31 Ιανουαρίου 2016

Επίκαιροι σχολιασμοί (31 Ιαν 2016).

I
Μια πρώτη σύντομη αναφορά
περί μεταναστευτικού-προσφυγικού για το 2016

Πριν από αρκετό καιρό έγραφα για την «εισροή ενός άναρχου πεδίου σε ένα ιεραρχικό πεδίο και την μεταβολή του τελευταίου σε πεδίο αναρχίας. Αυτό μπορούμε να παρατηρήσουμε στη Λιβύη, τη Συρία και το Ιράκ αυτή την περίοδο με την μεταβολή τους -με ακραίο τρόπο- από χώρες σε χώρους, από κράτη σε εδαφικές περιοχές». Έγραφα επίσης πως «από το 2007 και ύστερα, στην Ελλάδα σταδιακά... αρχίζει η αποσύνθεση και ο κατακερματισμός της όποιας κυριαρχίας διαθέτει, των λειτουργιών και του ρόλου του κράτους, το ιεραρχικό πλαίσιο μεταβάλλεται σε άναρχο και σταδιακά μπορεί να οδηγηθούμε στην μεταβολή μιας χώρας σε χώρο ή σε καθαρό σύστημα αυτοβοήθειας (καληνύχτα ζωή) κ.λπ. Ένα καταρρέον κράτος είναι μια χώρα που μεταβάλλεται σε χώρο ή σε χωματερή της ''παγκοσμιοποίησης''».

Τα προηγούμενα πλέον δεν παρατηρούνται μονάχα στην Ελλάδα αλλά και στο εσωτερικό της Ε.Ε. Το φαινόμενο που παρατηρείται με το ύψωμα των φραχτών και τις αυτόνομες αποφάσεις κρατών (Σουηδία, Δανία, Αυστρία, Ουγγαρία κ.λπ) φανερώνει την σταδιακή μεταβολή του ιεραρχικού πεδίου σε άναρχο. Δηλαδή το εσωτερικό της Ε.Ε αποκτά χαρακτηριστικά διεθνούς περιβάλλοντος (η επιδίωξη της Ε.Ε ήταν/είναι να εγκαθιδρυθεί ένα ευρωπαϊκό ιεραρχικό σύστημα -δηλαδή να μετατραπεί το ευρωπαϊκό πεδίο από άναρχο που ήταν σε ιεραρχικό- και να εξομοιωθούν οι διεθνείς/κρατικές σχέσεις σε μια κατάσταση ευρωπαϊκής εσωτερικής πολιτικής). Εάν συνεχιστεί αυτή η πορεία το εσωτερικό της Ε.Ε ή το «ευρωπαϊκό σύστημα» θα μεταβληθεί σε κανονικότατο σύστημα αυτοβοήθειας (όποιος κατάλαβε, κατάλαβε).

Γι' αυτό ορισμένους φανατικούς, ανορθολογικούς και μισαλλόδοξους «ευρωπαϊστές» που δεν τους ενδιαφέρουν όσα συμβαίνουν στη χώρα μας, κανονικά, έπρεπε να τους απασχολούν. Τώρα που η Ε.Ε αποκτά παρεμφερή χαρακτηριστικά ανησύχησαν όλοι οι υποκριτές (αυτό προϋποθέτει πως στην σκέψη τους η Ελλάδα ήταν ή/και παραμένει αναλώσιμη).

Τα προηγούμενα αποτελούν αδιαμφισβήτητα σημάδια μιας πρώιμης μορφής αποσύνθεσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

-----
Αυτή την περίοδο, με μόλις 60€ μπορείς να βγάλεις κανονικό εισιτήριο από το Μαρόκο και την Αλγερία για την Κωνσταντινούπολη. Κάθε μέρα φτάνουν περίπου 1600 άτομα στα ελληνικά νησιά (ενώ τις τελευταίες είκοσι μέρες έχουν επιστρέψει στην Τουρκία μόλις 130 άτομα). Οι ροές είναι απείρως αυξημένες σε σχέση με πέρυσι τον Ιανουάριο.


II
Απόσπασμα από βιβλίο
για την μετανάστευση στον 21ο αιώνα και σχολιασμός

''Η διεθνής μετανάστευση, όπως και το εμπόριο, είναι ένα θεμελιώδες χαρακτηριστικό της μεταπολεμικής φιλελεύθερης τάξης. Αλλά, καθώς τα κράτη και οι κοινωνίες γίνονται πιο φιλελεύθερες και πιο ανοιχτές, η μετανάστευση αυξάνεται. Θα είναι αυτή η αύξηση -της μετανάστευσης- ένας ενάρετος ή ένας φαύλος κύκλος; Θα είναι αποσταθεροποιητική, οδηγώντας το διεθνές σύστημα σε μεγαλύτερη αναρχία, αταξία και πόλεμο, ή θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη ανοικτότητα, πλούτο και ανθρώπινη ανάπτυξη;'' (*)

Με βάση τα αποσταθεροποιητικά φαινόμενα που παρατηρούμε στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης (και όχι μόνον, αλλά ας μείνουμε στην Ε.Ε), οδηγούμαστε σε μεγαλύτερη αναρχία και αταξία.

-----
Τα φαινόμενα που παρατηρούμε στο εσωτερικό της Ε.Ε, αποτελούν συμπτώματα της σταδιακής αποσύνθεσης της μεταπολεμικής φιλελεύθερης ευρωπαϊκής τάξης. Δηλαδή, αποτελούν την τοπική-περιφερειακή έκφραση της αποσύνθεσης της μεταπολεμικής φιλελεύθερης παγκόσμιας τάξης.


III
Επαναφορά παλαιότερου σχολιασμού

Εν συντομία. Το επίδικο -για ορισμένους- ήταν η ενσωμάτωση «του Ισλάμ» στην «ευρωπαϊκή» παραγωγή -καθώς το πρώτο αποτελεί βασικό παράγοντα υπάρξεως της δεύτερης- όχι μονάχα ως «ενέργεια» (πετρέλαια κυρίως) και «εργασία» («φτηνά εργατικά χέρια») αλλά και ως «παιδιά και γεννήσεις» (υπογεννητικότητα και δημογραφία) προκειμένου να συνεχίσει ακάθεκτη η περίφημη «ανάπτυξη» κατά την εποχή της «παγκοσμιοποιήσεως».

Βέβαια όλα τα προηγούμενα δεν τα ήθελε «η Ευρώπη», έτσι γενικά και αόριστα, αλλά τα είχε ανάγκη το «φιλελεύθερο» κράτος της «αναπτύξεως», προκειμένου να συνεχίσει να υφίσταται και να υπερβεί το λεγόμενο «φιλελεύθερο παράδοξο» στο οποίο βρίσκονται παγιδευμένα τα -«φιλελεύθερα αναπτυξιακά»- κράτη. Εξ ου και αποτέλεσε απαραίτητη συνθήκη ο λεγόμενος μουλτικουλτουραλισμός («πολυπολιτισμός»), ο οποίος βρίσκεται σε υποχώρηση.

Στην πορεία, βέβαια, εδημιουργήθησαν ορισμένα «προβλήματα» καθώς οι άνθρωποι δεν είναι απλά «συντελεστές» (π.χ. εργασία) αλλά κουβαλούν μαζί τους ιδέες, νοοτροπίες, ηθικές στάσεις και διάφορα άλλα περίεργα και περιττά -για «την παραγωγή»- πράγματα. Εξ ου και αποτελεί απαραίτητη συνθήκη ο «εξευρωπαϊσμός» τους προκειμένου να προσανατολισθούν αποκλειστικά στην «παραγωγή».

Για να επιτευχθεί ο προσανατολισμός και η ενσωμάτωση στην «παραγωγή» πρέπει η «εργασία», δηλαδή οι άνθρωποι, να κλεισθούν αεροστεγώς σε ένα ιδεολογικό οικοδόμημα από το οποίο δεν επιτρέπεται καμία διαρροή. Το ιδεολογικό αυτό οικοδόμημα τιτλοφορείται συνήθως υπό συνθήματα όπως «εξευρωπαϊσμός» ή/και «δυτικές αξίες» (συνθήματα που μικρή σχέση έχουν με την πραγματική ιστορική εξέλιξη των λαών, των κοινωνιών και των εθνών της ευρωπαϊκής ηπείρου). Κάπως έτσι θέλησαν ορισμένοι τα πράγματα. Τα πράγματα όμως ήρθαν αλλιώς.


IV

Όσες και όσοι έχουν ξεχάσει πως ήταν τα πράγματα προ του 2008 (και συνήθισαν την μετά 2008 εποχή), ας προσπαθήσουν τουλάχιστον να συγκρατήσουν την σημερινή εικόνα στο μυαλό τους, αυτή των αρχών του 2016. Η εντύπωση μου είναι πως μέχρι τις αρχές του 2020, η πολιτική κατάσταση στα εδάφη της -σημερινής- Ε.Ε θα είναι αγνώριστη.

-----
Θα προσπαθούν άνθρωποι να θυμηθούν πως ήταν τα πράγματα το 2016 και δεν θα μπορούν.

28 Ιανουαρίου 2016

Ι) Εξωτερική πίεση, εσωτερική -τεχνητή- πόλωση ΙΙ) Ρυθμοί γονιμότητας (fertility rate) στην Ελλάδα από το 1961 μέχρι το 2011 ΙΙΙ) Η Ρώμη παραμονεύει.

I
Όσο πιο δύσκολα θα γίνονται τα πράγματα σε διεθνές, διακρατικό και περιφερειακό επίπεδο και όσο πιο σημαντικές οι εξελίξεις, τόσο περισσότερο θα ενισχύεται η κομματική λύσσα και η παραταξιακή μανία. Η εξωτερική πίεση θα παίρνει τη μορφή της -τεχνητής- πόλωσης στο εσωτερικό και ο κομματικός και παραταξιακός φανατισμός και λαϊκισμός των ανίκανων αριστερό-δεξιών απατεώνισκων θα ενισχύεται προκειμένου να αποκρύβεται η ολοκληρωτική γύμνια, εξάρτηση και ανικανότητα (και ο ετεροκαθορισμός φυσικά).

Αυτά είναι τα κομματίδια, τα παραρτήματα, το πολιτικό προσωπικό και οι εξαρτημένες «ηγεσίες» που αρμόζουν σε κράτη-πελάτες (client/vassal states) που μετατρέπονται σε κράτη-μαριονέτες (puppet-state) και -νομοτελειακά- καταλήγουν έρμαια εκβιασμών και χειραγωγήσεων, μεταμοντέρνα εδαφικά νεο-αποικιακά σουρωτήρια, μετακυρίαρχες χωματερές και ημι-κρατικούς δρώντες κ.λπ (τα έχω γράψει εδώ και καιρό). Σε τέτοιο έσχατο σημείο κατάπτωσης και ξεφτίλας καταλήγεις όταν δεν ελέγχεις στοιχειωδώς την πορεία της χώρας σου (και βασίζεσαι σε «εταίρους»).


II
Οι ρυθμοί γονιμότητας (fertility rate), δηλαδή παιδιά ανά γυναίκα, στην Ελλάδα από το 1961 μέχρι το 2011. Τα στοιχεία είναι από τη Eurostat.

1960 - 2.23
1961 - 2.13
1962 - 2.16
1963 - 2.14
1964 - 2.24
1965 - 2.25
1966 - 2.32
1967 - 2.45
1968 - 2.42
1969 - 2.36

1970 - 2.40
1971 - 2.32
1972 - 2.32
1973 - 2.27
1974 - 2.38
1975 - 2.33
1976 - 2.35
1977 - 2.27
1978 - 2.28
1979 - 2.26

1980 - 2.23
1981 - 2.09
Πρώτη φορά κάτω από το 2.10 (ανανέωση πληθυσμού). Sub-replacement fertility αλλά εντός των «ορίων ασφαλείας».

1982 - 2.03
1983 - 1.94
1984 - 1.83
1985 - 1.67
1986 - 1.60
1987 - 1.50
1988 - 1.50
1989 - 1.40

1990 - 1.40
1991 - 1.38
1992 - 1.39
1993 - 1.34
1994 - 1.35
1995 - 1.31
1996 - 1.28
Πρώτη φορά κάτω από το 1.30, το οποίο θεωρείται «πάτος». Δεν γνωρίζουμε, εμπειρικά, καμία κοινωνία που να έφτασε σε τόσο χαμηλά επίπεδα ρυθμών γονιμότητας και να ανέκαμψε. Ναι μεν μπορεί να αυξηθεί λίγο (π.χ. από 1.3 σε 1.6) αλλά δεν γνωρίζουμε καμία περίπτωση που να άγγιξε «πάτο» και να επέστρεψε στο 2.10 (replacement fertility).

1997 - 1.28
1998 - 1.26
1999 - 1.24
Μικρότερος ρυθμός γονιμότητας ιστορικά. Το 1999, λοιπόν, μπορεί να θεωρηθεί ως η επίσημη δημογραφική ταφόπλακα της Ελλάδας (τουλάχιστον έτσι όπως την αντιλαμβανόμαστε).

2000 - 1.27
2001 - 1.25
2002 - 1.27
2003 - 1.28
2004 - 1.30
2005 - 1.32
2006 - 1.38
2007 - 1.38
2008 - 1.47
2009 - 1.49
2010 - 1.47
2011 - 1.40

-----
Δεν υπάρχουν στοιχεία για τα έτη 2012-2015 από τη Eurostat. Τα στοιχεία από index mundi αποτυπώνουν μικρότερους ρυθμούς γονιμότητας μεταξύ 2006 και 2011 (από 1.34 έως 1.38) και για τα επόμενα έτη δίνουν τα εξής νούμερα: 2011 - 1.38, 2012 - 1.39, 2013 - 1.40, 2014 - 1.41.

Όταν στην Ελλάδα, το 1960, αντιστοιχούσαν περίπου 2.2 παιδιά ανά γυναίκα, στις Η.Π.Α αντιστοιχούσαν περίπου 3.5 παιδιά ανά γυναίκα (αυτό το στοιχείο έχει ενδιαφέρον προς εξέταση των κυρίαρχων ιδεολογικών και οικονομικών δογμάτων και ερμηνειών). Η δημογραφία θεωρείται μια από τις πλέον «σκληρές» κοινωνικές επιστήμες, την οποία -και αυτήν όπως όλες τις υπόλοιπες- προσπαθούν να αλώσουν οι οικονομιστές, κατά την κυρίαρχη τάση-μόδα οικονομικοποίησης της κοινωνικής θεωρίας στο σύνολο της.

Η Ελλάδα αποτελεί μια από τις πέντε-δέκα πιο γερασμένες κοινωνίες στον πλανήτη με μέση ηλικία-median age τα 43,8 έτη (το 1960 η μέση ηλικία ήταν 29,1 έτη).


III
Η Ρώμη παραμονεύει: ''We liberate slaves chiefly for the purpose of making out of them as many citizens as possible; we give our allies a share in the government that our numbers may increase: yet you, Romans of the original stock, including Quintii, Valerii, Iulli, are eager that your families and names at once shall perish with you''.
Dio Cassius, Dio's Rome, Book 56, Boissevain [-7-]

Ολοκληρωμένη η πρόταση: ''It is neither pleasing to Heaven nor creditable that our race should cease and the name of Romans meet extinguishment in us, and the city be given up to foreigners, - Greek or even barbarians. We liberate slaves chiefly for the purpose of making out of them as many citizens as possible; we give our allies a share in the government that our numbers may increase: yet you, Romans of the original stock, including Quintii, Valerii, Iulli, are eager that your families and names at once shall perish with you''.
Δίων Κάσσιος. Ρωμαίος ιστορικός που έγραψε στα ελληνικά την ιστορία της Ρώμης

56,7,5-8,1: οὐ γάρ που καὶ ἐκ τῆς γῆς προσδοκᾶτέ τινας ἀναφύσεσθαι τοὺς διαδεξομένους τά τε ὑμέτερα καὶ τὰ δημόσια, ὥσπερ οἱ μῦθοι λέγουσιν. οὐ μὴν οὐδ᾿ ὅσιον ἢ καὶ καλῶς ἔχον ἐστὶ τὸ μὲν ἡμέτερον γένος παύσασθαι καὶ τὸ ὄνομα τὸ Ῥωμαίων ἐν ἡμῖν ἀποσβῆναι, ἄλλοις δέ τισιν ἀνθρώποις Ἕλλησιν ἢ καὶ βαρβάροις τὴν πόλιν ἐκδοθῆναι. ἢ τοὺς μὲν δούλους δι᾿ αὐτὸ τοῦτο μάλιστα ἐλευθεροῦμεν, ὅπως ὡς πλείστους ἐξ αὐτῶν πολίτας ποιώμεθα, τοῖς τε συμμάχοις τῆς πολιτείας μεταδίδομεν ὅπως πληθύωμεν· αὐτοὶ δ᾿ ὑμεῖς οἱ ἀπ᾿ ἀρχῆς Ῥωμαῖοι, οἱ τοὺς προγόνους ἐκείνους τοὺς Μαρκίους, τοὺς Φαβίους, τοὺς Κυιντίους, τοὺς Οὐαλερίους τοὺς Ἰουλίους καταλέγοντες, ἐπιθυμεῖτε μεθ᾿ ὑμῶν αὐτῶν καὶ τὰ γένη ἅμα καὶ τὰ ὀνόματα ἀπολέσαι; ἀλλ᾿ ἔγωγε αἰσχύνομαι καὶ ὅτι τοιοῦτον εἰπεῖν προήχθην. παύσασθε οὖν μαινόμενοι, καὶ λογίσασθε ἤδη ποτὲ ὅτι ἀδύνατόν ἐστι, πολλῶν μὲν ἐν ταῖς νόσοις πολλῶν δὲ καὶ ἐν τοῖς πολέμοις ἑκάστοτε τελευτώντων, σωθῆναι τὴν πόλιν, ἂν μὴ τὸ πλῆθος αὐτῆς ἐκ τῶν ἀεὶ ἐπιγιγνομένων ἀναπληρῶται.

-----
Κατάληξη. Το δυτικόμεσογειακό λατινογενές τμήμα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας κατέρρευσε. Το ανατολικόμεσογειακό ελληνογενές τμήμα, εγκαινιάζοντας μια χριστιανική -ορθόδοξη- περίοδο (διαφορετική οικογενειακή δομή), συνέχισε την ιστορική του πορεία για περίπου μια χιλιετία.

21 Ιανουαρίου 2016

Μια φορά και έναν καιρό...

I
Μια φορά και έναν καιρό -υποτίθεται πως- η «ανθρωπότητα», θα γινόταν «ευρωπαϊκή». Εκείνον τον καιρό (1900) υπήρχαν περίπου 1,6 δισεκατομμύρια άνθρωποι στον πλανήτη (εκ των οποίων, το 25% -δηλαδή ένας στους τέσσερις- κατοικούσε στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας).

Μια φορά και έναν καιρό -υποτίθεται πως- η «ανθρωπότητα» (*) εμάχετο για «τον καπιταλισμό και τον σοσιαλισμό». Εκείνον τον καιρό (1950) υπήρχαν περίπου 2,55 δισεκατομμύρια άνθρωποι στον πλανήτη (εκ των οποίων, το 21% κατοικούσε στην Ευρώπη, ομοίως).

Μια φορά και έναν καιρό -υποτίθεται πως- η «ανθρωπότητα», έφτασε στο «Τέλος της Ιστορίας». Εκείνον τον καιρό (1989-1992) υπήρχαν περίπου 5,5 δισεκατομμύρια άνθρωποι στον πλανήτη (εκ των οποίων, το 14% κατοικούσε στην Ευρώπη, ομοίως).

Σήμερα, υπάρχουν 7,4 δισεκατομμύρια άνθρωποι στον πλανήτη (εκ των οποίων, το 10% -δηλαδή ένας στους δέκα- κατοικεί στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να αντιπροσωπεύσει περίπου το 7% και την Ευρωζώνη το 4,5% του παγκόσμιου πληθυσμού).

Το 2050 υπολογίζεται πως θα υπάρχουν περί τα 9,5 δισεκατομμύρια άνθρωποι στον πλανήτη (εκ των οποίων, το 7,5% περίπου θα κατοικεί στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας).

-----
Ο πληθυσμός της Ευρώπης, ως ποσοστό επί του συνολικού παγκόσμιου πληθυσμού, κορυφώθηκε μεταξύ 1910 και 1920, αγγίζοντας περίπου το 28%.

(*) «Ανθρωπότητα», συνήθιζαν να ονομάζουν οι Δυτικοευρωπαίοι τον εαυτό τους.


II
Μια φορά και έναν καιρό -υποτίθεται πως- υπήρχαν «Δύο Κόσμοι». Ο «Πρώτος Κόσμος» και ο «Δεύτερος Κόσμος». Υπήρχε και ένας «Τρίτος Κόσμος» (*), εξωσυστημικός και πολυχρηστικός, που οι δύο προηγούμενοι τον αντιμετώπιζαν περίπου σαν να ήταν, κάτι μεταξύ playground, battleground και χωματερή - όπως περίπου, δηλαδή, αντιμετωπίζουν διαχρονικά διάφοροι Ευρωπαίοι τα Βαλκάνια (Άγγλοι, Γάλλοι, Γερμανοί και Ρώσοι).

Το 1991 μας «τελείωσε» ο Δεύτερος Κόσμος (ως διακριτή ιδεολογική δομή η οποία είχε νόημα και αποκτούσε τα περιεχόμενα της στα πλαίσια ενός διεθνούς συστήματος το οποίο δεν υπάρχει πια - οι χώρες που αποτελούσαν τμήμα του εξακολουθούν φυσικά να υφίστανται, οι περισσότερες). Και μαζί με τον Δεύτερο, μας «τέλειωσε» και ο Τρίτος Κόσμος (ομοίως). Την περίοδο που διανύουμε συνειδητοποιούμε πως έχει «τελειώσει» και ο Πρώτος Κόσμος (ομοίως).

Ο «Δεύτερος Κόσμος» αποτέλεσε στήριγμα και σταθεροποιητικό παράγοντα του «Πρώτου Κόσμου» (παρά την -υποτιθέμενη- υπαρξιακή τους διαμάχη). Ο Δεύτερος Κόσμος, σε ότι αφορά το εξωτερικό του, δεν κατέρρευσε λόγω του Πρώτου Κόσμου, αλλά λόγω των πιέσεων από τον Τρίτο. Όλα ξεκίνησαν περίπου τη δεκαετία 60'-70'. Δύο δεκαετίες μετά, φανερώθηκε η «κατάρρευση» του Δεύτερου Κόσμου. Δύο δεκαετίες μετά από τον Δεύτερο, φανερώθηκε η «κατάρρευση» του Πρώτου Κόσμου.

Η «πτώση» του Δεύτερου Κόσμου σηματοδότησε την «πτώση» του Πρώτου Κόσμου (ως διακριτή ιδεολογική δομή η οποία είχε νόημα και αποκτούσε τα περιεχόμενα της στα πλαίσια ενός διεθνούς συστήματος το οποίο δεν υπάρχει πια - οι χώρες που αποτελούσαν τμήμα του εξακολουθούν φυσικά να υφίστανται).

-----
Τον όρο «Τρίτος Κόσμος» ("Tiers Monde") τον εισήγαγε ο Γάλλος δημογράφος, ανθρωπολόγος, οικονομολόγος Alfred Sauvy τη δεκαετία του 1950.

Ο Alfred Sauvy θεωρούσε το ζήτημα του «υπερπληθυσμού» εσφαλμένο και τάχθηκε κατά των πολιτικών πληθυσμιακού ελέγχου σε παγκόσμια κλίμακα (global population control), οι οποίες εν πολλοίς επιβλήθηκαν. ''He suggested examining countries on a case-by-case basis to see whether they lack the raw materials and natural resources that can support a larger population. Otherwise, he thought that we run the risk of underpopulating a country that could support a much larger population''.

Για να αντιληφθείτε τον ευρωκεντρισμό και τη δυσλειτουργικότητα του όρου «Τρίτος Κόσμος», ακόμα και κατά τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου, σκεφτείτε το εξής. Ο όρος ''Tiers Monde'' είναι επηρεασμένος από την προ-επαναστατική Γαλλία και την αντίθεση προς τους ευγενείς (πρώτη τάξη) και τους ιερείς (δεύτερη τάξη). Και όμως σε ένα τόσο εξόφθαλμα ευρωκεντρικό νοητικό σχήμα -το οποίο ουσιαστικά μεταφέρει τη Γαλλική Επανάσταση σε παγκόσμια κλίμακα- εδραιώθηκαν συνειδήσεις, ταυτότητες και διαμορφώθηκε «κοινή γνώμη» για τουλάχιστον μισό αιώνα. Ακόμα εξακολουθεί αυτό να συμβαίνει.

(*) Τις ορολογίες τις χρησιμοποίησα -χάριν ευκολίας- καθώς δεν ανταποκρίνονται στο σήμερα, αποτελούν προϊόντα περασμένου διεθνούς συστήματος, αλλά συνεχίζουν να κυριαρχούν στην «κοινή γνώμη» για διάφορους λόγους (συνήθειας, αυτοκατανόησης/προσδιορισμού, ταυτότητας, πολεμικής, προπαγάνδας, ιδεολογικής ανυπαρξίας κ.λπ).

20 Ιανουαρίου 2016

Το Κενό Κράτος. Το ρήγμα κράτους-κοινωνίας και η αναδυόμενη λαϊκή παράταξη.

Το Ινστιτούτο Συντηρητικής Πολιτικής δημοσίευσε στις 10/10/2014 το μελέτημα του Δρ. Άγγελου Χρυσόγελου (βιογραφικό) με θέμα: Το Κενό Κράτος. Το ρήγμα κράτους-κοινωνίας και η αναδυόμενη λαϊκή παράταξη.

Εκκινώντας από διαφορετική αφετηρία καταλήγω σε παρόμοια συμπεράσματα. Πρωταρχική σημασία έχει να βρεθεί ένας κοινός τόπος ως προς την διάγνωση και την ερμηνεία (η θεραπεία και οι προτεινόμενες λύσεις έπονται). Το μελέτημα αποτελεί σοβαρή και αξιόλογη συνεισφορά κατά την προσπάθεια υπέρβασης της διανοητικής ερήμου που κυριαρχεί στη χώρα. Η Ελλάδα έχει ανάγκη από αυτόχθονη παραγωγή ιδεών ανεξαρτήτως ιδεολογικής τοποθέτησης. Τα μορφωτικά οικοδομήματα, ρεύματα, πεδία και υποκείμενα μετασχηματίζονται σε πολιτικά. Ο μετασχηματισμός αυτός αποτελεί προϋπόθεση για την επαναθεμελίωση και αναγέννηση της Ελλάδας.

Το μελέτημα είναι διαθέσιμο σε μορφή PDF:


.~`~.
Το Κενό Κράτος
Το ρήγμα κράτους-κοινωνίας και η αναδυόμενη λαϊκή παράταξη

Ινστιτούτο Συντηρητικής Πολιτικής. Μελέτημα 2/14/Γ. Οκτώβριος 2014 - © ΙΝΣΠΟΛ & Άγγελος Χρυσόγελος

Συντάκτης

Ο Δρ. Άγγελος Χρυσόγελος γεννήθηκε το 1983 στην Αθήνα και εργάζεται ως Λέκτωρ ευρωπαϊκής και διεθνούς πολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Limerick στην Ιρλανδία. Είναι διδάκτωρ πολιτικών και κοινωνικών επιστημών του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου της Φλωρεντίας και κατέχει μεταπτυχιακό τίτλο διεθνών σχέσεων και διπλωματίας από το Πανεπιστήμιο του Leiden της Ολλανδίας και πτυχίο πολιτικών επιστημών από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Στο παρελθόν έχει συνεργαστεί με το Ινστιτούτο Clingendael στην Χάγη, το Wilfried Martens Centre for European Studies στις Βρυξέλλες και το Πανεπιστήμιο της Αμβέρσας.


Περίληψη

Βασικό στοιχείο της ρητορείας της αυτοανακηρυχθείσης ως αστικής και φιλοευρωπαϊκής οργανικής διανόησης στην Ελλάδα είναι η απόδοση της ευθύνης για τις αποτυχίες του σύγχρονου Ελλαδικού κράτους σε μια θεωρούμενη ως εγγενή στον Νεοέλληνα κουλτούρα λαϊκισμού και «μικροαστισμού», προσφάτως σκωπτικά ταυτισμένη από κάποιους εκπροσώπους αυτής της διανόησης (με αναφορά στο επεισόδιο αυτοχθόνων-ετεροχθόνων του 1843) με τον όρο «Μακρυγιαννισμός». Με βάση αυτό το αφήγημα, υπάρχει στην νεώτερη Ελληνική ιστορία μια συνέχεια μεταξύ φαινομένων λαϊκιστικών εκρήξεων καθώς και ενάρετων προσπαθειών εκσυγχρονισμού – με τον κυρίαρχο λαϊκισμό να υπερτερεί τελικά των ηρωικών μεταρρυθμιστών.

Σε αυτό το σημείωμα αντιστρέφεται αυτή η κριτική για τις αποτυχίες του νέου Ελληνισμού. Αντί για τις παραδοσιακές αξίες και την αορίστως οριζόμενη «μικροαστική κουλτούρα», εστιάζουμε στις ίδιες τις κρατικές ελίτ ως υπεύθυνες για την αποτυχία. Αυτές οι ελίτ ουδέποτε κατόρθωσαν να ξεπεράσουν το θεμελιώδες έλλειμμα νομιμοποίησης του Ελλαδικού κράτους, αποτυγχάνοντας διαχρονικά στο να εκπληρώσουν την βασική τους υπόσχεση: να συγχρονίσουν τον βηματισμό του συνεχούς και οικουμενικού Ελληνισμού με την εξέλιξη της νεωτερικότητας.

Στην παρούσα συγκυρία, αυτή η έλλειψη νομιμοποιητικής ιδεολογίας καθιστά το Ελλαδικό κράτος πραγματικά «κενό» ερεισμάτων. Για πρώτη φορά φαίνεται να δημιουργούνται οι συνθήκες για την ανάδυση ενός πολιτικού υποκειμένου γύρω από το πρόταγμα της ραγδαίας ιδεολογικής επαναθεμελίωσης του κράτους. Υποστηρίζεται ότι ενώ αυτό το πολιτικό υποκείμενο, ήτοι μια αναδυόμενη «λαϊκή παράταξη», προς το παρόν σχηματοποιείται γύρω από ένα αποφατικό αίτημα αμφισβήτησης του κράτους και των ελίτ του, είναι απαραίτητη η εμπλαισίωσή του από μια πιο συνεκτική πολιτική ιδεολογία που θα επιτρέψει την διατύπωση γόνιμων και θετικών προτάσεων – ενός αυτοφυούς ελληνικού συντηρητισμού.


.~`~.
Το Κενό Κράτος
Το ρήγμα κράτους-κοινωνίας και η αναδυόμενη λαϊκή παράταξη

Βασικό μοτίβο της σχολιογραφίας της σύγχρονης Ελλαδικής οργανικής διανόησης (η οποία κάποτε αυτοχαρακτηριζόταν ως προοδευτική ή αριστερή αλλά σήμερα προτιμάει τους όρους φιλοευρωπαϊκή, μεταρρυθμιστική ή και φιλελεύθερη) είναι ότι υποδεικνύει ως το σημαντικότερο πρόβλημα της χώρας τον λαό και την κουλτούρα του, η οποία λειτούργησε ως πρόσκομμα στην δημιουργία ενός ισχυρού και οργανωμένου κράτους. Για τα μέλη αυτής της «εξευρωπαϊσμένης» διανόησης η ιδεατή μορφή που θα έπρεπε να έχει το Ελλαδικό κράτος είναι δεδομένη: το κράτος θα πρέπει να λειτουργεί «όπως γίνεται έξω», με βάση Ευρωπαϊκά πρότυπα. Και αφού αυτό το κράτος αποκτήσαμε (όπως αποκτήσαμε) το 1830, αυτό το κράτος είναι το ζητούμενο να «μεταρρυθμιστεί».

Σύμφωνα με την κατεστημένη διανόηση, οι φορείς της ιδεολογίας του «ισχυρού κράτους» υπήρξαν στην Ελλάδα πάντα σε αέναη μάχη με τους φορείς του «λαϊκισμού», αυτούς που αναμόχλευαν την κυρίαρχη λαϊκή κουλτούρα (συνήθως αποδιδόμενη εν μέρει αν όχι εν όλω στον μεγάλο μπαμπούλα, την Ορθοδοξία) με σκοπό να «αλώσουν» το κράτος και να το εκτρέψουν σε ανατολίτικα πρότυπα. Πρόσφατα ο «μεγάλος εχθρός» ταυτοποιήθηκε από ευρωμανή αποδομητική γραφίδα (εξαιρετικά εύστοχα από την οπτική του εμπνευστή του) ως «Μακρυγιαννισμός», η αδήριτη δήθεν επίσημη ιδεολογία του νέου Ελληνισμού η οποία, σύμφωνα με το αφήγημα, παρά τις όποιες προσπάθειες πεφωτισμένων ηγεσιών και μειοψηφικών κοινωνικών δυνάμεων έχει καταδικάσει (σχεδόν ανεπίστρεπτα) την Ελλάδα σε οικονομική και θεσμική μειονεξία. Σε αυτό το επιχείρημα υπάρχει μια υποτιθέμενη ιστορική συνέχεια που συνδέει τον Μακρυγιαννισμό και το κίνημα των αυτοχθόνων (εκπεφρασμένο στις συζητήσεις της Συντακτικής Εθνοσυνέλευσης το 1843 για το ζήτημα των ετεροχθόνων) με τον λαϊκισμό του ΠΑΣΟΚ, το οποίο εξέφρασε την μικροαστική ιδεολογία της αναξιοκρατίας και της εξάρτησης από το κράτος που σήμερα πλέον έχει κυριαρχήσει πλήρως. Το ιστορικό αφήγημα της αυτοαναγορευθείσης ως «φιλοευρωπαϊκής» και «αστικής» οργανικής διανόησης είναι απλοϊκό και επομένως εξαιρετικά σαγηνευτικό: Από την μια μεριά ο Μακρυγιάννης και οι αυτόχθονες, ο Δηλιγιάννης, ο αντιβενιζελισμός της Μικράς Ελλάδος και το ΠΑΣΟΚ, από την άλλη οι ετερόχθονες και η Μεγάλη Ιδέα, ο Τρικούπης, ο Βενιζέλος και ο Καραμανλής.

Πρόκειται φυσικά για ένα ιστορικό αφήγημα-ιδεολόγημα που περισσότερο επιτρέπει στους φορείς του να αναζητούν ιστορικότητα για ιδέες που είναι πασιδήλως ξένες προς το σώμα και την νοοτροπία του σημερινού Ελληνισμού, καθώς και να υιοθετούν τον ρόλο του «μάρτυρα» σε μια… ηρωική μάχη με το αέναο κακό του «παπαδαριού», των δημαγωγών και του ευεπηρέαστου λαουτζίκου. Είναι ενδιαφέρον ότι μια άλλη σταθερά της επίσημης διανόησης είναι η καταδίκη του, κατ’αυτήν, αισθήματος μειονεξίας και της αυτοθυματοποίησης του Ελληνικού λαού – η γνωστή θεωρία του Διαμαντούρου περί underdog culture. Αλλά ταυτόχρονα οι εκπρόσωποι αυτής της διανόησης παρουσιάζουν την ιδεολογία και παράταξη του νεωτερικού κράτους στην Ελλάδα ως μονίμως διωκόμενη και βαλλόμενη από τους λαϊκιστές. Και όμως, εδώ και σχεδόν 200 χρόνια ελάχιστες ήταν οι στιγμές που η Ελλάδα δεν κυβερνήθηκε από φιλοδυτικές, εκσυγχρονιστικές δυνάμεις. Ο Τρικούπης, ο Βενιζέλος, ο Καραμανλής δεν είναι υποσημειώσεις στην Ελλαδική ιστορία, αλλά οι επίσημα αποδεκτοί statesmen της επίσημης κρατικής ιδεολογίας. Ο Μακρυγιάννης και οι αυτόχθονες ηττηθήκαν το 1844, ο Βενιζελισμός κυβέρνησε χρόνο πολλαπλάσιο του Αντιβενιζελισμού μεταξύ 1910-1935, ενώ το «εκσυχρονιστικό» ΠΑΣΟΚ ξεπέρασε σε συνολικό χρόνο παραμονής στην εξουσία το «λαϊκιστικό». Είναι πραγματικά παράδοξο ότι για κανένα από τα δεινά της Ελλάδας σήμερα δεν φταίνε αυτοί που την κυβέρνησαν εδώ και 200 χρόνια, αλλά κάποιες αόρατες πολιτιστικές δυνάμεις.

Ο οποιοσδήποτε καλόπιστος (;) παρατηρητής διαπιστώνει λοιπόν ότι για την προφανή αποτυχία του μοντέρνου κράτους ως θεσμού και αξίας στην νεώτερη Ελλάδα δεν μπορεί να ευθύνεται ο «λαός» γενικώς και αορίστως (ο λαός που διαχρονικά ανέδειξε σε ηγέτες τον Τρικούπη, τον Βενιζέλο, τον Καραμανλή, τον Σημίτη). Αν απέτυχε το κράτος στην Ελλάδα αυτό οφείλεται στις δικές του εγγενείς αδυναμίες και ιδιαίτερα στον τρόπο με τον οποίο από την στιγμή γέννησής του τέθηκε υπό τον έλεγχο ενός συνασπισμού μετα-Οθωμανικών ελίτ και εξευρωπαϊσμένων Φαναριωτών, των λιγότερο δημοφιλών και πιο αποκομμένων από τις λαϊκές ανάγκες δυνάμεων της εποχής δηλαδή. Ήταν αυτός ο συνασπισμός που εδραίωσε την πελατοκρατία και τον κομματισμό ως βασικό τρόπο πολιτικής πρακτικής. Είναι χρήσιμο εδώ να θυμηθούμε ότι η βασική διαχωριστική γραμμή στην Εθνοσυνέλευση του 1843 σχετικά με το ζήτημα των ετεροχθόνων ήταν αυτή μεταξύ πολιτικών ελίτ και μικρομεσαίων πολιτικών που εξέφραζαν έντονες και διαδεδομένες λαϊκές διαμαρτυρίες. Οι ηγεσίες και των τριών «ξενικών» κομμάτων της εποχής στήριξαν την ατζέντα των ετεροχθόνων, και τα παράπονα των αυτοχθόνων απέμειναν να εκφραστούν αποσπασματικά και εξωπολιτικά, στην πολιτιστική και δημόσια σφαίρα αλλά όχι στην πολιτική καθαυτή.

Το μάθημα λοιπόν που μας δίνει το επεισόδιο ετεροχθόνων-αυτοχθόνων (στο οποίο κατά τα άλλα δεν αμφισβητείται ότι η επωφελέστερη για το έθνος άποψη ήταν αυτή των ετεροχθόνων) δεν είναι ότι η γενικώς ορισμένη και πανταχού παρούσα «μικροαστική» ιδεολογία στάθηκε εμπόδιο στον εκσυγχρονισμό και την καλή λειτουργία του κράτους, αλλά ότι το κράτος στην Ελλάδα εξ αρχής δομήθηκε εναντίον και επί των αναγκών του λαού, καταφέρνοντας παρόλα αυτά να επιβληθεί χάρη στην περιοδική ικανότητά του να αυτοαναπαράγεται μέσω της προσκόλλησής του στην εθνική ιδεολογία της συνέχειας και οικουμενικότητας του Ελληνισμού. Είναι πραγματικά παράδοξο το ότι στηλιτεύεται η ιδεολογία και οι αξίες του λαού που ποτέ δεν αποδέχτηκε τις αρχές του νεωτερικού κράτους, ενώ το ίδιο το κράτος έσκαψε βαθιά σε αυτές προκειμένου το ίδιο να νομιμοποιηθεί. Δεν είναι τυχαίο ότι η μνημειώδης ιδεολογική και ιστορική σύνθεση του Παπαρρηγόπουλου δεν μπόρεσε να βρει καλύτερο εκφραστή στο πολιτικό πεδίο της εποχής από τον Κωλέττη, τον πρωτομάστορα της βίας και της νοθείας στα ελληνικά πολιτικά πράγματα (και στο κόμμα του οποίου, το Γαλλικό, ανήκε και ο Μακρυγιάννης).

Αν και η κατεστημένη διανόηση ταυτίζει συνήθως την «μικροαστική» ιδεολογία διαχρονικά με τον μικροελλαδισμό και το κράτος (ή ακριβέστερα τις ελίτ του) με την προσπάθεια ένταξης του Ελληνισμού στο διεθνές γίγνεσθαι (είτε με την ολοκλήρωση της εθνικής ολοκλήρωσης είτε με την τοποθέτηση της Ελλάδας στο στρατόπεδο της Δύσης), λαϊκισμός και οικουμενικότητα έχουν μια περίπλοκη σχέση στην πολιτική ιστορία της Ελλάδας. Πολλές φορές λαϊκιστικές πολιτικές δυνάμεις εξέφρασαν εκφάνσεις του οικουμενικού Ελληνισμού, όπως και το κράτος οικειοποιήθηκε όψεις της μικροαστικής ιδεολογίας. Για παράδειγμα, το μετεμφυλιακό «κράτος της Δεξιάς», που αγκύρωσε αναπόδραστα την Ελλάδα στην Δύση, ήταν πολιτιστικά και αισθητικά κατεξοχήν ένα κράτος της Παλαιάς Ελλάδας. Η κουλτούρα της προσφυγιάς και των χαμένων πατρίδων (συνέχεια και απομεινάρι του οικουμενικού Ελληνισμού) βρέθηκε στο περιθώριο μεταπολεμικά μέχρι να καταστεί αντικείμενο πολιτικής εκμεταλλεύσεως από το λαϊκιστικό ΠΑΣΟΚ.

Ενώ λοιπόν τα πολιτικά διακυβεύματα αλλάζουν στην πάροδο των εποχών και οι άξονες πολιτικού ανταγωνισμού μεταλλάσσονται, περιστρέφονται και ανατέμνονται, η διάσταση κράτους-λαού έχει παραμείνει σταθερά της Ελλαδικής πολιτικής ιστορίας. Αν ο κατασυκοφαντούμενος ως «Μακρυγιαννισμός» φαντάζει μια γραφική και μικροαστική αντίδραση σε κάτι μεγάλο και ωραίο όπως η έννοια της οικουμενικότητας του Ελληνισμού, αυτό είναι γιατί αυτή ακριβώς η οικουμενικότητα διαχρονικά υιοθετήθηκε και καλουπώθηκε από ένα κράτος εξαρχής στερημένο ιδεολογικής νομιμοποίησης. Είναι η επίσημη ιδεολογική και νομιμοποιητική αφήγηση αυτού του κράτους που ρίχνει στην «προαιώνια» μικροαστική νοοτροπία και κουλτούρα του Νεοέλληνα την ευθύνη για όλους τους διχασμούς και όλες τις σχιζοφρένειες που έχει υποφέρει το σώμα του Ελληνισμού εδώ και 200 χρόνια: τοπικισμός εναντίον οικουμενισμού κάποτε, πατριωτισμός εναντίον Ευρωπαϊκότητας σήμερα.

Στην πραγματικότητα όμως είναι αυτό το εξαρχής απονομιμοποιημένο κράτος, με την εγγενή του πολιτική ελίτ, που δημιουργεί ρήγματα εκεί που κάποτε ο Ελληνισμός είχε αρμονία (η δυαδικότητα τοπικισμού και οικουμενικότητας έχει για παράδειγμα υπάρξει ιστορικά βασικό χαρακτηριστικό και γόνιμος τροφοδότης του Ελληνισμού – κλασσικού, Ελληνιστικού ή Ορθόδοξου). Ήταν ακριβώς η αποτυχία αυτού του κράτους να μεσολαβήσει μεταξύ της ιστορικής συνέχειας του Ελληνισμού και των αναγκών της νεωτερικότητας, μαζί με την λαίμαργη αναζήτηση για ολοένα και ανανεούμενη νομιμοποιητική βάση στην ιδεολογική αποθήκη του γένους/έθνους η οποία εξαντλήθηκε αδικαιολόγητα και εγκληματικά γρήγορα μέσα σε 200 χρόνια, που έχει ξαναενεργοποιήσει αισθήματα απέχθειας, ιδιωτείας και αντίστασης στο κράτος.

Έστω κι έτσι, η περίπτωση του 1843 περιέχει ενδιαφέροντα διδάγματα για το σήμερα. Όπως και σήμερα, τότε ο καταλύτης για την πολιτική κρίση ήταν η επερχόμενη χρεωκοπία του κράτους, η οποία οδήγησε σε επιβολή σκληρής φορολογίας και με την σειρά της οδήγησε στην επανάσταση εναντίον του ΄Οθωνα. Όπως και σήμερα, η συζήτηση για πολιτική μεταρρύθμιση αναπόφευκτα στράφηκε στο ζήτημα της νομιμοποιητικής βάσης του κράτους – η διαμάχη αυτοχθόνων-ετεροχθόνων υπήρξε η επίκαιρη έκφραση ενός βαθύτερου ζητήματος που αφορούσε την σχέση κράτους-κοινωνίας. Όπως και σήμερα, το κράτος κατ’ ουσίαν είχε χρεωκοπήσει ιδεολογικά πολύ πριν χρεωκοπήσει οικονομικά. Μόνο που σε αντίθεση με το τότε, δεν υπάρχει η ιδεολογική εφεδρεία της Μεγάλης Ιδέας για να μπορέσει το κράτος να αντλήσει καινούρια νομιμοποίηση. Αντίθετα, όπως και σήμερα, η οικονομική κρίση σήμανε μια αποτυχία του κράτους να μεσολαβήσει μεταξύ του Ελληνισμού και της νεωτερικότητας. Η δήθεν «μικροαστική» «Μακρυγιαννική» αντίδραση, τότε και τώρα, δεν εκφράζει μια μόνιμη και συνεχή τάχα κατάσταση του σώματος του νέου Ελληνισμού, αλλά μια συγκεκριμένη και επίκαιρη κατά περίπτωση απάντηση στις αποτυχίες ενός συστήματος που, παρά τις εξαγγελίες και υποσχέσεις του, ούτε οργάνωσε τις σχέσεις του Ελληνισμού με την νεωτερικότητα ούτε εξέφρασε με συνέπεια τις δάνειες αξίες που καπηλεύτηκε από το ιδεολογικό απόθεμα του Ελληνισμού.

Υπήρξαν στιγμές στην Ελλαδική ιστορία που η ιδεολογία και η πολιτική του κράτους απέκλειαν μεγάλο μέρος του πληθυσμού, όπου το κράτος ταυτιζόταν με μια παράταξη σε βάρος κάποιας άλλης. Σε αυτές τις περιπτώσεις η αντίθετη ιδεολογία με αυτήν του κράτους ενεδύετο την γλώσσα του «λαού», υποδηλώνοντας την ύπαρξη ενός πολιτικού υποκειμένου πέραν των ορίων της πολιτικής κοινότητας όπως την εννοούσε η επίσημη ιδεολογία του κράτους. Αυτά τα φαινόμενα υπήρξαν «λαϊκιστικά» με την πιο στενή ακαδημαϊκή έννοια του όρου. Το ΠΑΣΟΚ του ’80 και ο Αντιβενιζελισμός του ’20 είναι ίσως τα πιο κλασσικά παραδείγματα αυτού του είδους πολιτικής. Και στις δυο περιπτώσεις όμως πολιτικές και ιδεολογικές τομές προϋπήρχαν, και η ρητορική φόρμα του «λαού» εμπλαισίωσε μια προϋπάρχουσα πολιτική διαπάλη. Ο λαϊκισμός ήταν μέθοδος κινητοποίησης, όχι ιδεολογία. Αντίθετα σήμερα, όπως και για ένα σύντομο χρονικό διάστημα το 1843, ζούμε μια περίοδο κατά την οποία ένα πολιτικό υποκείμενο συστήνεται γύρω από την έννοια του «λαού» καθ’ εαυτήν, όπου ως «λαός» σημαίνεται η συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων που δεν αναγνωρίζει πια τον εαυτό της στην επίσημη ιδεολογία του κράτους, ούτε είναι διατεθειμένη να συνεχίσει να χρηματοδοτεί την αναπαραγωγή του. Η διαιρετική τομή δεν είναι οριζόντια και ιδεολογική, αλλά αφορά την διάσταση μεταξύ κράτους και λαού καθαυτόν. Ο «λαϊκισμός» και ο «Μακρυγιαννισμός», όπως ευχερώς ονομάζονται από όσους εφευρίσκουν εχθρικά σκιάχτρα, γίνονται αποφατικές ιδεολογίες εν όψει της αποτυχίας του κράτους, όχι γιατί ο μικροαστισμός είναι αναπόφευκτο ίδιον του σώματος των Νεοελλήνων, αλλά γιατί αυτοί που είχαν υποσχεθεί σύζευξη των αιτημάτων του ιστορικά συνεχούς και οικουμενικού Ελληνισμού με τα διεθνή τρέχοντα απέτυχαν – για μιαν ακόμα φορά.

Η «λαϊκή παράταξη» λοιπόν όπως ορίζεται εδώ δεν αφορά πολιτικές παρατάξεις που κατά καιρούς υιοθέτησαν την ρητορική λογική και την ταυτοτική αυτο-κατανόηση ως «λαού». Είναι μια παράταξη που ποτέ στο παρελθόν δεν μορφοποιήθηκε σε πολιτικό υποκείμενο και το εγγύτερο που είχε φτάσει ποτέ ήταν με το ζήτημα των ετεροχθόνων το 1843. Αφορά ένα μόνιμο λανθάνον ρήγμα μεταξύ κράτους και κοινωνίας στην νεώτερη Ελλάδα που οι έντονες διαμάχες, ο κομματισμός και ο πελατειασμός, και ο αλυτρωτισμός και οι εξωτερικές περιπέτειες πάντα κατόρθωναν να κρατούν υπό έλεγχο. Μορφοποιείται γύρω από ένα βασικό ιδεολογικό πρόγραμμα που όμως δεν διαθέται τα εργαλεία για να καταστεί μέθοδος κινητοποίησης. Η λαϊκή παράταξη έχει ως πρωταρχικό ιδεολογικό ιστό την απόρριψη της επίσημης ιδεολογίας του κράτους σε μια δεδομένη στιγμή. Βρίσκεται επομένως στην ανάγκη εμπλαισίωσης από μια βαθύτερη και συνεπέστερη ιδεολογία πέραν του σκληρού πυρήνα της εναντίωσης στο (ιδεολογικά πάνω από όλα) χρεωκοπημένο κράτος προκειμένου να μεταβληθεί από διαμαρτυρία σε πολιτικό πρόγραμμα.

Στην παρούσα συγκυρία, η ιδεολογία της λαϊκής παράταξης μπορεί ευχερέστερα να διατυπωθεί με όρους ενός αυτοφυούς Ελληνικού συντηρητισμού. Αυτό γιατί ο ίδιος ο διαχρονικός χαρακτήρας της λαϊκής ιδεολογίας ως μιας διαχυμένης αντίδρασης στο νεωτερικό κράτος, που πηγάζει από την ανικανότητα αυτού να λειτουργήσει ως το πλαίσιο ένταξης του Ελληνισμού στην νεωτερικότητα, συμβαδίζει με την ιδιοσυγκρασία του συντηρητισμού ως ιδεολογίας που αναζητεί την ανανέωση και την πρόοδο στην ιστορική συνέχεια με το παρελθόν. Ο συντηρητισμός εξ ορισμού βλέπει την σύγχρονη πολιτική και εθνική κοινότητα με όρους συνέχειας με το παρελθόν. Αυτό που εκφράζεται ως δυσαρέσκεια απέναντι στο ψευδονεωτερικό Ελλαδικό κράτος είναι στην πραγματικότητα η αποτύπωση στην σημερινή εποχή της ασφυξίας του Ελληνισμού μέσα σε αυτό το πλαίσιο.

Είναι κρίσιμη για την πολιτική διατύπωση της λαϊκής αντίδρασης στο χρεωκοπημένο νεωτερικό κράτος, με τελικό σκοπό την επανασύσταση και επανανοηματοδότηση αυτού, η σύζευξή της με ένα ιδεολογικό πλαίσιο που είναι γενικώς αναγνωρίσιμο στην κοινώς αποδεκτή πολιτική χωροταξία. Αν δεχθούμε όμως ότι η σημερινή γενικευμένη λαϊκή αντίδραση στο Ελλαδικό κράτος μπορεί να εκφραστεί επαρκώς με όρους της συντηρητικής ιδεολογίας, τότε και αυτή η ιδεολογική ταυτότητα του συντηρητισμού αλλάζει κατεύθυνση. Γίνεται από (δυνητική) ιδεολογική έκφραση ενός κομματιού (του δεξιού) του οριζόντιου άξονα πολιτικού ανταγωνισμού, δυνάμει ιδεολογία μιας μαζικής λαϊκής παράταξης που δεν ξέρει μόνο τι δεν θέλει (την συνέχιση της αναπαραγωγής του κράτους και μέσω αυτού των εγγενών του ελίτ), αλλά και τι συγκεκριμένα θέλει: Την δημιουργία ενός κράτους που θα εκφράσει την οικουμενικότητα του Ελληνισμού με όρους νεωτερικότητας. Πρακτικά αυτό σημαίνει την διατύπωση ενός οικονομικού μοντέλου που αποσκοπεί στην ένταξη του Ελληνισμού στην παγκόσμια οικονομία αλλά θα είναι σύμφωνο με τις κοινωνικές και ιστορικές συνθήκες του νεοελληνικού σχηματισμού και τις αξίες του συνεχούς Ελληνισμού. Σημαίνει επίσης την δημιουργία αντιπροσωπευτικών θεσμών που θα ανανεώσουν την ταύτιση και σχέση του σώματος του λαού με την έννοια και την πραγματικότητα του κράτους. Σημαίνει τέλος την διατύπωση ενός νέου εθνικού αφηγήματος για το τί εκφράζει, τί κομίζει και πού πορεύεται αυτό το κράτος, ως έκφραση τόσο του λαού ως στιγμιαία αποτύπωση της συνεχούς ιστορικής κοινότητας των Ελλήνων, όσο και της διαχρονικής πορείας αυτής της κοινότητας.

Mια συντηρητική πολιτική πρόταση, για να παίξει τον ρόλο της ιδεολογικής εμπλαισίωσης και εμβάθυνσης της λαϊκής αντίστασης στο υπάρχον νεωτερικό κράτος, πρέπει κατά την γνώμη μας να διατυπώσει τρεις συγκεκριμένες πολιτικές προτάσεις:

  • α) Μια νέα πρόταση πολιτικής αντιπροσώπευσης που θα ξεπερνάει τα στεγανά του κομματισμού και θα εγκαθιστά πραγματική ισορροπία μεταξύ της λαϊκής θέλησης και των πολιτικών θεσμών. Σε αυτήν την πρόταση θα μπορούσε να περιλαμβάνεται η άμεση εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας από τον λαό, η δημιουργία δεύτερης κοινοβουλευτικής συνέλευσης εκλεγμένης μέσω ενιαίων λιστών ανά περιφέρεια (άνευ ύπαρξης κομματικών χρισμάτων), η ραγδαία μεταφορά εξουσιών σε τοπικό-περιφερειακό επίπεδο (σύγχρονος κοινοτισμός), και οι νομοθετικές αλλαγές για την κατάργηση του κομματισμού σε συνδικάτα, πανεπιστήμια κλπ.

  • β) Μια οικονομική πρόταση φιλόδοξης ένταξης της Ελληνικής οικονομίας στην παγκοσμιοποιημένη αγορά, με έμφαση στους τομείς της οικονομίας με προοπτικές ανταγωνιστικότητας στο εξωτερικό και με μέτρα που χτίζουν επάνω στα (όποια) πλεονεκτήματα του Ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού αντί να αναζητούν να τον αλλάξουν βίαια.

  • γ) Μια νέα νομιμοποιητική ιδεολογία του Ελλαδικού κράτους που θα αντανακλά την οικουμενικότητα και συνέχεια του Ελληνισμού. Αυτή θα μπορούσε να αποτυπωθεί ιδιαίτερα με μια πολυσχιδή εξωτερική πολιτική που θα προσπαθήσει να επεκτείνει την παρουσία της Ελλάδας στην Μέση Ανατολή και την Ασία και να την καταστήσει σημαντικό κρίκο στην επικοινωνία Ανατολής και Δύσης, αξιοποιώντας έτσι και την Ευρωπαϊκή της συμμετοχή.
    Τα παραπάνω κατατίθενται ως αφετηριακές προτάσεις ή μάλλον νύξεις, με την αξίωση να εγκαινιάσουν μια συζήτηση που δεν έχει ακόμα ανοίξει – αν και επείγει όσο ποτέ άλλοτε._



    .~`~.

    19 Ιανουαρίου 2016

    Έχουν άδικο. «Εκσυγχρονισμός και κουλτούρα».

    Η θεωρία του «εκσυγχρονισμού» (modernization theory), στην αρχική της μορφή, θεωρεί πως υπάρχουν «κουλτούρες» που δεν ενισχύουν την «μοντέρνα» σκέψη. Οι θεσμοί χρειάζονται ένα υπόβαθρο συγκεκριμένης «κουλτούρας» προκειμένου να εσωτερικευθούν, να στηριχθούν και να λειτουργήσουν, άρα πρέπει να αφανίσουμε την αυτόχθονη «κουλτούρα» (δηλαδή πολιτιστικός πόλεμος) η οποία αποτελεί ντε φάκτο παράγοντα καθυστέρησης, καθώς μια είναι η «παγκόσμια μοντέρνα κουλτούρα» (εδώ εμφανίζονται τα πρώτα συμπτώματα της διανοητικής ασθένειας του ευρωκεντρισμού και της ταύτισης «εκσυγχρονισμού» και «εκδυτικισμού») την οποία «παγκόσμια μοντέρνα κουλτούρα» θα πρέπει να μεταφυτεύσουμε προκειμένου πάνω της να στηριχθούν οι -αντικειμενικά λειτουργικοί- θεσμοί.

    Αυτό είναι όλο και όλο -στον πυρήνα του- το παραμύθι των αυτοαποκαλούμενων «εκσυγχρονιστών» (γιατί περί παραμυθιού πρόκειται).

    Δεν είναι τυχαίο πως εδώ και δύο αιώνες προσπαθούν «να γίνει η Ελλάδα δυτική ή ευρωπαϊκή χώρα» (οι όροι «Δύση» και «Ευρώπη» είναι πάντα αόριστοι και προσαρμόζονται κατά περίπτωση - μέχρι πριν τον Β' Π.Π εννοούσαν να γίνει η Ελλάδα, Ηνωμένο Βασίλειο ή Γαλλία). Δεν είναι τυχαία τα δάκρυα και οι οδυρμοί γιατί «δεν περάσαμε διαφωτισμό» (η θεωρία ενσωματώνει ουσιαστικά πολιτιστικό ιμπεριαλισμό/αποικιοκρατία). Και πάνω από όλα, δεν είναι τυχαίο το μίσος και η απέχθεια που νιώθουν για τον καθυστερημένο -μη αρκούντως «Ευρωπαίο» πρόσφατα- Έλληνα. Η δογματική ιδεοληπτική τους πίστη στην άποψη αυτή (γιατί την θεωρία μπορεί να μην τη γνωρίζουν), τους οδηγεί σε ανορθολογικές ερμηνείες, όπως ο ρατσισμός (όλες τους οι πολεμικές-κριτικές αποτελούν κεκαλυμμένες ρατσιστικές απόψεις έναντι του καθυστερημένου «ντόπιου» ο οποίος αρνείται να «εκπολιτιστεί»).

    Το ζήτημα είναι πως οι άνθρωποι έχουν άδικο. Το δόγμα τους, το οποίο προασπίζουν με φανατισμό, είναι λανθασμένο (ούτε η Ιαπωνία -η πρώτη μη ευρωπαϊκή χώρα- «εκσυγχρονίστηκε» με αυτόν τον τρόπο, ούτε τα πολιτειακά πρότυπα και οι θεσμοί των δυτικο/βορειοευρωπαϊκών χωρών είναι ομοιόμορφα, ούτε η Ελβετία αποτελεί προϊόν αντιγραφής της Γαλλίας ή του Ηνωμένου Βασιλείου). Οι αυτοαποκαλούμενοι «εκσυγχρονιστές», στην Ελλάδα, συνδυάζουν ένα θανατηφόρο μείγμα, πολιτιστικού γενιτσαρισμού, μεταπρατισμού και επαρχιωτισμού (το οποίο καλύπτεται κάτω από τόνους «οικονομισμού», ευρωκεντρισμού και «επιστημονισμού»). Ένας από τους λόγους που έχουν μανία με τη μεταφύτευση ετερόχθονων και εξωχώριων θεσμών, δομών και ταυτοτήτων είναι πως οι ίδιοι είναι ανίκανοι να δημιουργήσουν δομές, θεσμούς και ταυτότητες. Έχουν μάθει να αντιγράφουν, να παπαγαλίζουν και να αναμασούν.

    .~`~.

    17 Ιανουαρίου 2016

    Δημογραφία και Μετα-Εκκοσμίκευση. Μια πτυχή των δημογραφικών εξελίξεων που δεν τονίζεται.



    Το 97% της συνολικής παγκόσμιας πληθυσμιακής αύξησης λαμβάνει χώρα στον αναπτυσσόμενο κόσμο, όπου το 95% του πληθυσμού είναι θρησκευόμενο. Ο πλανήτης, ως όλον (as a whole), γίνεται περισσότερο -και όχι λιγότερο- θρησκευόμενος. Σύμφωνα με τη World Religion Database (WRD), το ποσοστό των θρησκευόμενων ανθρώπων αυξήθηκε από 81% που ήταν το 1970, σε 85% σήμερα (κυρίως λόγω της κατάρρευσης του ''Ανατολικού Μπλόκ'') και εντός της επόμενης δεκαετίας υπολογίζεται πως θα φτάσει το 87% (*).

    Όμως η δημογραφική διαφορά ανάμεσα σε κοσμικούς και θρησκευόμενους δεν παρατηρείται μονάχα στο εξωτερικό της ΕυρωΑτλαντικής δομής (με τους Υπολοίπους) ή μεταξύ Παγκόσμιου Βορρά και Νότου, αλλά και στο εσωτερικό της ΕυρωΑτλαντικής δομής και του Παγκόσμιου Βορρά. Ακόμα και στο ιστορικό τρίγωνο της φιλελεύθερης ευρωπαϊκής γεωγραφίας, δηλαδή μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου, Γαλλίας και Κάτω Χωρών -όπως επίσης στις Ηνωμένες Πολιτείες-, παρατηρείται πως οι θρησκευόμενοι πληθυσμοί έχουν πλεονέκτημα στα ποσοστά των ρυθμών γονιμότητας έναντι των μη θρησκευόμενων (οι θρησκευόμενες ρωμαιοκαθολικές Γαλλίδες και Ισπανίδες έχουν μισό βαθμό γονιμότητας περισσότερο από τις μη θρησκευόμενες-κοσμικές, μη φιλελεύθερα προτεσταντικά δόγματα έναντι φιλελεύθερων προτεσταντών ή σεκιουλαριστών στις Η.Π.Α, καλβινιστικά χωριά στην Ολλανδία κ.λπ).

    Υπολογίζεται πως η δημογραφική διαφορά ή ανισότητα μεταξύ θρησκευόμενων πληθυσμών, που αυξάνονται στον Παγκόσμιο Νότο, και γερασμένων κοσμικών πληθυσμών που δεν μπορούν να αναπαραχθούν, στον Παγκόσμιο Βορρά, θα κορυφωθεί τις επόμενες δύο ή/και τρεις δεκαετίες (μέχρι το 2050). Εάν η πορεία αυτή συνεχιστεί, είναι φανερό πως ο κοσμικισμός (secularism) οδεύει προς κρίση -λόγω εξωτερικών και εσωτερικών δημογραφικών πιέσεων- και πως όσα ζούμε, δεν αποτελούν παρά τη χαραυγή της Εποχής της Μετα-Εκκοσμίκευσης.

    -----
    (*) Μάλιστα στο 13% των κοσμικιστών παγκοσμίως συμπεριλαμβάνονται και ΑνατολικοΑσιάτες (πλειοψηφία). Δηλαδή, εάν κάποιος παρατηρήσει το κριτήριο κοσμικό-θρησκευτικό όχι μονάχα σε παγκόσμια αλλά και σε ρεζιοναλιστική-περιφερειακή κλίμακα (όπως πρέπει προκειμένου να μην παραπλανηθεί), μέσα από το πρίσμα του ευρωπαϊκού κοσμικισμού (secularism), τότε γίνεται φανερό πως επίκειται μια μεγάλη κρίση του -λεγόμενου- «κοσμικού πολιτισμού» εντός της ευρύτερης φιλελεύθερης ευρωπαϊκής γεωγραφίας.


    .~`~.
    Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

    Εισαγωγή στην εποχή της μετα-εκκοσμίκευσης.

    Η χαραυγή της εποχής της μετα-εκκοσμίκευσης - μέρος α´. Εισαγωγή.

    Παγκόσμιες πληθυσμιακές εξελίξεις (1950-2015).

    Πληθυσμιακές εξελίξεις και «Δύση».

    Τρία σχόλια για τον πλανητικό μετασχηματισμό: Περί «Δύσεως», πολυπληθέστερων χωρών και μεγεθών αστικοποίησης.

    Από το ξύπνημα του ρόδινου ονείρου της Προόδου του 19ου αιώνα σε αυτό του 21ου.

    Πολιτιστικές μακροδομές: Γενικές παρατηρήσεις για την μετακίνηση του κέντρου βάρους της χριστιανικής ανθρωπογεωγραφίας προς τον Παγκόσμιο Νότο.

    16 Ιανουαρίου 2016

    When all is said and all is done.

    When all is said and all is done -που λένε και οι Αγγλοσάξονες- θα φανεί πως, εν τέλει, η ανθρώπινη ιστορία δεν έχει να κάνει ούτε με την πρόοδο, ούτε με την «οικονομία», ούτε καν με τον τρόπο ζωής (των ενηλίκων). Η ιστορία θα δείξει ότι, εν τέλει, τα πάντα έχουν να κάνουν με τα παιδιά. Η επόμενη μεγάλη μάχη δεν θα γίνει ούτε για την «οικονομία», ούτε για την ενέργεια. Δεν θα γίνει, ούτε καν για το νερό (όπως πιστεύουν πολλοί). Η επόμενη μεγάλη μάχη - που ήδη έχει ξεκινήσει - θα γίνει για τα παιδιά. Για τα παιδιά που ακόμα δεν έχουν γεννηθεί και γι' αυτά που ήδη υπάρχουν.


    Πως και γιατί, θα τα πούμε το επόμενο διάστημα. Αν και ήδη έχουμε ξεκινήσει τον πρόλογο.



    Γιατί, όπως έγραψα πριν λίγο καιρό, χαμένοι στους ωκεανούς της ιδεολογίας και της οικονομίστικης αριθμοσοφίας και θεολογίας (καθώς επίσης και του τεχνολογικού μεσσιανισμού), «ξέχασαν» οι υποτιθέμενοι «ορθολογιστές», πως δεν υπάρχει - κανένα - υποκατάστατο για τους ανθρώπους.

    .~`~.

    15 Ιανουαρίου 2016

    Η χαραυγή της εποχής της μετα-εκκοσμίκευσης - μέρος α´. Εισαγωγή.

    .~`~.


    Το πέρας του λεγόμενου ψυχρού πολέμου σηματοδότησε την άνοδο ενός είδους αναρχίας που χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση νέων μορφών σύγκρουσης με βάση τη θρησκεία και την εθνικότητα στο εσωτερικό των κρατών παρά την απαρχή μιας φιλελεύθερης ιεραρχίας μεταξύ των κρατών. Ακόμα και έτσι όμως, ο κοσμοπολίτικος φιλελευθερισμός του Φουκουγιάμα και η φιλελεύθερη δημοκρατική παγκόσμια τάξη βασισμένη στο «Τέλος της Ιστορίας», ισχυρίζονται ορισμένοι, δεν είναι νεκρή, αλλά φαίνεται να κυριαρχεί σε μεγάλο μέρος του ανεπτυγμένου, «πολιτισμένου» κ.λπ κόσμου: οι πολιτικοί ολοένα και περισσότερο αντιμάχονται εκλογικά στη βάση της διαχειριστικής επάρκειας ή της «ορθολογικής» διαχείρισης παρά στη βάση των ιδεών, οι άνθρωποι έχουν γίνει πιο φιλελεύθεροι, πιο κοσμικοί και σέβονται περισσότερο τη διαφορετικότητα. Ίσως να είναι απλά θέμα χρόνου προτού ο αναπτυσσόμενος κόσμος προφτάσει τον ανεπτυγμένο, όπως πρότεινε ο Φουκουγιάμα.

    Ενάντια σε μια τέτοια -αισιόδοξη- άποψη, η οποία βασίζεται σε μια συγκεκριμένη αντίληψη περί «παγκοσμιοποίησης» που -θεμελιώνεται την περίοδο της κυβέρνησης Κλίντον και- έχει ξεπεραστεί προ πολλού, θα υποστηρίξω, σε επόμενο σημείωμα, ότι ο αναπτυσσόμενος κόσμος όχι μόνο δεν θα καλύψει τη διαφορά με τον ανεπτυγμένο ως προς το ζήτημα της εκκοσμίκευσης και του φιλελευθερισμού, αλλά αντίθετα, και κατά ειρωνεία της τύχης, είναι η λεγόμενη «Δύση» που θα αρχίσει να προσομοιάζει με τον αναπτυσσόμενο κόσμο. Μέσα στις στις επόμενες δύο ή τρεις δεκαετίες (πριν από το 2050) οι θρησκευόμενοι πληθυσμοί που αναπτύσσονται στο εσωτερικό του ανεπτυγμένου κόσμου θα αντιστρέψουν την πορεία του κοσμικού κράτους αναιρώντας την κεντρική ιδεολογία των δυτικών κοινωνιών -ανεξαρτήτως πολιτικής τοποθέτησης-, δηλαδή το μύθο της «αέναης» και συνεχώς αυξανόμενης ανθρώπινης προόδου (που θα οδηγήσει σε κάποιο αίσιο τέλος, π.χ. τη κυριαρχία του Λόγου κ.λπ)

    Ποιος είναι ο λόγος για μια τέτοια εξέλιξη; Η δημογραφία και οι ρυθμοί γονιμότητας τόσο στη σχέση της λεγόμενης «Δύσης» με το εξωτερικό της (μετανάστευση, ακόμα και εάν αυτή μειωθεί) όσο και στο εσωτερικό της (διαφορά στους ρυθμούς γονιμότητας ανάμεσα σε κοσμικιστές και θρησκευόμενους). Το ζήτημα είναι πολύ βαθύτερο από τις περί τρομοκρατίας κυρίαρχες αντιλήψεις οι οποίες από κάποια στιγμή και ύστερα λειτουργούν αποπροσανατολιστικά. Όπως είχα γράψει και παλαιότερα -για την περίπτωση της Γαλλίας-, θα γίνει αντιληπτό πως το πραγματικό διακύβευμα είναι ο λεγόμενος «κοσμικός πολιτισμός».

    Αυτό που εξελίσσεται μπροστά στα μάτια μας είναι η προσπάθεια προσαρμογής σε μια δημογραφική ήττα. Ορισμένες φορές μπορεί να χρειάζεσαι τον πόλεμο προκειμένου να αποκρύψεις πως ηττήθηκες στην ειρήνη.

    Ζούμε τη χαραυγή της εποχής της μετα-εκκοσμίκευσης.


    14 Ιανουαρίου 2016

    Εισαγωγή στην εποχή της μετα-εκκοσμίκευσης.

    α´

    Κατά τις δεκαετίες 1950 και 1960 ο Peter Berger, ο Harvey Cox και άλλοι διανοούμενοι και κοινωνικοί επιστήμονες ήταν διαπρύσιοι κήρυκες και υποστηρικτές της «θεωρίας της εκκοσμίκευσης» (secularization theory). Αυτή η θεωρία έκρινε πως η βελτίωση της τεχνολογίας και η επέκταση της «νεωτερικότητας» θα οδηγούσε στην παρακμή ή μείωση του φαινομένου που ονομάζεται «θρησκεία» και θα ζούσαμε όλοι μαζί αγαπημένοι σε αυτό που ο Cox ονόμασε «κοσμική πόλη». Όσοι και όσες παρακολουθείτε το ιστολόγιο ήδη θα έχετε διακρίνει μια έμμεση κριτική προς τη λεγόμενη «θεωρία της εκκοσμίκευσης»:

    Η σύγκλιση των αναπτυξιακών προτύπων και η διάδοση της τεχνολογίας σε πλανητική κλίμακα, παράλληλα με το φαινόμενο το οποίο ονομάζουμε -κάπως γενικά και αόριστα- παγκοσμιοποίηση, αντί να δημιουργήσουν έναν «επίπεδο», ομοιόμορφο και ομοιογενή ΚόσμοΧώρο (όπως προέβλεπαν πολλοί), τροφοδότησαν την αναβίωση πολιτισμικών, θρησκευτικών και νεοπαραδοσιακών μορφών και ταυτοτήτων. Αυτό συμβαίνει διότι ο οικονομικός ή/και δημογραφικός δυναμισμός παράλληλα με τη διάδοση των τεχνολογικών μέσων τροφοδοτούν την πολιτιστική, πολιτική και στρατιωτική αυτοεπιβεβαίωση της ιθαγενούς κουλτούρας (όπου δεν κυριαρχεί ο πολιτιστικός ιμπεριαλισμός).

    ΝεοΚομφουκιανισμός στην Κίνα, ΝεοΟθωμανισμός στην Τουρκία, ΝεοΙνδουισμός στην Ινδία, «αναβιώσεις» σε όλη τη γεωγραφία του Ισλάμ (κεντρικού ή μη), ΝεοΣυντηρητισμός (; - ή όπως αλλιώς θέλετε) στη Ρωσία και στις Η.Π.Α. Το υπόβαθρο της Ε.Ε κατά κάποιους θεωρείται ως νεοπαραδοσιακή αντίδραση, αν και γενικότερα η Ε.Ε έχει πρόβλημα τόσο ταυτότητας όσο και στρατηγικής. Αυτό είναι το νέο πλανητικό σκηνικό.

    Η προηγούμενη παρατήρηση αναφέρεται στη διεθνοπολιτική διάσταση βέβαια και όχι σε αυτήν της λατρευτικής πρακτικής.

    Το ενδιαφέρον είναι πως τόσο ο Cox όσο και ο Berger, άλλαξαν τις τοποθετήσεις τους κατά τις δεκαετίες του 1980 και 1990. Ο Cox δήλωσε πως το μέλλον της θρησκείας βρίσκεται στα λαϊκά κινήματα/Grassroots Movements (δεν αναφέρεται στο Ισλάμ ή στις εθνικές/αυτόχθονες θρησκείες αλλά στη θεολογία της απελευθέρωσης, τους πεντηκοστιανούς κ.λπ). Ο Berger με τη σειρά του υποστήριξε ότι, μακράν του να βρίσκεται σε παρακμή στο σύγχρονο κόσμο, η θρησκεία στην πραγματικότητα βιώνει μια αναζωπύρωση. Ο Berger ισχυρίζεται με εμφατικό τρόπο ότι «η υπόθεση πως ζούμε σε έναν εκκοσμικευμένο κόσμο είναι ψευδής... Ο κόσμος σήμερα είναι όσο θρησκευτικός ή θρησκευόμενος ήταν πάντα.»

    Το βιβλίο «Απο-Εκκοσμίκευση του Κόσμου» (The Desecularization of the World: Resurgent Religion and World Politics) γράφτηκε δύο χρόνια πριν από την 11η Σεπτεμβρίου. Ο Berger δεν ξαφνιάστηκε από τις επιθέσεις. Επισημαίνει ότι «παραπλανηθήκαμε να πιστεύουμε πως ο εκσυγχρονισμός οδηγούσε στην εκκοσμίκευση, κυρίως επειδή οι πολιτιστικοί φορείς μιας εκκοσμικευμένης ελίτ αποτέλεσαν μια ευδιάκριτη μειονότητα ακαδημαϊκών που οδήγησαν μυωπικά όλους τους υπόλοιπους να πιστεύουν σε αυτή την υπόθεση». Ο Berger διερευνά πώς η εκκοσμίκευση αποτέλεσε και συνεχίζει να αποτελεί την ιδεολογία μιας αμερικανικής και ευρωπαϊκής ελίτ...

    Η αναβίωση του Ισλάμ -πολιτικού ή μη- και η αντοχή της ευρείας θρησκευτικής πίστης στις σύγχρονες κοινωνίες -Αμερική- έχει δημιουργήσει μια κρίση πίστης μεταξύ των κοσμικών (a crisis of faith among secularists - η αναφορά περί κοσμικής πίστης είναι απολύτως ορθή καθώς μιλάμε για secular religiosity). Αν η νεωτερικότητα δεν συνεπάγεται μια κοσμική προοπτική, αυτή της εκκοσμίκευσης, και εξ ορισμού δεν μπορεί να δημιουργήσει καμία αξία πέρα από μια αδιάφορη ανοχή όλων των πεποιθήσεων, τότε τι ρόλο θα παίξει η θρησκεία στον 21ο αιώνα; Ας μην ξεχνάμε πως ακόμα και αυτά τα περίφημα «ανθρώπινα δικαιώματα» ουδόλως «οικουμενικά» είναι. Έχουν συγκεκριμένη πολιτιστική και θρησκευτική καταγωγή: «Historically, Hopgood writes, universal humanist norms inspired a sense of secular religiosity among the new middle classes of a rapidly modernizing Europe. Human rights were the product of a particular worldview (Western European and Christian) and specific historical moments (humanitarianism in the nineteenth century, the aftermath of the Holocaust)» [Stephen Hopgood: The Endtimes of Human Rights].

    «Δεξιοί ορθολογιστές» των οποίων η σκέψη κινείται μεταξύ Weber, Durkheim και Luhmann ας προετοιμαστούν ψυχολογικά για εκπλήξεις και «αριστεροί κοσμικιστές» που θεωρούν πως αποτελούν συνεχιστές του «διαφωτισμού» και αντιλαμβάνονται το ζήτημα «θρησκεία» ως ταυτιζόμενο με τη «δεξιά» ας προετοιμάζονται για εξαφάνιση -αυτής- της «αριστεράς» από το πολιτικό και ιδεολογικό προσκήνιο ή την πλήρη αφομοίωση της σε έναν κάποιο «φιλελευθερισμό».

    β´

    My point is that the assumption that we live in a secularized world is false. The world today, with some exceptions to which I will come presently, is as furiously religious as it ever was, and in some places more so than ever. This means that a whole body of literature by historians and social scientists loosely labeled "secularization theory" is essentially mistaken. In my early work I contributed to this literature. I was in good company—most sociologists of religion had similar views, and we had good reasons for holding them. Some of the writings we produced still stand up. Although the term "secularization theory" refers to works from the 1950s and 1960s, the key idea of the theory can indeed be traced to the Enlightenment. That idea is simple: Modernization necessarily leads to a decline of religion, both in society and in the minds of individuals. And it is precisely this key idea that has turned out to be wrong.
    The Desecularization of the World - Peter L. Berger

    How to understand China? How to make sense of it? I' m afraid the lazy western mind assume that it can just think in western terms, through western principles, according to western values and western criteria and there by, make sense of china... This is not the case. We can not possible understand a society like China, with such a different history and such a different culture by simply using western centric ways of thinking... This is a big problem for us, because for over 200 years west dominated the world and in the process has come to believe that essentially the process of modernization, is the process of westernization, that there is only one destination in terms of the process of modernization, and that is ultimately to be like us.

    Δεν αμφισβητείται απλά η σύνδεση μεταξύ της θεωρίας της εκκοσμίκευσης (Secularisation Theory) και της θεωρίας του εκσυγχρονισμού (Modernisation Theory), αλλά και τα ίδια τα θεμέλια των δύο αυτών θεωριών ξεχωριστά.

    Ο Berger ερωτώμενος σε συνέντευξη για την πλήρη αντιστροφή της θέσης του τόνισε: «Η αλλαγή συνέβη σταδιακά και δεν οφειλόταν σε κάποια αλλαγή θεολογικής ή φιλοσοφικής τοποθέτησης. Βασικά ήταν το βάρος των στοιχείων... Αρκετά πριν από τη δεκαετία του 1990 -θα έλεγα κατά τα τέλη της δεκαετίας του 1970 και τις αρχές του 1980- οι περισσότεροι, αλλά όχι όλοι, κοινωνιολόγοι συμφωνούσαν πως η αρχική θέση περί εκκοσμίκευσης ήταν αστήρικτη στη βασική της μορφή, η οποία υποστήριζε πως ο εκσυγχρονισμός και η εκκοσμίκευση είναι αναγκαστικά συσχετιζόμενες εξελίξεις...»

    Στο τέλος αυτό που θα φανερωθεί θα είναι η αποτυχία -και ο ευρωκεντρισμός- του μεγαλύτερου μέρους του κλάδου της κοινωνιολογίας ως «επιστήμης» (*).

    It’s certainly useful to understand that religion is not about to disappear. The belief is still quite prevalent among intellectuals—secular intellectuals—that religion is a kind of backwoods phenomenon that with rising education will increasingly disappear. That’s not happening. It’s not going to happen.
    Peter L. Berger

    Σταδιακά εισερχόμαστε σε μια εποχή μετα-εκκοσμίκευσης (post-secularism) ή, για να το θέσουμε διαφορετικά, ζούμε την απαρχή μιας διαδικασίας απο-εκκοσμίκευσης του κόσμου (desecularization of the world).

    Ο κόσμος, οι ιδέες, τα δόγματα, τα αξιώματα, οι ιδεολογίες, τα πρότυπα, οι ιστοριογραφίες, οι αντιλήψεις που θεμελιώθηκαν ή κατασκευάστηκαν κατά -τον 18ο και κυρίως- τον 19ο αιώνα και όρισαν ή διαμόρφωσαν τον πλανήτη τους επόμενους δύο αιώνες, τρίζουν, καταρρέουν, απομυθοποιούνται, αποδομούνται ή διέρχονται «κρίση» (και μαζί τους οι «οικουμενικές» ή «καθολικές» αξιώσεις που έφεραν).


    .~`~.
    (*)

    Η κοινωνική επιστήμη ήταν ευρωκεντρική σε όλη τη διάρκεια της θεσμικής ιστορίας της, από τότε δηλαδή που φτιάχτηκαν τμήματα που δίδασκαν κοινωνικές επιστήμες μέσα στα πανεπιστημιακά συστήματα... Στην πραγματικότητα, οι διάφοροι κλάδοι της κοινωνικής επιστήμης εντοπίζονταν σε συντριπτικό βαθμό, τουλάχιστον μέχρι το 1945, σε πέντε μόλις χώρες -Γαλλία, Βρετανία, Γερμανία, Ιταλία και Η.Π.Α. Αλλά ακόμη και σήμερα, παρά την παγκόσμια εξάπλωση της κοινωνικής επιστήμης ως δραστηριότητας, οι κοινωνικοί επιστήμονες παραμένουν, στη μεγάλη πλειονότητα τους, ευρωπαίοι.

    Όλες οι θεωρίες σταδίων -του Κοντ, του Σπένσερ ή του Μάρξ-, για να μείνουμε σε μερικά μόνο ονόματα ενός μεγάλου καταλόγου- αποτελούσαν κατεξοχήν θεωρητικοποιήσεις αυτού που ονομάστηκε «αντίληψη των Ουίγων περί ιστορίας». Δηλαδή της εκ προοιμίου βεβαιότητας, πως το σήμερα είναι το καλύτερο σήμερα που γνώρισε ποτέ η υφήλιος, και πως το παρελθόν οδηγούσε αναπόδραστα στο παρόν. Ακόμα και εμπειρικιστές ιστορικοί, όσο και αν διακήρυσσαν την αποστροφή τους για κάθε είδους θεωρία, έτειναν ν' αποτυπώνουν στα γραπτά τους μια ασύνειδη θεωρία σταδίων που διέτρεχε τη σκέψη τους χωρίς οι ίδιοι να το γνωρίζουν... η ευρωπαϊκή κοινωνική επιστήμη ήταν αποφασιστικά οικουμενιστική. Βεβαίωνε πως ό,τι συνέβη στην Ευρώπη από τον 16ο ως τον 19ο αιώνα εξέφραζε ένα γενικής εφαρμογής πρότυπο, είτε επειδή αποτελούσε ένα προοδευτικό και αναντίστρεπτο επίτευγμα της ανθρωπότητας είτε επειδή σήμαινε την ικανοποίηση των βασικών ανθρώπινων αναγκών, καθώς απομάκρυνε τα τεχνητά εμπόδια. Ότι έβλεπες σήμερα στην Ευρώπη δεν ήταν απλώς καλό' ήταν αυτό που θα έβλεπες αύριο παντού... Αλλά τα τελευταία τριάντα χρόνια οι οικουμενιστικές θεωρίες της νεωτερικής κοινωνικής επιστήμης αντιμετωπίζουν κι ένα [ακόμα] είδος επίθεσης. Υποστηρίζεται πως αυτές οι δήθεν οικουμενικές θεωρίες στην πραγματικότητα δεν είναι οικουμενικές, αλλά μάλλον παρουσιάζουν το δυτικό ιστορικό σχήμα σαν να ήταν οικουμενικό. Έτσι λοιπόν η κοινωνική επιστήμη κατηγορήθηκε ως ευρωκεντρική στο μέτρο που ήταν ιδιαιτεροκρατική. Μάλιστα κάποιοι είπαν πως δεν ήταν απλώς ευρωκεντρική, αλλά και άκρως επαρχιώτικη. Αυτό έτσουξε για τα καλά, αφού η νεωτερική κοινωνική επιστήμη σεμνυνόταν ιδιαίτερα πως είχε κατορθώσει να αρθεί πάνω από κάθε επαρχιωτισμό...

    Όλοι οι πολιτικοί τρόποι σκέψης, είτε αυτοί είναι «σοσιαλιστικοί» είτε «σοσιαλδημοκρατικοί» είτε «φιλελεύθεροι» είτε οτιδήποτε άλλο, καταλήγουν από κοινού, ότι μόνο με «κοινωνικά μέτρα» μπορεί κάτι τι ν' αλλάξη, και θεωρούν κάθε πρόβλημα ως υπόθεση της πολιτικής του «μικρού χώρου» (εσωτερική πολιτική). Αυτός είναι ο λόγος που όλοι οι κλάδοι σήμερα των λεγομένων «θεωρητικών επιστημών» (της Φιλοσοφίας και της Ιστορίας συμπεριλαμβανομένων) έχουν λίγο ή πολύ τον χαρακτήρα της «Κοινωνιολογίας». Προέκυψε έτσι ένας «διανοουμενίστικος ρατσισμός», από τον οποίον έπεται επίσης και κάθε άλλος. Σε όλους τους εν λόγω κλάδους, οι οποίοι κυριαρχούμενοι από τις ιδέες του A. Comte, δια του Hegel, Μαρξ, E. Durkheim μέχρι του Γκομπινώ (με τις «γραμμικές» του αντιλήψεις για τον εκφυλισμό των μεσογειακών λαών!!!) παραμένουν πάντα στο «πως» του μικρού χώρου, ουδέποτε αμφισβητείται ο μικρός αυτός χώρος και κάθε τι άλλο έξω απ' αυτόν φαίνεται αναγκαίο... το ιδεολογικό μηχάνημα του δυτικού κόσμου συνεχίζει να δουλεύη με τα ίδια πάντα επαναλαμβανόμενα νοήματα και τις ίδιες πάντα συνειδητές παραποιήσεις. Από τη μια μεριά η «δημοκρατία», η «ελευθερία» και η χειραφέτηση που οδηγούν στην «ανάπτυξη», από την άλλη ο «δεσποτισμός» και η «ανελευθερία» που οδηγούν στην «καθυστέρηση». Τόσο απλά θέλησε τα πράγματα ο Μάξ Βέμπερ - ο οποίος μίλησε με την ίδια βεβαιότητα για πράγματα που ήξερε και γι' αυτά που δεν ήξερε - και τόσο απλά προσφέρονται πάντα. Αλλά όταν ο κόσμος αλλάζη και οι ιδεολογίες δεν αλλάζουν, καλό οπωσδήποτε δεν είναι... Οι διχοτομήσεις αυτές μεταξύ «καθυστερήσεως» και «προόδου» σκοπό βέβαια έχουν να μεταφέρουν στην μέση κοινή συνείδηση την αντίληψη, ότι αιτία καθυστερήσεως των «καθυστερημένων» είναι αποκλειστικώς οι ίδιοι και ότι το «Διεθνές Δίκαιο» δεν έχει άλλον σκοπό ειμή την διάδοση της «δημοκρατίας» ανα τον κόσμο. Τον προηγούμενο αιώνα τον ρόλο της «δημοκρατίας» τον έπαιζε η «αποστολή του εκπολιτισμού»...

    Επί δύο συνεπώς αιώνες τα πράγματα παραμένουν ιδεολογικώς τα ίδια, παρά την σωρεία παραδειγμάτων που αναφέραμε και αποδεικνύουν πλήρως ότι οι ιδεολογικές αυτές κατασκευές είναι τελείως αναντίστοιχες προς την υφιστάμενη εξέλιξη του κόσμου...


    .~`~.

    Ενδεικτικές παραπομπές για το βιβλίο του Peter Berger, The Desecularization of the World: Resurgent Religion and World Politics:
    1) http://www.amazon.com/The-Desecularization-World-Resurgent-Religion/dp/0802846912
    2) http://www.publishersweekly.com/978-0-8028-4691-4
    3) http://www.iasc-culture.org/THR/archives/AfterSecularization/8.12PBerger.pdf.
    4) http://www.staff.amu.edu.pl/~ewa/Habermas,%20Notes%20on%20Post-Secular%20Society.pdf

    Ενδεικτικές παραπομπές γενικότερα για το ζήτημα θρησκευτικής «αναβίωσης», πολιτικής και διεθνών σχέσεων: 1) Introduction to International Relations and Religion 2) Bringing Religion Into International Relations 3) The Global Resurgence of Religion and the Transformation of International Relations. The Struggle for the Soul of the Twenty-First Century 4) Religion, Diplomacy, and International Relations 5) Religion, Politics and International Relations: Selected Essays 6) The Multiple Impacts of Religion on International Relations: Perceptions and Reality 7) Religion and International Relations theory. Towards a mutual understanding

    13 Ιανουαρίου 2016

    Οκτώ επίκαιρα σχόλια (13 Ιαν 2016).

    I
    Οι Ατλαντιστές υπήρξαν διαχρονικά οι πιο ένθερμοι οπαδοί της διεύρυνσης της Ε.Ε, ενώ οι Ευρωπαϊστές της εμβάθυνσης. Οι Ευρωπαϊστές θεωρούν πως η διεύρυνση αποτέλεσε τον ακρογωνιαίο λίθο της αμερικανικής πολιτικής περιορισμού της επιρροής και του ρόλου της Ένωσης, καθώς οι Ατλαντιστές εστίαζαν σε μία μεγάλη και διευρυμένη Ε.Ε με περιορισμένη εσωτερική συνοχή και περιορισμένο παγκόσμιο ρόλο (προκειμένου η Ε.Ε να αποτελεί εξάρτημα των Η.Π.Α, οι οποίες κατανοούσαν το παγκόσμιο γίγνεσθαι μέσω του μονοπολισμού).

    Η διεύρυνση, υποστηρίζουν πολλοί Ευρωπαϊστές -όχι άδικα-, είχε δραματικά αποτελέσματα για τη συνοχή, τη λειτουργία και την αυτονομία της Ένωσης, καθώς επίσης και τη θεσμική και ιδεολογική της επάρκεια, τη δυνατότητά διαχείρισης διαφορετικών και αντικρουόμενων συμφερόντων και απόψεων, ενισχύοντας, κατά αυτό τον τρόπο, την ασάφεια του πολιτικού και ιδεολογικού προσανατολισμού της. Η διεύρυνση παρήγαγε ετερότητα με αποτέλεσμα να ενισχυθεί η διαφορετικότητα και η πολυφωνία στο εσωτερικό της Ε.Ε, δηλαδή -για να το γράψουμε έξω από τα δόντια δίχως να ωραιοποιούμε καταστάσεις- συνέβαλε στην αποδυνάμωση της ταυτότητας και της εσωτερικής συνοχής της Ένωσης, στην έλλειψη σαφούς προσανατολισμού και στρατηγικού σχεδιασμού, στον περιορισμό της αποτελεσματικότητας της, και κυρίως, μείωσε την αυτονομία και τον παγκόσμιο ρόλο της.

    Σε αυτό το σημείο βλέπουμε την μεροληψία και την υποκρισία από πλευράς -ορισμένων- Ευρωπαϊστών. Ενώ θεωρούν -σωστά- πως η αύξηση της ετερογένειας και της ετερότητας μέσω της διεύρυνσης στο υπερεθνικό ευρωπαϊκό επίπεδο είχε αρνητικά αποτελέσματα (έλλειψη συνοχής, δυσλειτουργικότητα, μείωση αυτονομίας, θεσμική ανεπάρκεια) συμβάλλοντας στην πρόσδεση της Ε.Ε στις Η.Π.Α, θεωρούν θετική και επιβάλλουν την αύξηση της ετερογένειας και της ετερότητας στο εθνικό επίπεδο, δηλαδή σε αυτό των εθνικών κρατών. Ότι έκαναν οι Η.Π.Α -μέσω της διεύρυνσης- στην Ε.Ε, κάνει η Ε.Ε στα εθνικά κράτη. Τα κάνει πιο δυσλειτουργικά, πιο εξαρτημένα, λιγότερο συνεκτικά, θεσμικά και ιδεολογικά ανεπαρκή, περιορίζει τον ρόλο τους, απαξιώνει τα πολιτικά τους συστήματα και τη στρατηγική τους στόχευση και τα προσδένει στο άρμα της.

    Βέβαια η παραπάνω προσέγγιση είναι στα πλαίσια της μονοπολικής στιγμής των Η.Π.Α. Αυτή η φάση όμως έχει τελειώσει (σε επίπεδο πραγματικότητας, εδώ και αρκετό καιρό, σε επίπεδο ιδεολογίας, λιγότερο). Πλέον η Ανατολική Ασία έλκει τις Η.Π.Α θαλάσσια προς τον Ειρηνικό και την Ε.Ε ηπειρωτικά προς την Ευρασία. Το ρήγμα ανάμεσα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού θα διευρύνεται και θα βαθαίνει όσο περνά ο καιρός. Η TTIP δεν μπορεί να αποτρέψει αυτή την εξέλιξη (έχω γράψει παλαιότερα γιατί δεν ασχολούμαι με την TTIP) καθώς ο θεσμοκεντρισμός δεν μπορεί να υπερβεί ή να αντισταθμίσει δομικές διεθνοσυστημικές αλλαγές. Οι Διατλαντικές σχέσεις είναι πιο αδύναμες από ποτέ και στο χειρότερο σημείο τους. Πλέον δεν αποτελούν πρώτιστη και απόλυτη προτεραιότητα για τις Η.Π.Α. Η συμμαχία ανάμεσα σε Η.Π.Α και Ε.Ε θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «κούφια συμμαχία». Η Ε.Ε -με όποια μορφή, λόγω πολιτικού κατακερματισμού- θα κοιτάξει ανατολικά και οι Η.Π.Α δυτικά και κυρίως «μέσα». Στις Η.Π.Α ξεκινά μια περίοδο εσωστρέφειας και έντονης πόλωσης.

    -----
    Όπως γίνεται κατανοητό το εθνικό κράτος είναι ο μαλάκας και το υποζύγιο της υπόθεσης. Γενικότερα είναι της μόδας η επίθεση ενάντια στη βασική μονάδα του διεθνούς συστήματος, από τη δεκαετία του 1990 και μετά, περίοδος όπου οι φιλελεύθεροι παρεμβάτιστές (interventionists) αποφάσισαν να διαλύσουν το διεθνές σύστημα. Η κατηγορία στην Ε.Ε πως τα εθνικά κράτη φταίνε για τα πάντα, πέρα από ψευδής και λαϊκίστικη, δεν μας εξηγεί τι δεν έκαναν αυτοί καλά. Γιατί υπάρχει απαξίωση του Ευρωπαϊσμού και των υποστηρικτών του;


    II
    Η συζήτηση περί του multiculturalism («πολυπολιτισμού») στην Ελλάδα βρίσκεται σε αρχικό στάδιο και χαρακτηρίζεται από παρερμηνείες, στρεβλώσεις και υποκειμενικές αυθαιρεσίες (*). Ορισμένοι κοσμικιστές (ας αφήσουμε την λεγόμενη «ακροδεξιά») ξεσηκώνονται ενάντια στον multiculturalism διότι διαπιστώνουν πως οι κοινωνίες όσο πιο «πολυπολιτισμικές» γίνονται τόσο πιο θρησκευόμενες -και κατακερματισμένες- γίνονται. Θεωρούν πως ο φιλελευθερισμός αλλά και γενικότερα -και κυρίως- ο κοσμικισμός (secularism) αποδιαρθρώνεται και απειλείται. Εμπειρικά, ο συγκερασμός υπερεθνικότητας (supranationalism), νομικού πλουραλισμού, αντιπροσώπευσης, «πολυπολιτισμού» και κράτους δικαίου, διαπίστωσαν πως δεν ήταν τόσο εύκολος όσο υπέθεταν. Και για να ολοκληρώσω λίγο χιουμοριστικά. Και η Pax Mongolica «πλουραλιστική» και «ανεξίθρησκη» ήταν (υπερβολικά μάλιστα). Αλλά οι Pax Europeanists προϋποθέτουν secularism, liberalism, rule of law κ.λπ.

    -----
    (*) Όχι άδικα, καθώς ακόμα και ακαδημαϊκοί πλέον έχουν ξεσηκωθεί και τονίζουν πως ο καθένας μπορεί να ενσωματώνει αυθαίρετα ότι θέλει στον όρο «πολυπολιτισμός» (ο οποίος σαφώς και δεν σημαίνει μονάχα πολυθρησκευτικότητα).


    III
    Με αφορμή τη Μάχη του Ταλάς. In 751, a Muslim army and a Chinese army clashed on the banks of the Talas river (The Diplomat).


    Μια άγνωστη και εξαφανισμένη μάχη για την δυτικοευρωκεντρική ιστοριογραφία. Και για εμάς, φυσικά, που πλατσουρίζουμε χαρωπά και ανέμελα στον δυτικοευρωκεντρισμό μας, ο οποίος είναι ''universal''. Εδώ δεν γνωρίζουμε -καθώς είμαστε πολιτιστικά κατεχόμενοι- τη Μάχη του Γιαρμούκ, θα γνωρίζαμε τη Μάχη του Ταλάς...

    Γνωρίζουμε όμως το ''last stand'' του Κάρολου Μαρτέλου ο οποίος ''έσωσε'' τον «δυτικό» πολιτισμό. Δάκρυσα... και μαζί μου οι Θουκυδίδης, Αριστοτέλης, Θεοφανώ (είτε η Σκλήραινα, είτε η Αναστασώ) και Ηράκλειος (αυτός ήταν στη μάχη του Γιαρμούκ) που αν τους έλεγες πως η Anne-Marie Slaughter και ο John Ikenberry αποτελούν «συνέχεια» του πολιτισμού τους μπορεί και να πέθαιναν από τα γέλια (και τα κλάματα)...

    Τρεις δεκαετίες νωρίτερα από τη μάχη του Ταλάς έγινε η δεύτερη αποτυχημένη προσπάθεια των Αράβων να αλώσουν την Κωνσταντινούπολη (και 14 χρόνια πριν από τη Μάχη μεταξύ Τουρ και Πουατιέ -με την οποία μας έχουν ζαλίσει-, η οποία αποτέλεσε ένα αδιάφορο, περιθωριακό και συνοριακό γεγονός για τους αραβομουσουλμάνους, καθώς το Χαλιφάτο των Ομεϋαδών εκτεινόταν από το Μαρόκο μέχρι την Κίνα). Η μάχη του Γιαρμούκ, η οποία καθόρισε την τύχη του Ορθόδοξου Ρωμαϊκού πολιτισμού (της Αυτοκρατορίας) και του ανατολικού ελληνισμού στα εδάφη της Παλαιστίνης και της Συρίας (Λεβάντε), έγινε 115 χρόνια πριν από τη μάχη του Ταλάς.

    Στην Ελλάδα χάθηκε κάθε ένστικτο αυτοσυντήρησης, πρώτον, διότι οι άνθρωποι κατά κάποιον περίεργο τρόπο άρχισαν να ταυτίζονται με τους κατοίκους π.χ. της Ολλανδίας ή της Φλάνδρας (μέσω των περί «Ευρώπης» και «Δύσης» κενολογιών), και δεύτερον, επειδή πιστεύουν πως αποτελούν εξαίρεση σε σχέση με όλο τον υπόλοιπο πλανήτη, του οποίου η ιστορία αλλοιώθηκε ή εξαφανίστηκε από μια τεχνητά κατασκευασμένη ευρωκεντρική ιστοριογραφία που δημιουργήθηκε από τον 18ο -και κυρίως τον 19ο- αιώνα περίπου και ύστερα.

    Κάποιοι προσπαθούν να μας πείσουν πως οι Μορμόνοι στις Η.Π.Α είναι πιο κοντά στις αντιλήψεις και την πνευματική ατμόσφαιρα της Αναγέννησης από ότι οι κάτοικοι του Μυστρά (και πως η Αναγέννηση, η οποία πηγάζει από τη Μεσόγειο, αποτελεί «προπομπό» του «διαφωτισμού»), ενώ άλλοι προσπαθούν να μας μάθουν το Ισλάμ μέσα από το βιβλίο του Geert Wilders ή διάφορων αμερικανοφιλελεύθερων ακαδημαϊκών...

    Πιο πολιτιστικά κατεχόμενος -και ακρωτηριασμένος- πεθαίνεις.

    -----
    Ας αφήσουν τους προηγούμενους και ας μελετήσουν κάτι από Ακροπολίτη, Χωνιάτη, Άννα Κομνηνή, Σκυλίτζη, Ζωναρά, Καμινιάτη, Θεοφάνη, Ατταλειάτη, Φραντζή, Ψελλό, Κριτόβουλο ή άλλους (τους αντίπερα μεγάλους Ibn Khaldun, Al-Baladhuri). Ενδεικτικά. Τα δύο πιο γνωστά έργα του Ευστάθιου του Θεσσαλονικέα ήταν το «Ιστορικόν της Αλώσεως της Θεσσαλονίκης υπό των Νορμανδών» (οι Νορμανδοί πήγαν να εκπολιτίσουν τους Θεσσαλονικείς, θα πει ο σημερινός πολιτιστικός γενίτσαρος του ελλαδικού κράτους, ο οποίος εξ αυτού έχει χάσει κάθε ένστικτο αυτοσυντήρησης) και οι «Παρεκβολαὶ εις την Ομήρου Ιλιάδα καὶ Οδύσσειαν» (όχι, δεν έριχναν στην πυρά την Ιλιαδα και την Οδύσσεια στο «Βυζάντιο» τον «μεσαίωνα»). Ο συγκεκριμένος είχε γράψει σχόλια και πάνω στον Πίνδαρο.

    Βασικά ας αρχίσουν από τα στοιχειώδη -Θουκυδίδη και Πολύβιο-, και απλά ας φροντίσουν, κατόπιν, να μην κάνουν το κλασικό γεωγραφικό και χρονικό δισχιλιετές άλμα -αλλάζοντας γλώσσα και περιοχή-, και με αυτό τον τρόπο να βρεθούν ξαφνικά στον 18ο και 19ο αιώνα, διαβάζοντας γερμανολατινικά κείμενα της περιοχής βόρεια και νότια του Ρήνου. Ο πολιτιστικός ακρωτηριασμός, η πολιτιστική κατοχή και η αλλοίωση ταυτοτήτων -και άρα ο γεωπολιτικός έλεγχος- ακριβώς σε αυτό το γεωγραφικό, χρονικό, γνωστικό ή γνωσιακό, ιστορικό και γλωσσικό άλμα εδράζεται.


    IV
    Η μοίρα της Ν.Δ δεν έχει καθοριστεί από «τη δύναμη του λαϊκισμού» των αντιπάλων της, όπως θέλει να αυτοβαυκαλίζεται, ούτε από την εκλογή συγκεκριμένων προσώπων στην ηγεσία της (οι επιλογές αποτελούν συμπτώματα και όχι αιτίες της καθυστέρησης και παρακμής της), αλλά από τον ιδεολογικό μεταπρατισμό της (και κάποιες δομικές αλλαγές που δεν ενδιαφέρουν εδώ).

    Η Νέα Δημοκρατία αποτελεί ένα κέλυφος κενό περιεχομένου. Με τον Καραμανλή, τον παλαιό, η Ν.Δ θέλησε να είναι «ριζοσπαστικά φιλελεύθερη». Με τον Μητσοτάκη, τον παλαιό, θέλησε να είναι «φιλελεύθερη» προς το «νέο» - και ολίγον βενιζελική. Με τον Καραμανλή, τον νεώτερο, θέλησε να είναι «χριστιανοδημοκρατική» (*). Βέβαια η Ν.Δ δεν είναι τίποτα, γι' αυτό και είναι «ευρωπαϊκή», «δεξιά», «αστική» και «λαϊκή». Είναι ένα κέλυφος κενό περιεχομένου, το οποίο κατά περίπτωση είναι τα πάντα, γι' αυτό καταλήγει πάντα να είναι ένα -ιδεολογικό- τίποτα. Πάντα τρέχει να «προφτάσει» και να «συγχρονιστεί» με το διεθνές γίγνεσθαι, γι' αυτό και πάντα οπισθοδρομεί τη χώρα (εάν δεν το έχετε καταλάβει στη δεκαετία του 1990, σε διεθνές επίπεδο, θέλει να μας πάει). Αποτελεί το βασικό παράγοντα καθυστέρησης και υπανάπτυξης της χώρας (**).

    Τυχοδιωκτική, ετερόφωτη και μεταπρατική, ψάχνει συνεχώς και κατ' εξακολούθηση «στο εξωτερικό», προκειμένου να νοηματοδοτήσει την ύπαρξη της -και να μας εκπολιτίσει φυσικά-, μέσω εισαγόμενων ιδεολογικών δογμάτων και ταυτοτήτων. Αποδείχθηκε ανίκανη, σαράντα χρόνια τώρα, να διαμορφώσει μια αυτόχθονη οργανική πολιτική θεωρία (ούτε να συνθέσει άνετα το «αστικό-λαϊκό» μπορεί, ούτε να αντιληφθεί τη σύνθεση, την ετερογένεια και το αξιακό υπόβαθρο της κοινωνίας στην οποία δρα και λειτουργεί - απλά τα πολεμά και τα δαιμονοποιεί όπως όλοι οι σχετικοί-άσχετοι με τις θεωρίες εκσυγχρονισμού: modernization theories).

    Διανοητικά τεμπέλικη, συμπλεγματική και φοβική. Η ελληνική δεξιά έχει την αριστερά, και κυρίως τη θέση, που της αξίζει.

    -----
    (*) Επειδή, όμως, στην Ελλάδα ούτε γνωρίζουμε πολλά πράγματα για τη Χριστιανοδημοκρατία, ούτε πρόκειται η τελευταία να βρει κατάλληλο έδαφος προκειμένου να αναπτυχθεί (όλες οι προσπάθειες δημιουργίας χριστιανοδημοκρατικών κομμάτων απέτυχαν), για λόγους που δεν μπορεί, ούτε ενδιαφέρεται, να καταλάβει ο «δεξιός» -και «αριστερός»- ψηφοφόρος που χαρακτηρίζεται από μεταπρατισμό και πολιτιστικό γενιτσαρισμό, ο χριστιανοδημοκρατικός προσανατολισμός βαφτίστηκε «κεντροδεξιά» και «μεσαίος χώρος».

    (**) Αν ήταν διαφορετική η Ν.Δ τη δεκαετία του 1980, διαφορετικό θα ήταν και το Πα.Σο.Κ.

    Μάλλον το να γίνουμε «κανονική χώρα» αποτελεί την εξωτερίκευση -και τη ψυχολογική εκτόνωση- της συνείδησης πως κάποιοι πολιτικοί φορείς δεν αποτελούν «κανονικά κόμματα».


    V
    Τα κόμματα που δεν αναπτύσσουν δική τους θεωρία και δεν παράγουν ιδεολογία καταλήγουν, όχι απλά να ετεροκαθορίζονται, αλλά να είναι εξαρτημένα ή/και ελεγχόμενα από εξωθεσμικούς και εξωεθνικούς παράγοντες.

    Τέτοια κόμματα-παραρτήματα αρμόζουν σε client/vassal states (υποτελή κράτη-πελάτες), μεταμοντέρνα εδαφικά αποικιακά σουρωτήρια και ημι-κρατικούς δρώντες.

    -----
    Το -πολιτικό- προσωπικό τους, σε αρκετές περιπτώσεις, αποτελείται από εκβιαζόμενες ή χειραγωγούμενες μαριονέτες που μετατρέπουν ένα κράτος-πελάτη (client-state) σε υποτελές κράτος-μαριονέτα (puppet-state). Στα υποτελή αυτά κράτη, ενδέχεται να συναντήσουμε εξαρτημένες ηγεσίες που αποζητούν, συνεχώς και κατ' εξακολούθηση, «προστάτιδες δυνάμεις», πατρωνίες και κηδεμονίες, υπερασπιζόμενες τις σχέσεις πελατείας-πατρωνίας της χώρας τους με άλλα κράτη, ως μέσο «εκσυγχρονισμού» και μετατροπής αυτής της χώρας σε «κανονικό κράτος» (κατά τα άλλα αναρωτιόνται γιατί δεν είναι «κανονικά» τα κράτη τους). Αυτές αποτελούν -δομικές- παθογένειες κρατών, όπου κυβερνήσεις χαμηλοτάτης ποιότητας, μπορούν άνετα να λειτουργούν -εξευτελιζόμενες- ως τοπάρχες, διαχειριστές ή υποτελείς μαριονέτες των εξωεθνικών πατρόνων τους.


    VI
    2004: Ο Παπανδρέου εγκαινιάζει την διαδικασία εκλογής Προέδρου μέσω ανοιχτής εκλογικής διαδικασίας, με μοναδικό υποψήφιο τον ίδιο. Συμμετέχοντες πάνω από 1.000.000.

    2007: Εσωκομματικές εκλογές στο Πα.Σο.Κ μετά από την δεύτερη συνεχόμενη ήττα του Παπανδρέου από τον Καραμανλή. Ο Βενιζέλος αμφισβητεί ευθέως την εξουσία του. Συμμετέχοντες περίπου 740.000.

    2009: Αμέσως μετά την ήττα από το Πα.Σο.Κ και την ανακοίνωση του αποτελέσματος των βουλευτικών εκλογών του 2009, οι οποίες προκηρύχθηκαν πρόωρα, κατόπιν αιφνίδιας διάλυσης της Βουλής, ο Καραμανλής παραιτείται από την ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας, προκηρύσσοντας έκτακτο συνέδριο για την εκλογή νέου αρχηγού. Στο Έκτακτο Συνέδριο, αποφασίζεται η τροποποίηση του Καταστατικού αναφορικά με τη σύνθεση του εκλεκτορικού σώματος και θεσπίζεται η διαδικασία εκλογής του νέου προέδρου από τα μέλη του κόμματος. Υποψήφιοι: Σαμαράς, Μπακογιάννη, Ψωμιάδης. Συμμετέχοντες στις εσωκομματικές εκλογές, περίπου 800.000.

    2012: Εσωκομματικές εκλογές στο Πα.Σο.Κ με μοναδικό υποψήφιο τον Ευάγγελο -το Έθνος είμαι Εγώ- Βενιζέλο. Συμμετέχοντες περίπου 240.000.

    2015: Στον πρώτο γύρο των εσωκομματικών εκλογών της Ν.Δ οι συμμετέχοντες ήταν περίπου 400.000. Στελέχη του κόμματος και δημοσιογράφοι καναλιών πανηγυρίζουν για τη «μεγάλη συμμετοχή» (χρειάζονταν τουλάχιστον 250.000 συμμετέχοντες -και 3ευρα- προκειμένου να μην χρωστάνε στην εταιρεία). Έγινε μάλιστα και παράταση της ψηφοφορίας «λόγω μεγάλης συμμετοχής». Παραλήρημα και εικονική πραγματικότητα. Οι συμμετέχοντες ήταν περίπου οι μισοί από αυτούς που συμμετείχαν στις εσωκομματικές εκλογές του 2009. Η μέση ηλικία των συμμετεχόντων ήταν τα 57 έτη. Περίπου 150.000 από όσους ψήφισαν ήταν πάνω από 65 χρόνων. Μόνον αυτοί είχαν δικαίωμα συμμετοχής στον δεύτερο γύρο, όπου ψήφισαν περίπου 330.000 άνθρωποι (μόλις 90.000 περισσότεροι από όσους ψήφισαν για την εκλογή του εθνικού μας συνταγματολόγου στη θέση του Προέδρου του Πα.Σο.Κ το 2012).

    Η κομματική βάση της Ν.Δ. συρρικνώθηκε από 800.000 το 2009 σε περίπου 400.000 το 2015. Μάλιστα το 2009 συμμετείχαν μέλη του κόμματος ενώ το 2015 η διαδικασία ήταν ανοιχτή. Επίσης, το γεγονός ότι οι υποψήφιοι για την προεδρία της Ν.Δ ήταν τέσσερις -μαζί με το ανοιχτό της διαδικασίας- θα έπρεπε να λειτουργήσει ως ενισχυτικός παράγοντας για τη συμμετοχή. Κάτι τέτοιο δεν συνέβη.

    Ο Μητσοτάκης ψηφίστηκε από περίπου 175.000 ανθρώπους. Αυτή αποτελεί τη μικρότερη νομιμοποιητική βάση που είχε ποτέ Πρόεδρος κυβερνητικού κόμματος (240.000 ήταν η νομιμοποιητική βάση του Βενιζέλου, ο οποίος επιδίωκε ήδη από το 2007 να βρεθεί στην ηγεσία του Πα.Σο.Κ, κάτι που τελικά κατάφερε το 2012, για να παραιτηθεί τρία μόλις χρόνια μετά). Τέλος, η Ν.Δ πρέπει να αποτελεί μάλλον το γηραιότερο κόμμα στον πλανήτη, καθώς η μέση ηλικία της κομματικής της βάσης είναι απίστευτα γερασμένη. Η αποθέωση του λεγόμενου «χάσματος γενεών».

    -----
    Κομματική βάση της Ν.Δ το 2009: 800.000 (μέλη). Αποτελέσματα εκλογών σε ψήφους:
    2012: 1.825.637 (Ιουν)
    2015: 1.718.694 (Ιαν)
    2015: 1.526.205 (Σεπ)

    Κομματική βάση της Ν.Δ το 2015: 400.000 (ανοιχτή διαδικασία). Αποτελέσματα εκλογών. Θα δούμε.

    Η γενική φθίνουσα πορεία και η «αέναη» παρακμή της Ν.Δ σε ψήφους έχει ως εξής:

    2004: 3.359.682

    2007: 2.994.979

    2009: 2.295.719

    2012: 1.825.637 (Ιουν)

    2015: 1.718.694 (Ιαν)

    2015: 1.526.205 (Σεπ)

    Η ατμόσφαιρά που δημιουργείται στα Μ.Μ.Ε και τα social media αποτελεί παραλήρημα και εικονική πραγματικότητα. Η πορεία παρακμής της Ν.Δ είναι ανεξάρτητη από πρόσωπα (οι απώλειες εντός μιας δεκαετίας είναι πάνω από 1 εκατομμύριο 800 χιλιάδες ψήφοι. Σε ποσοστιαία αποτύπωση η πτώση αντιστοιχεί περίπου σε 55%). Λόγω εσωκομματικών και ενδοπαραταξιακών παθών, συμφερόντων, μαχαιρωμάτων, ιδεοληψιών και φανατισμών δεν μπορούν να αντιληφθούν την ανεξάρτητη από τα πρόσωπα αυτήν πορεία (ή προσπαθούν να την υποβαθμίζουν προκειμένου να αποκρύψουν τη γύμνια). Επικρατεί τύφλωση. Επίσης, το να βρεθεί στην ηγεσία της Ν.Δ ο Μητσοτάκης δεν αποτελεί -κομματική, παραταξιακή, πολιτικοσυστημική ή άλλη- επανάσταση, όπως προσπαθούν να μας πείσουν. Εάν κάποιο πρόσωπο είναι «αξιοπρεπές» ή «κανονικό» ή δεν ξέρω εγώ τι άλλο, δεν αποτελεί πολιτική ή λογική προσέγγιση, αλλά ψυχολογισμό.

    Να προσεύχονται στη Ν.Δ να συνεχιστούν τα τεράστια ποσοστά αποχής και να μην κυμανθεί η συμμετοχή στις επόμενες εκλογές σε υψηλά επίπεδα. Το να νικήσεις την ανικανότητα δεν σε καθιστά ικανό. Το να πολεμούν οι άχρηστοι τους ανίκανους δεν καθιστά ούτε τη μάχη επική ούτε το αποτέλεσμα της μάχης θεμελιώδες.

    Θα επανέλθω με αναφορά στα -υπαρκτά- ιδεολογικά ρεύματα της «δεξιάς».


    VII
    Το εκλογικό αποτύπωμα ή τα αποτέλεσμα της λεγόμενης «αραβικής άνοιξης» στην Αίγυπτο κατά τις εκλογές του 2011-12 (αξιώθηκε κανείς να τα μελετήσει άραγε;):

    1. Democratic Alliance for Egypt υπό την ηγεσία των Αδελφών Μουσουλμάνων. Ποσοστό: 37,5%

    2. Islamist Bloc υπό το al‑Nour (κόμμα του Φωτός - και αυτοί να διαφωτίσουν ήθελαν). Σαλαφιστές. Ποσοστό: 27,8%

    3. New Wafd. «Εθνικιστικό, κοσμικιστικό, φιλελεύθερο», όχι έτσι όμως όπως το φαντασιώνονται οι οπαδοί του «Τέλους της Ιστορίας». Το ολοκαύτωμα ως ψέμα, η 11 Σεπτεμβρίου ως απάτη και όλα τα ''normal'' για ένα τμήμα του secular αραβομουσουλμανικού κόσμου (για να καταλάβετε, αρχικά συμμετείχε στο μπλοκ των Αδελφών Μουσουλμάνων). Ποσοστό: 9,2%

    4. Egyptian Bloc. ΣοσιαλΦιλελεύθερο μπλόκ. Τα δύο μεγαλύτερα κόμματα ήταν το Social Democratic Party και το Free Egyptians Party το οποίο ήταν liberal. Ο κεντρισμός της Ε.Ε μεταφυτευμένος στην Αίγυπτο. Το Free Egyptians Party έγινε μέλος της Liberal International και της Arab Alliance for Freedom and Democracy που έχει την υποστήριξη του ευρωπαϊκού κόμματος ALDE (Alliance of Liberals and Democrats for Europe Party). Μεταφυτεύοντας υπερεθνικά εξωχώρια παραρτήματα. Ποσοστό: 8,9%

    5. Al-Wasat. Μετριοπαθής ισλαμικός κεντρισμός. Θα μπορούσε να θεωρηθεί παράρτημα ή συγγενές του κόμματος του Ερτογάν. Ισλαμικοί νόμοι και «ευέλικτη» Σαρία ενταγμένη σε πλουραλιστικό πλαίσιο (κάπως έτσι το περιγράφει τουλάχιστον το Carnegie Endowment for International Peace). Ποσοστό: 3,7%

    Δηλαδή, είχαμε πάνω από 65% ισλαμικές -«αυθεντικές, φονταμενταλιστικές, εθνοκεντρικές, μετριοπαθείς» ή άλλες- δυνάμεις και περίπου 20% «κοσμικές», εκ των οποίων «κοσμικών» μονάχα το 10% περίπου, ήταν συμβατό με τις ευρωκεντρικές φαντασιώσεις.

    Που βασιζόταν, λοιπόν, όλη αυτή η «αίσθηση» και το «κλίμα» για την ''global democratic revolution'', τη ''νεολαία του αραβομουσουλμανικού κόσμου'' που θα οδηγούσε ''στον κοσμικισμό και τη δημοκρατία'' και θα κατέκλυζε τον αραβικό κόσμο; Βασιζόταν σε ευσεβείς πόθους, σε ατόφια ιδεολογία, ιδεοληψία και προπαγάνδα προς διαμόρφωση και χειραγώγηση της «κοινής γνώμης» και στη φαντασιακή γυάλα την οποία κατασκευάζει -και στην οποία κατοικοεδρεύει- το «δυτικό» και ευρωκεντρικό μυαλό, προκειμένου να πείσει τον εαυτό του πως όλος ο υπόλοιπος πλανήτης ακολουθεί τα υποτιθέμενα ''universal'' βήματα του. Το 10% του Egyptian Bloc, στο μυαλό ορισμένων και με τη βοήθεια των Μ.Μ.Ε και των social media, γιγαντώνεται φαντασιακά σε πλειοψηφικό ρεύμα.

    -----
    Ξέχασα να αναφέρω πως η Arab Alliance for Freedom and Democracy στην οποία συμμετείχε το Free Egyptians Party, που ήταν μέρος του Egyptian Bloc, το οποίο ήταν το μόνο συμβατό με τα «ευρωπαϊκά και δυτικά πρότυπα», έχει και την στήριξη του προτεσταντικο-φιλελεύθερου Friedrich Naumann Foundation.

    Το 2015 έγιναν ξανά «εκλογές» στην Αίγυπτο και όλα κινούνται, πλέον, «ομαλά»... Και ζήσανε αυτοί καλά και εμείς καλύτερα. Τώρα ο πολίτης της Ε.Ε ασχολείται με άλλα ζητήματα επικαιρότητας.


    VIII
    Το εμπόριο της Κίνας σε πλανητική κλίμακα (2013). Αυτή είναι Παγκοσμιοποίηση -χωρίς εισαγωγικά- και όχι οι μονοπολικές φαντασιώσεις, οι μυθολογίες περί τέλους της ιστορίας και τα σκορποχώρια που δεν διαθέτουν κυριαρχία και μετατρέπονται σε κατακερματισμένες κουρελούδες «μετα-κυριαρχίας».


    .~`~.

    7 Ιανουαρίου 2016

    Τρεις σχολιασμοί (7 Ιαν 2016).

    I
    Περί ενός αξιώματος: ''Οι χαμηλοί ρυθμοί γονιμότητας και η υψηλή μέση ηλικία αποτελούν γνωρίσματα των ανεπτυγμένων κοινωνιών''.

    Ναι μεν αλλά. Μέχρι ενός σημείου. Ας αφήσουμε την αοριστία και ας πάρουμε τον μεγεθυντικό φακό, προκειμένου να δούμε τα πράγματα πιο συγκεκριμένα. Δε νομίζω πως χρειάζεται ιδιαίτερη επιχειρηματολογία για το ότι η Ελλάδα δεν είναι το ίδιο ανεπτυγμένη οικονομικά χώρα όσο η Ιαπωνία (τα τελευταία χρόνια μάλιστα, με όλα όσα συμβαίνουν, η Ελλάδα θα μπορούσε να θεωρηθεί πως οπισθοδρομεί στο επίπεδο των αναπτυσσόμενων οικονομιών, δίχως όμως την οικονομική και δημογραφική δυναμική και όλα τα πλεονεκτήματα των τελευταίων). Η Ελλάδα έχει τον ίδιο ή ελάχιστα μικρότερο ρυθμό γονιμότητας με την Ιαπωνία (περίπου 1,4). Επίσης, δε νομίζω πως θεωρούν πολλοί άνθρωποι τη Ρουμανία ή τη Σερβία πιο ανεπτυγμένες χώρες οικονομικά από τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο ή τις Ηνωμένες Πολιτείες (έχουν αρκετά μικρότερο ρυθμό γονιμότητας από τις τρεις αυτές χώρες οι οποίες βρίσκονται στα όρια του 2,0. Στην καλύτερη θέση από όλες τις άλλες ανεπτυγμένες χώρες).

    Σε ότι αφορά τις Η.Π.Α μάλιστα, τα υψηλά ποσοστά στους ρυθμούς γονιμότητας (fertility rate) δεν είναι ζήτημα «των ΑφροΑμερικανών και των Μεξικανών» ή «της μετανάστευσης» μονάχα, όπως λέει ο καλά θεμελιωμένος μύθος, καθώς οι Πολιτείες με τους υψηλότερους ρυθμούς γονιμότητας σε αυτή τη χώρα είναι η Utah, η Νότια Dakota, η Nebraska και το Idaho (και το Texas βρίσκεται στην πρώτη δεκάδα), Πολιτείες όλες που έχουν μικρά ποσοστά «ΑφροΑμερικανών και Μεξικανών» (σε αντίθεση με τη California ή το Colorado). Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 οι ρυθμοί γονιμότητας στις Η.Π.Α κορυφώθηκαν αγγίζοντας το 3,7, δηλαδή όσο περίπου είναι οι ρυθμοί γονιμότητας στη σημερινή Κένυα (μετά το 2020 η Κένυα αναμένεται να πέσει στο 2,3. Κάτω από τους ρυθμούς γονιμότητας της σημερινής Utah). Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν ήταν υπανάπτυκτη ή αναπτυσσόμενη οικονομικά χώρα.

    Χρειάζεται λοιπόν μια πιο εξειδικευμένη μελέτη και όχι γενικότητες και αξιώματα όπως αυτά των οικονομιστών (φιλελεύθερων ή άλλων), τα οποία, ναι μεν έχουν μια βάση μέχρι ενός σημείου, αλλά όταν χρησιμοποιούνται γενικά και αόριστα, ως άρθρα πίστεως, οδηγούν σε παραπλανητικά συμπεράσματα, προϋποθέτουν συγκεκριμένες προκείμενες και αποκρύβουν στοιχεία που έχουν εξαιρετικό ενδιαφέρον (*). Ανάλογα, το ότι «η ανθρωπότητα γερνάει» θολώνει την εικόνα ως προς τις διαφορετικές επιπτώσεις που έχει αυτή η εξέλιξη σε διαφορετικές περιοχές. Οι ρυθμοί γονιμότητας πέφτουν παντού, αλλά είναι διαφορετικό να πέσεις από το 5,5 στο 3,5 και διαφορετικό να πέσεις από το 2,2 στο 1,3 (το οποίο θεωρείται «πάτος»). Δηλαδή να έχεις χάσει το αυτονόητο για όλες τις κοινωνίες στην ανθρώπινη ιστορία. Την δυνατότητα αναπαραγωγής.

    -----
    (*) Π.χ: 1) Η Σερβία, η οποία έχει περίπου 30,000$ μικρότερο κατά κεφαλήν από την Αυστραλία, είναι γηραιότερη και έχει μικρότερο ρυθμό γονιμότητας από την Αυστραλία. 2) Ο Λίβανος δεν έχει τα ίδια επίπεδα οικονομικής ανάπτυξης με την Δανία αλλά έχει τους ίδιους ρυθμούς γονιμότητας. 3) Το 1950 υπήρχαν δυόμιση Ευρωπαίοι για κάθε Αφρικανό. Το 2050, σύμφωνα με στοιχεία του Ο.Η.Ε, θα υπάρχουν τέσσερις Αφρικανοί για κάθε Ευρωπαίο κ.λπ.


    II
    Ο λεγόμενος multiculturalism («πολυπολιτισμός») καμία σχέση δεν έχει με «πολιτισμούς». Όπως ορθά παρατήρησε ο Hisanori Isomura, ''ο πολυπολιτισμός είναι ο τρέχον ευφημισμός για οτιδήποτε έχει να κάνει με μειονότητες... Τα πολυπολιτισμικά προγράμματα οδηγούν σε έναν νέο τριμπαλισμό (tribalism) κατά τον οποίο κάθε μειονότητα είναι μια περαιτέρω διαχωρισμένη ομάδα ειδικού συμφέροντος'' (*).

    Έτσι ανακαλύπτονται παντού «μειονότητες», ''based on race, color, religion, gender expression/identity, ethnicity, ancestry, national origin, sexual orientation, age and disability''. Και ξαφνικά βρισκόμαστε μπροστά σε ένα μείγμα ετερόκλητων «μειονοτικών ομάδων» (minority groups) βασισμένων στη φυλή, το χρώμα, το φύλο, την εθνικότητα, τον σεξουαλικό προσανατολισμό, την καταγωγή, τη θρησκεία, την ηλικία κ.λπ. Multicultural citizenship το ονομάζουν αυτό (στο περίπου). Η μεγάλη δομή είναι ο κατακερματισμός, ο μετασχηματισμός ή το ξεχείλωμα της citizenship (ας πούμε «υπηκοότητα») γι' αυτό και συνδέονται φαινομενικά άσχετα μεταξύ τους ζητήματα.

    -----
    Η πρώτη χώρα που εφάρμοσε ως επίσημη πολιτική της τον λεγόμενο «πολυπολιτισμό» ήταν ο Καναδάς το 1971, υπό τον Pierre Trudeau, πατέρα του σημερινού Πρωθυπουργού (εξ ου και το «θριαμβευτικό» κλίμα για την εκλογή του υιού). Το πως και το γιατί, ποιες ήταν οι συγκεκριμένες συνθήκες και εθνικές ομάδες θα το εξετάσω άλλη φορά.

    (*) ''Multiculturalism is the current euphemism for anything to do with minorities... Multicultural programs are leading to a new tribalism in which each minority is further-separated special-interest group''. Hisanori Isomura

    Στις μέρες μας ο όρος multiculturalism έχει γίνει εξαιρετικά ασαφής και αόριστος. Οι περισσότεροι άνθρωποι -ακόμα και ακαδημαϊκοί- δεν μπορούν να τον ορίσουν με συγκεκριμένο τρόπο και να εξηγήσουν πρακτικά τι εννοούν με τον όρο αυτό.


    III
    Σήμερα, η μέση ηλικία στην Ελλάδα είναι πάνω από 43,5 έτη (στις 5-10 πιο γερασμένες κοινωνίες του πλανήτη). Το 1955, η μέση ηλικία στη χώρα ήταν 27,4 έτη. Δηλαδή, η ελληνική κοινωνία το 1955 ήταν όσο νεανική είναι η σημερινή Ινδία - και νεώτερη από τη σημερινή Τουρκία.

    -----
    Έξι δεκαετίες μετά, είμαστε μια από τις πλέον γερασμένες κοινωνίες στον πλανήτη (top 5), με πρωτοφανή ποσοστά ανεργίας (από τα υψηλότερα), με 6-7 χρόνια συνεχούς οικονομικής ύφεσης (παγκόσμιο ρεκόρ) και την μεγαλύτερη πτώση Α.Ε.Π στην παγκόσμια οικονομική ιστορία (εν καιρό ειρήνης - βέβαια ασύμμετρο πόλεμο ζούμε). Και αυτά είναι ορισμένα μονάχα δεδομένα. Μπορούν να τονιστούν πολλά ακόμα. Όπως για παράδειγμα, το πόσα συνεχή χρόνια οι ρυθμοί γονιμότητας (fertility rate) μιας κοινωνίας είναι κάτω από το «μαγικό» 2,10 (replacement -fertility- rate), το προσφυγικό, τα περιφερειακά ή εθνικά ζητήματα, η μετανάστευση των νέων τα τελευταία χρόνια κ.λπ.