως είναι ή πως μπορεί να είναι, αλλά δεν είναι (υπάρχουν μάλιστα άνθρωποι που κοροϊδεύουν τόσο ωμά ψηφοφόρους που τους υπόσχονται πως θα γίνουν Ισραήλ με... ευρώ. Τόση κοροϊδία).

[-] Το κομβικό σημείο γεωγραφικά, ήταν η Αίγυπτος. Η κρίσιμη καμπή χρονικά ήταν η διετία 2011-2013. Το τρίγωνο Αίγυπτος, Τουρκία, Ιράν παραλίγο να χαθεί εκείνη την περίοδο για ορισμένους. Πάντως όσοι κάνουν μεσο-μακροπρόθεσμα σχέδια βασιζόμενοι στο καθεστώς Αλ Σισι δεν βασίζονται σε στέρεες βάσεις.

[-] Η απόπειρα για πραξικόπημα θα έχει μεγάλες συνέπειες για τον περιφερειακό ρόλο και την διεθνή πολιτική της Τουρκίας. Και για τις σχέσεις Η.Π.Α - Τουρκίας και Τουρκίας - Ε.Ε. Ωστόσο είναι πολύ δύσκολο να πεταχτεί εκτός ευρωατλαντικού συστήματος ασφαλείας η Τουρκία. Είναι πολύ σημαντική η Τουρκία. Η Belle Époque των σχέσεων Η.Π.Α - Τουρκίας ήταν η περίοδος Clinton. Η περίοδος Obama είναι η περίοδος παρακμής. Αυτό συμφέρει την Ελλάδα μονάχα υπό την προϋπόθεση πως οι Η.Π.Α δεν θα προσφέρουν Κύπρο και Ελλάδα στο πιάτο, προκειμένου να κατευνάσουν την Τουρκία (και να την προσδέσουν στην «Δύση»).

[-] Μια διαφορετική ανάγνωση των πραγμάτων ή μια άλλη διάσταση: - Είδες τι έπαθε ο τουρκικός στρατός; - Φαντάσου τι μπορεί να πάθει ένας στρατός κατοχής.