28 Φεβρουαρίου 2016

Τρία σχόλια (28 Φεβ 2016) και Τέσσερις σχολιασμοί επικαιρότητας (29 Φεβ 2016).


Τρία σχόλια
(28 Φεβ 2016)

I
Μισό λεπτό. Αυτοί δεν μας έλεγαν - μας προειδοποιούσαν και μας απειλούσαν - πως θα μετατρεπόμασταν σε «στρατόπεδο ή αποθήκη ψυχών» (ή οποιαδήποτε άλλη απειλή) ΕΑΝ «βγαίναμε» από την «Ευρώπη»; Τι συνέβη;

Όλη τους η επιχειρηματολογία έχει συγκεκριμένη «μεθοδολογία» και έχει να κάνει με τη διαχείριση του μέλλοντος. Τα βραχυμεσοπρόθεσμα - μελλοντικά - αποτελέσματα που προκύπτουν από την τωρινή, την ήδη υφιστάμενη κατάσταση και τα αδιέξοδα της, τα μετατρέπουν σε απειλές μιας άλλης, ανεπιθύμητης γι' αυτούς, κατάστασης προκειμένου να την αποτρέψουν. Ένα αόρατο μελλοντικό απειλητικό Εκείθεν ως κόλαση που νομιμοποιεί να υπομένεις τα πάντα στο τωρινό ορατό Εντεύθεν.

Έτσι εάν είχαμε «φύγει» από την «Ευρώπη» και βιώναμε ακριβώς την ίδια κατάσταση, θα έφταιγε ότι «φύγαμε».

Έλα μου όμως, που όλες οι απειλές που έχουν ακουστεί κατά καιρούς για το τι θα συμβεί στο μέλλον εάν (Εκείθεν)... συμβαίνουν στο παρόν δίχως να έχει πραγματοποιηθεί αυτό το εάν (Εντεύθεν). Τίποτα από όσα μας έχουν απειλήσει ότι θα παθαίναμε εάν κάναμε το Α (Εκείθεν)... δεν έχει υπάρξει που να μην πάθαμε δίχως να κάνουμε το Α (Εντεύθεν).


II
Εάν όλα κυλήσουν σχετικά ομαλά για την Τουρκία, εάν δηλαδή αποφύγει μια έντονη εσωτερική αποσταθεροποίηση που θα σηματοδοτούσε την ανάπτυξη τάσεων πολιτικής «βαλκανοποίησης» της, το επόμενο βήμα της Άγκυρας - πιθανώς - θα είναι η επιδίωξη δημιουργίας ενός διεθνούς νομικού πλαισίου ή ενός περιφερειακού καθεστώτος που θα θέτει υπό την προστασία του τους πρόσφυγες και τους μετανάστες - ίσως με αφορμή τα περί ανθρωπιστικής βοήθειας ή διαχείρισης επιχειρήματα - και το οποίο θα παρέχει εγγυήσεις για την ασφαλή μεταχείριση τους. Σε μια τέτοια περίπτωση, επειδή η συντριπτική πλειοψηφία των μεταναστών και των προσφύγων είναι μουσουλμάνοι στο θρήσκευμα, θα επιδίωκε να συνδέσει το γεγονός αυτό με τις εθνικές μειονότητες και τις μουσουλμανικές κοινότητες της περιοχής (τα οθωμανικά κατάλοιπα) προκειμένου να εξασφαλίσει εγγυήσεις που θα της παρέχουν δικαίωμα παρέμβασης στην περιοχή.

Με τον ίδιο τρόπο λειτούργησε στο Κυπριακό. Η νομιμότητα της επέμβασης στη Κύπρο, κατέστη δυνατή μέσω ενός παρεμφερούς νομικού πλαισίου.

Όποιος βλέπει αυτή την περίοδο την προσφυγική-μεταναστευτική κρίση, αποκλειστικά και μόνον, ως αυθύπαρκτο και αυτοτελές ζήτημα, κινείται μεταξύ αφέλειας - η συντριπτική πλειοψηφία -, τοπικού παραρτήματος ή/και εξυπηρέτησης συμφερόντων. Για παράδειγμα, ως προς το ευρωπαϊκό σκέλος, η διαχείριση του προσφυγικού-μεταναστευτικού και η ταυτόχρονη απομόνωση της Ελλάδας αποτελούν τμήμα - και χρησιμοποιούνται ως μέσο και προκάλυμμα - της στρατηγικής αναμόρφωσης του ευρωπαϊκού πόλου ηγεμονίας. Το ίδιο συμβαίνει και με τον μετα-οθωμανικό τουρκικό πόλο.

Αυτό που εξελίσσεται στη Συρία και το Ιράκ, από πλευράς Συνθηκών - οι οποίες αποτελούν διεθνή και ιστορικά αγκυροβόλια - είναι η κατάρρευση της εδαφικής τάξης που εγκαθιδρύθηκε με τη συμφωνία Sykes-Picot. Η προσφυγική-μεταναστευτική κρίση στο παρόν, και το κουρδικό ζήτημα διαχρονικά, τόσο στο παρελθόν όσο και σήμερα, επανασυνδέουν όχι μονάχα γεωγραφικά τη «Μέση Ανατολή» με τα «Βαλκάνια», αλλά και ιστορικά τη συμφωνία Sykes-Picot με τη Συνθήκη της Λωζάνης.


Σημειώσεις
- Τα σχόλια II και III σε αυτό το σημείωμα, σχετίζονται άμεσα με τα προηγούμενα.

- Όταν γράφω για έντονη εσωτερική αποσταθεροποίηση, δεν εννοώ φυσικά την προσπάθεια ορισμένων να μας πείσουν ότι ο Ερντογάν «πέφτει» και την ίδια στιγμή ο τελευταίος να χτυπάει 50άρια στις εκλογές. Εννοώ αυτό που έγραψα και μόνον αυτό: μια ενδεχόμενη ανάπτυξη τάσεων πολιτικής «βαλκανοποίησης» της Τουρκίας.

- Το μεσανατολικό εξαρτάται από το κουρδικό, η λύση του οποίου όμως είναι άμεση συνάρτηση της διευθετήσεως των βαλκανικών προβλημάτων. Το κουρδικό έχει ευρωπαϊκό σκέλος, γεγονός που θα γίνει κατανοητό το επόμενο χρονικό διάστημα. Θα επανέλθω στο ζήτημα.

- Η «Μέση Ανατολή» και τα «Βαλκάνια» αποτελούν ευρωκεντρικές εννοιολογικές κατασκευές της αποικιοκρατικής περιόδου (συγκεκριμένα ο όρος Βαλκάνια χρησιμοποιήθηκε πρώτη φορά από τον Γερμανό Α. Zeune στις αρχές του 19ου αιώνα - θα επανέλθω στην ιστορία των όρων). Το γεγονός, ότι ακόμα και σήμερα, παρατηρείς ένα τμήμα του ελλαδικού αστισμού να μαστίζεται από την ιδεολογία περί «βαλκανιότητας», είναι θλιβερό και φανερώνει σε τι βαθμό, δύο αιώνες μετά, δεν έχει απογαλακτιστεί και χειραφετηθεί αυτός ο αστισμός από τον πολιτισμικό ιμπεριαλισμό και την πολιτισμική αποικιοκρατία του 19ου αιώνα. Το αντίθετο μάλιστα, σε αρκετές περιπτώσεις αποτελεί τοπικό παράρτημα και φυσικό εκφραστή του.

Όσο λιγότερα γνωρίζεις σε αυτόν εδώ τον τόπο, τόσο λιγότερο απογοήτευεσαι.


III
Το σχόλιο που ακολουθεί είναι απολύτως «ρεαλιστικό» και ουδόλως «ιδεαλιστικό». Ο «ρεαλισμός» του, δεν έχει να κάνει με τη σχέση κράτους, γεωγραφίας και χώρου (όπως το ακριβώς προηγούμενο σχόλιο) αλλά με τη σχέση κοινωνίας, ιστορίας και χρόνου. Στα καθ ημάς άλλωστε, αυτή η διάσταση, αυτό το ρήγμα μεταξύ κοινωνίας και κράτους είναι πανταχού παρόν.

Σίγουρα κάθε κράτος διαφυλάσσει - και πρέπει να διαφυλάσσει - την ασφάλεια του, αυτό όμως δεν σημαίνει πως εξασφαλίζει κατά αυτόν τον τρόπο και την ιστορική του επιβίωση (για παράδειγμα το κράτος του Ισραήλ). Η ιστορική επιβίωση ενός λαού και ενός έθνους, σε βάθος χρόνου, εξαρτάται από τις ιστορικές σχέσεις που μπορεί να αναπτύξει με την περιφέρεια του και όχι από τα όπλα.

-----
Πάνω από όλα, ένα έθνος πρέπει να είναι κυρίαρχο προκειμένου να είναι ασφαλές. Η ασφάλεια δίχως κυριαρχία αποτελεί ευφυολόγημα.


Τέσσερις σχολιασμοί επικαιρότητας
(29 Φεβ 2016)

I
Η Ευρώπη, ως περιφέρεια, τα τελευταία - τουλάχιστον - 50 χρόνια έχει υποστεί μια άνευ προηγουμένου δημογραφική ήττα ή ορθότερα μια δημογραφική συντριβή - τα αποτελέσματα, τις συνέπειες και τις επιπτώσεις της οποίας μόλις τώρα έχει αρχίσει να συνειδητοποιεί - την οποία προσπαθεί να εκλογικεύσει μέσα από αόριστα σχήματα που άλλοτε αναφέρονται σε τεχνολογία, οικονομία και επικοινωνία και παρουσιάζονται ως αποτέλεσμα «ανάπτυξης» και άλλοτε παρουσιάζονται ως «φυσικά» (περισσότερα εδώ).

Βέβαια, η δημογραφική ήττα ή κατάρρευση, πανωλεθρία ή συντριβή αποτελεί αντικειμενικό γεγονός, ενώ η ερμηνεία, η εκλογίκευση και οι - υποτιθέμενοι - τρόποι αντιμετώπισης της αποτελούν υποκειμενικούς παράγοντες.


II
Το επόμενο χρονικό διάστημα, ορισμένοι θα προσπαθήσουν να μας παρουσιάσουν ως - όχι βραχυπρόθεσμο αλλά μακροπρόθεσμο - μελλοντικό εθνικό όραμα και στόχο, τη μονιμοποίηση της μετατροπής της Ελλάδας σε περιφερειακό κράτος-μαξιλάρι και ενδιάμεση εδαφική περιοχή ζώνη-σύνορο (buffer zone-state), περισυλλογής, διαλογής και κράτησης, ελέγχου και ρύθμισης, προκειμένου η ευρωπαϊκή γεροντοκρατία του Κέντρου να πίνει ανέμελα τον καφέ της περίξ του Ρήνου ή να κάνει σκι στα Σαλέ των Άλπεων.

Η Ελλάδα, η οποία προσέφερε αρκετά, δεν έχει κανένα λόγο να θυσιαστεί για κοινωνίες που βρίσκονται σε παρακμή και αυτοκτόνησαν επιλέγοντας τον «ευρωπαϊσμό» ως - ιδεολογικό - προθάλαμο για το νεκροτομείο.

-----
Τα προηγούμενα δεν τα γράφω με ικανοποίηση αλλά με πίκρα. Τα έχω γράψει κατ' επανάληψη, πρέπει όμως να (ξανα)ειπωθούν.


III
Ο πλανήτης δεν οδηγείται σε ενοποίηση αλλά σε πολυδιάσπαση. Όσες και όσοι σκέφτονται με όρους μονοπολικοτητας 1990-2000, «παγκοσμιοποίησης» και φιλελεύθερων ερμηνευτικών εγχειριδίων, σκέφτονται με τους όρους ενός κόσμου που δεν υπάρχει πια.


IV
Δημογραφική σύγκριση Η.Π.Α και πλανήτη με τις πέντε μεγαλύτερες χώρες της Ε.Ε τα τελευταία 65 χρόνια και ορισμένες -σύντομες- παρατηρήσεις περί του πλανητικού μετασχηματισμού.

1. Μεταξύ των ετών 1950-2015, ο πληθυσμός των Ηνωμένων Πολιτειών αυξήθηκε κατά 164 εκατομμύρια ενώ αυτός των πέντε μεγαλύτερων δυνάμεων της σημερινής Ε.Ε (Γερμανία, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιταλία και Ισπανία) αυξήθηκε κατά 90 μόλις εκατομμύρια. Οι πέντε μεγαλύτερες χώρες της Ε.Ε αυξήθηκαν λιγότερο (λίγο πάνω από το μισό) από ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μόνες τους.

Μεταξύ των ετών 1950 και 2015, ο συνολικός πληθυσμός του πλανήτη αυξήθηκε κατά 4,75 δισεκατομμύρια -ή κατά 4.750 εκατομμύρια- ενώ αυτός των πέντε μεγαλύτερων δυνάμεων της σημερινής Ε.Ε (Γερμανία, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιταλία και Ισπανία) αυξήθηκε κατά 90 μόλις εκατομμύρια. Οι πρώτες πέντε χώρες από πλευράς πληθυσμιακής αύξησης μεταξύ 1950-2015, ήταν οι εξής: πρώτη η Ινδία με 935 εκατομμύρια, δεύτερη η Κίνα με 832, τρίτη η Ινδονησία με 188, τέταρτες οι Η.Π.Α (οι οποίες τα πήγαν εξαιρετικά καλά) με 164 εκατομμύρια και πέμπτη η Βραζιλία με 154 εκατομμύρια. Πιο ειδικά δες εδώ και πιο γενικά εδώ.

2. Δημογραφικά ο πλανήτης είναι ασιατοκεντρικός, πολιτισμικά είναι - ήδη - πολυπολικός, οικονομικά φαντάζει ασύμμετρα τριπολικός - αλλά δεν είναι - και βρίσκεται σε φάση μεταβάσης του κέντρου βάρους του από τον Ατλαντικό προς την Ασία. Από την άποψη πολιτειακής συγκρότησης είναι κατακερματισμένος και βρισκόμαστε σε διαδικασία αποθεσμοποίησης της «Δύσης» (δηλαδή του φιλελεύθερου πυρήνα). Η πλανητική νεολαία είναι αφρικανική, οι μεσήλικες είναι στην κυριολεξία και με όλη την αυθεντική σημασία του όρου παγκόσμιοι (από όλα τα μήκη και πλάτη της γης) και τα γηρατειά ή η γεροντοκρατία του είναι ευρωπαϊκή.

Γενικά μπορεί να ειπωθεί πως ο πλανήτης, ως όλον, καθίσταται, βαθμιαία, πολυκεντρικός και πολυεπίπεδος ενώ σε αυτή τη φάση που βρισκόμαστε μπορεί να χαρακτηριστεί ως απολικός (πιο ασταθής και επικίνδυνος πεθαίνεις).

Όλα τα προηγούμενα - και πολλά ακόμη στα οποία δεν μπορώ να επεκταθώ αυτή τη στιγμή - οδηγούν σε ένα και μόνον πράγμα: Πολυδιάσπαση.


.~`~.

Θεματολογίες άμεσα σχετιζόμενες: 1. Μακροδομές 2. Πλανητικός μετασχηματισμός 3. Μετακινήσεις 4. Δημογραφία.