29 Απριλίου 2016

28 Απριλίου 2016

Σχολιασμοί και ένα κείμενο.

I
Ελπίζω να μην ξαφνιάζεστε. Έχει υπάρξει ενημέρωση, συγκεκριμένα (17 Απριλίου): ''Προκηρύσσονται καί οι «άδειες» για τις εκλογές, με τη βουλή να διαλύεται πολύ πρόωρα, αλλά ταυτόχρονα πολύ φυσιολογικά στο τέλος του μήνα...''. Για θέατρα τύπου «σοκ και δέος» στην εσωτερική και εξωτερική μας πολιτική, «οικουμενικές», εκλογές, ανάληψη του οικονομικού «προγράμματος προσαρμογής» κ.λπ, συνέχεια εδώ: Δύο κείμενα για τις επερχόμενες εξελίξεις.


II
Τι αλλάζει στη στρατηγική της τρόικας για την Ελλάδα…

Επισημαίνει ο Δημήτρης Α. Γιαννακόπουλος.

Τι σημαίνει όλη αυτή η φασαρία των ημερών, γύρω από την εξέλιξη / τύχη του προγράμματος της τρόικας - των «Θεσμών», όπως αυτή μετονομάστηκε - για την Ελλάδα; Ποιο είναι το περιεχόμενο, αγαπητέ αναγνώστη, αυτής της ιδιαίτερα πονηρής εβδομάδας των παθών για την ελληνική οικονομία, ή καλύτερα για την ελληνική κοινωνία;

Μεταβολή στρατηγικής, σημαίνει, ενώ ο επαναπροσδιορισμός της μεθοδολογίας της ηγεμονικής σχέσης μεταξύ τρόικας και Ελληνικών Αρχών είναι αυτός που χαρακτηρίζει το περιεχόμενο της νέας αναστάτωσης και των νέων απειλών εναντίον της ελληνικής κοινωνίας, οι οποίες αναπόδραστα - αν όχι προσχεδιασμένα – οδηγούν σε άμεση διάλυση της βουλής και προκήρυξη εκλογών... η κρίσιμη μεταβολή στην πολιτική μεθοδολογία της τρόικας, που σημαίνει μεταβολή στο «conditionality», στη διαδικασία με την οποία δομούνται οι όροι των μνημονίων: Στη διαδικασία που ορίζει τις προϋποθέσεις εσωτερικής πολιτικής, που απαιτεί (: δεσμεύει τις Ελληνικές Αρχές) το πρόγραμμα μακροοικονομικής προσαρμογής (της τρόικας και σήμερα κουαρτέτου). Αν δεν καταλάβουμε αυτήν τη μεταβολή, είναι βέβαιον πως η όλη αντιπαράθεση επί της επιχείρησης θέσπισης ενός «προληπτικού μηχανισμού» είναι σαχλαμάρα, ενώ κινείται στον αφρό της πολιτικής.

Σε ό, τι με αφορά έχω ήδη αφιερώσει τουλάχιστον δύο σημειώματα, εξηγώντας λεπτομερώς τη διάσταση του «conditionality» στο ελληνικό πρόγραμμα προσαρμογής, για «πάση θυσία στο ευρώ»! Αυτό που δεν είπα είναι πως επρόκειτο για ένα/μια «ex-post conditionality», με την έννοια πως τα μνημόνια βασίζονταν μέχρι σήμερα στη θέσπιση μέτρων λιτότητας, δηλαδή εσωτερικής υποτίμησης, εκποίησης δημόσιου πλούτου και διαδικασιών ταυτόχρονης δραστικής μείωσης του δημοσιονομικού και εμπορικού ελλείμματος, υπό τους όρους του επίσημου δανειστή (: κρατών της ευρωζώνης) και του ΔΝΤ. Πρώτα θεσπίζεται η βοήθεια με την μορφή δανείων - χωρίς αυτά να απελευθερώνονται άμεσα, αλλά σταδιακά, μετά από τη διαδικασία των αξιολογήσεων - και μετά ακολουθεί η θέσπιση και εφαρμογή στην πράξη των μέτρων λιτότητας. Στη συνέχεια και μετά από «θετικές αξιολογήσεις», ετίθετο υπό κρίση και διαβούλευση μεταξύ των παραγόντων του «κουαρτέτου», αν η χώρα μας θα ελάμβανε επιπλέον βοήθεια, πώς, από ποιες πηγές και σε τι μορφή. Εδώ «έπαιζε» και η υπόθεση της αναμόρφωσης του χρέους, ως μορφή βοήθειας.

Αυτή η μεθοδολογία είναι που τώρα αλλάζει! Από την «ex-post conditionality» περνάμε στην «ex-anteconditionality», που σημαίνει πως η Ελλάδα θα πρέπει να αποδείξει πως είναι ικανή να διατηρήσει του όρους προσαρμογής που έχουν ήδη διομολογηθεί με τα τρία πρώτα μνημόνια, μεγεθύνοντας την αποτελεσματικότητα των μέτρων λιτότητας, τα οποία έχουν ήδη θεσπισθεί και που θα θεσπισθούν στη συνέχεια για την ολοκλήρωση της τρέχουσας αξιολόγησης, ώστε να συνεχιστεί - πολιτικώς νομιμοποιημένα - η βοήθεια από τους επιμέρους παράγοντες της τρόικας. Τί σημαίνει, τώρα, βοήθεια, είναι ένα άλλο ζήτημα που σε καμία περίπτωση δεν θα συνεπάγεται πρόσθετο κόστος για τους δανειστές. Τώρα, βοήθεια σημαίνει απλώς μείωση έως πολύ μεγάλη μείωση - αν οι ελληνικές κυβερνήσεις του μέλλοντος αποδειχθούν απολύτως συμμορφούμενες προς τις «υποδείξεις» / όρους του κουαρτέτου - των άμεσων και έμμεσων κερδών των δανειστών από την «επένδυση βοηθείας» στην Ελλάδα.

Αυτή τη κρίσιμη μεταβολή στην πολιτική μεθοδολογία της τρόικας, επιχειρεί παιδαριωδώς να διασκεδάσει η κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα, λέγοντας πως «όσον αφορά στα προληπτικά μέτρα, η απόφαση του Eurogroup δεν αφορά τη νομοθέτηση μέτρων, αλλά έναν μηχανισμό εξισορρόπησης τυχών αποκλίσεων που θα θεσμοθετηθεί εκ των προτέρων»! Αυτό, αναγνώστη μου, παριστά με όρους «προπαγάνδας παρηγορίας», το /την «ex-ante conditionality», όπως στην εξήγησα με δυο κουβέντες πιο πάνω. Σύμφωνα με αυτήν τη μεθοδολογία τα «νέα μνημόνια» δεν θα λέγονται μνημόνια, καθώς μνημόνια έχουμε τυπικώς μόνον στην περίπτωση της «ex-post conditionality». Κατά την «ex-ante conditionality» θα έχουμε τη θέσπιση αυτοματοποιημένων μηχανισμών, έτσι ώστε να διατηρηθεί η κατεύθυνση και ο ρυθμός της συνολικής αναδιάρθρωσης της ελληνικής εθνικής οικονομίας και κοινωνίας ασφαλώς, υπό τους όρους του αυταρχικού νεοφιλελευθερισμού, ο οποίος προϋποθέτει την «λιθουανοποίηση» του κοινωνικού και παραγωγικού μοντέλου της χώρας μας.

Πώς το συμπεραίνω; Μα, το νέο κοινωνικό μοντέλο των Βαλτικών Χωρών υπήρξε προ δεκαετίας το ερευνητικό μου αντικείμενο! Όταν κατά την αυγή της διετίας (1990) - τότε που άλλαζε ραγδαία η Ευρώπη - με έστειλε το Mega στο Βίλνιους για ένα πολιτικό ρεπορτάζ, η τότε ηγέτης της Λιθουανίας με υποδέχτηκε με άψογα γερμανικά λέγοντας: «καλώς ήλθες στην Αθήνα του Βορρά» - και ας προσπαθεί να κλέψει τον τίτλο το Εδιμβούργο! Τώρα, νομίζω πως είναι «δίκαιο» η ιστορία να αντιστραφεί: «καλώς ήλθατε στο Βίλνιους του Νότου», είναι το «σωστό» καλωσόρισμα στους ξένους μας, λιθουανούς και μη που επισκέπτονται την Αθήνα!

Αυτή είναι η σηματολογία του «ex-ante conditionality»! Με αυτή τη νέα μεθοδολογία επιχειρείται να σεκιουριτοποιηθεί (securitization) το πρόγραμμα «σοκ και δέος» της τρόικας, για τις επόμενες δεκαετίες. Αυτό είναι το νέο μοντέλο επί του οποίου κτίζονται οι νέες σχέσεις των ελληνικών κυβερνήσεων με ολόκληρο τον κόσμο και όχι απλώς με τις χώρες της ευρωζώνης. Στο «ex-ante conditionality» θα δομείται πλέον η «απόδειξη» πως «η Ελλάδα μένει Ευρώπη»… μασκαράδες μου και η εθνική μας ταυτότητα ως ευρωπαίοι, αγαπητοί! Και γιατί τα γράφω; Διότι δεν αντέχω άλλες σαχλαμάρες, παιδαριώδεις προπαγάνδες και υπανάπτυξη, με καταστροφή δύο ολόκληρων γενιών και όλων των ειδών κεφαλαίου στον τόπο μου!

Αν κατάλαβες αυτό το κείμενο, σε ένα επόμενο θα σε πάω βαθύτερα, στα μαθηματικά της νέας στρατηγικής της τρόικας, για να εξηγήσω όσο πιο απλά θα μπορούσα τη σχέση του «ex-ante conditionality» με την Birnbaum's Conditionality Principle, με την οποία προσεγγίζω μέχρι σήμερα τη στατιστική λογική του πειράματος της τρόικας στην Ελλάδα.


III
Η Πολωνία είναι η μόνη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεν βίωσε ύφεση κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης. Η Πολωνία βρίσκεται υπό καθεστώς αδιάκοπης οικονομικής ανάπτυξης επί 23 συναπτά έτη. Και εμείς, μετά από επτά χρόνια ύφεσης (30% πτώση Α.Ε.Π, 25% ανεργία και πάνω από μισό εκατομμύριο να έχουν φύγει - αλήθεια ξέρει κανείς πόσοι είμαστε σε αυτή τη χώρα;), επί ξύλου κρεμάμενοι, ασχολούμαστε με τους Φίληδες, τους Γεωργιάδηδες και τους Πάγκαλους. Και φυσικά με τον Αλέκο και τον Κυριάκο. Βλέπετε «δεν έχουμε άλλους, αυτοί είμαστε, μαζί τα φάγαμε, καλά να πάθουμε, αυτά αξίζουμε», όπως ισχυρίζονται με θράσος και απειλώντας όλοι όσοι κατέστρεψαν την Ελλάδα τα τελευταία 20 χρόνια και τώρα διασώζονται εις βάρος των υπολοίπων (μάλιστα κάποιοι από αυτούς, που είναι υπεύθυνοι και ένοχοι, παρουσιάζονται ως τιμητές). Η πολύ ανοχή βλάπτει. Δεν είναι η έλλειψη ανεκτικότητας, αλλά η υπερβολική ανοχή που οδηγεί βαθύτερα στο βούρκο.

26 Απριλίου 2016

Δύο σχολιασμοί για το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό (26 Απρ 2016).

I
Η Ελλάδα στερείται πολιτικού κεφαλαίου. Η ποιότητα του πολιτικού προσωπικού είναι χαμηλότατου επιπέδου και αποτελεί όνειδος (ακόμα μεγαλύτερο όνειδος αποτελούν οι αυτοπροβαλλόμενοι ως «εκσυγχρονιστές-μεταρρυθμιστές»). Η Ελλάδα χρειάζεται, πριν από οτιδήποτε άλλο, παραγωγή πολιτικού κεφαλαίου (για να μιλήσουμε με δικούς τους όρους). Έχει ανάγκη από ηθική και πολιτική επανα-κεφαλαιοποίση διαμέσου μιας ευρείας αυτόχθονης δημιουργικής διαδικασίας. Μονάχα έτσι θα υπάρξει και οικονομική άνθηση. Η υποβάθμιση ή η στρέβλωση της πολιτικής λειτουργίας σηματοδοτεί πολιτιστική υποβάθμιση, και ακριβώς επειδή πάνω σε τέτοιας μορφής στρεβλώσεις και αλλοιώσεις εδραιώθηκαν όλοι οι ψευτο-, κανένας από αυτούς δεν μιλά για συμβολικό και πολιτισμικό κεφάλαιο, δηλαδή για κληρονομιά και τόπο (και ταυτότητα τόπου). Για αυτό και οι αυτοαποκαλούμενοι «εκσυγχρονιστές-μεταρρυθμιστές» (οι οποίοι αποτελούν περίπτωση πολιτισμικών γενιτσάρων) πάρα τη συνοδεία και την βοήθεια της οργανικής ελλαδικής διανόησης, ούτε μπορούν να κινητοποιήσουν κοινωνικές δυνάμεις αλλά ούτε και να «εκσυγχρονίσουν-μεταρρυθμίσουν». Η σημερινή Ελλάδα των ερειπίων αποτελεί την κληρονομιά τους.

Σημείωση
Αυτό που προβλήθηκε ως «εκσυγχρονισμός» στη χώρα μας, αποτέλεσε μια από τις μεγαλύτερες απάτες στην νεώτερη πολιτική ιστορία της Ελλάδας. Συνήθως όλοι αυτοί αναπαρήγαγαν στοιχειώδη δόγματα από τα εξής τρία: modernization theory, development theories, secularisation theory, δίχως να έχουν αντιληφθεί πως η εμπειρία και η ιστορική πραγματικότητα έχει αναθεωρήσει αυτά τα δόγματα. Μελλοντικά θα αναφερθώ σε συγκεκριμένα αποσπάσματα από βιβλίο πρώην μέγα Πρωθυπουργού μας. Και μια πληροφορία. Πρώην πολυθεσίτης υπουργός και οικονομικός σύμβουλος του προαναφερθέντος πρωθυπουργού, δήλωσε τα εξής: ''Το 1999 ήταν η χρονιά που εξοφλήσαμε την τελευταία δόση του χρέους μας μετά την εγκαθίδρυση του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου το 1898. Η χρονική διάρκεια μέχρι να δημιουργήσουμε επονείδιστα και επαχθή χρέη, που μας ξανάφεραν σε συνθήκες πτώχευσης, κράτησε μόλις 11 χρόνια. Γι’ αυτά τα 11 χρόνια θα μείνουμε σε διεθνή εποπτεία απροσδιόριστο διάστημα''.


II
Όσες κοινωνίες, εκτός του τριγώνου της φιλελεύθερης ευρωπαϊκής γεωγραφίας, πέτυχαν, τα κατάφεραν επειδή αποσύνδεσαν μεταξύ τους τα εξής δύο: modernization - westernization.

Το πρόβλημα στην Ελλάδα είναι ότι έχουμε μια «αριστερά» και μια «δεξιά» αποικιοκρατικού τύπου. Το δόγμα τους είναι αυτό της «εκπολιτιστικής αποστολής» (mission civilisatrice), δηλαδή, ο εκδυτικισμός των αυτόχθονων (westernization of indigenous peoples). Το πρόβλημα - πέρα από ότι καταλήγουν να είναι ρατσιστές με τους «ιθαγενείς» - είναι πως εμμένουν σε ένα αποτυχημένο και διαψευσμένο από την ιστορική εμπειρία δόγμα, δηλαδή τη σύνδεση modernization και westernization (το δεύτερο ως προϋπόθεση για το πρώτο, ο «εκδυτικισμός» ως προϋπόθεση του «εκσυγχρονισμού», δηλαδή κεμαλισμός, δόγμα το οποίο εισήγαγε η τριτοκοσμική κεμαλική Τουρκία ως πρότυπο «εκσυγχρονισμού» και «ανάπτυξης» για τον λεγόμενο «τρίτο κόσμο»).

Στην Ελλάδα, επειδή έχουμε την εντύπωση πως δεν υπήρξαμε ποτέ αποικία (αλλά «ανεξάρτητο και κυρίαρχο κράτος»), αυτοβαυκαλίζόμαστε με το να σκεφτόμαστε με τον ακριβώς ανάποδο τρόπο και να οδεύουμε προς την ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση από ότι όλες οι μετα-αποικιακές κοινωνίες. Όταν όλες οι πρώην αποικίες ή πρώην αποικιοκρατούμενες χώρες κινούνται προς το Άλφα εμείς κινούμαστε προς το Ωμέγα. Ενώ όλες οι κοινωνίες έχουν οδηγηθεί σε καθεστώς απο-αποικιοποίησης η Ελλάδα εμβαθύνει ένα ιδιότυπο καθεστώς νεο-αποικιοποίησης το οποίο προσλαμβάνει ως εκμοντερνισμό, εξευρωπαϊσμό, εκσυγχρονισμό κ.λπ. Υπό αυτή την έννοια η Ελλάδα αποτελεί την τελευταία χωρά στον πλανήτη που θεωρεί πως η υποβάθμιση της στο επίπεδο μιας ιδιότυπης μορφής νεο-αποικίας αποτελεί προϋπόθεση για τον εκσυγχρονισμό της!

Μόνο αυτό έχει σημασία: Rule of Law. Τα υπόλοιπα είναι αποικιοκρατικές σάλτσες και ιδεολογικές σαπουνόφουσκες.


.~`~.

25 Απριλίου 2016

Σύντομος σχολιασμός με αφορμή - και όχι για - τα «Αυστριακά».

Δεν θα κάνω «ανάλυση» επί του συγκεκριμένου, απλά θα επισημάνω ορισμένα σημεία με αφορμή το αποτέλεσμα. Εν συντομία. Οι πολιτικές εξελίξεις στην Αυστρία και την Γαλλία έχουν τις ρίζες τους στις δεκαετίες 1980-90. Τόσο το Freedom Party of Austria (FPÖ) όσο και το National Front γνώρισαν εκείνη την εποχή μια περίοδο ακμής για να ακολουθήσει ένα μεσοδιάστημα παρακμής και να επανέλθουν στις μέρες μας δυναμικά. Ήδη εκείνη την πρώτη περίοδο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχε καταγράψει σε όλη τη δυτική Ευρώπη αλλαγές στη στάση των εκλογικών σωμάτων (θυμάται άραγε κανείς το γερμανικό Die Republikaner;), φαινόμενα γκετοποίησης ή/και επιθέσεων. Η ουσία όμως βρίσκεται αλλού. Στις διαφορές ανάμεσα στο τότε και το τώρα, στο χθες και το σήμερα.

Μετανάστευση, ανεργία (όπου υπήρχε) και εγκληματικότητα, ήταν συνήθως το πλέγμα γύρω από το οποίο υφαίνονταν αυτές οι ανησυχίες. Κατά την μετα-διπολική περίοδο, όμως, προστέθηκαν ορισμένα ακόμη ζητήματα σε αυτό το πλέγμα που δεν υπήρχαν πριν και οδήγησαν στην παγίωση, διεύρυνση και εμβάθυνση αυτών των φαινομένων και τάσεων: Πρώτον, η μεταψυχροπολεμική δυναμοποίηση του συνδυασμού «παγκοσμιοποίησης» και ελεύθερης μετα/διακίνησης ανθρώπων, κεφαλαίων και εμπορευμάτων. Δεύτερον, το ζήτημα της τρομοκρατίας (το οποίο έθεσε στην ατζέντα την ασφάλεια). Τρίτον η μεγέθυνση των μεταναστευτικών ρευμάτων (η οποία είναι πολύ εντονότερη κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες). Τέταρτον, το θρησκευτικό ζήτημα (το οποίο παλαιότερα είχε περιορισμένη έκταση, όχι μονάχα λόγω των μικρότερων μεταναστευτικών ροών, αλλά και λόγω της ύπαρξης κοσμικών καθεστώτων στον αραβομουσουλμανικό κόσμο τα οποία αργότερα, είτε αποσταθεροποίηθηκαν, είτε σαρώθηκαν από το κύμα της ισλαμικής αναβίωσης - το οποίο ορισμένοι αρνούνταν να δουν γιατί έβλεπαν παντού ή επιδίωκαν global democratic revolutions). Πέμπτον, το ζήτημα της ιδεολογίας του «πολυ-πολιτισμού» (δηλαδή του τρόπου ενσωμάτωσης και μιας νέας citizenship). Έκτον, η οικονομική κρίση μέσω της οποίας φανερώθηκε με έντονο τρόπο και ένα ακόμη ζήτημα το οποίο συστηματικά θαβόταν και υποβαθμιζόταν, δηλαδή: Έβδομον, το ζήτημα της δημογραφικής συντριβής των περισσοτέρων ευρωπαϊκών κοινωνιών. Και τέλος, Όγδοον, η εμβάθυνση της Ε.Ε σε πολλαπλά επίπεδα και η υπερ-εθνικοποίηση της με την παράλληλη τμηματική απώλεια κυριαρχίας των εθνικών κρατών (είτε μιλάμε για την Ευρωζώνη, είτε για υπερ-εθνικοποίηση πολιτικών συστημάτων και κομμάτων και την αποσύνδεση τους από τις κοινωνικές βάσεις τους, είτε για «διαμοιρασμό» κυριαρχίας και τον τρόπο με τον οποίο αυτός ο «διαμοιρασμός» λειτουργεί).

24 Απριλίου 2016

Εποχές.

Μεταπολεμικά οι άνθρωποι οδηγήθηκαν να πιστέψουν πως η προπολεμική «γεωπολιτική» πέθανε με την ολοκλήρωση του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου και αντικαταστάθηκε από την ιδεολογική αντιπαράθεση ανάμεσα στον «καπιταλιστικό και κομμουνιστικό» κόσμο (στο «δυτικό και ανατολικό» στρατόπεδο κ.λπ), μια αντιπαράθεση που ονομάστηκε ψυχρός πόλεμος. Με την κατάρρευση του διπολικού συστήματος οι άνθρωποι οδηγήθηκαν να πιστέψουν πως αυτή η ιδεολογική αντιπαράθεση αντικαταστάθηκε από την «παγκοσμιοποίηση» (η τελευταία πήρε διάφορες μορφές με κυρίαρχη την αφήγηση περί του 'τέλους της ιστορίας' - όπως επίσης του κράτους, του έθνους, των πολέμων κ.λπ - και ουσιαστικά αποτέλεσε την τελευταία μορφή της δυτικής εκκοσμικευμένης εσχατολογίας και ενός είδους παγκόσμιας σταυροφορίας-ιεραποστολής ή παραλλαγή της mission civilisatrice).

Έχουμε και λέμε λοιπόν: Από την εποχή της γεωπολιτικής, στην εποχή της ιδεολογικής αντιπαράθεσης καπιταλισμού-κομμουνισμού για να φτάσουμε στην εποχή της παγκοσμιοποίησης. Ορισμένοι ισχυρίζονται πως στις μέρες μας ζούμε το τέλος της εποχής της παγκοσμιοποίησης και την επιστροφή της γεωπολιτικής (θα παρουσιάσω μελλοντικά κείμενο επί του ζητήματος). Η γεωπολιτική οπωσδήποτε επιστρέφει, καθώς όλες οι διαμάχες από την Ουκρανία μέχρι τη Λιβύη και από τη Συρία και το Ιράκ μέχρι την Υεμένη έχουν την γεωπολιτική ως κοινό τους παρονομαστή (ήδη από την δεκαετία του 1970 είχε επιστρέψει κάτω από τη προβιά της ιδεολογικής ψυχροπολεμικής διαμάχης και κλιμακώθηκε με τον μετα-διπολικό περί εκδημοκρατισμού λόγο). Ωστόσο δεν επιστρέφουμε, έτσι απλά και μονοδιάστατα, σε κάποια «εποχή της γεωπολιτικής» (ούτε φυσικά σε μια ιδεολογική αντιπαράθεση καπιταλισμού-κομμουνισμού, μια μεσσιανική αναβίωση της οποίας αναμένουν ορισμένοι. Τα πρότυπα γίνονται όλο και πιο «μεικτά», δεν συναντάμε «καθαρές» μορφές). Όλες αυτές οι «εποχές» έχουν να κάνουν με την αυτοκατανόηση της λεγόμενης «Δύσης» (ή κέντρων στο εσωτερικό της) και τον τρόπο με τον οποίο η τελευταία αντιλαμβάνεται, προσλαμβάνει και προσπαθεί να διαμορφώσει τον κόσμο.

Στις μέρες μας εξελίσσονται πολλά περισσότερα από μια απλή επαναφορά της «γεωπολιτικής». 'Έχουμε και επαναφορά της «γεωπολιτικής» αλλά και ανάδυση νέων παγκόσμιων κέντρων με παράλληλη επιστροφή παλαιών παραδοσιακών κέντρων. Εισερχόμαστε, για πρώτη φορά εδώ και αιώνες, σε μια μετα-δυτικοκεντρική εποχή (το παγκόσμιο δεν μπορεί να είναι δυτικό ενώ το δυτικό δεν μπορεί να είναι παγκόσμιο) ενώ παράλληλα δεν μπορεί να αγνοηθεί πλέον το ζήτημα των πολιτισμών (τους οποίους εξαφάνισε η ιδεολογική αντιπαράθεση καπιταλισμού-κομμουνισμού καθώς οι τρελαμένοι και των δύο πλευρών προσπάθησαν να μας πείσουν πως δεν υπάρχουν πολιτισμοί και πως οι τελευταίοι εξαφανίστηκαν. Υπό μια έννοια αυτό ήταν λογικό, αφού όλοι αυτοί μετέβαλλαν την οικονομία σε οντολογία). Έχουμε και οικονομικούς ανταγωνισμούς μεταξύ περιοχών πρώτιστα (η διάσταση ευρωπαϊκού και παγκόσμιου βορρά-νότου ή αφρικανικής και ευρωπαϊκής Μεσογείου ή βόρειας Αμερικής και Άπω Ασίας ξεπερνά κατά πολύ αυτή στο εσωτερικό ενός κράτους) αλλά και απίστευτη διάχυση της τεχνολογίας. Έχουμε και επιστροφή της θρησκείας που μας εισάγει σε μια εποχή μετα-εκκοσμίκευσης και αμφισβήτηση των βασικών αναπτυξιακών μοντέλων και θεωριών (modernization, development, secularisation theories) και των εσωτερικών τους δεσμών. Έχουμε και μη αποκλειστικά αμερικανοκίνητη πλέον παγκοσμιοποίηση αλλά και φαινόμενα α-πολιτικότητας και πολυεδρικότητας σε παγκόσμια κλίμακα (με απίστευτη αύξηση του αριθμού των κρατών τις τελευταίες δεκαετίες). Last but not least, έχουμε τα αποτελέσματα της μεγαλύτερης και συγκλονιστικότερης επανάστασης στην ιστορία της ανθρωπότητας (την οποία ορισμένοι συνεχώς υποβαθμίζουν και υποτιμούν): Της παγκόσμιας δημογραφικής επανάστασης των τελευταίων 50-60 χρόνων.


Σημειώσεις
(-) Έχουμε και πολλές ακόμα εξελίξεις τις οποίες έχω εξετάσει κατά καιρούς υπό διάφορες ετικέτες (Μακροδομές, Δημογραφία, Post-Secularism, Πλανητικός μετασχηματισμός, Δυτικοευρωκεντρισμός).

(-) Υπήρξε άραγε ποτέ η εποχή της ιδεολογικής αντιπαράθεσης καπιταλισμού-κομμουνισμού για την Κίνα όπως υπήρξε για τον «Βορρά» ή/και την «Δύση»; Για τη χώρα αυτή, η εποχή του ψυχροπολεμικού ανταγωνισμού είναι η εποχή της ενοποίησης και της ανεξαρτησίας, της εκβιομηχάνισης και της αστικοποίησης της (άλλωστε από κάποια στιγμή και μετά η κομμουνιστική Κίνα προσέγγισε τις καπιταλιστικές Η.Π.Α, μη υπακούοντας στα κελεύσματα περί παγκοσμίου επαναστάσεως). Η λειτουργία του σοσιαλισμού ή/και του ρητορικού κομμουνισμού ήταν διαφορετική στο εσωτερικό της Δύσης (εσωτερική αντιπολίτευση που στόχευε σε μεροκάματα, ηθικά αιτήματα, δικαιώματα, εξασφάλιση αποδοχών κ.λπ), διαφορετική στο εσωτερικό του Βορρά (ανταγωνισμός και αντιπαράθεση ανάμεσα σε Η.Π.Α και Ρωσία, υπό αυτή την ιδεολογική προβιά, για παγκόσμια κυριαρχία) και διαφορετική στο Νότο (εθνικοαπελευθερωτικά και αντι-αποικιοκρατικά κινήματα). Υπήρξε άραγε για την Ινδία αυτή η ιδεολογική αντιπαράθεση όπως υπήρξε για τον «Βορρά» ή/και την «Δύση»; Η Ινδία, παρά τα κινήματα και το χάος στο εσωτερικό της, ανέκαθεν έβλεπε τη διαμάχη του 1/3 vs των 2/3 της ανθρωπότητας ως πιο σημαντική από τη διαμάχη καπιταλισμού-κομμουνισμού (επίσης η Κίνα έβλεπε συνεχώς τρεις κόσμους αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο που τους έβλεπε η «Δύση»).

(-) Και η αγγλοσαξονική όπως και η γαλλική σχολές «γεωπολιτικής» ήταν, όχι μονάχα η γερμανική.


.~`~.


Μακροδομές - Δημογραφία - Post-Secularism - Πλανητικός μετασχηματισμός - Δυτικοευρωκεντρισμός.

23 Απριλίου 2016

Πέντε επίκαιροι σχολιασμοί (23 Απρ 2016).

I
Ο Obama δεν επιθυμεί Brexit. Τα δύο παραδοσιακά κόμματα της Βρετανίας - υπεραιωνόβια θυμίζω - δεν επιθυμούν Brexit. Το City και ολόκληρο το κατεστημένο (establishment) ομοίως. Ακόμα και εάν υπάρχουν διάσπαρτες απόψεις υπέρ του Brexit σε όλα τα προηγούμενα μέρη, ισχύει το εξής: πλειοψηφικά οι ελίτ και το κατεστημένο σε εθνικό και υπερ-εθνικό επίπεδο είναι υπέρ της παραμονής της Βρετανίας στην Ε.Ε. Μονάχα σε επίπεδο λαού και πολιτών οι απόψεις είναι μοιρασμένες ή πλειοψηφικές υπέρ της αμφισβήτησης των υπερ-εθνικών ευρωπαϊκών θεσμών. Αυτός ο δυισμός μεταξύ της πλειοψηφίας ελίτ και κατεστημένου από την μια μεριά, και μοιρασμένου ή διαιρεμένου λαού από την άλλη (και μειοψηφικής ελίτ), είναι μια πραγματικότητα η οποία δεν πρέπει να υποβαθμίζεται (δεν συμβαίνει μονάχα στην Βρετανία), επειδή κάποιος είναι αναφανδόν υπέρ του ευρωπαϊκού οικοδομήματος.

21 Απριλίου 2016

Πως ορισμένα έθνη βγαίνουν εκτός ιστορίας ή πως κάποια άλλα την καθορίζουν και πέντε ακόμη σχολιασμοί (21 Απρ 2016): Πολιτισμοί, Ηνωμένο Βασίλειο, νεο-εθνικές τάσεις κ.λπ.

I
Πως ορισμένα έθνη βγαίνουν εκτός ιστορίας ή πως κάποια άλλα την καθορίζουν. Το 1820 ο πληθυσμός της Ιρλανδίας ήταν παρεμφερής με αυτόν των σημερινών Η.Π.Α. Με βάση το τέταρτο United States Census του 1820 ο πληθυσμός τους (συμπεριλαμβανομένων έξι νέων τότε Πολιτειών: Louisiana, Indiana, Mississippi, Illinois, Alabama και Maine) ήταν 9,6 εκατομμύρια. Περίπου 1,5 εκατομμύριο ήταν σκλάβοι και οι υπόλοιποι (περίπου 8,1 εκατομμύρια) πολίτες. Ένα χρόνο μετά, το 1821, ο πληθυσμός της Ιρλανδίας ήταν λίγο κάτω από 7 εκατομμύρια (συγκεκριμένα 6,8). Σήμερα ο πληθυσμός των Ηνωμένων Πολιτειών είναι περίπου 50 φορές μεγαλύτερος από αυτόν της Ιρλανδίας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν πάνω από 300 εκατομμύρια κατοίκους ενώ η Ιρλανδία, συνολικά, κάτω από 7 εκατομμύρια. Το αστείο, στην συγκεκριμένη περίπτωση, είναι πως σε παγκόσμια κλίμακα οι ιρλανδικής καταγωγής υπολογίζονται σε 70 εκατομμύρια, εκ των οποίων περίπου τα 40 εκατομμύρια βρίσκονται στις Η.Π.Α.


Σημειώσεις
Και δύο επιπρόσθετα σημεία. Το ένα μας αφορά, προκειμένου να γίνουν κατανοητοί οι παλαιότεροι ανταγωνισμοί στα Βαλκάνια και πόσο διαφορετικά ήταν κάποτε τα πράγματα, και το δεύτερο, προκειμένου να γίνει κατανοητή η εξέλιξη ορισμένων χωρών.

1) Το 1919 η Ελλάδα είχε πληθυσμό περίπου 5,6 εκατομμύρια, ενώ η πρώτη Αυστριακή Δημοκρατία (Republik Österreich) 6,4 εκατομμύρια. Η Τουρκία την ίδια περίοδο είχε πληθυσμό περίπου 13 εκατομμύρια. Τότε η Ελλάδα ήταν «κάτι» (σημαντικό ή τελος πάντων μη αμελητέο). Σήμερα η Τουρκία πλησιάζει τα 80 εκατομμύρια.

2) Κάποτε η Αυστρία, ως Αυστριακή Αυτοκρατορία (πριν μετεξελιχθεί σε Αυστροουγγρική Δυαδική Μοναρχία), ήταν ανταγωνιστική δύναμη της Τσαρικής Ρωσίας. Περί το 1820, η Αυστριακή Αυτοκρατορία είχε περίπου 22 εκατομμύρια κατοίκους ενώ η Τσαρική Αυτοκρατορική Ρωσία περίπου 48 εκατομμύρια. Σήμερα η Αυστρία έχει λιγότερο από 9 εκατομμύρια κατοίκους ενώ η Ρωσία 143 εκατομμύρια, αποτελώντας πυρηνική και στρατηγική δύναμη πρώτου μεγέθους. Η τελική στάση και επιλογή της Ρωσίας, για το εάν θα βρεθεί πιο κοντά στις Η.Π.Α, την Ε.Ε ή την Κίνα, θα καθορίσει, εν πολλοίς, τη μοίρα του πλανήτη. Η στάση της Αυστρίας δεν θα καθορίσει τίποτα (ή πιο ορθά θα καθορίσει κάποια πράγματα σε ενδο-ευρωπαϊκή και ημι-περιφερειακή κλίμακα). Κατά τα λοιπά, σαφώς και η Αυστρία είναι μια εξαίρετη χώρα, εδώ όμως καταδεικνύω κάτι διαφορετικό.


II
Κοινωνίες που εγκλωβίζονται σε οικονομικά δεσμά και δεν αντιδρούν απέναντι σε προσπάθειες οικονομικής ή άλλης επιβολής και επιχειρούμενης καθυπόταξης τους, με πολιτικούς, στρατιωτικούς, δημογραφικούς ή άλλους τρόπους, είναι καταδικασμένες να καταλήξουν στα παλιοσίδερα και στα σκουπίδια της ιστορίας.

Σημείωση
Η υποβάθμιση ή η στρέβλωση της πολιτικής λειτουργίας σηματοδοτεί πολιτιστική υποβάθμιση και εξάλειψη ή περιορισμό των δυνατοτήτων των ανθρώπων να αντιδρούν έλλογα και αποτελεσματικά στην επιχειρούμενη καθυπόταξη τους (Ευστράτιος Αλμπάνης).


III
Όλοι οι πολιτισμοί, ιστορικά, κατάφεραν να παρέχουν στις κοινωνίες που διαβιούσαν υπό τις αρχές τους ένα μίνιμουμ, ένα ελάχιστο προϋποθέσεων, όχι απλά συντηρήσεως αλλά και υπάρξεως. Αυτό σημαίνει πως το άτομο δεν έχει απλά βιολογική υπόσταση αλλά και δυνατότητα ανάπτυξης της προσωπικότητας του. Κάτι τέτοιο δεν εξαρτάται μόνον από τα λεφτά αλλά και από τις σχέσεις και την δικαιακή δομή στο εσωτερικό των πολιτικών οντοτήτων και του περιβάλλοντος που το άτομο δρα.

Αυτό που συνέβη τους δύο τελευταίους αιώνες είναι η αποσύνδεση ή η διαίρεση αυτών των παραγόντων και η καταστροφή των γηγενών πολιτισμών επί μονίμου βάσεως (προς «απελευθέρωση» του χρήματος και των πόρων). Διότι μόνον όταν μια κοινωνία επικοινωνεί με τον πολιτισμό της, είναι αδύνατον να επιτρέψει να φύγει το χρήμα από τα χέρια της. Επειδή το έχει ανάγκη (υπαρξιακή ανάγκη). Και εάν προς στιγμήν χάσει το υπάρχον χρήμα, για παράδειγμα μέσω ενός πολέμου, θα βρει τρόπο σταδιακά να το ξαναποκτήσει εφόσον διατηρήσει την πολιτιστική της ταυτότητα. Εάν η αποικιοκρατία κατέστη δυνατή αυτό οφείλεται στο ότι κατέστρεψε πολιτιστικές δομές (και «θεσμούς» όπως λέμε σήμερα).

Όπου οι εσωτερικές καταστροφές του πολιτισμού των χωρών υπήρξαν μη αναστρέψιμες, οι κοινωνίες αυτές δεν μπόρεσαν να ανακάμψουν, να επιστρέψουν και να ξαναπάρουν στα χέρια τους όσα έχουν ανάγκη (μεταξύ αυτών και το χρήμα). Η σημερινή «επιστροφή» κάποιων παλαιών δυνάμεων και κέντρων φανερώνει ακριβώς αυτό: Πως διατήρησαν την πολιτιστική τους ταυτότητα και επιστρέφουν προκειμένου να διεκδικήσουν αυτά που έχασαν (και μην έχετε καμία αμφιβολία πως τα «χρήματα» θα τα μεταβάλλουν σε οικοδομήματα του πνεύματος και του πολιτισμού τους: ναούς, βιβλιοθήκες, πανεπιστήμια και σύμβολα).

Σημείωση
Όπως έχω γράψει και παλαιότερα: η στρατιωτική ή/και οικονομική κατοχή, εξάρτηση ή αποικιοποίηση είναι επιφανειακή και παροδική, δεν έχει βάθος. Δεν οριστικοποιεί κάποιο «τέλος» (χάνεις χρήμα, έδαφος, ορυκτό πλούτο ή μέρος του κοινωνικού και πολιτιστικού σώματος, αλλά εφόσον διατηρείς την ταυτότητα σου, αργά ή γρήγορα, θα τα ξαναποκτήσεις). Γι' αυτό μέγιστη σημασία έχει η πολιτιστική κατοχή ή αποικιοποίηση και ο πολιτιστικός ιμπεριαλισμός. Αυτά είναι που έχουν βάθος και εξασφαλίζουν κάποιο «τέλος».


IV
Ο τρόπος προσέγγισης, αντιμετώπισης και παρουσίασης της πιθανότητας αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ε.Ε, κινείται μεταξύ φαιδρότητας και γελοιότητας. Δεν καταλαβαίνουν οι άνθρωποι πως όταν, για παράδειγμα, σε ομιλίες διάρκειας μιας ώρας τα 57 λεπτά μιλούν για το πόσο καταστροφική θα είναι μια τέτοια επιλογή ή όταν στα 100 άρθρα που κυκλοφορούν για το συγκεκριμένο ζήτημα τα 93 παρουσιάζουν μόνον την μια πλευρά, ότι χάνουν σε αξιοπιστία; Δεν καταλαβαίνουν πως εκτίθενται; Πως δεν γίνεται να τους πάρει κανείς στα σοβαρά. Έχουν αναρωτηθεί, άραγε, πόσο γελοία φαίνονται σήμερα βιβλία όπως τα ''Why Europe Will Run the 21st Century'' και ''The European Superpower''; Μέχρι τις αρχές του 2000 το να μην αποδέχεσαι άνευ όρων τέτοιες απόψεις θεωρείτο αδιανόητο αν όχι επιλήψιμο και «αντιευρωπαϊκό». Θεωρείτο αδιανόητη η μη αποδοχή της άποψης πως η Ε.Ε θα είναι η επόμενη πλανητική υπερδύναμη μετά τις Η.Π.Α (ουσιαστικά η ευρωφιλική και ευρωκεντρική πρόσληψη και ανάγνωση του 'Τέλους της Ιστορίας').

Κανείς όμως από όλους αυτούς δεν απολογείται ή δεν έχει μπει σε μια διαδικασία αυτοκριτικής στις μέρες μας. Οι οργανικοί διανοούμενοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι τραγικοί. Όποτε θέλω να αναπνεύσω καθαρό διανοητικό αεράκι στρέφομαι προς την Ασία, την Αμερική, κάποιες μουσουλμανικές χώρες και την Ινδία (και οι Ρώσοι είναι υπέρ του δέοντος ευρωκεντρικοί, είτε με αρνητικό είτε με θετικό τρόπο). Η διανοητική ατμόσφαιρα στην Ε.Ε είναι αποπνικτική. Ζούμε υπό καθεστώς διανοητικής χούντας ή, για να το θέσω πιο κομψά, ασύλληπτης μονομέρειας. Βέβαια μια τέτοια κατάσταση μπορεί να μην είναι ηθελημένη. Οι άνθρωποι είχαν συνηθίσει επί δύο-τρεις αιώνες οι ιδέες και οι αντιλήψεις τους να μετατρέπονται αυτόματα σε παγκόσμιο νόμο, σε τέτοιο βαθμό, που έφτασαν στο σημείο στις μέρες μας να είναι απολύτως καθηλωμένοι (οι παλαιοί «κοσμοπολίτες» και «παγκοσμιολόγοι» αποδεικνύονται ευρωκεντρικοί επαρχιώτες).

Σήμερα, περίπου τρεις δεκαετίες μετά την τροπή των ιστορικών καταστάσεων, η «Ευρώπη» δεν μπορεί να αρθρώσει λέξη για τίποτα. Και γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο αποδεικνύεται ελάχιστη στον πολιτικό χειρισμό των παγκοσμίων προβλημάτων. Ενώ φαινομενικά προτάσσει ένα πολυμερές (multilateral) προφίλ και λόγο (discourse) περί αμοιβαίας συνεννόησης, συνεργασίας και κατανόησης, στην πράξη είναι μονοδιάστατη και μονόπλευρη μέχρι το μεδούλι. Γι' αυτό και δεν μπορεί να επιλύσει κανένα περιφερειακό ζήτημα (ούτε καν τα ζητήματα που αναπτύσσονται στο ίδιο της το εσωτερικό). Η «Ευρώπη» αντιλαμβάνεται τον εαυτό της ως Ανώτερη Αρχή που έχει ως μόνιμο «εχθρό» όλη την υπόλοιπη ανθρωπότητα (δεν χρησιμοποιεί βέβαια τη λέξη «εχθρός»). Έτσι όμως δεν επιλύονται προβλήματα. Εάν έμαθες επί δύο αιώνες όλοι να σε υπακούν και να προσχωρούν στις θέσεις και τις απόψεις σου θα πρέπει να ξεμάθεις (και όχι να συμπεριφέρεσαι σαν κακομαθημένη και ξεπεσμένη γριά που αναπολεί περασμένα μεγαλεία και το παίζει ντίβα).

Έτσι όπως εξελίσσονται τα πράγματα η Ε.Ε έχει μέλλον μονάχα ως ένα αποκεντρωμένο δίκτυο και όχι ως ιεραρχική δομή μιας Ανώτερης - υπερεθνικής - Αρχής.


V
Τα κράτη-μέλη της Ε.Ε, έχουν αρχίσει να χωρίζονται με βάση διαφορετικές αντιλήψεις περί έθνους, εθνικισμού, εθνικότητας, ιθαγένειας ή/και υπηκοότητας και αναπτύσσουν μια κινητικότητα που σχετίζεται με αυτές τις - τρεις - διαφορετικές αντιλήψεις.

1. Ο «αστικός - ή φιλελεύθερος - εθνικισμός» (πιο γνωστός ως civic nationalism στη διεθνή βιβλιογραφία), που κυριαρχεί στη Γαλλία και στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο οποίος εδραιώνεται στο δίκαιο του εδάφους (jus soli), δηλαδή στη σύνδεση της εθνικότητας και της ιθαγένειας-υπηκοότητας με το έδαφος, ανεξάρτητα από καταγωγή (οποιοσδήποτε γεννιέται εντός της επικράτειας ενός κράτους, π.χ του γαλλικού, είναι Γάλλος - μετά από ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα). Εδαφικός χώρος.

2. Ο «εθνοτικός εθνικισμός» (γνωστός ως ethnic nationalism), τον οποίο συναντάμε στη Γερμανία και την Πολωνία (ανεξάρτητα από τις αλλαγές που έκανε η πρώτη από το 2000 και μετά), ο οποίος εδραιώνεται στο - κληρονομικό - δίκαιο αίματος (Jus sanguinis), όπου δεν καθορίζεται η εθνικότητα και η ιθαγένεια-υπηκοότητα από το έδαφος αλλά από την καταγωγή και κληρονομιά των γονέων (μπορεί να ισχύει και για ανθρώπους που βρίσκονται εκτός κράτους, στη διασπορά). Δικτυωτός - μη εδαφικός - χώρος. Υποτιμήθηκε το γεγονός πως ορισμένα έθνη ζούσαν υπό συνθήκες διασποράς και σε εξαιρετικά μεγάλο ποσοστό τους εκτός από τον πολιτικά οριοθετημένο εδαφικό χώρο και άρα δεν ήταν δυνατόν γι' αυτά να αποδεχτούν τον «φιλελεύθερο εθνικισμό» και το δίκαιο εδάφους-jus soli. Γενικότερα αυτός ο εθνικισμός έχει υποτιμηθεί, πρώτον, επειδή δεν προέρχεται από το τρίγωνο Ηνωμένου Βασιλείου, Γαλλίας, Ηνωμένων Πολιτειών και δεύτερον, επειδή οι Αμερικανοί έχουν υποτιμήσει τον ρόλο που αυτός διαδραμάτισε ιστορικά έχοντας ως κριτήριο τη δική τους εμπειρία. Το ζήτημα όμως ξεπερνά τα όρια του τριγώνου της κεντρικής παγκόσμιας φιλελεύθερης γεωγραφίας και της Ευρώπης: Στην Κίνα θεωρούν πως ο πυρήνας του πολιτισμού τους είναι οι Han, και πάνω από το 90% των Κινέζων πιστεύουν πως προέρχονται από αυτή τη συγκεκριμένη φυλή θεωρώντας οι ίδιοι τους εαυτούς τους Han Chinese (αδιαφορώντας πλήρως για το τι πιστεύει, για παράδειγμα, ένας αγγλοσάξονας ακαδημαϊκός) σε αντίθεση με άλλα έθνη όπως οι Ινδοί, οι Βραζιλιάνοι ή/και οι Ινδονήσιοι που αυτο-κατανοούνται ως πολυ-εθνοτικά και πολυ-φυλετικά έθνη (η Βραζιλία ακολουθεί το jus soli, η Ινδία το Jus sanguinis ενώ στην Ινδονησία υπάρχει συνδυασμός και σύνθεση τόσο του jus sanguinis όσο και του jus soli. Βλέπουμε πόσο σύνθετο είναι το ζήτημα jus sanguinis - jus soli).

3. Ο «πολυ-πολιτισμικός εθνικισμός». Θα γράψω συγκεκριμένο σημείωμα γι' αυτή την μορφή εθνικισμού διότι δημιουργούνται συγχύσεις (άλλοι δεν βλέπουν καν «εθνικισμό» ενώ άλλοι βλέπουν «οικουμενικά υποκείμενα»). Δεν είναι τυχαίο πως γίνεται λόγος για multicultural citizenship (υπάρχουν πολυ-εθνοτικά και πολυ-φυλετικά έθνη, όπως αυτά που προανέφερα, τα οποία δεν αποδέχονται μιας τέτοιας μορφής citizenship). Ορισμένοι υποθέτουν πως ο αστικός - ή φιλελεύθερος - εθνικισμός του εδάφους μπορεί να είναι συμβατός με τον «πολυ-πολιτισμικό εθνικισμό». Μέγα σφάλμα. Το πιθανότερο είναι πως, αργά ή γρήγορα, αυτές οι δύο αντιλήψεις περί έθνους θα συγκρουστούν.

Σημείωση
(-) Φυσικά υπάρχει και η περίπτωση του πανευρωπαϊκού εθνικισμού ο οποίος προσπαθεί να παρουσιάζεται ως μη εθνικισμός, αλλά αξιώνει να δημιουργήσει έναν «ευρωπαϊκό λαό». Δες και εδώ το σχόλιο IV περί νεο-εθνικών τάσεων.


VI
Οι κύριες τάσεις στις νέες ηλικίες στην Ε.Ε είναι, είτε να μην ψηφίζουν, είτε να ψηφίζουν κόμματα νεο-εθνικιστικής κατεύθυνσης, είτε να εντάσσονται σε νεο-ισλαμιστικά ριζοσπαστικά δίκτυα. Προφανώς και δεν είναι οι μόνες, είναι όμως οι κύριες και πιο δυναμικές τάσεις.

Σημείωση
(-) Με βάση την ορολογία του Δημοκρατικού Κόμματος των Η.Π.Α, όλοι οι προηγούμενοι αποτελούν εκφραστές πάσης φύσεως «εξτρεμισμού».

(-) Ήτο κι αυτός ο μαρξισμός μια κάποια λύσις για τον λιμπεραλισμό (προς «ενσωμάτωση»). Μέχρις ότου κατέστη νεο-συνιστώσα του, κήρυξ της πολιτιστικής αποικιοκρατίας-ιμπεριαλισμού, ηθικο-πολιτισμικό συμπλήρωμα μιας οικονομικής υπερ-εθνικής ομογενοποιητικής διαδικασίας και παράρτημα υπερ-εθνικών δρώντων, σε τέτοιο μάλιστα βαθμό, όπου να συγχέεται ο λόγος του με κείμενα της Anne-Marie Slaughter και ανακοινώσεις της Διεθνούς Αμνηστίας ή χρηματοδοτούμενων Μ.Κ.Ο.

Ενδεικτικά:

1. Why don't young people vote? - EUobserver
2. Young people vote far-right in Europe - Deutsche Welle (DW)
3. How can we prevent the radicalisation of young European Muslims? - Debating Europe
4. Why the young, Muslims, Jews, and many more vote Le Pen? - Neurope

18 Απριλίου 2016

Τρία μετα-κοσμικά (με αφορμή τον Πάπα) και τρία κοσμικά σχόλια περί «Ευρώπης», καθώς και ένα σχόλιο περί Κίνας.

Μετα-κοσμικά περί «Ευρώπης»

I
Έγραφα πριν περίπου 8 μήνες: ''Οι Βρυξέλλες αποτελούν μια κοσμική μορφή Βατικανού (υπερβολικά πιο παρεμβατική βέβαια) και η Ευρωπαϊκή Ένωση μια κοσμική επαναφορά της Αγιάς ΡωμαιοΓερμανικής Αυτοκρατορίας (ορισμένοι θα ισχυρίζονταν η Ευρωζώνη και όχι η Ε.Ε). Βρυξέλλες και Ε.Ε - ή Ευρωζώνη - αποτελούν ένα κοσμικό ισοδύναμο του είδους της οικουμενικής πολιτικής οργάνωσης που υπήρχε στη δυτική χριστιανοσύνη κατά τον μεσαίωνα. Είναι μια μετανεωτερική νεομεσαιωνική κοσμικιστική οικουμενίστική πολιτική τάξη-σύστημα που έχει ως βασικά χαρακτηριστικά της την επικαλυπτόμενη εξουσία, την πολλαπλή αφοσίωση και την μη εδαφική υπερ-εθνική ταυτότητα.

Αν και οι Βρυξέλλες, σε σχέση με το Βατικανό, έχουν πολύ μικρότερο πεδίο αναφοράς (500 εκατομμύρια ανθρώπους η Ε.Ε, 330 η Ευρωζώνη, πάνω από 1 δις το Βατικανό), η παρεμβατικότητα, οι υπερεξουσίες και οι αρμοδιότητες σε επίπεδο νομοθεσίας, πολιτικής και οικονομίας είναι απίστευτες...

Ούτε την αντιστοιχία Βρυξελλών-Βατικανού όμως, μπορούν να «δουν» ορισμένοι, ούτε τη σχέση Βρυξελλών-Γερμανίας ως αντιστοιχία της σχέσης Βατικανό-Αυτοκράτορας (της Αγίας ΡωμαιοΓερμανικής Αυτοκρατορίας), ούτε την σημερινή γεωπολιτική σημασία του Βατικανού.''


II
Επειδή όμως από την άλλη, διακρίνω μεγάλη αγάπη, υπερ-προβολή και θετικότητα για τον Πάπα, οφείλω να επισημάνω το εξής. Εάν μάθατε να ακούτε τον Πάπα να μάθετε να ακούτε και όσους διαφωνούν με τον Πάπα, και όχι να τους χαρακτηρίζετε, by default, «σκοταδιστές». Εκτός εάν υπάρχει κάποιος άγραφος νόμος που λέει πως οι άνθρωποι πρέπει να είναι θετικοί μονάχα προς τον ρωμαιοκαθολικισμό και πως χριστιανοί είναι μονάχα οι ρωμαιοκαθολικοί. Ούτε γνωρίζω κάποιον άγραφο κοσμικό νόμο που να λέει πως οι άνθρωποι, θρησκευόμενοι ή μη, πρέπει να είναι θετικοί προς τον Πάπα ή πως ο Πάπας κατέχει το αλάθητο. Εκτός εάν διάφοροι σεκιουλαριστές και αθεϊστές μοιράζονται το αλάθητο από κοινού με τον Πάπα.


III
Μιας και κυριάρχησε το «θρησκευτικό αίσθημα» αυτές τις μέρες, λόγω της επίσκεψης του Πάπα, ας αναφερθώ σε δύο διαφορετικές «Ευρώπες».

Έχω κατ' επανάληψη τονίσει πως υπάρχουν πολλές «Ευρώπες». Με αφορμή τον χάρτη θέλω να αναδείξω δύο από αυτές. Τι δείχνει ο χάρτης; Με λευκό χρώμα αποτυπώνονται τα κράτη που έχουν μηδενικά ποσοστά μουσουλμάνων στα εδάφη τους, ενώ με διαβαθμίσεις πράσινου χρώματος αποτυπώνονται τα κράτη που έχουν, σε ένα ορισμένο ποσοστό, μουσουλμάνους στα εδάφη τους (ανάλογα το ποσοστό και η διαβάθμιση). Εδώ θέλω να αναφερθώ στην Ευρώπη άνω και πέρα του Δούναβη και στην Ευρώπη του Ρήνου.


Η πρώτη Ευρώπη είναι αυτή με το λευκό χρώμα. Αυτή η Ευρώπη (εξαιρώντας τη Φινλανδία, την Εσθονία, την Τσεχία και εν μέρει την Λετονία), η οποία είναι μετα-σοσιαλιστική, αποτελεί τον πυρήνα του χριστιανισμού στην ευρωπαϊκή ήπειρο ή την κυρίως ειπείν χριστιανική Ευρώπη (και όχι, σε αυτήν δεν συμπεριλαμβάνεται η Ρωσία). Αυτή η Ευρώπη χωρίζεται σε ρωμαιοκαθολική (Πολωνία, Ουγγαρία, Σλοβακία και Λιθουανία) και ορθόδοξη (Λευκορωσία, Ουκρανία και Ρουμανία). Αυτές οι χώρες δεν ανέχονται ή δεν αντέχουν - όχι μονάχα τώρα αλλά και ιστορικά - σταγόνα μουσουλμανισμού, και αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει όσο και εάν τις πιέζουν ή τις κατηγορούν. Αντίθετα, το πιθανότερο είναι πως αυτές οι χώρες (και κυρίως οι ρωμαιοκαθολικές) θα σηκώσουν το λάβαρο της «Χριστιανικής Ευρώπης». Καμία «ισλαμοποίηση της Ευρώπης» λοιπόν, έτσι γενικά και αόριστα, δεν υπάρχει.

Ας περάσουμε στην επόμενη Ευρώπη. Αναφέρομαι στην Ευρώπη του Ρήνου ή του πυρήνα της Ε.Ε (Γερμανία, Γαλλία, Βέλγιο και Ολλανδία), η οποία αποτυπώνεται με μέτριας διαβάθμισης πράσινο χρώμα. Αυτή η Ευρώπη (στην οποία μπορούμε ιδεολογικά να προσθέσουμε την Σουηδία και να αφαιρέσουμε την Αυστρία και την Ελβετία), ταυτίζεται εσφαλμένα και προπαγανδιστικά με την Ευρώπη ως όλον και έχει τα εξής χαρακτηριστικά: Είναι κοσμικιστική και μετα-χριστιανική και μέσω της σύνθεσης ή του συνδυασμού μετανάστευσης και «πολυ-πολιτισμού» θα μπορούσε να καταστεί μετα-κοσμική (post-secular) και μετα-εθνική. Όταν κάποιοι αναφέρονται σε «ισλαμοποίηση της Ευρώπης», σε αυτήν την Ευρώπη αναφέρονται και όχι στην Ευρώπη ως όλον. Μονάχα που αυτή η Ευρώπη κατ' επιλογήν της έχει μια συγκεκριμένη πορεία.

Αυτές οι δύο «Ευρώπες» αντιπροσωπεύουν δύο άκρα ή δύο διαμετρικά αντίθετους ευρωπαϊκούς πόλους. Όσες και όσοι νομίζουν πως μπορούν να απλοποιήσουν αυτή την αντίθεση μέσω της περί «δορυφόρων της Γερμανίας» οικονομίστικης αντίληψης και προσέγγισης σφάλλουν, και θα διαψευστούν.

Σημειώσεις
(-) Για τις υπόλοιπες «Ευρώπες» και για το «νοτιοανατολικό άκρο της Ευρώπης», θα επανέλθω.

(-) Αν και πρέπει να σημειωθεί πως η αντίληψη της Ρωσίας ως απειλής και κινδύνου αποτελεί, για ένα τμήμα της πρώτης Ευρώπης (όχι όμως για όλη), ενοποιητικό στοιχείο και συνδετικό κρίκο με τη Γερμανία (όμως η «φιλογερμανική» περίοδος της Πολωνίας βρίσκεται περισσότερο στο παρελθόν παρά στον μέλλον).

(-) Ερωτήθηκα το εξής: ''Γιατί δεν αναφερθήκατε καθόλου στην Μεγαλη Βρετανία και την ισλαμοποίηση της;''. Η απάντηση είναι απλή (και σχετίζεται έμμεσα με το πρώτο σχόλιο): Πρώτον, ο πυρήνας των σκέψεων μου δεν είναι τα περί «ισλαμοποίησης» αλλά η διαφοροποίηση ανάμεσα σε δύο «Ευρώπες» και, δεύτερον, το νησί (Ηνωμένο Βασίλειο) δεν αποτελεί μέρος ούτε της ηπειρωτικής Ευρώπης αλλά ούτε και της Ευρώπης του Ρήνου, η οποία αποτελεί την καρδιά της Ε.Ε και κληρονόμο, κοσμικό ισοδύναμο, επαναφορά υπό νέα μορφή ή/και συνέχεια της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας του Γερμανικού Έθνους (της οποίας ουδέποτε υπήρξε κληρονόμος ή τμήμα η Αγγλία).


Κοσμικά περί «Ευρώπης»

IV
Γράφει ο Richard Youngs στο βιβλίο του με τίτλο Europe's Decline and Fall: The Struggle Against Global Irrelevance:

The EU is drifting towards a form of 'Euro-nationalism', simply replacing the nationally centred responses to previous crises by similar reactions coordinated at the European level. This is sold as progressive and forward-looking because it is 'European'. But it is not an adequate answer. It is as if the EU is already preparing its own epitaph as the imperilled bastion of progressive, multilateral, postmodern international politics. This mode of thinking must be shaken off, quickly.

Και συνεχίζει ο συγγραφέας (αν και το προηγούμενο σημείο είναι αυτό που με ενδιαφέρει να τονίσω, παραθέτω τη συνέχεια):

If it is to prosper in a polycentric world order, European foreign policy must seek renewal, not lumber on in its current benighted entropy. This should categorically not entail the vainglorious proselytising of 'European values'. The EU should desist from its still-frequent claims that it constitutes some distinctive and exceptional essence of normative power. The challenge is how the EU can become less Eurocentric...

Η πρώτη παράγραφος φανερώνει τον ευρωλαϊκισμό και ευρωεθνικισμό ή τον πανευρωπαϊκό «εθνολαϊκισμό» των φεντεραλιστών που συνεχώς μιλούν για τον λαϊκισμό και εθνικισμό ή τον «εθνολαϊκισμό» όλων των υπολοίπων. Το πιθανό κοσμικιστικό σύνθημα του 'Euro-nationalism': ''Για του Διαφωτισμού την (κοσμικιστική) Πίστη την Αγία και της Πανευρωπαϊκής (υπερεθνικής) Πατρίδος την (μεταεθνική) Ελευθερία'', μάλλον θα πρέπει να περιμένει...


V
''Low fertility-birth rate is good for the standard of living''. Εξαιτίας απόψεων όπως η προηγούμενη (που ηγεμόνευσαν τις τελευταίες δεκαετίες), της μονομερής τους παρουσίασης και της μετατροπής τους σε ιδεολογία και άρθρα πίστεως, και διαφόρων άλλων οικονομίστικων ηλιθιοτήτων, η Ε.Ε θα κινδυνεύσει να βρεθεί μπροστά σε χαοτικές καταστάσεις. Είναι αδύνατον να συνειδητοποιήσουν οι άνθρωποι που επικαλούνται αυτές τις απόψεις (και μάλιστα σε ακραίες μορφές), πόσο πολυπλόκαμα αποτελέσματα και πολυεπίπεδες επιπτώσεις έχουν αυτά τα πράγματα.


Γενικότερο δείγμα, πάντως, της αποτυχίας της Ευρωπαϊκής Ενώσεώς (πέρα από το ότι συνεχώς χρησιμοποιούνται ως συνεκτικός δεσμός ο φόβος και οι απειλές), αποτελεί το γεγονός πως έχει καταφέρει να διαιρέσει, αν όχι όλες, τις περισσότερες κοινωνίες και τα περισσότερα έθνη.

Λαμβάνοντας ως υπόθεση εργασίας το θετικότερο σενάριο για το ευρωπαϊκό οικοδόμημα, δηλαδή πως - με τον έναν ή τον άλλον τρόπο - κανένα εθνικό κράτος δεν θα αποχωρήσει ούτε από την Ε.Ε ούτε από την Ευρωζώνη, δεν είναι δύσκολο να καταλήξουμε στο συμπέρασμα πως αυτές οι διαιρέσεις, όχι απλά δεν θα αναιρεθούν με την εξασφάλιση παραμονής και το πέρασμα του χρόνου, παρά αντίθετα, θα παγιωθούν, θα ωριμάσουν, θα βαθύνουν και θα οξυνθούν. Μια τέτοια εξέλιξη φυσικά θα είναι καταστροφική σε όλα τα επίπεδα.

Σημείωση
Οποιοδήποτε οικοδόμημα βασίζει τη συνοχή του σε συνεχείς εκφοβισμούς και απειλές προφανώς και δεν μπορεί να έχει διάρκεια και μακροπρόθεσμο μέλλον, καθώς θα λειτουργεί συνεχώς υπό καθεστώς κρίσης νομιμοποίησης, ανυπαρξίας συναίνεσης κ.λπ.


Περί Κίνας

VΙΙ
Η «κυρία ή δεσποινίδα» που βλέπετε στις φωτογραφίες ονομάζεται "Jia Jia" και είναι interactive robot (Πληροφορίες και φωτογραφίες από CCTV).


Η παρουσίαση «της» έγινε σε κάποιο από τα πολλά University of Science and Technology of China που βρίσκεται στην πρωτεύουσα κάποιας επαρχίας της Κίνας που ονομάζεται Anhui και η οποία έχει πληθυσμό περίπου 60 εκατομμύρια. Η πρωτεύουσα της επαρχίας, Hefei, όπου και η έδρα του Πανεπιστήμιου, έχει πάνω από 5 εκατομμύρια κατοίκους.

Η Κίνα έχει πέντε (5) Μέγα-Πόλεις, δεκατέσσερις (14) Πόλεις με πάνω από 5 εκατομμύρια κατοίκους και 41 Πόλεις με πάνω από 2 εκατομμύρια κατοίκους (τα στοιχεία αυτά είναι της τελευταίας πενταετίας και μπορεί να έχουν τροποποιηθεί).

Σημειώσεις
(-) Η Ινδία έχει 3 Μέγα-Πόλεις, οι Η.Π.Α, η Βραζιλία και η Ιαπωνία από 2 και από μια Μέγα-Πόλη έχουν δεκατέσσερις ακόμα χώρες. Η Κίνα διαθέτει επίσης τρεις από τις έξι πρώτες Μέγα-Περιοχές (Mega-Regions, City Clusters) του πλανήτη.

(-) Σημείωση προφύλαξης από την μπανανόφλουδα του τεχνολογικού μεσσιανισμού: Η «κυρία ή δεσποινίδα» Jia Jia δεν μπορεί να κυοφορήσει και άρα να επιλύσει το δημογραφικό πρόβλημα της Ευρώπης.



(-) Όπως έγραφα στο σημείωμα Παγκόσμιες πληθυσμιακές εξελίξεις (1950-2015): Η Κίνα το 1950 είχε 544 εκατομμύρια κατοίκους. Το 2015 είχε 1,37 δισεκατομμύρια. Τα τελευταία 65 χρόνια ο πληθυσμός της Κίνας αυξήθηκε κατά περίπου 830 εκατομμύρια ενώ ο πληθυσμός των πέντε μεγαλύτερων δυνάμεων της σημερινής Ε.Ε μαζί (Γερμανία, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιταλία και Ισπανία) αυξήθηκε κατά 90 μόλις εκατομμύρια.

17 Απριλίου 2016

Δύο κείμενα για τις επερχόμενες εξελίξεις: I) Στο ΝΑΤΟ το Αιγαίο, με το προσφυγικό να ορίζει την οικονομική προοπτική της Ελλάδας! II) Η εσωτερική σύγκρουση για νέο (εθνικό) κράτος.

Παραθέτω δύο κείμενα που παρουσιάζουν τις επερχόμενες εξελίξεις υπό διαφορετικό πρίσμα. Με ενδιαφέρουν τα κοινά τους σημεία αλλά και οι ερμηνευτικές τους διαφορές πάνω στα κοινά τους σημεία.

I
Στο ΝΑΤΟ το Αιγαίο, με το προσφυγικό να ορίζει την οικονομική προοπτική της Ελλάδας!


Προκηρύσσονται καί οι «άδειες» για τις εκλογές, με τη βουλή να διαλύεται πολύ πρόωρα, αλλά ταυτόχρονα πολύ φυσιολογικά στο τέλος του μήνα, καθώς ο ρόλος του Αλέξη Τσίπρα σε αυτή τη φάση ολοκληρώνεται και μια νέα κυβέρνηση «οικουμενικού» χαρακτήρα θα απαιτηθεί για να διαχειριστεί τη Νέα Μεταπολίτευση που ορίζουν δύο νέες συνθήκες γεωπολιτικού χαρακτήρα: 1) ΝΑΤΟποίηση του Αιγαίου και 2) Διεθνής οικονομική προστασία της Ελλάδας για την αντιμετώπιση του προσφυγικού ζητήματος (της Ευρώπης).

Αυτά με δύο κουβέντες είναι τα νέα (μας) και ψυχραιμία, διότι αυτό το νέο καθεστώς που θα ορίσει τη ταυτότητα της Ελλάδας για τις επόμενες δεκαετίες και τη διάσταση των νέων πολιτικών που θα λάβουν χώρα σε αυτήν, είναι πολύ πιθανόν να συνοδευτεί από ένα μοναδικό σε «αγριότητα» θέατρο του τύπου «σοκ και δέος» στην εσωτερική και εξωτερική μας πολιτική, έτσι ώστε να αντληθεί φοβικά η απαιτούμενη πολιτική νομιμοποίηση για ριζική αναθεώρηση τόσο του προγράμματος της τρόικας, όσο και του καθεστώτος στο Αιγαίο.

Το κλειδί των εξελίξεων είναι ασφαλώς η προσφυγική κρίση. Στην πραγματικότητα αυτό είναι η πρόφαση για να ρυθμιστεί σε νέα βάση η χρόνια, λανθάνουσα εντός του ΝΑΤΟ, αντιπαράθεση Ελλάδας-Τουρκίας, όπως και η λανθάνουσα αντιπαράθεση των παραγόντων της τρόικας σε ό, τι αφορά στη στρατηγική του οικονομικού «προγράμματος προσαρμογής» της Ελλάδας.

Αυτά τα δύο θέματα φαίνεται - από την ανάλυση της νέας διαλογικής πράξης (discursive praxis), που διαμορφώνεται σε διεθνές επίπεδο για το Ελληνικό Ζήτημα - να ρυθμίζονται στο πλαίσιο δύο ξεχωριστών στρατηγικών αναθεωρήσεων, οι οποίες, ωστόσο, αποσκοπούν από κοινού στην αποφυγή καταστάσεων αποσταθεροποίησης στην Ελλάδα. Από τη μια η ελληνοτουρκική προστριβή, που συνδέεται με την προσφυγική κρίση, επιχειρείται να αντιμετωπισθεί με τη ΝΑΤΟποίση του Αιγαίου, έτσι ώστε να μην τίθενται ζητήματα κυριαρχίας κατά την έρευνα και διάσωση, ή γενικότερα ως προς την ευθύνη επιτήρησης και ελέγχου στην περιοχή, με την αρμοδιότητα να περνά πλέον πλήρως στη διοίκηση του ΝΑΤΟ, η οποία με τη σειρά της θα υποστεί μερική αναθεώρηση. Ενώ, από την άλλη, θα είναι η Ελλάδα που με την επόμενη διευρυμένη κυβέρνησή της και το νέο της κοινοβούλιο θα αναλάβει την «ιδιοκτησία του προγράμματος» της τρόικας, όπως ζήτησε η κυρία Λαγκάρντ, με την εκπόνηση και θεσμοθέτηση ενός Εθνικού Σχεδίου στα μέτρα της οικονομικής πολιτικής του κυρίου Σόιμπλε, για όσο χρόνο προβλέπεται η εξυπηρέτηση του χρέους προς τον «επίσημο τομέα».

Έτσι, θα μπορεί να δανείζεται η χώρα από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας, δοκιμάζοντας εκ νέου να βγει στην χρηματαγορά σταδιακά και με μέτρο, μια και θα έχει νομιμοποιηθεί ο δανεισμός από την αγορά δια του «debt reprofiling» - της αναμόρφωσης του χρέους, η οποία θα αποτελέσει τη βάση του Νέου Μακροχρόνιου Προγράμματος της τρόικας, το οποίο θα ενσωματωθεί με ένα νέο μνημόνιο στο Εθνικό Σχέδιο που θα πρέπει (σύμφωνα με τους παράγοντες της τρόικας) να έχει αποκτήσει νομική ισχύ ήδη από το φθινόπωρο. Όλα αυτά προϋποθέτουν εξαιρετικές διαδικασίες και εξαιρετική αντιμετώπιση της Ελλάδας, τόσο στο επίπεδο του ΔΝΤ, όσο και σε αυτό της Ευρωζώνης και του ΝΑΤΟ. Και αυτή τη φορά δεν θα είναι ο κίνδυνος για τη διεθνή οικονομία που θα νομιμοποιήσει αυτές τις εξαιρετικές διαδικασίες και τις sui generis πρακτικές για την Ελλάδα, αλλά ο κίνδυνος αποσταθεροποίησης της λεγομένης νοτιο-ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ. Στην πραγματικότητα, αναγνώστη μου, τώρα και με επίκεντρο την Ελλάδα και τη Τουρκία θα δούμε να εφαρμόζονται οι δομικές αλλαγές του νέου δόγματος του ΝΑΤΟ στην περιοχή μας, που αποκρυσταλλώθηκαν ήδη, ως γενικό αφήγημα, από το καλοκαίρι του 1999, καθώς και οι νέες αντιλήψεις που αφορούν στη συνεργασία Ουάσιγκτον-Βερολίνου για την ίδια γεωπολιτικώς περιοχή.

Σημείωση
Σε παλαιότερο κείμενο του (Ο κύκλος των ανίδεων…) ο αρθρογράφος είχε επισημάνει τα εξής (καλό είναι να διαβαστεί ολόκληρο το κείμενο, απόσπασμα του οποίου παραθέτω εδώ): ...Η Ελλάδα προφανώς δεν μπορεί να συνεχίσει έτσι. Έχει τεράστιο πολιτικό πρόβλημα πλέον πέραν του δραματικού κοινωνικοοικονομικού. Χωρίς Εθνικό Σχέδιο Ανασυγκρότησης προδήλως δεν είναι δυνατόν να αναδομηθούν κράτος και αγορά! Και χωρίς συνταγματική αναθεώρηση δεν είναι δυνατόν να μπουν τα θεμέλια μιας νέας μεταπολίτευσης με έμφαση στην ριζοσπαστικοποίηση των δημοκρατικών θεσμών! Μόνον που τώρα για να γίνουν αυτά, προαπαιτείται εθνικό νόμισμα, ενώ τον καιρό που εγώ και μερικοί άλλοι με πάθος και ανιδιοτέλεια προτείναμε μια εναλλακτική στρατηγική ανασυγκρότησης γινόταν καί με ευρώ. Κυρίες και Κύριοι «ανίδεοι», ο κύκλος του ευρώ ολοκληρώθηκε άδοξα για την Ελλάδα! Τώρα εννοούμε την ανασυγκρότηση αποκλειστικά με εθνικό νόμισμα και αν αυτό δεν αρθρωθεί εντίμως ενώπιον του ελληνικού λαού, τότε μιλάμε όχι απλώς για ένα νέο κύκλο ψευδαισθήσεων, αλλά για ένα νέο κύκλο εξαπάτησης με μικροπολιτικά ελατήρια. Είμαι σαφής και ίσως πετύχω να γίνω σαφέστερος αν σημειώσω πως το σύγχρονο δράμα της Ελλάδας αφορά επίσης στην γεωπολιτική μετατόπισή της προς την ανατολή. Η Ελλάδα μαζί με τη Τουρκία «ανακατασκευάζονται» ως ιδέες/ταυτότητες για να αποτελέσουν χωριστά και από κοινού τις «buffer states» της Ευρώπης. Αυτό αποτελεί μια κρίσιμη αναθεώρηση στις παγκόσμιες πολιτικές με τεράστιο βάρος στη σύγχρονη διαμόρφωση του ελληνικού εθνικού συμφέροντος. Πώς είναι δυνατόν να ισχυρίζεσαι πως αποτελείς «κύκλο ιδεών», καλυπτόμενος πίσω από ένα ογκώδες «πέπλο άγνοιας» (John Rawls) της πραγματικότητας;


II
Η εσωτερική σύγκρουση για νέο (εθνικό) κράτος

Το επόμενο χρονικό διάστημα, μέσα σε έξι ή οκτώ μήνες, θα γίνει κατανοητή και στους πλέον παραιτημένους, κομφορμιστές ή αφελείς μια ξεχωριστή παραδοχή για το μέλλον των Ελλήνων: ότι η Ελλάδα ως περιοχή της Ευρώπης μπορεί και να παραμείνει εδώ, χωρίς την κυριαρχία επί αυτής των Ελλήνων. Αλλωστε σε ένα κρεσέντο ευρωπαϊκής εθνολογικής προσέγγισης των εγχώριων φεντεραλιστών, με ελληνικά διαβατήρια, μπορεί να γίνει αποδεκτή η πληρωμένη από τον Σουλτάνο παλαιά «μελέτη» του Φαλμεράιερ, σύμφωνα με την οποία οι Ελληνες χάθηκαν ιστορικά κάποια χρονική περίοδο στο πέρασμα από τους αρχαίους χρόνους στον Μεσαίωνα και δεν υπήρξαν και πάλι ποτέ. Κάτι σας τους Χετταίους, τους Σουμερίους, τους Καρχηδονίους κ.λπ.

Σε μια τέτοια λογική οι εθνομηδενιστές - φιλοευρωπαίοι φεντεραλιστές - μεταεθνικοί του Κέντρου και της Αριστεράς θα θελήσουν να δημιουργήσουν μια έσχατη μυθολογία, σύμφωνα με την οποία η ένταξη στην ΕΟΚ και την ΟΝΕ ήταν η πραγματική απελευθερωτική (ειρηνική) επανάσταση για τους εντόπιους κατοίκους της Ελλάδας, που τους έδωσε την ευκαιρία της ένταξης και του εκπολιτισμού στη νεο-γερμανική Ευρώπη, με διοίκηση από την υπερεθνική ελίτ της γραφειοκρατίας των Βρυξελλών. Κάτι σαν διαδικασία «εισοδισμού» στη Δύση.

Ολα τα παραπάνω μπορεί να μοιάζουν με αστείο ή φάρσα. Αλλά το ίδιο μοιάζει, αν δεν ήταν μια τραγωδία σε εξέλιξη, η πορεία του έθνους και του λαού όχι μόνον την τελευταία επταετία της χρεοκοπίας και των Μνημονίων αλλά κατά τη διάρκεια όσων έχουν συμβεί και συμφωνηθεί με τις Βρυξέλλες τα τελευταία 35 χρόνια. Η εγχώρια ολιγαρχία της διακυβέρνησης, των επιχειρήσεων και της διανόησης μόνο ένα σημείο σύγκλισης και συμφωνίας έχει να επιδείξει: τον αφανισμό της Ελλάδας των Ελλήνων και την ανάδειξη μιας Ελλάδας ρημαγμένης και διαθέσιμης ως περιοχής στη διαχείριση και στις προθέσεις ή στους σχεδιασμούς των ηγετικών ομάδων και της γραφειοκρατίας της Ευρώπης των καρτέλ και του ευρώ. Στην παρούσα φάση δεν έχει ενδιαφέρον τι συνέβη ή ποιοι έχουν τη μεγαλύτερη ή μικρότερη ευθύνη για την εξέλιξη. Προκρίνεται το εξής ζήτημα: Θα συνεχίσει να υπάρχει η Ελλάδα των Ελλήνων ή θα εμπεδωθεί η αντίληψη της Ελλάδας συνοριακής περιοχής της Ενωμένης Ευρώπης αποπολιτικοποιημένης, αποεθνικοποιημένης, ενταγμένης στη διαχείριση των Βρυξελλών και διεθνών οργανισμών τύπου ΔΝΤ;

Τους επόμενους μήνες η σύγκρουση στην Ελλάδα ή για την Ελλάδα δεν θα είναι αποκλειστικά στο συμβατικό πολιτικό πεδίο μεταξύ Κεντροδεξιάς και Αριστεράς. Ούτε στο κλασικό επίπεδο μνημονιακών - αντιμνημονιακών, αγανακτισμένων - προθύμων. Η πλέον σημαντική αντιπαράθεση και όξυνση θα είναι μεταξύ, από τη μια, εθνομηδενιστών - ευρωπαϊστών φεντεραλιστών και από την άλλη εθνικών - εθνικιστών επίσης φιλοδυτικών πολιτικών, κοινωνικών και επιχειρηματικών δυνάμεων. Με δεδομένο ότι η Ευρώπη οδηγείται με αφετηρία το Λονδίνο στην πλέον ουσιώδη κρίση συνοχής της και η Ελλάδα, όπως και πολλές άλλες χώρες του ευρώ, μπορεί να διεκδικήσει και πετύχει νέα τάξη πραγμάτων σε εθνικό επίπεδο, όλα μπορούν να συμβούν. Σημειωτέον ότι η Ελλάδα των Ελλήνων δεν έχει να χάσει τίποτα από τυχόν συντεταγμένη έξοδό της από αυτό - όχι σε ανόητες λογικές Βαρουφάκη αλλά συγκροτημένες συζητήσεις με Σόιμπλε. Υπό την «ομπρέλα» των ναυτικών δυνάμεων στις οποίες ανήκει και των Αγγλοσαξόνων, που παραδοσιακά εγγυώνται την ανεξαρτησία της ως Ελλάδας των Ελλήνων και όχι ως «κρατιδίου των Γκρικς», μπορεί να επιχειρήσει «ειδική σχέση» με την ηπειρωτική Ευρώπη των Γερμανογάλλων, παρακολουθώντας το Ηνωμένο Βασίλειο και δομώντας «ειδική σχέση» με τις ΗΠΑ και την οικονομία του δολαρίου με «καθεστώς ναυτικής χώρας».

Αυτό σημαίνει ότι οι εθνικές δυνάμεις θα συγκρουστούν ευθέως και δυναμικά με τις εθνομηδενιστικές δυνάμεις του εγχώριου ευρωπαϊκού φεντεραλισμού -του ελληνικού μεταπολεμικού καθεστώτος τύπου Βισί- επιζητώντας την ανάκτηση του εθνικού κράτους και την ευημερία του κοινωνικού - λαϊκού οικοδομήματος με τη συγκρότηση Νέου Συντάγματος, Νέου Κράτους, Νέας Οικονομίας, Νέας μαζικής Κουλτούρας και Παιδείας.


Σημείωση
Σε παλαιότερο κείμενο του (Ιδού οι «αρχιτέκτονες» της εθνικής υποταγής!) ο αρθρογράφος είχε επισημάνει τα εξής (επίσης, καλό είναι να διαβαστεί ολόκληρο το κείμενο, απόσπασμα του οποίου παραθέτω εδώ): ...Οι άνθρωποι αυτοί, που δήλωναν και δηλώνουν και σήμερα κεντρώοι, αριστεροί αλλά και δεξιοί πολιτικοί, οικονομολόγοι, διανοούμενοι, δημοσιογράφοι, νομικοί, φυσικά επιχειρηματίες, είχαν ένα κοινό χαρακτηριστικό: έλλειμμα πολιτικού, ηθικού και πολιτιστικού πλεονεκτήματος... Ενα μέρος μάλιστα της κάστας αυτής πίστευε και πιστεύει ότι η εθνική Επανάσταση του 1821 ήταν ατυχής επιλογή, που οδήγησε σε ένα «αποτυχημένο εθνικό κράτος». Τα πρόσωπα αυτά, πολύ προβεβλημένα στα ελληνικά μίντια, στην πολιτική, στις τράπεζες, στις επιχειρήσεις και κυρίως στη δημόσια διανόηση, προσβλέπουν σε μια νέου τύπου «γεωπολιτική ταυτότητα» με την Τουρκία με το Αιγαίο κοινή θάλασσα, συνέχεια των Στενών που θα ενώνει και δεν θα χωρίζει τις δύο κρατικές οντότητες. Σύμφωνα με αυτήν την προσέγγιση η Ελλάδα ούτως ή άλλως δεν αποτελεί πλέον, άσχετα με την οικονομική χρεοκοπία της, εθνικό κράτος αλλά ευρωπαϊκή περιοχή που ενώνει την ευρωπαϊκή (γερμανική) Δύση με την τουρκική -κεμαλική αρχικά και νεοοθωμανική στη συνέχεια- Ανατολή. Η βάση της κάστας αυτής των εθνομηδενιστών συνδέεται με τις λογικές και τη στρατηγική του German Marshal Fund, που δομήθηκε μεταπολεμικά στα ερείπια του ναζιστικού Βερολίνου και αποτελεί και σήμερα πολύ ισχυρό λόμπι σκέψης και στρατηγικής για τον ευρωατλαντισμό. Με τον τρόπο αυτό γίνεται φανερή η σχέση ενός κριτικού φιλοαμερικανισμού με την απόλυτη αφοσίωση στην προοπτική της ισχύος της ενωμένης Γερμανίας, ηγεμονικής δύναμης στην Ευρώπη, χαρακτηριστική προσέγγιση της κάστας αυτής που αφελλήνισε μέσα σε μια εικοσαετία την Ελλάδα.

14 Απριλίου 2016

I) Ευρωκεντρικές τάσεις, Ελλάδα και το άρμα της δυτ. Ευρώπης II) Ισραήλ και μεσογειακή ταυτότητα III) Οράματα του Ο.Η.Ε για την μετανάστευση σε έναν κόσμο χωρίς σύνορα IV) Νεο-εθνικές τάσεις σε παγκόσμια κλίμακα V) Χειρισμοί της Ρωσίας στην Μέση Ανατολή.

I
Οι πολιτικές τάσεις και κινήσεις που είναι στενά ευρωκεντρικές ή δυτικοκεντρικές δεν έχουν μέλλον. Οι ασύμμετρα πολυδιάστατες ή πολυκεντρικές τάσεις με ιδιαίτερες σχέσεις με την «Ευρώπη» και τη «Δύση» έχουν μέλλον. Για να μην λιποθυμήσουν οι «ανηκολόγοι», ας το γράψω και διαφορετικά. Τα λιμάνια υπάρχουν προκειμένου να σαλπάρεις και να ανοιχτείς στη θάλασσα (και να έχεις ασφαλές καταφύγιο επιστροφής), όχι προκειμένου να κάθεσαι μέσα και να λες ότι «ανήκεις» στο... λιμάνι ή να αναφωνείς «μην βγούμε από το λιμάνι! Θα βυθιστεί το πλοίο!».

Προφανώς, λοιπόν, θα έχεις ιδιαίτερες σχέσεις ή λιμάνι. Οι κατ' αποκλειστικότητα, όμως, ευρωκεντρισμοί και δυτικοκεντρισμοί ήταν επίκαιροι κατά τον 19ο και τον 20ο αιώνα. Στον 21ο αιώνα αποτελούν στενό κλοιό και ασφυκτικό κορσέ και μεταβάλλονται σε μαύρες τρύπες (που καταρρέουν υπό το ίδιο το βάρος και τα αδιέξοδα τους). Ενώ υπάρχει μια γενική τάση και προσπάθεια αποστασιοποίησης και ανοίγματος προς όλες τις κατευθύνσεις ή/και απόκτησης απόστασης ασφαλείας από αυτές, εμείς πάμε ανάποδα σαν τον κάβουρα στο κέντρο της μαύρης τρύπας. Λογικό είναι να συνθλιβούμε όταν το «άστρο» τελεί υπό κατάρρευση (και θα καταρρεύσει εάν δεν αλλάξει ουσιωδώς).

Οι «ελίτ» της κατεστραμμένης Ελλάδας είναι μονομερώς και άνευ όρων προσανατολισμένες στο παρελθόν (δηλαδή στην δυτική Ευρώπη). Όσο και εάν πιστεύουν ή προσπαθούν να πείσουν για το αντίθετο, αυτό είναι το παρελθόν. Την Ελλάδα την έφαγε η υπερβολική πίστη και επανάπαυση στην «πολύ ή περισσότερη Ευρώπη» και όχι το αντίθετο. Αυτό δεν συνέβη τυχαία. Οι διανοητικές, πολιτικές, οικονομικές ή άλλες «ελίτ» που ηγεμόνευσαν στην Ελλάδα, αντιλήφθηκαν την Ε.Ε ως την κορύφωση μιας ιστορικής πορείας και ως αυτοπραγμάτωση ή/και ολοκλήρωση τους. Επιτέλους, μετά από δύο αιώνες προσπαθειών «εξευρωπαϊσμού» κατάφεραν να οδηγηθούν στους άγιους εκείνους τόπους που ανέκαθεν ήθελαν να είχαν γεννηθεί: Στην ευρύτερη περιοχή του Ρήνου και στην κεντρική γεωγραφία του φιλελευθερισμού, του διαφωτισμού κ.λπ.

Δεν αντιλήφθηκαν δύο μικρές λεπτομέρειες όμως. Πρώτον, πως η δυτική Ευρώπη δεν βρίσκεται σε ανοδική, αλλά σε καθοδική πορεία. Πως η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί προϊόν και απόδειξη της αδυναμίας και όχι της δύναμης της δυτικής Ευρώπης. Δεύτερον, πως η Ελλάδα καβάλησε το άρμα της δυτ. Ευρώπης και η πορεία της υπήρξε αντίστοιχη: άνοδος τον 19ο αιώνα, κορύφωση στις πρώτες δεκαετίες του 20ου, και έπειτα πτώση και συνεχής συρρίκνωση.


Σημείωση
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, ως μια χαλαρή ένωση σε πολλά επίπεδα (και μηχανισμός ολοκλήρωσης της περιοχής του Ρήνου), αποτελεί ένα εξαιρετικό επίτευγμα. Μέχρι εκεί όμως. Εάν τοποθετηθεί ευθέως απέναντι στα εθνικά κράτη θα συνθλιβεί...


II
Στο Ισραήλ αναπτύσσονται προβληματισμοί όπως οι κάτωθι. Στην Ελλάδα της «ανηκολογίας», όχι.

Currently, there are several reasons why Israel must remember that, from the geographical and historical point of view, it is an integral part of the Mediterranean. The continuous hostility of most Mediterranean countries towards Israel, its immense dependence on the United States and the growing technological modernisation worldwide have made the current Israeli identity typically western; its citizens do not look to the countries of the Mediterranean basin but to Western Europe and North America as models of inspiration and examples to follow. Israelis should remember their history and bear in mind that the Mediterranean identity is a splendid one. The great civilisations emerged and developed in the Mediterranean basin. Jews, who were active guests and involved in both the Islamic world and the Christian world, must now also contribute decisively to the Mediterranean identity that includes their historical Jewish identity...

The Mediterranean identity is a splendid identity, ancient and modern. The great civilisations were born and developed in the Mediterranean basin: Christianity, Judaism, Islam, as well as Greco-Roman culture. All these sources are still alive today and are, in many senses, of great importance to the world. It is therefore a historical duty of Israelis towards the Mediterranean basin, in which they wish to remain as permanent residents after having overcome such harsh and exhausting migrations, to make it part of their identity.

Δυστυχώς, έπρεπε να προηγηθεί η βιομηχανοποιημένη και σε μαζική κλίμακα εξολόθρευση μεγάλου μέρους των Εβραίων της Ευρώπης, προκειμένου να αρχίσουν ν' αναπτύσσουν οι τελευταίοι τέτοιες θεματικές (και να βλέπουν, πλέον, με εξαιρετικά μεγάλη επιφυλακτικότητα οτιδήποτε βόρεια των Άλπεων, έχοντας αναπτύξει ένα εξαιρετικά ισχυρό ένστικτο αυτοσυντήρησης απέναντι στην «Ευρώπη», σε αντίθεση με εμάς). Όπως και να' χει. Οι ταυτότητες και οι προσανατολισμοί στον 21ο αιώνα δεν μπορούν να παραμείνουν αποκλειστικά και μόνον ''typically european ή western''. Αυτές οι ταυτότητες - και οι γενικότεροι προσανατολισμοί που σχετίζονται με αυτές - αποτελούν απομεινάρια άλλων εποχών και αντιπροσωπεύουν το παρελθόν (όσο και εάν προσπαθούν να πείσουν για το αντίθετο). Η ανάπτυξη των μεσογειακών διαστάσεων της ελληνικής ταυτότητας ή μιας μεσογειακής ταυτότητας, αποτελεί ιστορικό καθήκον, όχι απλά του Ισραήλ, αλλά και - κυρίως - της Ελλάδας.


III
Στην γραφειοκρατία του Ο.Η.Ε οραματίσθηκαν έναν κόσμο χωρίς σύνορα όπου η μετανάστευση θα αντιμετωπίζεται ως διεθνές ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θα χρησιμοποιείται ως εργαλείο ανάπτυξης και ενθάρρυνσης της ελεύθερης μετακίνησης από τις αναπτυσσόμενες προς τις ανεπτυγμένες χώρες. Οι αντιλήψεις αυτές εκφράστηκαν με διάφορους τρόπους (π.χ. με την ''International Convention on the Protection of the Rights of All Migrant Workers and Members of Their Families'' που ψηφίστηκε την δεκαετία του 1990, τέθηκε όμως σε εφαρμογή το 2003) και έχουν μια ιστορία πίσω τους.

Αρχικά αναπτύχθηκαν στα πλαίσια του διεθνούς δικαίου αντιλήψεις για τον σεβασμό της κυριαρχίας των κρατών υπό όρους, οι οποίες ήταν φανερές ήδη στην επανάσταση για τα ανθρώπινα δικαιώματα της δεκαετίας του 1970 («ο Ο.Η.Ε μεταβλήθηκε εκείνη την περίοδο σε εργαλείο μιας νέας εκπολιτιστικής αποστολής, η οποία, σε μεγάλο βαθμό, στηριζόταν κυρίως στη γλώσσα του διεθνούς δικαίου και στην επίκληση οικουμενικών ηθικών αξιών για τη νομιμοποίησή της»). Στη συνέχεια αναπτύχθηκε ένα μείγμα πολιτικών κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990, όπου συνδυάζονταν η λεγόμενη συναίνεση της Ουάσινγκτον, ο ανθρωπιστικός παρεμβατισμός, η κυριαρχία ενός δικαίου της ανθρωπότητας μέσω της εγκαθίδρυσης ενός παγκόσμιου καθεστώτος ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της λεγόμενης παγκόσμιας διακυβέρνησης. Όσα ακούμε και βλέπουμε στις μέρες μας, λοιπόν, έχουν μια ιστορία πίσω τους. Δεν γεννήθηκαν εκ του μηδενός ούτε προέκυψαν τώρα (την κορυφή του παγόβουνου βλέπουμε). Τόσο τα οράματα αυτά όσο και οι ενστάσεις επί αυτών των οραμάτων έχουν εκφραστεί με διαυγή τρόπο:

Imagine there’s no countries, It isn’t hard to do - John Lennon (1971)

Η ηθική στάση πως η παγκόσμια δικαιοσύνη μπορεί να εξυπηρετηθεί από έναν κόσμο ανοιχτών συνόρων μέσα στον οποίο τα άτομα είναι ελεύθερα να κινηθούν οπουδήποτε επιθυμούν, προϋποθέτει έναν κόσμο χωρίς σύνορα, χωρίς κράτη, χωρίς καταπιεστικά καθεστώτα, χωρίς μεγάλες διαφορές στους τομείς της υγείας, της εκπαίδευσης και στις υπηρεσίες πρόνοιας που προσφέρονται από τις κυβερνώσες αρχές, και χωρίς μεγάλες διαφορές στα εισοδήματα και την απασχόληση. Ελλείψει αυτών των συνθηκών το ευγενές αυτό όραμα μετατρέπεται σε εφιάλτη - Myron Weiner (1996)

Σημειώσεις
1. Imagine (Live at the UN's General Assembly 2015). Shakira, before the Pope at the UN in NYC, dedicates her performance of John Lennon's Imagine to Aylan and Galip Kurdi and all the children turned refugees due to the Syrian war.

2. 19 September 2014 - With John Lennon’s iconic song “Imagine” as the backdrop, the United Nations today marked the International Day of Peace underscoring that all people have the right to peace. “We must douse the fires of extremism and tackle the root causes of conflict,” Secretary-General Ban Ki-moon said ahead of the official observance of the Day, 21 September, which this year falls on Sunday.


IV
Σήμερα, τρεις δεκαετίες μετά την μονοπολική διακήρυξη περί του ''Τέλους της Ιστορίας'' της δεκαετίας του 1990, μια σειρά από μεταβολές, αίτια, και παράγοντες, συντελούν στην σταδιακή διαμόρφωση νεο-εθνικών τάσεων, την επιστροφή ή επάνοδο του εθνικού κράτους με σύγχρονους όρους, την επαναβεβαίωση και ενδυνάμωση της κυριαρχίας του και την αναβίωση του έθνους, σε νέα μετανεωτερική μορφή. Οι δε περιπτώσεις κρατών που επαναβεβαιώνουν την εθνική τους κυριαρχία, τόσο στην εσωτερική όσο και στην εξωτερική της διάσταση, αυξάνουν συνεχώς.

Η νεο-εθνική αυτή τάση που ενισχύεται συνεχώς και διευρύνεται παγκοσμίως, δεν αποτελεί αποκλειστικό χαρακτηριστικό περιφερειακών ή υπανάπτυκτων χώρων ούτε προκύπτει από απλή αδυναμία προσαρμογής στις νέες συνθήκες, αφορά εξίσου σε διαφορετικό βαθμό τις χώρες του πυρήνα της ΕυρωΑτλαντικής δομής ή της «Δύσεως» και γενικότερα του ανεπτυγμένου κόσμου ή του παγκόσμιου Βορρά. Ενδο-ευρωπαϊκά, από την Σκωτία μέχρι την Καταλονία και τη Φλάνδρα σε υπο-εθνικό επίπεδο και την Πολωνία, την Ολλανδία και την Γαλλία σε δι-εθνικό, και εξω-ευρωπαϊκά, από τις Η.Π.Α, την Ινδία και την Ινδονησία, μέχρι την Κίνα, την Τουρκία και την Ρωσία (και σχεδόν ολόκληρο τον υπόλοιπο πλανήτη, συμπεριλαμβανομένης της Ιαπωνίας, του Κουρδιστάν και του Ηνωμένου Βασιλείου), «κάτι» συμβαίνει.

Πως κατέστη δυνατή μια τέτοια εξέλιξη, όχι μονάχα σε πλανητική αλλά και σε ενδο-ευρωατλαντική κλίμακα, σε μια εποχή παρακμής του κοσμικού εθνικισμού, αποδυνάμωσης των λειτουργιών και της κυριαρχίας του κράτους και συμβολικής απαξίωσης του έθνους;

Σημείωση
Ο τρόπος προσέγγισης του φαινομένου, αποκλειστικά και μόνον, υπό το πρίσμα της «ανόδου της ακροδεξιάς» θυμίζει ή/και έχει αντιστοιχίες με τα περί της «εξάρσεως του θρησκευτικού φονταμενταλισμού». Αυτές οι προσεγγίσεις αποκρύβουν πως πίσω από από την «άνοδο και έξαρση της ακροδεξιάς ή/και του θρησκευτικού φονταμενταλισμού» ο κόσμος έχει πλημμυρίσει νεο-εθνικές και νεο-θρησκευτικές τάσεις. Κατά αυτόν τον τρόπο, κάτω από την αιχμηρή κορυφή, εξαφανίζεται το παγόβουνο.


V
Η Ρωσία του κ. Putin χειρίστηκε με αριστουργηματικό τρόπο τις εξελίξεις στην Μέση Ανατολή. Πρώτον, απέδειξε πως παραμένει στρατηγικός παίκτης, σε αντίθεση με την Ε.Ε ή μεμονωμένα ευρωπαϊκά εθνικά κράτη, όπως η Γερμανία ή η Γαλλία (η δε επιρροή της τελευταίας στην περίπτωση της Συρίας εξαϋλώθηκε). Δεύτερον, επιβεβαίωσε την ισχύ της (εάν επιθυμούσε να διεξάγει προπαγάνδα θα μπορούσε να ισχυριστεί πως προασπίστηκε το δίκαιο, αλλά συνήθως με τέτοιο τρόπο μιλούν οι Η.Π.Α, όχι η Ρωσία) δίχως να δημιουργήσει εχθρούς στην περιοχή - πλην Τουρκίας, αλλά ούτως ή άλλως οι σχέσεις των δύο αυτών χωρών είναι παραδοσιακά ανταγωνιστικές. Τρίτον, μπήκε στη θέση του οδηγού των εξελίξεων στην ευρύτερη περιοχή (και με την οικειοθελή οπισθοχώρηση των Η.Π.Α παρά τις ''κόκκινες γραμμές'' του 2012).

Αποδείξεις για το δεύτερο και το τρίτο: Ο Πρόεδρος του Ισραήλ Reuven Rivlin ακύρωσε προγραμματισμένη επίσκεψη του στην Αυστραλία προκειμένου να παρευρεθεί σε επείγουσα σύσκεψη στην Μόσχα (παραλίγο να δημιουργηθεί διπλωματικό επεισόδιο). Αυτή η εξέλιξη έρχεται σε συνέχεια της ακύρωσης της συνάντησης Netanyahu-Obama στην Ουάσινγκτον. Η Αίγυπτος του Sisi έχει καλύτερες σχέσεις από ότι η Αίγυπτος του Morsi με την Ρωσία. Ο βασιλιάς Salman της Σαουδικής Αραβίας θα επισκεφθεί τη Μόσχα προκειμένου να συζητηθούν μεγάλες οικονομικές συμφωνίες μεταξύ των δύο χωρών. Τα προηγούμενα κράτη αναμένουν πλέον από την Ρωσία να εξισορροπήσει τον άξονα Ιράν-Χεζμπολάχ-Άσσαντ (ο Ali Khamenei, επίσης, βρέθηκε πριν λίγο καιρό στην Ρωσία). Είναι χαρακτηριστική και αξιοπρόσεκτη η εμπιστοσύνη που δείχνει το Ισραήλ προς τη Ρωσία παρά τις καλές σχέσεις Μόσχας-Τεχεράνης. Πλέον η Ρωσία έχει καλές σχέσεις με ολόκληρο το νοτιοανατολικό τμήμα της ανατολικής Μεσογείου (Αίγυπτος, Ισραήλ, Λίβανος, ακτές Συρίας. Οι καταστάσεις, βέβαια, στα Βαλκάνια και την κεντροανατολική Ευρώπη είναι διαφορετικές, ίσως μάλιστα να οδεύουν προς την ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση από ότι στην Μέση Ανατολή και το νοτιοανατολικό τμήμα της ανατολικής Μεσογείου).

Τέταρτον, η Ρωσία, όχι απλά δεν κατέρρευσε εσωτερικά, όπως ανέμεναν αρκετοί, έχοντας ανοιχτά δύο μέτωπα (Ουκρανία και Συρία) αλλά, τουλάχιστον μέχρι στιγμής, φαίνεται να ενισχύει τη θέση της σε αυτές τις δύο περιοχές. Βέβαια, εάν - για κάποιο λόγο που αυτή την στιγμή δεν φαίνεται πιθανός - υπάρξει ξανά κλιμάκωση σε αυτά τα δύο μέτωπα και ανοίξει και τρίτο, νέο μέτωπο, στον Καύκασο, η Ρωσία θα βρεθεί σε εξαιρετικά δύσκολη θέση.

Πέμπτον, η Ρωσία παρά την διαχρονική της ανασφάλεια συμπεριφέρεται με σχετικά ήπιο τρόπο κάνοντας πολύ μετρημένη χρήση της στρατηγικής ισχύος της (τόσο στην περίπτωση της Κριμαίας όσο και σε αυτή της Συρίας) δείχνοντας αξιοθαύμαστα επίπεδα αυτοσυγκράτησης και αυτοκυριαρχίας (κάτι που είναι εξαιρετικά σημαντικό - και σπάνιο - για χώρες που χρησιμοποιούν σκληρή ισχύ). Οι κινήσεις της είναι προσεγμένες, στοχευμένες, δίχως σπατάλη δυνάμεων και χωρίς πολλές επικοινωνιακές φανφάρες.

Το επιχείρημα για την στάση των Ηνωμένων Πολιτειών είναι τα περί ''Pivot to Asia'' και πως πλέον το παιχνίδι παίζεται αλλού. Το επιχείρημα είναι σωστό. Το παίγνιο σε αυτή την περιοχή του πλανήτη είναι πρώτης κλάσης και τάξεως. Οπωσδήποτε αυτή η στροφή των Η.Π.Α είναι απαραίτητη, αν και ξεκίνησε με μια αποτυχία: τη συμμετοχή όλων των παραδοσιακών ευρωπαϊκών συμμάχων της, συμπεριλαμβανομένων χωρών όπως το Ισραήλ, η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία, η Νότιος Κορέα και η Αυστραλία στην ΑΙΙΒ (Asian Infrastructure Investment Bank), παρά την προσπάθεια της Ουάσινγκτον να μεταπείσει αρκετές από αυτές τις χώρες. Η Ρωσία έχει εδώ και καιρό κατοχυρωμένη θέση σε αυτή την περιοχή του πλανήτη, αλλά κάτι τέτοιο δεν την εμπόδισε από το να κάνει αισθητή την παρουσία της στην Μέση Ανατολή...


Σημείωση
Η ικανότητα και η βούληση επιβολής μιας πολιτικής δια των όπλων αποτελεί το κατ' εξοχήν γνώρισμα της στρατηγικής ισχύος. Η Ρωσία επιβεβαίωσε πως αποτελεί κατεξοχήν περίπτωση στρατηγικού παίκτη, ο οποίος οικονομικά μπορεί να χλευάζεται αλλά συνεχώς με αυτόν κάνουν διακανονισμούς οι Η.Π.Α (από το Αφγανιστάν μέχρι τη Συρία), αγνοώντας επιδεικτικά την Ε.Ε. Γενικότερα, η Ρωσία πάει καλά, αλλά δεν πρέπει να ξανοίγεται και να πάρουν τα μυαλά της αέρα.

11 Απριλίου 2016

Περί μυθοπλασιών και ιδεολογικών μάτριξ με άξονα μαγικές λέξεις όπως ''globalisation'' και ''borderless world'' και τρία σχόλια για το μεταναστευτικό-προσφυγικό.

Η παγκόσμια μετανάστευση δεν ξεπερνά το 3,5% επί του συνόλου του παγκόσμιου πληθυσμού (ακόμα και εάν συνυπολογίζαμε τους πρόσφυγες με δυσκολία θα αγγίζαμε το 4%). Οι άνθρωποι δεν είναι ανέστιοι, έχουν εστίες.

Οι άμεσες ξένες επενδύσεις δεν ξεπερνούν το 10-12% (global fixed capital formation), δηλαδή οι επενδύσεις σε ποσοστό περίπου 88-90% είναι domestic και όχι cross-border ή trans-national (αλλά ακόμα και εάν «οι επενδύσεις δεν γνώριζαν σύνορα», κάτι το οποίο καλλιεργείται ως αντίληψη ενώ δεν ισχύει, οι άνθρωποι δεν είναι το ίδιο).

Από το σύνολο των τηλεφωνικών κλήσεων που έγιναν σε παγκόσμια κλίμακα το 2011, μόλις το 2-3% ήταν διασυνοριακές, υπερεθνικές ή τρανσεθνικές (transnational: ο όρος αποτελεί τη νέα μόδα) ενώ στο επίπεδο των διαδικτυακών τηλεπικοινωνιών το ποσοστό μπορεί να ανέλθει στο 6-7% (σε bits λιγότερο από 20% αντιστοιχεί σε cross national borders μεταφορά).

Τα σύνορα όχι απλά δεν «πέφτουν» στον εδαφικό χώρο αλλά έχουν μεταφερθεί και σε μη εδαφικούς εικονικούς χώρους (όπως στον κυβερνοχώρο-διαδίκτυο όπου τίθεται πλέον ζήτημα internet-network sovereignty).

Η κατασκευή μυθοπλασιών και ιδεολογικών μάτριξ περί μιας μυθικής ''globalisation'' και ενός μύθου περί ''borderless world'' έχουν περισσότερο να κάνουν με την διαχείριση της φαντασίας και των πνευματικών περιεχόμενων των ανθρώπων, τη διαμόρφωση των συνειδήσεων τους (καθώς και την ένταξη τους εντός αυτών των μάτριξ), την εξυπηρέτηση συμφερόντων και την νομιμοποίηση καταστάσεων.

Σημείωση
Το πρόθεμα trans- έχει την έννοια του διαπεραστικού (transnational: κάτι που διαπερνά και μεταβάλλει τα έθνη). To international ταιριάζει περισσότερο στην μετάφραση διεθνικές (inter-, μεταξύ ή δια). Το τελευταίο προϋποθέτει την ύπαρξη των εθνών, ενώ το πρώτο την μεταβολή τους σε κάτι διαφορετικό (συνήθως μετα-εθνικό ή υπερ-εθνικό, post-national ή supra-national). Με την απαρχή της νέας χιλιετίας είχαμε τον σταδιακό μετασχηματισμό του liberal internationalism σε liberal transnationalism.


I
Ομάδες εθελοντών, ακτιβιστές, Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, αντιπροσωπείες της Ύπατης Αρμοστείας του Ο.Η.Ε για τους Πρόσφυγες, η Διεθνής Αμνηστία (η οποία δεν έχει την νομιμοποίηση που έχει για παράδειγμα η Ύπατη Αρμοστεία, και διεξάγει συνεχώς στοχευμένο λόμπινγκ σε κυβερνήσεις, δημιουργεί ομάδες πίεσης και επηρεάζει πολιτικούς και εταιρείες έχοντας ξεσκίσει στις καταγγελίες την Ελλάδα), εξωτερικές οικονομικές και άλλες δεσμεύσεις και υποχρεώσεις, κλείσιμο συνόρων, εξάρτηση από τις διαθέσεις γειτονικών χωρών, ενώ δεν ελέγχεις τις εισροές σε υπο-εθνικό επίπεδο, είσαι απομονωμένος και σφραγισμένος σε δι-εθνικό/κρατικό και ελεγχόμενος, εξαρτώμενος ή/και διάτρητος σε υπο/υπερ-εθνικό επίπεδο.

Πρέπει να γίνει κατανοητό τι συμβαίνει όχι για το μεταναστευτικό-προσφυγικό, αλλά με αφορμή το μεταναστευτικό-προσφυγικό (έχει διαφορά). Η φράση ανοχύρωτη χώρα αποτελεί κλισέ που δεν μπορεί να περιγράψει όσα συμβαίνουν.

Έχουμε την μετατροπής της επικράτειας της Ελλάδας σε εδαφικό σουρωτήρι και μεταμοντέρα κουρελού όπου κυριαρχούν παράλληλα επίπεδα -μη κρατικής- κυριαρχίας και πολλαπλής αφοσίωσης, και διεσπαρμένα εθνογραφικά, κοινωνικά και οικονομικά γκέτο (χρόνια τώρα περιγράφω αυτές τις συνθήκες). Η Ελλάδα μεταβάλλεται σε μια απομονωμένη και σφραγισμένη χώρα-χώρο και σε εν αναμονή εδαφική βάση και παράρτημα διεθνικών και υπερεθνικών παραγόντων, οργανισμών και δρώντων και Μ.Κ.Ο που αλωνίζουν ανεξέλεγκτα δίχως να δίνουν λογαριασμό (οι τελευταίες μάλιστα μη σεβόμενες το πλαίσιο των κανόνων που απορρέουν από το ελληνικό δίκαιο και το δίκαιο της διεθνούς έννομης τάξης).

Έγραφε ένας σπουδαίος στα τέλη της δεκαετίας του 1970 [Hedley Bull, The Anarchical Society: A Study of Order in World Politics (1977)]:

Συχνά υποστηρίζεται ότι οι διεθνικοί οργανισμοί ή ορισμένοι από αυτούς (όπως μη κυβερνητικές οργανώσεις), επειδή παρακάμπτουν το σύστημα κρατών και συμβάλλουν άμεσα στη σύνδεση της παγκόσμιας κοινωνίας ή της παγκόσμιας οικονομίας, επιφέρουν το τέλος του συστήματος κρατών... Ωστόσο δεν είναι σίγουρο ότι οι οργανισμοί αυτοί υπονομεύουν το σύστημα κρατών... Είναι τα κυρίαρχα [ας το επαναλάβω τα κυρίαρχα] κράτη που ελέγχουν τις περισσότερες ένοπλες δυνάμεις στον κόσμο, που είναι αντικείμενα της πλέον ισχυρής αφοσίωσης εκ μέρους των ανθρώπων, και των οποίων οι συγκρούσεις ή η συνεργασία καθορίζουν την πολιτική δομή του κόσμου.

Οι οργανισμοί αυτοί δεν «υπερβαίνουν» τα κράτη ούτε καταργούν το σύστημα κρατών, όμως όταν αποκτούν πρόσβαση σε ένα μη κυρίαρχο κράτος το αποδυναμώνουν και συμβάλλουν στην καταστροφή του (ανεξαρτήτως προθέσεων, καθώς με τον τρόπο που λειτουργούν συμβάλλουν στη δημιουργία πολλαπλών επιπέδων αφοσίωσης και κυριαρχίας, έχουν ανεξέλεγκτη σποραδική δράση και δυσκολεύουν την επανάκτηση του ελέγχου και της κυριαρχίας στο σύνολο της επικράτειας ενός κράτους). Όπου πάνε αφήνουν πίσω τους μετα-κυρίαρχες μαύρες τρύπες και άνοδο της ιδιωτικής βίας.

Ελπίζω να μην ζήσουμε συνθήκες κοσοβοποίησης και βοσνιοποίησης. Να μην μεταβληθούμε σε Παλαιστίνιους και Κούρδους του 21ου αιώνα.


II
Η κυριαρχία δεν είναι μονάχα έλεγχος αλλά και ευθύνη. Από την κυριαρχία ως έλεγχο μέχρι την κυριαρχία ως ευθύνη, τόσο στις εσωτερικές λειτουργίες όσο και στα εξωτερικά καθήκοντα, εδώ τα έχουμε καταργήσει όλα!

Τα εδαφικά σύνορα (ή γενικότερα τα όρια), όχι απλά υπάρχουν, αλλά είναι τόσο επίμονα που έχουν μεταφερθεί ακόμα και στον μη εδαφικό κυβερνοχώρο.

Τα υπόλοιπα είναι, αποδείχθηκαν, λόγια του αέρα και κολπάκια που καταστρέφουν κράτη, μεταβάλλουν χώρες σε χώρους, βυθίζουν κοινωνίες στο χάος, και δημιουργούν μαύρες τρύπες που καταπίνουν λαίμαργα ανθρώπινες ζωές, συνθλίβοντας τες.

Οι άνθρωποι έχουν καλλιεργήσει μυθοπλασίες και ιδεολογικά μάτριξ εντός των οποίων ζουν βυθισμένοι. Είναι απίστευτο. Δεν αντιλαμβάνονται πως εάν δεν ασκήσουν έλεγχο και εάν δεν αναλάβουν την ευθύνη για ένα τμήμα της επικράτειας, αυτό θα το πράξουν άλλοι (εν τω μεταξύ η όλη κατάσταση δημιουργεί συνθήκες αποσταθεροποίησης ή και σύρραξης).

Η ικανότητα ή η ανικανότητα ενός κράτους να ελέγξει τα σύνορά του και ως εκ τούτου τον πληθυσμό και την ταυτότητα του, αποτελεί το σκληρό πυρήνα της κυριαρχίας.

Κυριαρχία και ταυτότητα. Απολύτως απαραίτητες προϋποθέσεις της οποιαδήποτε ρύθμισης της σχέσης ανοίγματος-κλεισίματος (τη σχέση αυτή, τον τελευταίο καιρό με όσα γίνονται, δεν την καθορίζει και δεν την ελέγχει η ελληνική πολιτεία).

Σημείωση
Μετά την Τουρκία και το ΝΑΤΟ, πλέον και η Π.Γ.Δ.Μ έμμεσα άσκησε έλεγχο και ανέλαβε ευθύνη επί ελληνικού εδάφους, μέσω της εισόδου των δυνάμεων ασφαλείας της σε ελληνικό έδαφος (το λιγότερο είχαμε ρίψη σφαιρών και δακρυγόνων επί ελληνικού εδάφους).


III
Απολύτως στοιχειώδεις προβληματισμοί περί μετανάστευσης οι οποίοι θα έπρεπε να κυριαρχούν στη δημόσια σφαίρα. Θα έπρεπε να έχει αναπτυχθεί ένα πεδίο δημόσιας συζήτησης και διαλόγου πάνω σε αυτά τα ζητήματα:

Myron Weiner (1995) argued that the increase in international migration in the postwar period posed a threat to international stability and security, especially in those areas of the globe where nation-states are most fragile - the Balkans, Transcaucasia, the Middle East, the great lakes region of Africa, or Southern Africa. Weiner extended his argument to the western democracies, pointing out that the rise in xenophobic and nationalist politics in Western Europe showed that even the most advanced and tolerant democracies risk being destabilized politically by an influx of unwanted immigrants. Weiner postulated that there are limits on how many foreigners a society can absorb... In this line of reasoning, nation-states are threatened by globalization from above and multiculturalism from below.

At the heart of the migration crisis are concerns about sovereignty, citizenship, national security and identity. The ability or inability of a state to control its borders and hence its population is the sine qua non of sovereignty (Freeman 1998; Guiraudon and Lahav 2000; Hollifield 2005). With some notable exceptions -such as the international refugee regime created by the 1950 Geneva Convention in the aftermath of World War II (Goodwin-Gill 1996; Gibney 2004)- the right of a state to control entry and exit of persons to and from its territory is an undisputed principle of international law (Shaw 1997). But this political and legal principle immediately raises several questions: why are some states willing to accept rather high levels of immigration when it would seem not to be in their interest to do so (Hollifield 1992a; Freeman 1995, 1998; Cornelius et al. 1994; Joppke 1998b)? Does this influx pose a threat to the institutions of sovereignty and citizenship (Joppke 1998a; Freeman 1998; Guiraudon and Lahav 2000) and should we view migration primarily as an issue of national and/or international security (Rudolph 2006; Adamson 2006)?...

Is this the end of the story? If so there would appear to be no room for the state in managing migration. Policy, some say (Sassen 1996), may be irrelevant, playing at best only a marginal role in the migration process, and the institutions of sovereignty and citizenship are increasingly outdated (Soysal 1994). According to this logic, we are entering a post-national era and migration is redefining the international state system. I shall argue, however, that it is a mistake to eliminate the state from our analysis. The necessary conditions for migration to occur may be social and economic, but the sufficient conditions are political and legal.
James F. Hollifield

9 Απριλίου 2016

Οδεύοντας από το 1800 προς το 2026 ή από το ένα προς τα οχτώ δις. Σημεία Καμπής.

Περί το 1800, ο πληθυσμός στον πλανήτη αγγίζει για πρώτη φορά το ένα δισεκατομμύριο ανθρώπους (1 δις). Περίπου το 21% του παγκόσμιου πληθυσμού ζει στην Ευρώπη. Ξεκινά η ευρωκεντρική εποχή, οι αντιλήψεις περί Προόδου και η φάση της εδραίωσης της πλανητικής κυριαρχίας της δυτικής Ευρώπης.

Το 1927, η ανθρωπότητα προσεγγίζει τα δύο δισεκατομμύρια (2 δις). Πάνω από το 25% και κάτω από το 30% του παγκόσμιου πληθυσμού βρίσκεται στην Ευρώπη (περισσότεροι από ένας στους τέσσερις ανθρώπους επί της γης ζουν στην Ευρώπη. Είναι η μεγαλύτερη αναλογία και το υψηλότερο ποσοστό επί του παγκόσμιου πληθυσμού που καταγράφηκε ποτέ). Αποκορύφωση της ευρωπαϊκής επέκτασης και κυριαρχίας σε εξω-ευρωπαϊκή πλανητική κλίμακα και παράλληλα περίοδος κορύφωσης ανταγωνισμών και πολέμων σε ενδο-ευρωπαϊκή κλίμακα.

Το 1959, ο αριθμός των ανθρώπων στον πλανήτη είναι τρία δισεκατομμύρια (3 δις). Η Ευρώπη αποτελεί λιγότερο από το 20% του παγκόσμιου πληθυσμού. Η δυτική και ανατολική Ευρώπη βρίσκονται εξασθενημένες και υπό καθεστώς κατοχής (υπάρχουν και πιο κομψές περιγραφές) από δύο εξω-δυτικοευρωπαϊκές υπερ-δυνάμεις: τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ρωσία. Το κέντρο βάρους του παγκόσμιου συστήματος έχει μετακινηθεί εξωευρωπαϊκά με την ανάδυση αυτών των δύο υπερ-δυνάμεων. Έχουμε φύγει οριστικά από το ευρωκεντρικό πολυ-πολικό σύστημα (παράλληλα βρισκόμαστε στην τελευταία φάση της περιόδου απο-αποικιοποίησης) και έχουμε περάσει στο εξωευρωπαϊκό διπολικό διεθνές σύστημα.

Το 1974, ο πληθυσμός στον πλανήτη αγγίζει τα τέσσερα δισεκατομμύρια (4 δις). Πάνω από το 16% βρίσκεται στην Ευρώπη. Τα κέντρα του διπολικού συστήματος κλονίζονται (ο υψηλότερος ρυθμός αύξησης του παγκόσμιου πληθυσμού σημειώθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1960). Ο υπόλοιπος κόσμος (ονομάστηκε και «τρίτος») αρχίζει να κάνει αισθητή την παρουσία του. Η περίοδος της απο-αποικιοποίησης συνεχίζεται και αναδύεται με έντονο τρόπο η σχέση Βορρά-Νότου.

Το 1987, η ανθρωπότητα προσεγγίζει τα πέντε δισεκατομμύρια (5 δις). Περίπου το 14% του παγκόσμιου πληθυσμού κατοικεί στην Ευρώπη. Ο ένας πυλώνας του διπολικού συστήματος βρίσκεται υπό κατάρρευση (η μεγαλύτερη ετήσια αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού πραγματοποιήθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1980). Δύο χρόνια μετά, το καλοκαίρι του 1989, το περιοδικό ''The National Interest'' θα παρουσιάσει ένα κείμενο γραμμένο από έναν άγνωστο και άσημο ΑμερικάνοΙάπωνα ακαδημαϊκό με τίτλο: ''Το Τέλος της Ιστορίας;'', ενώ λίγους μήνες αργότερα, το περιοδικό ''Foreign Affairs'' θα παρουσιάσει τις σκέψεις ενός Αμερικανού αρθρογράφου και σχολιαστή υπό τον τίτλο ''Η Μονοπολική Στιγμή''. Αρχίζει η περίοδος της μονοπολικής στιγμής ή κυριαρχίας των Ηνωμένων Πολιτειών.

Το 1999, ο αριθμός των ανθρώπων στον πλανήτη είναι περίπου έξι δισεκατομμύρια (6 δις). Λίγο πάνω από το 12% του παγκόσμιου πληθυσμού αποτελεί ο πληθυσμός της ευρωπαϊκής ηπείρου. Η αντίληψη περί ενός μονοπολικού συστήματος και κόσμου όπου κυριαρχεί ένας πλανητικός ηγεμόνας-κοσμοκράτορας γύρω από τον οποίον όλα τα υπόλοιπα κράτη θα ιεραρχούνταν και θα οργανώνονταν πάνω σε παρόμοια και ενιαία ιδεολογική βάση βρίσκεται στο αποκορύφωμα της και άρα στην απαρχή της καθόδου της. ''Το Τέλος της Ιστορίας'' φαντάζει ως μια πραγματικότητα που φαίνεται να αποκτά σάρκα και οστά. ''Η Μονοπολική Στιγμή'' παραμένει.

Το 2012, ο πληθυσμός στον πλανήτη άγγιξε τα επτά δισεκατομμύρια ανθρώπους (7 δις). Η Ευρώπη αποτελεί περίπου το 10,5% του παγκόσμιου πληθυσμού, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας. Ένας στους δέκα ανθρώπους επί της γης κατοικεί στην Ευρώπη (ενώ ήδη από τη δεκαετία του 1990 έχει αρχίσει η προσπάθεια ενίσχυσης ή διατήρησης των πληθυσμιακών μεγεθών μέσω μετανάστευσης σε ολόκληρο τον παγκόσμιο Βορρά, πλην Ιαπωνίας. Παράλληλα έχει αναπτυχθεί και η South-South μετανάστευση σε αξιόλογη κλίμακα, αν και το ποσοστό της παγκόσμιας μετανάστευσης επί του συνόλου του παγκόσμιου πληθυσμού παραμένει χαμηλό). Η μονοπολική κυριαρχία των Η.Π.Α έχει καταρρεύσει. Έχουν αμφισβητηθεί ευθέως θεσμοί και οργανισμοί (όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ή η Παγκόσμια Τράπεζα) πάνω στους οποίους οι Ηνωμένες Πολιτείες δημιούργησαν την μεταπολεμική και στήριξαν την μετα-διπολική τάξη της μονοπολικής τους στιγμής, τίθεται ζήτημα μεταρρύθμισης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (με εξω-ευρωπαϊκές ή εξω-δυτικές χώρες να διεκδικούν θέση στο Συμβούλιο Ασφαλείας) ενώ παράλληλα οι δια/ευρω-ατλαντικές σχέσεις βρίσκονται στο πιο αδύναμο ή χειρότερο σημείο τους εδώ και δεκαετίες. Νέες δυνάμεις έχουν εισέλθει δυναμικά στο παγκόσμιο γίγνεσθαι ενώ παραδοσιακές παλαιότατες δυνάμεις επανακάμπτουν, καθιστώντας αδύνατη την αγνόησή του νέου ρόλου τους. Η άνοδος αυτών των δυνάμεων και νέων παγκόσμιων κέντρων παράλληλα με την έλευση πληθυσμών της περιφέρειας προς τις μητροπολιτικές περιοχές σηματοδοτεί την ολοκλήρωση της περιόδου απο-αποικιοποίησης και την αντιστροφή αυτής της σχέσης.

Με βάση τα στοιχεία του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, μέχρι το 2026, ο αριθμός των ανθρώπων στον πλανήτη θα προσεγγίσει τα οχτώ δισεκατομμύρια (8 δις). Ο κόσμος το 2026 θα είναι ένας κόσμος εντελώς διαφορετικός από τον σημερινό.


Σημειώσεις

1. Francis Fukuyama, "The End of History?", The National Interest (Summer 1989) 2. Charles Krauthammer, "The Unipolar Moment", Foreign Affairs, Special Issue 1990.

.~`~.

Για περισσότερα δες: 1) Μακροδομές 2) Δημογραφία 3) Πλανητικός Μετασχηματισμός.

8 Απριλίου 2016

Ευρωκεντρισμός, κοσμικισμός, φονταμενταλισμός (eurocentrism, secularism, fundamentalism). Ορισμένες επισημάνσεις.

I
Γιατί κανείς δεν αναφέρεται σε οικονομικούς φονταμενταλιστές και φανατικούς κοσμικιστές; Άνθρωποι των δύο αυτών κατηγοριών είναι κατεξοχήν απρόθυμοι να αμφισβητήσουν τις προκείμενες και τις προϋποθέσεις των αντιλήψεων και των θεωριών τους, των υποθέσεων και των πίστεων τους, και με εξαιρετικά μαχητικό και πολεμικό τρόπο, περιφρονούν ή/και δαιμονοποιούν όσες και όσους διαφοροποιούνται από - ή αμφισβητούν - τις αντιλήψεις τους. Πέρασε η εποχή του μεγαλείου τους και της απόλυτης και ασύδοτης κυριαρχίας τους. Ο νέος ιστορικός αιώνας δεν θα είναι μονάχα ποσοτικά, αλλά και ποιοτικά, εντελώς διαφορετικός από τον 19ο και τον 20ο χρονολογικό αιώνα.


II
Σε πρόσφατο άρθρο στο Foreign Policy με τίτλο ''Πως ο γαλλικός κοσμικισμός έγινε φονταμενταλιστικός'' (How French Secularism Became Fundamentalist) θίγονται κάποια σημεία που έχουν ενδιαφέρον. Έχω γράψει για την ιδιαιτερότητα του γαλλικού πολιτειακού προτύπου (αλλά και για το Βέλγιο) και έχω αναφέρει πως οι γενικεύσεις αποκρύβουν τόσο την ιδιαιτερότητα της περίπτωσης της Γαλλίας όσο και μεγάλες παγκόσμιες θεματικές (έχω επίσης μιλήσει για κοσμικό φονταμενταλισμό ο οποίος, βρισκόμενος στο απυρόβλητο, δημιούργησε τις προϋποθέσεις για θρησκευτική αντίδραση, τροφοδοτώντας την). Το άρθρο καταλήγει στην άποψη πως μια επιθετική, φονταμενταλιστική μορφή κοσμικισμού (laïcité) έχει συμβάλλει στην ριζοσπαστικοποίηση των νέων.

Κατά την περίοδο των χτυπημάτων στο Παρίσι είπα σε ένα φίλο πως το γαλλικό πολιτειακό πρότυπο (το οποίο θυμίζω πως θεωρήθηκε ως το κατεξοχήν «νεωτερικό» πολιτικό πρότυπο και μοντέλο για άλλες χώρες) θα φανεί σταδιακά πως είναι παρωχημένο και ξεπερασμένο και πως αποτελεί ένα απομεινάρι του παρελθόντος. Έπεσε από τα σύννεφα. Παραλίγο να λιποθυμήσει.

Οι εθνικές και κοινωνικές ιδιαιτερότητες της Γαλλίας (και του Ηνωμένου Βασιλείου) θεωρήθηκαν, σε αρκετές περιπτώσεις, ως «νεωτερικά» πρότυπα καθολικής ισχύος (από τη μελέτη του εθνικισμού και τις απόψεις περί «πρωτογενών» εθνικισμών μέχρι πολιτειακές, κοινωνικές και οικονομικές δομές και ότι άλλο μπορείτε να φανταστείτε). Αυτές οι ιδιαιτερότητες, στις μέρες μας, δεν έχουν απλά χάσει την καθολική τους ισχύ σε παγκόσμια κλίμακα, αλλά φανερώνονται πλέον και ως αδυναμίες σε τοπική κλίμακα.

Στην εποχή μας, ότι πιο οπισθοδρομικό, παρωχημένο και ξεπερασμένο είναι να επιχειρήσει να εφαρμόσει ένα κράτος τις αρχές που εφαρμόστηκαν το 1905 στη Γαλλία (και οι οποίες έχουν τις ρίζες τους στη Γαλλική Επανάσταση). Αυτές οι αρχές είναι εκτός εποχής σε επίπεδο πραγματικότητας αλλά παραμένουν ακόμα ισχυρές σε επίπεδο ιδεών. Όταν όμως ο κόσμος αλλάζει και οι ιδέες δεν αλλάζουν, οπωσδήποτε καλό δεν είναι.

Και το σημαντικότερο. Ο σοβιετισμός κατέρρευσε. Όλοι περίμεναν πως θα έρθει ο Φουκογιάμα. Τελικά τι ήρθε; Ο παναραβισμός κατέρρευσε. Ομοίως, όλοι περίμεναν πως θα έρθει ο Φουκογιάμα. Τελικά τι ήρθε; Ο ρωσικός σοβιετισμός και ο αραβικός εθνικισμός (και σοσιαλισμός) αποτέλεσαν τα κοσμικά παιδιά ή αδέρφια της Γαλλικής Επαναστάσεως (τα ίδια ισχύουν και για τον κεμαλισμό στην Τουρκία). Από τη Ρωσία και τις αραβικές χώρες πλέον έχουμε φτάσει στον πυρήνα: στην Γαλλία.

Αυτό δεν μπορούν, ή δεν θέλουν, να καταλάβουν.

Σημειώσεις
(-) Και δεν μπορούν να το καταλάβουν οι οπαδοί του Φουκογιάμα γιατί προτάσσουν το σοσιαλιστικό και όχι το κοσμικιστικό ως το πρωτεύον στοιχείο, μη βλέποντας πως και ο φιλελεύθερος κοσμικισμός διέρχεται κρίση και υποχωρεί (και οι μαρξιστές πρότασσαν ως στοιχείο διαφοροποίησης το κοινωνικό-οικονομικό ζήτημα αστικής/προλεταριακής επαναστάσεως υποβαθμίζοντας το κοσμικό ενοποιητικό στοιχείο).

(-) Ο κοσμικισμός της Γαλλίας είναι διαφορετικός από αυτόν των Η.Π.Α (ή του Κεμπέκ). Η όποια παραπάνω ευελιξία των Η.Π.Α οφείλεται ακριβώς στην διαφορετικότητα του κοσμικισμού της (secularism) και στη σχέση του τελευταίου με το θρησκευτικό του παρελθόν και περιβάλλον (μια τέτοια σχέση στις μέρες μας αποτελεί πλεονέκτημα).


III
Από τις αρχές έως περίπου τα μέσα του 20ου αιώνα χρονικά, και χωρικά από τις Ηνωμένες Πολιτείες μέχρι την Τουρκία, από την Ρωσία μέχρι το Ιράν και από την Ινδία μέχρι την Αίγυπτο, υπήρξε ένας εξευρωπαϊσμός των πολιτικών, οικονομικών και πολιτισμικών ελίτ (η Κίνα εξ' αρχής αντιστάθηκε). Την αντιστροφή αυτής της πορείας παρατηρούμε στις μέρες μας. Η εναντίωση και το ''backlash'' προς αυτές τις ευρω-κοσμικές ελίτ αποτελεί συστατικό στοιχείο της πολιτικής διαμάχης που εξελίσσεται σε εξαιρετικά διευρυμένη αν όχι παγκόσμια κλίμακα (πλην κεντρικής και νότιας Αφρικής και ίσως σε τμήματα της λατινικής Αμερικής). Χώρες όπως η Ινδία, το Ισραήλ και η Τουρκία βρίσκονται, όσο και εάν φαίνεται περίεργο, στην πρωτοπορία αυτών των εξελίξεων και νέων συνθηκών (το Ιράν μάλλον υπήρξε η χώρα «αισθητήρας»).

Παντού βλέπουμε σπέρματα μιας πολιτικής σύγκρουσης ανάμεσα σε θρησκευόμενους και ευρω-κοσμικούς, δηλαδή ανάμεσα σε πολιτιστικά αυτόχθονες και στην εξευρωπαϊσμένη κοσμική πολιτισμική ελίτ και την διεθνοποιημένη και παγκοσμιοποιημένη ιντελιγκέντσια του ευρωπαϊκού διαφωτισμού (The causes and present shape of what one may call Eurosecularity constitute one of the most interesting problems in the sociology of contemporary religion. The other exception is perhaps even more relevant to the question of secularization, for it is constituted by an international cultural elite, essentially a globalization of the Enlightened intelligentsia of Europe).

Αυτές τις συνθήκες έχουν αρχίσει να βιώνουν και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Απλά οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν μιας εξόχως ιδιαίτερη και πολυσύνθετη περίπτωση για διάφορους λόγους και σε πάμπολλους τομείς. Ενδεικτικά: Πρώτον, οι Η.Π.Α, σε αντίθεση με την Ινδία, το Ισραήλ και την Τουρκία, δεν δημιουργήθηκαν ως κοσμική χώρα, αλλά ως η πρώτη θρησκευτική δημοκρατία στον πλανήτη, η οποία επιδίωξε να συγκεράσει τον Καλβίνο με τον Χόμπς. Δεύτερον, ο αυτόχθων αμερικανικός διαφωτισμός ήταν πολύ διαφορετικός από τον δυτικοευρωπαϊκό, είχε λαϊκή, κοινοτική και θρησκευτική - κυρίως «από τα κάτω» - καταγωγή και δεν ήταν αντι-χριστιανικός (κάτι που δίνει στις Η.Π.Α μεγαλύτερα περιθώρια ευελιξίας σε σχέση με άλλες κοσμικές δυτικοευρωπαϊκές κοινωνίες, όπως η Γαλλία και το Βέλγιο). Τρίτον, η μεγάλη μάχη, τόσο στην αμερικανική ήπειρο (νότια και βόρεια) όσο και στο εσωτερικό των Η.Π.Α είναι ενδο-χριστιανική και γίνεται για τη διαμόρφωση των συσχετισμών ανάμεσα σε Ρωμαιοκαθολικισμό και Προτεσταντισμό με τις ευρω-κοσμικές ελίτ να προσπαθούν να διαχειριστούν ή να χειραγωγήσουν αυτή την «διαμάχη».

Σημείωση
Η δυτική Ευρώπη, υπό τον ιδεολογικό μανδύα του λιμπεραλισμού, αποτέλεσε το μοναδικό παράδειγμα πολιτισμού στον πλανήτη που οι σχέσεις του με όλα τα υπόλοιπα πολιτιστικά σώματα υπήρξαν σχέσεις αντιθέσεως και μόνον (με την αποικιοκρατία ανακηρύχθηκαν άπαντες συλλήβδην «εχθροί», απλώς και μόνον επειδή υπήρχαν και αποφασίστηκε ο «εκπολιτισμός» τους) ενώ στις φιλοσοφικές της προϋποθέσεις τέθηκε μονομάχος εναντίον ολόκληρης της ανθρωπότητας. Το αγεφύρωτο χάσμα (το οποίο νομίζουν πως μπορούν να υπερβούν μέσω της «πολυ-πολιτισμικότητας») μεταξύ των ευρω-κοσμικών ελίτ και όλων των υπόλοιπων πολιτιστικών σωμάτων, συμπεριλαμβανομένου του αμερικανικού, εκφράζεται δια του όρου «ριζοσπαστισμός» (funtamentalismus). Έτσι έχουμε αμερικάνικο funtamentalismus, ρωσικό funtamentalismus, ινδικό funtamentalismus, περσικό και αραβικό funtamentalismus, χριστιανικό και ισλαμικό funtamentalismus, και πάσης φύσεως άλλους funtamentalismus.


IV
Όταν μιλάμε για «ευρωκεντρισμό» δεν αναφερόμαστε σε ολόκληρη την ιστορία και γεωγραφία της ευρωπαϊκής ηπείρου, αλλά κυρίως στην κεντρική γεωγραφία του φιλελευθερισμού - ή του ριζοσπαστικού «δυτικισμού» - στην οποία αναπτύχθηκαν οι ιδεολογίες της Προόδου, δηλαδή στο τρίγωνο μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου, Γαλλίας και Κάτω Χωρών, μετά από μια συγκεκριμένη ιστορική περίοδο. Όταν ασκείται κριτική στον «ευρωκεντρισμό», δεν ασκείται κριτική ούτε στην Βαλένθια και τη Σαλαμάνκα (με την περίφημη σχολή της) ή την Τοσκάνη, ούτε στα Μετέωρα και την Κωνσταντινούπολη, ούτε στο Κίεβο και στην Ευρώπη του Δούναβη και του Δνείπερου, ούτε στα Καρπάθια Όρη και τη Βαρσοβία, ούτε στη Βαλτική και την Αδριατική. Ασκείται κριτική στην ιστοριογραφία και στις αντιλήψεις που θεμελιώθηκαν και κυριάρχησαν κατά τον 18ο και κυρίως τον 19ο αιώνα (δες δεύτερη σημείωση), μετατρέποντας σε περιφέρειες όχι μονάχα εξω-ευρωπαϊκούς ιστορικούς χώρους, αλλά και όλες τις προηγούμενες ευρωπαϊκές πόλεις και περιοχές που προανέφερα. Ένα από τα μεγαλύτερα θύματα του ευρωκεντρισμού είναι η ίδια η Ευρώπη, δηλαδή οι περισσότερες περιοχές της.

Ευρωκεντρική ιδεολογία και ιστοριογραφία σημαίνει για παράδειγμα, σε ενδο-ευρωπαϊκό επίπεδο, την πλήρη και ολική εξάλειψη ή/και εξαφάνιση από τις συνειδήσεις της γνώσης πως ο Μιχαήλ Ατταλειάτης, στα τέλη του ενδέκατου αιώνα, μας προσέφερε μια εξαιρετική περιγραφή του τρόπου λειτουργίας της αγοράς σε ολιγοπωλιακές συνθήκες, και της επίδρασης των διακυμάνσεων της τιμής των σιτηρών στο σύνολο των τιμών και των αμοιβών, ενώ, σε εξω-ευρωπαϊκό επίπεδο, την πλήρη και ολική εξάλειψη ή/και εξαφάνιση ενός διάσημου κινεζικού κείμενου του πρώτου αιώνα μ.Χ υπό τον τίτλο ''Λόγοι περί άλατος και σιδήρου'', στο οποίο εξετάζεται η σχέση εμπορίου, κυβερνητικής παρέμβασης και μονοπωλίων στο εσωτερικό της Κίνας επί αυτοκράτορα Wu (δυναστεία Han).

Το γεγονός πως πριν λίγες δεκαετίες υπήρχαν ελάχιστα hijab στην κεντρική γεωγραφία του Ισλάμ ενώ σήμερα έχει πλημμυρίσει ο κόσμος hijab - όχι μονάχα σε αυτά τα εδάφη, αλλά και σε πολλές ευρωπαϊκές μητροπόλεις -, δεν αποτελεί «αναίρεση» ούτε του «ευρωπαϊκού» πολιτισμού (έτσι γενικά και αόριστα) ούτε του Θουκυδίδη, αλλά του έργου του Condorcet ''Sketch for a Historical Picture of the Progress of the Human Mind'', έργο το οποίο ουσιαστικά αποτέλεσε θεμέλιο για όλες τις μετέπειτα αντιλήψεις περί Προόδου (είτε το γνωρίζουν αυτό οι σημερινοί φορείς τους είτε όχι). Επίσης, το γεγονός πως στις αρχές του 20ου αιώνα υπήρχαν περίπου 600 εκατομμύρια χριστιανοί στον πλανήτη ενώ σήμερα υπάρχουν περίπου 2,2 δισεκατομμύρια, δεν αποτελεί «αναίρεση» ούτε του «δυτικού» πολιτισμού (έτσι γενικά και αόριστα) ούτε του Θωμά Ακινάτη ή του Ιωάννη Εριγένη του Σκώτου (Johannes Scotus Eriugena), αλλά των απόψεων και των αντιλήψεων που εκφράστηκαν κατά τον 18ο αιώνα και ισχυρίζονταν πως σε εκατό χρόνια από τότε δεν θα υπήρχε ούτε μια Βίβλος στον κόσμο και πως το τελευταίο αντίτυπο της θα βρισκόταν σε κάποιο παλαιοπωλείο (αποδίδεται στον Βολταίρο, δεν έχει σημασία η ακριβής φράση, αυτή ήταν η πίστη των οπαδών της Προόδου). Η «Ευρώπη» και οι φορείς αυτών των απόψεων οπισθοχωρούν ή παρακμάζουν και όχι γενικά και αόριστα ο «δυτικός ή/και ευρωπαϊκός» πολιτισμός.

Όλα τα προηγούμενα διευκρινίζονται προκειμένου, σε κατάλληλο χρόνο, να γίνουν ορισμένες παρατηρήσεις και επισημάνσεις για τις ευρωπαϊκές και ευρύτερα παγκόσμιες εξελίξεις και τους μετασχηματισμούς που λαμβάνουν χώρα στην εποχή μας.

Σημειώσεις
(-) Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής δεν μπορούν να θεωρηθούν αυτονόητα ως απλή «προέκταση ή συνέχεια» όσων περιγράφω.

(-) Μια από τις πλέον παραπλανητικές χρονολογίες που έχουν καθιερωθεί ως ιστοριογραφικό σημείο καμπής είναι το 1492. Η χρονολογία αυτή υποτίθεται πως σηματοδοτεί την απαρχή της «ευρωπαϊκής» κυριαρχίας ή ηγεμονίας σε πλανητική κλίμακα. Ουδέν ψευδέστερον. Η ευρωπαϊκή, δηλαδή των χωρών της Ατλαντικής Ευρώπης (από την Πορτογαλία μέχρι την Ολλανδία), επέκταση άρχισε να γίνεται αισθητή με όρους ηγεμονικούς στην παγκόσμια ήπειρο, δηλαδή την ΑφροΕυρασιατική, προς τα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου αιώνα. Καμία επικυριαρχία - με όρους ηγεμονικούς - δεν υπήρχε επί των άλλων πολιτιστικών συνόλων και αυτοκρατοριών, μέχρι, για παράδειγμα, το 1750 (1492: Ένα παραπλανητικό ιστοριογραφικό σημείο καμπής). Οι αποικιοκρατικές ευρωπαϊκές δυνάμεις δεν είχαν σχέσεις κυριαρχίας ως προς τους ιθαγενείς πληθυσμούς (π.χ της Ινδίας) μέχρι τα τέλη του 18ου ή τις αρχές του 19ου αιώνα, παρά δρούσαν υπό την ανοχή και άδεια των τελευταίων. Μέσω της ευρωκεντρικής ιδεολογίας και ιστοριογραφίας έχει υπερτιμηθεί τόσο η αρνητική όσο και η θετική επιρροή των δυτικοευρωπαϊκών δυνάμεων στις περιοχές αυτές προ του 18ου και κυρίως 19ου αιώνα. Ενδεκτικά: «As the Mughal Empire was established, in the mid sixteenth century, European traders accepted subordinate positions, just like other local Indian rulers. In doing so, they accepted the sovereignty and legitimacy or the Mughal rulers... Europeans often engaged with non-European political and economic actors before 1492, and even their dealings with Asians or Africans after that were often dictated and negotiated on the basis of European weaknesses and limitations. Contrary to what is commonly believed, even at the height of imperialism, in the mid 19th century, much of the world remained outside of direct European control»... “The millennial balance of the ecumene among the civilizations of the Middle East, India, China, and Europe”, says William McNeill (1963: 653), “did not decisively collapse until about the middle of the nineteenth century.” (Μεταξύ 1820 και 1870: Μακροδομές).


.~`~.
Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

Αδιέξοδα του νεώτερου δυτικοευρωπαϊκού κοσμικισμού (secularism) και πολιτισμού της Προόδου. Δύο σύντομοι σχολιασμοί.

Πέρα - και μετά - από το Παρίσι και τις Βρυξέλλες. Μέρος α΄.

Η Ευρωκεντρική ιδεολογία, οικονομικές, πολιτικές και πολιτιστικές επιπτώσεις και «Ευρώπη».

Σύντομο σχόλιο περί γαλλικής Laïcité και Ισλάμ.

Demographics as Destiny: Globalization and the Resurgence of Religion Through Fertility.

Secularization Falsified.

I) Secularism, Myth, and History, II) Secularisation: New Historical Perspectives, and Bonus: Take Japan.

Before the Rise of the West. International Orders in the Early Modern World. Edited by Shogo Suzuki, Yongjin Zhang, Joel Quirk (Book review).

Εισαγωγή στην εποχή της μετα-εκκοσμίκευσης.

Η χαραυγή της εποχής της μετα-εκκοσμίκευσης - μέρος α´. Εισαγωγή.

Δημογραφία και Μετα-Εκκοσμίκευση. Μια πτυχή των δημογραφικών εξελίξεων που δεν τονίζεται.

Western policymakers need more culture.

Πολιτιστικές μακροδομές: Γενικές παρατηρήσεις για την μετακίνηση του κέντρου βάρους της χριστιανικής ανθρωπογεωγραφίας προς τον Παγκόσμιο Νότο.

Αφηγήσεις και «μετα-αφηγήσεις» (metanarratives).

Rethinking the Standard(s) of Civilization(s) in International Relations. Conference Review.

Σύντομη παρατήρηση για το πλανητικό σκηνικό και την αναβίωση πολιτισμικών, θρησκευτικών και νεοπαραδοσιακών μορφών και ταυτοτήτων.

Ιδεολογίες και πολιτισμοί. Σύντομη αναφορά.

Για την κύρια «ιδεολογική» διαμάχη των καιρών μας.

Δυτικο(ευρω)κεντρικός επαρχιωτισμός και Κίνα. Μια σύντομη εισαγωγική αναφορά.

II) Η προβληματική των σχέσεων «Ευρώπης» - Μεσογείου και I) Εκτενής πρόλογος και γενικότεροι προβληματισμοί περί της «Ευρώπης».

A Note on Civilizations and Economies.

After Western Hegemony – 40th World Congress of Sociology / Μετά τη Δυτική Ηγεμονία - Παγκόσμιο Συνέδριο Κοινωνιολογίας.

Ο ευρωκεντρισμός και τα άβαταρ του: τα διλήμματα της κοινωνικής επιστήμης. Εισαγωγή.

The global transformation: the nineteenth century and the making of modern international relations. Barry Buzan and George Lawson.

Thinking Inter-Culturally: From racist and Eurocentric Monologism to Inter-Civilizational Dialogism - John M. Hobson, Professor of Politics and International Relations.