30 Μαΐου 2015

Φεντεραλισμός και εθνότητες. Σύντομη εισαγωγική αναφορά.

Σε ένα ενδιαφέρον βιβλίο -στο οποίο θα αναφερθώ μελλοντικά αναλυτικά και- το οποίο εξετάζει τις σχέσεις, φεντεραλισμού, συγκυριαρχίας και διαμοιρασμού κυριαρχίας (consociationalism) και εθνοτήτων διαβάζω:
Οι παραδοσιακοί εθνικιστές ισχυρίζονται ότι ο μόνος τρόπος για να διασφαλιστεί η εθνότητα ή το έθνος (nationhood) είναι η δημιουργία κρατών και πολιτικών κοινοτήτων που είναι σύμφωνες με τα πολιτιστικά ιστορικά έθνη. Σε αντίθεση, οι Φιλελεύθεροι και οι Μαρξιστές υποστηρίζουν ότι η μόνη λύση είναι να επικεντρωθεί κανείς στις "υπερεθνικές" οντότητες. Ωστόσο, αν και η σύγχρονη ιστορία έχει φανερώσει πολλές προκλήσεις στο έθνος-κράτος, αυτό παραμένει η βάση του σύγχρονου διεθνούς συστήματος. Οι τελευταίες δεκαετίες έχουν δείξει επίσης την επιμονή της εθνότητας σε όλο τον κόσμο.
Τι έχει συμβεί άραγε κατά την μετα-διπολική περίοδο από την Λετονία και την Εσθονία μέχρι την Βοσνία-Ερζεγοβίνη, από την Καταλονία και τη χώρα των Βάσκων μέχρι το Κουρδιστάν, από την Τσεχοσλοβακία και την Ουκρανία μέχρι το Κεμπέκ και την Σκωτία (για να μην αναφερθούμε καν σε περιπτώσεις όπως το Ιράκ, το Βέλγιο και ο Λίβανος);

Αν δεν προσέξουν ορισμένοι θα την πατήσουν όπως την πάτησαν στην Ε.Σ.Σ.Δ (το βιβλίο ασχολείται με τα προαναφερόμενα ζητήματα στον μετα-σοβιετικό χώρο).

Δεν είναι μονάχα το "ethnocultural/national/plural" «υποεθνικό» ζήτημα το οποίο απασχολεί ενιαία κράτη (Ηνωμένο Βασίλειο, Ισπανία, Λιβύη, Π.Γ.Δ.Μ, Ουκρανία), είναι και το ζήτημα του φεντεραλισμού. Υποτίθεται πως ο φεντεραλισμός είναι ένα πρότυπο επίλυσης πολυ-εθνοτικών διαφορών. Βέβαια μετά από το 1991 τα εμπειρικά δεδομένα όχι μονάχα δεν επιβεβαιώνουν κάτι τέτοιο, αλλά φανερώνουν πως ο φεντεραλισμός βρίσκεται σε κρίση (Ε.Σ.Σ.Δ, Γιουγκοσλαβία, Τσεχοσλοβακία, Ιράκ, Σουδάν, Καναδάς, Ρωσια, Πακιστάν). Ορισμένοι προσδοκούν την αναβίωση του. Είναι μια θεμιτή σκέψη, αν και ενάντια στο ρεύμα της εποχής.

Μελλοντικά θα ασχοληθώ με τα εξής ζητήματα: 1ον) τη σχέση Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και φεντεραλισμού, 2ον) «ενότητας» της Ε.Ε υπό το πνεύμα του Καρλομάγνου και του Λοθάριου (Lothar), 3ον) φεντεραλισμού και έθνους στα πλαίσια του αμερικανικού και γαλλικού ρεπουμπλικανισμού, και τέλος, 4ον) με τον εθνο-φεντεραλισμό, ο οποίος μάλλον γίνεται προσπάθεια να αποφευχθεί χάριν της κατασκευής ενός «ευρωπαϊκού έθνους». Η Ελβετία είναι η πιο γνωστή περίπτωση δυτικοευρωπαϊκού εθνο-φεντεραλισμου. Αυτό που δεν είναι ιδιαίτερα γνωστό είναι πως στον εμφύλιο πόλεμο του 1847 τα προτεσταντικά («φιλελεύθερα») καντόνια της κεντρικής διοικήσεως επικράτησαν επί -ορισμένων- καθολικών («συντηρητικών») καντονιών.

.~`~.
Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

Με αφορμή μια επισήμανση του Joschka Fischer. Κυριαρχία, ηγεμονία, εθνικό κράτος και «Ευρώπη».

Υπερεθνικές πολιτικές οντότητες και εθνικά οργανωμένος κόσμος. Σύντομη αναφορά.

«Γκωλισμός» (Gaullism) Και «Ευρωπαϊσμός». Σύντομο Σχόλιο.

Η μακρά παγκόσμια κυρίαρχη τάση των τελευταίων δύο αιώνων και η αντίστροφη πειραματική ακροβασία της Ε.Ε.

Τι σηματοδοτεί μια σημαντική μετάβαση. Εισαγωγική αναφορά.

Στοιχειώδη περί εθνικισμού.

Περί εθνικισμού, δημοκρατικής ιδεολογίας -«τέλους της ιστορίας»- του Fukuyama, και χειρισμού της Μέσης Ανατολής από τους ουιλσονιανούς ιδεαλιστές και τους νεοσυντηρητικούς. Η προσέγγιση του εριστικού κ. John Mearsheimer και σύγκριση του έργου του με αυτό του Kenneth Waltz.

Σύντομη αναφορά στον κίνδυνο διολίσθησης των Ηνωμένων Πολιτειών στον σεκταρισμό.

Εἶπα καί ἐλάλησα, ἁμαρτίαν οὐκ ἒχω. Ηγεμονισμός και κυριαρχία. Μια αναφορά.

«Νεομεσαιωνισμός», Ευρωπαϊκή Ένωση, κυριαρχία και περιφερειακή ολοκλήρωση κρατών.

Σύντομη αναφορά περί κρατών. 1950-2010.

Με αφορμή τα αυτονομιστικά κινήματα και τις υποεθνικές-κρατικές τάσεις και πιέσεις: Ο «νεομεσαιωνισμός» ή «New medievalism» ως ένα πρότυπο διακυβέρνησης της παγκόσμιας πολιτικής και οικονομίας, τρεις οπτικές θεώρησης της παγκοσμιοποίησης -από τα μάτια του τωρινά ισχυρού- και δυο λόγια εισαγωγικά περί «εδαφικών» και μη ιδεολογιών.

Περί «λαϊκισμού». Σύντομη αναφορά.

I) Σύντομη αναφορά στις κυρίαρχες ιδεολογίες και II) την άνοδο του «εθνικισμού» στην «Ευρώπη».

Ένα μοιραίο -ιστορικό- σφάλμα;

29 Μαΐου 2015

Πολιτισμικές δομές και πλανητικός μετασχηματισμός. Εισαγωγικά αυτογνωσιακά (;) για την καθ' ημάς Δύση.

Η «ένωση» -με την τότε «Δύση»- πραγματοποιήθηκε, τρεις φορές μάλιστα, «από τα πάνω». Το ενδιαφέρον είναι πως αυτή η προσπάθεια κράτησε περίπου δύο αιώνες και η αποτυχία της -ενώσεως των εκκλησιών- οδήγησε στην «κατάλυση» από τους «Οθωμανούς Τούρκους». Αντίστοιχα, τους τελευταίους δύο αιώνες, το νέο ελληνικό κράτος δεν έχει καταφέρει -αυτή την οποία έχει επιλέξει ως- την κύρια στρατηγική του επιλογή. Να γίνει δυτικο(ευρωπαϊκό)... Τι θα επιφέρει αυτή η αποτυχία; Η ιστορία μας κλείνει το μάτι χαμογελώντας ειρωνικά;...

.~`~.
Εισαγωγή

Οι πολιτισμοί είναι γεωγραφικές περιοχές, οι πολιτισμοί είναι κοινωνίες, είναι οικονομίες, είναι συλλογικές νοοτροπίες. Οι πολιτισμοί είναι συνέχειες.

...πιέσεις ασκούν συνεχώς ο γεωγραφικός παράγοντας, οι κοινωνικές ιεραρχίες, οι ομαδικοί «ψυχισμοί», οι οικονομικές ανάγκες. Είναι όλες τους δυνάμεις θεμελιώδεις, που ωστόσο δύσκολα τις διακρίνει κανείς εκ πρώτης όψεως, και μάλιστα όταν ζει στην ίδια εποχή μ' αυτές, οπότε θεωρεί ότι είναι αυτονόητες και ότι δεν θέτουν κανένα πρόβλημα... Οι πραγματικότητες αυτές είναι οι «βάσεις» ή καλύτερα οι «δομές» των πολιτισμών. Παράδειγμα το κατά τόπους θρησκευτικό συναίσθημα, η έλλειψη κινητικότητας των χωρικών, οι διάφοροι τρόποι με τους οποίους αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι τον θάνατο, την εργασία, την απόλαυση, την οικογενειακή ζωή...

Αυτές οι πραγματικότητες, οι δομές, είναι κατα κανόνα παλαιές έχουν μεγάλη διάρκεια και αποτελούν πάντοτε ιδιαίτερα και πρωτότυπα γνωρίσματα των πολιτισμών. Αυτές διαμορφώνουν την ξεχωριστή φυσιογνωμία τους, την οντότητα τους. Και οι πολιτισμοί σπάνια τις ανταλλάσουν με άλλες, γιατί τις θεωρούν αξίες αναντικατάστατες. Βέβαια, αυτές οι μόνιμες πραγματικότητες, αυτές οι κληρονομημένες επιλογές ή αυτές οι αρνήσεις απέναντι σε άλλους πολιτισμούς είναι κατά κανόνα ασύνειδες για τον πολύ κόσμο. Και είναι απαραίτητο, προκειμένου να τις διακρίνει κανείς καθαρά, να απομακρυνθεί, με τη φαντασία του τουλάχιστον, από τον πολιτισμό μέσα στον οποίο είναι βουτηγμένος.

Ας πάρουμε ένα απλό παράδειγμα, που έχει να κάνει με θεμελιώδεις δομές, το ρόλο της γυναίκας στον εικοστό αιώνα, σε μια συγκεκριμένη κοινωνία, ας πούμε τη δική μας, την ευρωπαϊκή. Οι ιδιαιτερότητες του μας φαίνονται τόσο «φυσιολογικές», που δεν θα μπορέσουμε να τις αντιληφθούμε παρά μόνο αν τον συγκρίνουμε, με το ρόλο της Μουσουλμάνας ή με το ρόλο -που βρίσκεται στους αντίποδες του- της Αμερικανίδας των Ηνωμένων Πολιτειών. Αν θελήσουμε να κατανοήσουμε το γιατί αυτής της κοινωνικής τοποθέτησης, θα πρέπει να ανατρέξουμε στο μακρινό παρελθόν, τουλάχιστον ως τον 12ο αιώνα, ως την εποχή του «ιπποτικού έρωτα», για να σχηματίσουμε μια πρώτη εικόνα της αντίληψης που επικρατούσε για τον έρωτα και το ζευγάρι στη Δύση.

Έπειτα θα πρέπει να καταφύγουμε σε διάφορες διαδοχικές ερμηνείες: στον χριστιανισμό, στην είσοδο των γυναικών στα σχολεία και στα πανεπιστήμια, στην ιδέα που έχει ο Ευρωπαίος για την διαπαιδαγώγηση των παιδιών, στις οικονομικές συνθήκες: βιοτικό επίπεδο, απασχόληση της γυναίκας στο σπίτι ή εκτός σπιτιού, κ.λπ.

Έχει διαπιστωθεί ότι ο ρόλος της γυναίκας αποτελεί πάντοτε μια πολιτισμική δομή, ένα τέστ, γιατί, μέσα σε κάθε πολιτισμό, ο ρόλος αυτός είναι μια πραγματικότητα μακράς διαρκείας, που ανθίσταται στις εξωτερικές δονήσεις και δύσκολα μεταβάλλεται από τη μια μέρα στην άλλη.

.~`~.
I
Κατά κανόνα, ένας πολιτισμός αποφεύγει να υιοθετεί πολιτισμικά αγαθά που θέτουν σε αμφισβήτηση κάποια από τις θεμελιώδεις δομές του. Αυτή η άρνηση του πολιτισμικού δανείου, αυτές οι υποβόσκουσες εχθρότητες είναι σχετικά σπάνιες, αλλά μας οδηγούν πάντοτε στην καρδιά ενός πολιτισμού. Ένας πολιτισμός συνεχώς δανείζεται από τους γειτονικούς του στοιχεία τα οποία επεξεργάζεται και αφομοιώνει.

Ο χριστιανισμός κληρονόμησε τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, της οποίας αποτελεί προέκταση.

Ενδέχεται ωστόσο ένας πολιτισμός να απορρίψει πεισματικά κάποιο εξωτερικό στοιχείο που τείνει να εισχωρήσει σ' αυτόν. Ο Μαρσέλ Μώς το έχει ήδη επισημάνει: δεν υπάρχει πολιτισμός άξιος του ονόματός του, που να μην έχει και αντιπάθειες, να μην απορρίπτει. Κάθε φορά, η απόρριψη έρχεται σαν κατακλείδα μετά από πολλούς δισταγμούς, πολλούς πειραματισμούς. Είναι προϊόν πολλής περίσκεψης, απόφαση που χρειάστηκε πολύ χρόνο, και αποκτά πάντοτε τεράστια σημασία.

Υπάρχει πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα από την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους, το 1453; Ένας σύγχρονός μας Τούρκος ιστορικός υποστήριξε ότι η πόλη είχε δοθεί, είχε καταληφθεί εκ των έσω, πριν από την τουρκική επίθεση. Ισχυρισμός υπερβολικός αλλά όχι ανακριβής. Πράγματι, η ορθόδοξη Εκκλησία (θα μπορούσαμε όμως να πούμε και ο βυζαντινός πολιτισμός) προτίμησε την υποταγή στους Τούρκους παρά την ένωση με τους Δυτικούς, που ήταν η μόνη της σωτηρία. Εδώ δεν πρόκειται για απόφαση βιαστική, που πάρθηκε επιτόπου, κάτω από την πίεση των γεγονότων. Ήταν η φυσική κατάληξη μιας μακριάς διεργασίας που διήρκεσε όσο και η παρακμή του Βυζαντίου, και που έκανε συνεχώς πιο έντονη την απέχθεια των Ελλήνων για τους Δυτικούς, από τους οποίους τους χώριζαν θεολογικές [και όχι μόνο] διαφορές.

Η ένωση των Εκκλησιών ήταν δυνατό να πραγματοποιηθεί. Ο αυτοκράτωρ Μιχαήλ Παλαιολόγος την είχε δεχτεί στη Σύνοδο της Λυόν, το 1274. Ο αυτοκράτωρ Ιωάννης Έ Παλαιολόγος, το 1369, είχε ασπασθεί, στη Ρώμη, τον καθολικισμό. Το 1439, η μεικτή σύνοδος της Φλωρεντίας αποδείκνυε και πάλι τη δυνατότητα της ένωσης. Οι πιο επιφανείς Έλληνες θεολόγοι, ο Ιωάννης Βέκκος, ο Δημήτρης ο Κυδώνιος, ο Βησσαρίων, είχαν ταχθεί, γράφοντας, υπέρ της ενώσεως με μιά ρητορική δεινότητα που κατατρόπωνε τους αντιπάλους τους. Ωστόσο, έχοντας να διαλέξουν ανάμεσα στους Τούρκους και τους Λατίνους, οι Έλληνες θα προτιμήσουν τους Τούρκους...

.~`~.
II
Η Δύση γνώριζε πολύ καλά αυτήν την αντιπάθεια που έτρεφε η Ανατολή απέναντι της. «Αυτοί οι σχισματικοί, έγραφε ο Πετράρχης, μας φοβήθηκαν και μας μίσησαν με όλη τους τη ψυχή».

Άλλη απόρριψη, που διαμορφώθηκε με αργό ρυθμό στην Ευρώπη (στη Γαλλία, που θα φανεί πιο διστακτική, θα χρειαστεί σχεδόν ένας αιώνας) είναι αυτή που απαγορεύει την είσοδο της Μεταρρύθμισης στην Ιταλία και την Ιβηρική χερσόνησο, αργότερα και στη Γαλλία όπου, για μεγάλο διάστημα, αναμετρούνται σε αβέβαιη μάχη δύο διαφορετικοί τρόποι να πιστεύει κανείς στο Χριστό.

Απόρριψη πάλι, και όχι μόνο πολιτική, έστω και αν δεν είναι ομόφωνη, αυτή που απομακρύνει την ανεπτυγμένη Δύση και την αγγλοσαξωνική Αμερική (συμπεριλαμβανομένου του Καναδά) από το μαρξισμό και τις ολοκληρωτικές λύσεις που εφαρμόζουν οι σοσιαλιστικές Δημοκρατίες. Η άρνηση είναι κατηγορηματική από μέρους των γερμανικών και αγγλοσαξονικών χωρών, πιο ήπια και με ποικίλες αποχρώσεις από τη πλευρά της Γαλλίας, της Ιταλίας, ακόμη και των χωρών της Ιβηρικής χερσονήσου.

Στην προκειμένη περίπτωση, φαίνεται ότι ο κάθε πολιτισμός εκφράζει με τον δικό τους τρόπο την άρνηση του στον άλλο.

Συνεχίζοντας την ίδια σκέψη, θα μπορούσαμε να πούμε ότι αν η δυτική Ευρώπη υιοθετούσε τον κομμουνισμό, θα τον οργάνωνε με τον δικό της τρόπο, θα του έδινε άλλες κατευθύνσεις, όπως κάνει σήμερα με τον καπιταλισμό, ο οποίος έχει πάρει οπωσδήποτε διαφορετικό δρόμο απ' αυτόν στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αυτή η διαδικασία αποδοχής ή άρνησης των ξένων πολιτισμικών στοιχείων, ο κάθε πολιτισμός την εφαρμόζει εξάλλου, με αργούς ρυθμούς, και απέναντι στον ίδιο του τον εαυτό. Σχεδόν πάντα μια τέτοια επιλογή γίνεται με τρόπο σχεδόν ανεπαίσθητο ή και καθόλου συνειδητό. Ωστόσο, χάρη σ' αυτές ακριβώς τις επιλογές, ένας πολιτισμός σιγά σιγά μεταβάλλεται, «διαχωρίζοντας τη θέση του» απέναντι σε ένα μέρος από το ίδιο του το παρελθόν... Αυτές οι εσωτερικές αρνήσεις μπορεί να είναι ξεκάθαρες ή ασαφείς, διαρκείς ή πρόσκαιρες. Οι διαρκείς αρνήσεις είναι οι μόνες ουσιώδεις για εκείνους τους τομείς τους οποίους φωτίζουν σιγά σιγά διάφορες μελέτες ψυχολογικής ιστορίας με πεδίο εφαρμογής ένα ολόκληρο κράτος ή έναν πολιτισμό...

Για να φτάσει ένας πολιτισμός στην προσωπική του αλήθεια, παραμερίζει οτιδήποτε τον ενοχλεί, το πετάει στη σκιά των γειτονικών περιοχών, που του είναι ήδη ξένες. Η ιστορία του είναι ο διαυγασμός, με το πέρασμα των αιώνων, μιας συλλογικής προσωπικότητας, που κινείται, όπως και κάθε ατομική προσωπικότητα, ανάμεσα σε ένα σαφή και συνειδητό προορισμό, και σε ένα σκοτεινό, μη συνειδητό πεπρωμένο. Αυτό αποτελεί τη βάση και το ουσιώδες κίνητρο εκείνου, χωρίς ωστόσο να αποκαλύπτει πάντα την ταυτότητα του...

.~`~.
III
Η συλλογιστική μας, ως εδώ, βασίστηκε σε πολιτισμούς που βρίσκονται σε αρμονική συνύπαρξη και κάνουν ελεύθερα τις επιλογές τους. Κατά κανόνα όμως, οι επαφές των πολιτισμών έχουν συγκρουσιακό χαρακτήρα, καταλήγουν πάντα σε τραγωδίες και, όπως αποδείχτηκε, τις περισσότερες φορές δεν φέρνουν μακροπρόθεσμα κανένα αποτέλεσμα.

Ορισμένες περιπτώσεις που είχαν ευτυχή έκβαση, όπως ο εκρωµαϊσµός της Γαλατίας και ενός μεγάλου τμήματος της ευρωπαϊκής Δύσης που κατακτήθηκε από τη Ρώμη, δεν εξηγούνται παρά μόνο με τη μακρά διάρκεια της επαφής και, παρ' όλα όσα έχουν λεχθεί, με το αρχικά χαμηλό επίπεδο των λαών που εκρωμαϊστηκαν, με το θαυμασμό που τους ενέπνευσε ο κατακτητής, εντέλει με κάποια μορφή σύμπραξης. Τέτοιου είδους επιτυχίες όμως υπήρξαν σπάνιες. Είναι οι εξαιρέσεις που επιβεβαιώνουν τον κανόνα.

Και ο κανόνας για τις περιπτώσεις των συγκρούσεων ήταν η αποτυχία, όχι η επιτυχία. Χθες η «αποικιοκρατία» θριάμβευε. Σήμερα ουδείς αμφιβάλλει πλέον πως επρόκειτο για παταγώδη αποτυχία.

Η αποικιοκρατία όμως δεν είναι τίποτα άλλο παρά η κατεξοχήν κατάκλυση ενός πολιτισμού από έναν άλλον.

Οι ηττημένοι σκύβουν πάντα το κεφάλι εμπρός στον ισχυρό. Αλλά, εφόσον υπάρχει σύγκρουση πολιτισμών η υπόταγη είναι μόνο προσωρινή. Αυτές οι μακρές περιόδοι αναγκαστικής συνύπαρξης δεν είναι δυνατές χωρίς αμοιβαίες υποχωρήσεις ή συνεννοήσεις, χωρίς ουσιώδη και καμιά φορά γόνιμα πολιτισμικά δάνεια.

Που δεν υπερβαίνουν όμως ποτέ ένα όριο.

Γραμματική των Πολιτισμών
1963
Εκδ. Μ.Ι.Ε.Τ


.~`~.
Έξοδος

Τον 14ο αιώνα φαίνεται ότι οι πάπες ή οι αυτοκράτορες δεν διανοήθηκαν ποτέ ότι οι λαοί δεν μπορούν να αναγκαστούν να αλλάξουν την θρησκεία τους. Επικρατούσε η άποψη, ότι η μεγάλη μάζα του λαού ήταν έτοιμη να αποδεχτεί την όποια άποψη υιοθετούσαν οι πολιτικές Αρχές. Οι πρώιμες διαπραγματεύσεις δίνουν την εντύπωση ότι οι ιεράρχες της Δύσης πίστευαν πως ο αυτοκράτορας και ο πατριάρχης μπορούσαν να επιφέρουν την Ένωση με ένα απλό διάταγμα, ότι μπορούσαν να αλλάξουν το Σύμβολο της Πίστεως και να επιτύχουν την αποδοχή της πρωτοκαθεδρίας του πάπα, χωρίς την εθελούσια συγκατάθεση ούτε καν των Ελλήνων κληρικών. Φαίνεται, ότι ποτέ δεν πέρασε από το νου των ιεραρχών της Ρώμης ότι τα μέλη της Ορθόδοξης Εκκλησίας μπορούσαν να αρνηθούν να αποδεχτούν την Ένωση και την υιοθέτηση νέων πεποιθήσεων που θα είχαν γίνει αποδεκτές από τους κοσμικούς και θρησκευτικούς ηγέτες τους. Αυτή η άποψη πρόδιδε άγνοια, τόσο του εξαιρετικά συντηρητικού χαρακτήρα της Ορθόδοξης Εκκλησίας όσο και της ιστορίας της. Χωρίς να υπεσέλθουμε στο κατά πόσο ο πληθυσμός της πρωτεύουσας και της αυτοκρατορίας ήταν ελληνικός από φυλετική άποψη, αρκεί να αναλογιστούμε ότι η γλώσσα που μιλούσε ο λαός ήταν η ελληνική και ότι τα όσα γνώριζε ο τελευταίος από άποψη ιστορίας και φιλοσοφίας, όλος ο τρόπος σκέψης του, η θεολογία του και η φιλολογία του, του είχαν κληροδοτηθεί υπό ελληνική μορφή. Οι περισσότεροι κάτοικοι ένιωθαν υπερήφανοι στην πεποίθηση ότι ήταν Έλληνες. Στα ζητήματα φιλοσοφικής και θρησκευτικής αναζήτησης, ο ελληνικός νους ήταν οξύτερος και λεπτότερος από το δυτικό...

Ο παθιασμένος ζήλος των δικών μας πουριτανών με την εκ μέρους τους εφαρμογή της εβραϊκής ιστορίας στην αγγλική πολιτική, οι πολιτικές αρχές των υπερασπιστών των πολιτικών ελευθεριών στην Αμερική, ο άγριος ενθουσιασμός των Σκώτων οπαδών της ομολογίας της Πίστεως του 1633, των Ολλανδών διαμαρτυρόμενων και των Μπόερς εκπηγάζουν από την Παλαιά μάλλον παρά από την Καινή Διαθήκη... Ο Έλληνας ήταν πάντοτε έτοιμος να προασπιστεί ένα δόγμα. Αισθανόταν βαθιά αντιπάθεια και περιφρόνηση για τους χριστιανούς αιρετικούς, οι οποίοι ήταν συνήθως λιγότερο ενημερωμένοι από τον ίδιο και γενικώς πολύ φανατικοί. Ωστόσο, ήταν πιο ανεκτικός απέναντι στους αιρετικούς απ' ότι οι κάτοικοι της Δύσης, οι οποίοι στη διάρκεια του Μεσαίωνα έτρεφαν για τους αιρετικούς φανατικό μίσος και περιφρόνηση... Οι Έλληνες δεν θεώρησαν ποτέ κάποιο ζήτημα ως ικανό να τους προκαλέσει πάθος ανάλογο με εκείνο που επέδειξαν οι στρατιώτες της Δύσης. Με τη θρησκεία να έχει καταστεί φιλοσοφία βασιζόμενη στην Καινή Διαθήκη και την απώλεια της δυνατότητας της Παλαιάς Διαθήκης να επηρεάζει τον εθνικό βίο, δεν υπήρχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την διάδοση των θρησκευτικών τους πεποιθήσεων... Στους αιώνες που ακολούθησαν η θρησκεία δεν παρότρυνε ποτέ τους Έλληνες να εμπλακούν σε διάφορες αποστολές. Ο Έλληνας δεν ήταν ικανός για θρησκευτικούς συναισθηματισμούς, εκτός σε ό,τι αφορούσε στην προσωπική του συμπεριφορά, στην ελεημοσύνη, την καλοσύνη προς τους αδερφούς ορθόδοξους χριστιανούς και την ηθική του ως ατόμου και εμπόρου. Ο χριστιανισμός είχε ήπια επίδραση επί του Έλληνα και δεν πέτυχε να καταστεί μια από τις ισχυρές δυνάμεις του έθνους παρά μόνο ως φιλοσοφικό σύστημα, εξαιτίας παραγόντων που οφείλονταν στην καταγωγή του, τις παραδόσεις του και στη θεολογική του παιδεία. Τότε, όπως και τώρα, οι Έλληνες δεν μπορούσαν να συμπαθήσουν ή έστω να κατανοήσουν το θρησκευτικό συναίσθημα που οδήγησε του Δυτικούς, να εμπλακούν σε μεγάλα κινήματα, ακόμα και σε πόλεμο, προκειμένου να υπερασπιστούν ένα σκοπό μόνο και μόνο επειδή αυτός ο σκοπός ήταν δίκαιος.
Edwin Pears


Δε νομίζω ότι οι σύγχρονοι έλληνες είναι περισσότερο έλληνες από τους βυζαντινούς. Μέσα στο χρόνο, μες στους αιώνες, οι φυλές δε μένουν καθαρές, υπάρχουν όμως ορισμένα χαρακτηριστικά των πολιτισμών που παραμένουν εθνικά. Οι βυζαντινοί χρησιμοποιούσαν την ελληνική γλώσσα που άλλαξε λίγο, αλλά οι γλώσσες αλλάζουν, ενδιαφέρονταν για τη φιλοσοφία και τη φιλοσοφική ζωή πάρα πολύ, ήταν μεν υπήκοοι ενός αυτοκράτορα, αλλά αυτός ο αυτοκράτορας έπρεπε να φέρεται σωστά, γιατί γίνονταν εύκολα λαϊκές εξεγέρσεις. Το χειρότερο που θα μπορούσαν να πουν για το Βυζάντιο είναι πως ήταν, μάλλον, ένα γραφειοκρατικό κράτος. Όμως είχε μια πολύ μορφωμένη γραφειοκρατία, πολύ πιο μορφωμένη από τους γραφειοκράτες του σημερινού κόσμου. Κανένας αρχαίος Έλληνας δε θα μπορούσε να χτίσει την Αγία Σοφία, αυτό απαιτούσε πολύ βαθιά τεχνική γνώση. Κάποιοι, ξέρετε, υποστηρίζουν, ότι η βυζαντινή τέχνη είναι στατική. Δεν ήταν καθόλου στατική, αλλά ήταν μια σχολή τέχνης από τις σημαντικότερες στον κόσμο, που όσο περνά ο καιρός εκτιμάται όλο και περισσότερο, κι όσοι Έλληνες διανοούμενοί σας λένε ότι το Βυζάντιο δε δημιούργησε τίποτε, είναι τυφλοί.
Steven Runciman


.~`~.

22 Μαΐου 2015

Τρία σύντομα σχόλια.

I

Το Σύμφωνο Συνεργασίας του Ειρηνικού (Trans-Pacific Partnership ή TPP) είναι σημαντικότερο για το μέλλον των Ηνωμένων Πολιτειών και του πλανήτη συνολικά, από ότι η Διατλαντική εμπορική και επενδυτική εταιρική σχέση (Transatlantic Trade and Investment Partnership ή TTIP). Συγκεκριμένα, η Trans-Pacific Partnership (TPP) είναι η σημαντικότερη εμπορική συμφωνία στον πλανήτη. Αυτή είναι η συμφωνία που θα αλλάξει τα παγκόσμια δεδομένα και όχι όπως νομίζουν ορισμένοι, οι οποίοι θεωρούν την Ευρώπη ως το κέντρο της γης, η Transatlantic Trade and Investment Partnership (η οποία έχει και μικρότερες πιθανότητες, όχι απλά ψήφισης, αλλά πραγματοποίησης - MEP vote on US-EU trade deal suspended).

Υπερεθνικότητα (supranationalism), διακυβερνητισμός (intergovernmentalism), κυριαρχία (sovereignty) και αυτοδιάθεση (self-determination). Εισαγωγή.

Ο Ο.Η.Ε είναι το ανώτερο θεσμικό σώμα/οργανισμός στον πλανήτη. Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών δεν είναι υπερεθνικός (Supranational) οργανισμός αλλά διακυβερνητικός (Intergovernmental) οργανισμός ή πιο συγκεκριμένα διεθνής ή διεθνικός διακυβερνητικός οργανισμός (αν και αυτό χρήζει περαιτέρω διευκρίνισης λόγω της υφής του πυρήνα του, δηλαδή του Συμβουλίου Ασφαλείας). Όταν γίνει κατανοητή σε όλη της την έκταση, η διαφορά ανάμεσα σε Supranational και Intergovernmental (και International) και οι συνέπειες της, τότε θα γίνουν ευκολότερα αντιληπτές και οι εξελίξεις στο εσωτερικό της Ε.Ε.

Ο Ο.Η.Ε είναι διακυβερνητικός (Intergovernmental) διεθνικός (International) και όχι υπερεθνικός (Supranational) οργανισμός, διότι δεν έχουν εμφανιστεί -ακόμα- οι εξωγήινοι ή ο Θεός.

Τι κοινό έχουν η εισβολή σε μια χώρα με στρατιωτικά μέσα προς αλλαγή καθεστώτος και τα διδάγματα εν είδει απειλών από μη εκλεγμένους αξιωματούχους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου προς μια χώρα προκειμένου η τελευταία να συνεχίσει να θυσιάζεται στο βωμό -της σύγκρουσης- συμφερόντων εντός της ενδοευρωπαϊκής και ενδοευρωατλαντικής τάξης;

Και στις δύο περιπτώσεις, οι χώρες που αποτελούν τον πυρήνα της ΕυρωΑτλαντικής δομής, εμφανίζουν την ίδια έλλειψη σεβασμού για την -εθνική- κυριαρχία που έχουν επιδείξει επανειλημμένα από το τέλος του διπολικού συστήματος και μετά. Και στις δύο περιπτώσεις, οι βασικές αρχές της -εθνικής- αυτοδιάθεσης (self-determination) και της -δημοκρατικής- κυριαρχίας (sovereignty) χλευάζονται από μη εκλεγμένους αξιωματούχους και εκφραστές του δόγματος της υπερεθνικότητας (πολλές φορές οι πρεσβεύοντες τον supranationalism εντός της Ε.Ε πρεσβεύουν τον globalism εκτός αυτής).

Τα υπερεθνικά όργανα δεν λογοδοτούν ενώ ταυτόχρονα επιβάλλουν δίκαιο (supranational law και όχι international law, το οποίο είναι public-δημόσιο). Το Ευρωπαϊκό Δίκαιο, για παράδειγμα, είναι υπερεθνικό (supranational) δίκαιο. Διέπεται από τις δικές του ιδιαίτερες αρχές και συνιστά ιδιαίτερη έννομη τάξη, χωριστή από τις εθνικές έννομες τάξεις των κρατών-μελών, στις οποίες επιβάλλεται άνωθεν και έξωθεν. Και εδώ φτάνουμε στο κρίσιμο σημείο. Ποιος νομοθετεί και υπό ποία νομιμοποίηση; Σε ποιόν λογοδοτεί; Ουσιαστικά καταλύεται η συνάφεια νομιμοποίησης, λογοδοσίας-ευθύνης και σχέσης εντολέα-εντολοδόχου.

Να τονίσω πως στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπάρχουν αντιπαραθέσεις και στρατόπεδα ανάμεσα σε διακυβερνητικές (intergovernmental) και υπερεθνικές (supranational) ομάδες και τάσεις. Το ίδιο ισχύει και για το εσωτερικό της ΕυρωΑτλαντικής δομής, ενώ εκτός αυτής, δηλαδή στη σχέση «Δύσης-Υπολοίπων» (The West and the Rest), η «Δύση» πρεσβεύει τον -άνωθεν και έξωθεν οντοτήτων- υπερεθνισμό και οι «υπόλοιποι» τον -μεταξύ οντοτήτων, εθνών ή κρατών- διακυβερνητισμό.

Αυτή είναι μια σημαντική ρίζα πολλών ζητημάτων και γι' αυτό το επόμενο μεγάλο ζήτημα με το οποίο θα ασχοληθώ θα είναι αυτό του Υπερεθνισμού (Supranationalism). Το ζήτημα αυτό υπερβαίνει -ή/και διαπερνά οριζόντια- τα περί «αριστεράς» και «δεξιάς» τα οποία έχουν καταλήξει να είναι περισσότερο για εσωτερική κατανάλωση ψήφων, και, σε πολλές περιπτώσεις, δεν είναι τίποτα άλλο παρά παραμύθια της Χαλιμάς.

Τα παραμύθια της Χαλιμάς πάντως ήταν εξαιρετικά γοητευτικά και μεθυστικά.

Υπάρχει αφθονία αυτοπροσδιοριζόμενων εκπροσώπων του κοινού καλού του «διαστημοπλοίου γη» ή «αυτού του πλανήτη που κινδυνεύει». Ωστόσο οι απόψεις αυτών των ιδιωτών, όποια αξία και να έχουν, δεν είναι αποτέλεσμα κάποιας πολιτικής διαδικασίας προώθησης και σύνθεσης συμφερόντων. Καθώς δεν επικυρώνονται από μια τέτοια πολιτική διαδικασία, οι απόψεις αυτών των ατόμων συνιστούν έναν ακόμη λιγότερο έγκυρο οδηγό για το κοινό καλό της ανθρωπότητας από ό,τι οι απόψεις των εκπροσώπων κυρίαρχων κρατών, ακόμη και εκείνων με μη αντιπροσωπευτικά ή τυραννικά καθεστώτα, που έχουν τουλάχιστον δικαίωμα να μιλούν για κάποιο μέρος της ανθρωπότητας ευρύτερο από τον εαυτό τους. Ούτε έχουν οι εκπρόσωποι των μη κυβερνητικών ομάδων τέτοιου είδους εξουσία' μπορεί να μιλούν με κύρος για το συγκεκριμένο αντικείμενο τους, αλλά το να καθορίζουν τα συμφέροντα της ανθρωπότητας ισοδυναμεί με το να αξιώνουν ένα είδος εξουσίας που μπορεί να παρασχεθεί μόνο από μια πολιτική διαδικασία.

Αν όμως αναγκαζόμασταν να ψάξουμε μέσα από τις απόψεις των κρατών, και ειδικά των κρατών που συναθροίζονται σε διεθνείς οργανισμούς, για να ανακαλύψουμε το παγκόσμιο κοινό καλό, τούτο θα οδηγούσε σε διαστρέβλωση της πραγματικότητας. Οι οικουμενικές ιδεολογίες που ασπάζονται τα κράτη είναι πασίγνωστο ότι εξυπηρετούν τα ιδιαίτερα συμφέροντα τους και οι συμφωνίες που συνάπτονται μεταξύ κρατών είναι γνωστό ότι είναι περισσότερο προϊόντα διαπραγμάτευσης και συμβιβασμού παρά προϊόντα κάποιου ενδιαφέροντος για τα συμφέροντα της ανθρωπότητας ως συνόλου.
Hedley Bull, 1977. Η Άναρχη Κοινωνία.
Μελέτη της Τάξης στη Παγκόσμια Πολιτική. Εκδ. Ποιότητα


.~`~.
Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

Με αφορμή μια επισήμανση του Joschka Fischer. Κυριαρχία, ηγεμονία, εθνικό κράτος και «Ευρώπη».

Πλανητικός μετασχηματισμός -εισαγωγικά περί «γεωκεντρικής τεχνολογίας» και «εθνοκεντρικής πολιτικής», παγκοσμιοποίησης και μη αναστρεψιμότητας της, διεθνικών οργανισμών, πολυεθνικών επιχειρήσεων και εθνών-κρατών.

Το «δημοκρατικό έλλειμμα» της Ε.Ε και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή: μια αμφισβητούμενη εξουσία.

«Γκωλισμός» (Gaullism) Και «Ευρωπαϊσμός». Σύντομο Σχόλιο.

Υπερεθνικές πολιτικές οντότητες και εθνικά οργανωμένος κόσμος. Σύντομη αναφορά.

I) Τα πάντα εν σοφία εποίησα (άνωθεν και έξωθεν) και II) Θεμέλια συνοχής.

Περί «λαϊκισμού». Σύντομη αναφορά.

Το δίκαιο της ανθρωπότητας - μέρος α´.

Ιχνηλατώντας τον Internationalism μέρος α´ - A Note on the Origin of the Word 'International' by Hidemi Suganami και Nationalism and internationalism by Nicholas Hans. Προλογικά και εννοιολογικό πλαίσιο από Alfred E. Zimmern, Immanuel Wallerstein και E. H. Carr.

Πλανητικός μετασχηματισμός - ιδεολογικά νομιμοποίητικά α.

I) Σύντομη αναφορά στις κυρίαρχες ιδεολογίες και II) την άνοδο του «εθνικισμού» στην «Ευρώπη».

Η μεταβαλλόμενη οντολογία της ενοποιητικής διαδικασίας: ιδεαλισμός, ρεαλισμός ή ουτοπία: I) Αυταρχισμός και το μετα-νεωτερικό ευρωπαϊκό μοντέλο διακυβέρνησης και II) Η επανεμφάνιση του γερμανικού ζητήματος και το διογκούμενο δημοκρατικό έλλειμμα.

«Νεομεσαιωνισμός», Ευρωπαϊκή Ένωση, κυριαρχία και περιφερειακή ολοκλήρωση κρατών.

Εἶπα καί ἐλάλησα, ἁμαρτίαν οὐκ ἒχω. Ηγεμονισμός και κυριαρχία. Μια αναφορά.

Ένα μοιραίο -ιστορικό- σφάλμα;

21 Μαΐου 2015

Προς μια νέα ευρωπαϊκή κανονικότητα;

Η κλιμάκωση φαινομένων κοινωνικής αποσύνθεσης, αποδόμησης εθνικών πολιτικών συστημάτων, κοινοβουλίων και κυβερνήσεων, διάχυσης της νέας φτώχειας, κοινωνικο-οικονομικών, ιδιωτικο-δημόσιων και εθνο-θρησκευτικών ρηγμάτων και εντάσεων εντός του ευρωπαϊκού πλαισίου, στην μετά 2008 εποχή, είναι πιθανόν να αποτελούν την νέα κανονικότητα του μέλλοντος και όχι μια εφήμερη και παροδική κατάσταση η οποία θα ξεπεραστεί «με το πέρας της κρίσης».

Το ιδεολογικό κενό, οι δημογραφικές εξελίξεις και η ανάδυση ενός απολίτικου τεχνοκρατισμού, τρία στοιχεία που είτε προέκυψαν είτε κλιμακώθηκαν με την κατάρρευση του διπολικού κόσμου, ενισχύουν αυτή την πιθανότητα.

Η προσπάθεια ανάδυσης ενός μετανεωτερικού τεχνοκρατικού νεοελιτίστικου πόλου, ο οποίος από απόψεως θεσμικής λειτουργίας είναι ένα τερατούργημα και από απόψεως πολιτικής νομιμοποίησης αποτελεί οπισθοδρόμηση, δημιουργεί αντισυσπειρώσεις γύρω από τον παραδοσιακό άξονα νομιμότητας ο οποίος προέκυψε από την Αμερικανική και την Γαλλική Επανάσταση. «Μετά την Αμερικανική και Γαλλική Επανάσταση η επικρατούσα αρχή της (διεθνής) νομιμότητας έπαψε να είναι δυναστική και έγινε εθνική και λαϊκή» (Hedley Bull). Ο λόγος περί «εθν(ικ)ολαϊκισμού», όταν δεν γίνεται προσεκτικά και μακριά από έναν επιφανειακό «ευρωλαϊκισμό», είναι ύπουλος και υποκρύπτει «νεοδυναστικές» αξιώσεις επιβολής ενός διαχειριστικού αυταρχισμού και αλλαγής του παραδοσιακού πλαισίου και της σχέσης νομιμότητας και νομιμοποίησης.

Τα ευρωπαϊκά εθνικά κράτη, ανάλογα με τη δημογραφική τους δομή (πληθυσμιακή πυκνότητα, ηλικιακή, εθνοθρησκευτική και φυλετική σύνθεση, ρυθμός ανάπτυξης), είναι πιθανόν να αντιμετωπίσουν καταστάσεις αντίστοιχες με αυτές που διέλυσαν τις αυτοκρατορίες κατά τον 19ο και 20ο αιώνα, αλλά αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα, όπως θεωρούν ορισμένοι, επιτυχημένη επαναφορά σε έναν ευρωπαϊκό νεο-αυτοκρατορισμό.

Όπως είχα γράψει και παλαιότερα: Εάν η Τεχνοκρατική Διακυβέρνηση -υπό τη συνοδεία- της Οικονομικής Θεολογίας δεν περιθωριοποιηθεί, τα Εθνικά Πολιτικά Συστήματα και Κοινωνικά Συμβόλαια θα αποδομηθούν. Η αποδόμηση αυτή, θα αποτελέσει το προανάκρουσμα του τέλους της λεγόμενης «Ενωμένης Ευρώπης» και θα σηματοδοτήσει την απαρχή του τέλους της δημοκρατίας -όπως και εάν αυτή ορίζεται- στον λεγόμενο «Πρώτο Κόσμο».


.~`~.
Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

Ανάμεσα στην Σκύλλα και τη Χάρυβδη.

Με αφορμή μια επισήμανση του Joschka Fischer. Κυριαρχία, ηγεμονία, εθνικό κράτος και «Ευρώπη».

I) Σύντομη αναφορά στις κυρίαρχες ιδεολογίες και II) την άνοδο του «εθνικισμού» στην «Ευρώπη».

Υπερεθνικές πολιτικές οντότητες και εθνικά οργανωμένος κόσμος. Σύντομη αναφορά.

Ένα μοιραίο -ιστορικό- σφάλμα;

Τρία Επίπεδα Και «Αριστερά» Και «Δεξιά».

Περί «λαϊκισμού». Σύντομη αναφορά.

Εἶπα καί ἐλάλησα, ἁμαρτίαν οὐκ ἒχω. Ηγεμονισμός και κυριαρχία. Μια αναφορά.

Η μακρά παγκόσμια κυρίαρχη τάση των τελευταίων δύο αιώνων και η αντίστροφη πειραματική ακροβασία της Ε.Ε.

«Γκωλισμός» (Gaullism) και «Ευρωπαϊσμός». Σύντομο σχόλιο.

Σύντομο σχόλιο περί γαλλικής Laïcité και Ισλάμ.

Κέντρα και περιφέρειες.

Σύντομη αναφορά στον κίνδυνο διολίσθησης των Ηνωμένων Πολιτειών στον σεκταρισμό.

Τι σηματοδοτεί μια σημαντική μετάβαση. Εισαγωγική αναφορά.

19 Μαΐου 2015

Παγκόσμιες πληθυσμιακές εξελίξεις και «Δύση».

Χρειάστηκαν χιλιάδες χρόνια για να φτάσουμε το ένα (1) δισεκατομμύριο (1804). Για να φτάσουμε τα δύο (2) δισεκατομμύρια χρειάστηκαν 123 χρόνια (1927). Για να φτάσουμε τα τρία (3) δισεκατομμύρια χρειάστηκαν μόλις 33 χρόνια (1960). Συγκεκριμένα η εξέλιξη του παγκόσμιου πληθυσμού έχει ως εξής:
1 δισεκατομμύριο το 1804
2 δισεκατομμύρια το 1927 (123 χρόνια αργότερα)
3 δισεκατομμύρια το 1960 (33 χρόνια αργότερα)
4 δισεκατομμύρια το 1974 (14 χρόνια αργότερα)
5 δισεκατομμύρια το 1987 (13 χρόνια αργότερα)
6 δισεκατομμύρια το 1999 (12 χρόνια αργότερα)
7 δισεκατομμύρια το 2012 (13 χρόνια αργότερα)

17 Μαΐου 2015

Θάλασσες και γεωγραφικές λειτουργικότητες της Ευρώπης. Εισαγωγή.

Η Ιβηρική χερσόνησος και η σημερινή Γαλλία, λειτουργούν ως χερσαίος ιμάντας μεταβίβασης ανάμεσα στον Ατλαντικό Ωκεανό και τη Δυτική Μεσόγειο. Η Ιταλική χερσόνησος ανάμεσα στη Δυτική Μεσόγειο και την Αδριατική, η Βαλκανική χερσόνησος ανάμεσα στην Αδριατική και τη Μαύρη Θάλασσα, η χερσόνησος της Ανατολίας ανάμεσα στην Μαύρη Θάλασσα και την Ανατολική Μεσόγειο, και η χερσόνησος της Ιουτλάνδης -δηλαδή το μόνο μη νησιώτικο μέρος της Δανίας-, λειτουργεί ως χερσαίος ιμάντας μεταβίβασης ανάμεσα στην Βαλτική και την Βόρεια Θάλασσα.


Η Βόρεια Θάλασσα ελέγχεται από τρεις χώρες εξαιρετικά αγγλοσαξονικές-νορδικές (πέρα από τον πολιτισμό τους υπονοώ και τη θέση την οποία κατέχουν στους ΕυρωΑτλαντικούς θεσμούς). Το Ηνωμένο Βασίλειο, την Νορβηγία και τη Δανία. Κομβικά σημεία-περάσματα που συνδέουν εσωτερικές και εξωτερικές θάλασσες και περιοχές αποτελούν (με λευκό χρώμα στον δεύτερο χάρτη): η Προποντίδα ή Θάλασσα του Μαρμαρά, το θαλάσσιο πέρασμα ανάμεσα στη Δανία, τη Σουηδία και τη Νορβηγία (Κόλπος Kattegat - Στενά Skagerrak) και η Μαιώτιδα λίμνη των αρχαίων, δηλαδή η Αζοφική Θάλασσα.

Θαλάσσιο σύνδεσμο ανάμεσα σε Μαύρη Θάλασσα και Ανατολική Μεσόγειο αποτελεί το Αιγαίο Πέλαγος (το οποίο είναι το κέντρο και η καρδιά της Ελλάδας - και όχι βέβαια η Αθήνα ή η Θεσσαλονίκη). Χερσαίο σύνδεσμο ανάμεσα σε Μαύρη Θάλασσα και Αιγαίο αποτελεί η -τριεθνική ή «τριχοτομημένη»- Θράκη. Μόλις τώρα, επεξηγήθηκε εν συντομία με γεωγραφικούς όρους, το τοπικό υπόβαθρο του ρωσικού -και εν μέρει του τουρκικού- «ζητήματος» στην περιοχή.


Με ποιο τρόπο η Βαλτική μπορεί να συνδέεται με την Αδριατική, μέσω της χερσαίας γεωπολιτισμικής ΣλαβοΡωμαιοκαθολικής γέφυρας το έθιξα σε προηγούμενο κείμενο [Από τον Κόλπο του Kattegat και τα Στενά Skagerrak στις Δαλματικές ακτές. Παράδειγμα σύνδεσης γεωγραφίας και (γεω)πολιτισμού]. Η σύνδεση της Βαλτικής με τη Μαύρη Θάλασσα γίνεται μέσω Ρωσίας, και παλαιότερα είχε γίνει προσπάθεια να επιτευχθεί με άξονα τις Πολωνία-Λιθουανία (Intemarium) και τη Γερμανία (όλες οι ανατολικές απόπειρες επέκτασης που σχετίζονται και με τους δύο παγκόσμιους πολέμους συμπεριλαμβανομένης της Μεσευρώπης και στις μέρες μας της επιρροής που ασκεί η επέκταση της Ε.Ε - με τη Ρουμανία να κατέχει εξέχουσα θέση). Επίσης, έγινε μια πρώτη αναφορά στον τρόπο με τον οποίο μπορεί να επηρεάζει το Κουρδικό τα Βαλκάνια ή όσα συμβαίνουν στην Ουκρανία και την Αλβανία τον ευρύτερο χώρο.

Η Ευρώπη, ως ενιαίο οργανικό γεωγραφικό και γεωιστορικό σύνολο -και όχι ως Ευρωπαϊκή Ένωση, Ευρωζώνη, σύνθημα ή αόριστη έννοια- υπακούει στους δικούς της εσωτερικούς νόμους. Η ουσία και οι λειτουργίες αυτής της Ευρώπης δεν πρόκειται να αλλάξουν χάριν της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αντίθετα, είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση, που είτε θα προσαρμοστεί σε αυτούς τους νόμους και θα αποκαταστήσει γεωγραφικές και γεωιστορικές λειτουργικότητες, είτε θα διαλυθεί.

16 Μαΐου 2015

Τρία σχόλια για τον πλανητικό μετασχηματισμό: Περί «Δύσεως», πολυπληθέστερων χωρών και μεγεθών αστικοποίησης.

1. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιπροσωπεύουν το 4,45% του παγκόσμιου πληθυσμού. Η Δυτική -ή Ατλαντική- Ευρώπη (Πορτογαλία, Ισπανία, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο), της οποίας ο πολιτισμός κυριάρχησε τους τελευταίους αιώνες σε πλανητική κλίμακα, αντιπροσωπεύει στις μέρες μας μόλις το 2,57% του παγκόσμιου πληθυσμού (εάν προσθέσουμε το Βέλγιο και την Ολλανδία δεν υπερβαίνει το 3%). Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιπροσωπεύει το 7% ενώ η Ευρωζώνη το 4,6% του παγκόσμιου πληθυσμού. Ο Αγγλοσαξωνικός κόσμος ή η «Αγγλόσφαιρα» αντιπροσωπεύει περίπου το 6,1% του παγκόσμιου πληθυσμού.

13 Μαΐου 2015

Τέσσερις «σεισμοί» που συνόδευσαν την αυγή του νέου ιστορικού αιώνα και τρεις κατηγορίες χωρών.

Η αυγή της νέας εποχής ή του νέου ιστορικού αιώνα συνοδεύθηκε από τέσσερις «σεισμούς» οι οποίοι διασάλευσαν -και συνεχίζουν να διασαλεύουν- το διεθνές περιβάλλον. Έναν γεωπολιτικό σεισμό παγκοσμίων διαστάσεων το 1991, με την κατάρρευση του διπολικού κόσμου και επίκεντρο την ανατολική Ευρώπη και την Ρωσία. Έναν «σεισμό» ασφαλείας με επίκεντρο τις Ηνωμένες Πολιτείες την 11η Σεπτεμβρίου 2001. Έναν οικονομικό «σεισμό» με την κρίση του 2007-8 και πυρήνα το διατλαντικό σύστημα (μέσω του οποίου σηματοδοτείται και ένα σημείο καμπής για τον υπόλοιπο κόσμο). Και, τέλος, ο «σεισμός» της λεγόμενης «αραβικής άνοιξης», η οποία διαπέρασε το μεγαλύτερο μέρος της γεωγραφίας του αραβομουσουλμανικού κόσμου την περίοδο 2010-12 (η «αραβική άνοιξη» παραλληλίστηκε ή έγινε προσπάθεια να παραλληλιστεί με τις «επαναστάσεις του 1989» οι οποίες προηγήθηκαν της κατάρρευσης του σοβιετικού συστήματος).

Τέσσερις λοιπόν «σεισμοί», ένας γεωπολιτικός το 1991, ένας σεισμός ασφαλείας το 2001, ένας οικονομικός το 2007-8 και ο αραβικός της περιόδου 2010-12, έχουν σε μεγάλο βαθμό διαμορφώσει συμπεριφορές κρατών, προσδώσει νέα περιεχόμενα σε έννοιες και καθορίσει το πλαίσιο γύρω από το οποίο κινούνται ανησυχίες, ελπίδες και φόβοι.

Εντός αυτού του πλαισίου αναπτύσσονται τρεις κατηγορίες χωρών: Χώρες που έχουν όραμα και υψηλό επίπεδο κυβερνησιμότητας (υψηλής ποιότητας λειτουργικό σύστημα διακυβέρνησης και αποτελεσματική κρατική ικανότητα). Χώρες που δεν έχουν όραμα αλλά έχουν υψηλό επίπεδο κυβερνησιμότητας. Και, τέλος, χώρες που δεν έχουν ούτε όραμα ούτε υψηλό επίπεδο κυβερνησιμότητας.

Στο υπό διαμόρφωση πλαίσιο του νέου ιστορικού αιώνα, υπάρχουν χώρες οι οποίες κινούνται με έντονους ρυθμούς προς την πρώτη κατηγορία και χώρες οι οποίες βυθίζονται και κατρακυλούν προς την τρίτη κατηγορία. Οι χώρες της τελευταίας κατηγορίας θα είναι οι χωματερές της νέας εποχής.

.~`~.
Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική


Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB) και Πλανητικός Μετασχηματισμός.

Γιατί επικράτησαν οι «φιλελεύθερες δημοκρατίες» στον 20ο αιώνα και τέσσερις Μεγα-Τάσεις που θα καθορίσουν τον 21ο αιώνα.

Ερωτήματα και προβληματικές περί κρίσης και ταυτότητας.

Παγκόσμια, δυτικά και ευρωπαϊκά οικονομικά και πληθυσμιακά μεγέθη κατά τον πλανητικό μετασχηματισμό.

Ο Ατλαντικός Ωκεανός στις αρχές του 21ου αιώνα - μέρος α´.

Ηνωμένες Πολιτείες, Ηνωμένο Βασίλειο και Γαλλία. Ένας ιστορικός κύκλος.

Πλανητικός μετασχηματισμός - Tο τέλος του μακρού 20ού αιώνα.

Η Ευρωκεντρική ΑριστεροΔεξιά Υψηλή Μπουρδολογική και η Πόλη των Λιονταριών.

Emirates Mars Mission.

I. Άνοδος και πτώση αυτοκρατοριών. Η.Π.Α - Κίνα - Ρωσία - Η.Β (1820-2020) II. Ασία - Β. Αμερική - Ε.Ε (1950-2020). GDP based (PPP) share of world total (%). Πλανητικός μετασχηματισμός.

12 Μαΐου 2015

Πολιτιστικές περιοχές και σημεία σύγκλισης του μέλλοντος και η εξακτίνωση της Αλβανίας ως - ιστός της αράχνης ή - αισθητήρας περιφερειακών διαστάσεων.

.~`~.
I
Υπάρχουν πολιτιστικοί χώροι που λειτουργούν βάσει εσωτερικών νόμων οι οποίοι εδράζονται σε κοινωνικές δομές, εθνοθρησκευτικά περιβάλλοντα και πολιτιστικές διαστάσεις, εντελώς διαφορετικές από αυτές της δυτικής Ευρώπης. Ο Κροάτης μπορεί μέσω του Σέρβου και του Ρουμάνου να δημιουργήσει ένα πεδίο αρμονικής ενοποίησης -ή «γέφυρας»- για τον Ουκρανό και τον Ρώσο ή αντίθετα, οι σφαγές ανάμεσα στον Ουκρανό και τον Ρώσο, μπορούν να φτάσουν μέχρι τον Σέρβο, τον Κροάτη και τον Πολωνο. Η μωαμεθανή Αλβανίδα, μπορεί μέσω της ομόδοξης Βόσνιας και Βουλγάρας να δημιουργήσει ένα αρμονικό πεδίο συνύπαρξης ή συνεννόησης με την Τουρκάλα και την Κούρδισσα ή, αντίθετα, η σφαγή της Κούρδισσας στην περιφέρεια του Ιράκ και της Συρίας, της Τουρκίας και του Ιράν, μπορεί να φτάσει μέχρι την αυλή της Βόσνιας και της Αλβανίδας.

Αυτές είναι κοινωνικές πραγματικότητες και πολιτιστικές οργανικότητες οι οποίες υπάρχουν και λειτουργούν εδώ και αιώνες. Το διαφορετικό στις μέρες μας είναι πως μια Μαροκινή μπορεί να γράψει In šāʾ Allāh ή να ευχηθεί As-salāmu ʿalayki (peace be upon you) σε μια Πακιστανή -η οποία σπουδάζει marketing στο Ηνωμένο Βασίλειο- μέσω facebook ή twitter σε πραγματικό χρόνο.

Στα Βαλκάνια, όπου μπλέκονται αδιαχώριστα Ρωμαιοκαθολικά με Ορθόδοξα και Μουσουλμανικά πολιτιστικά υποβαθρα και ομιλούνται σε παράλληλες ζώνες τα ρουμανικά και τα ουγγρικά, οι νοτιοσλαβικές γλώσσες, τα αλβανικά και τα ελληνικά. Στην περιοχή της Μέσης Ανατολής όπου όλα τα δόγματα, οι γλώσσες -σημιτικές ή μη- και οι εθνοφυλετισμοί της περιοχής συναντώνται (Άραβες, Ιρανοί, Τούρκοι, Σουνίτες και Σιίτες). Στον Νότο και τον Βορρά της μεγάλης αφρικανικής ζώνης της Σαχάρα (η οποία αποτελεί ένα σύνορο ανάμεσα σε ΑφροΑσιατικές και μη γλώσσες, ανάμεσα σε μουσουλμανική, χριστιανική και αυτόχθονη θρησκευτικά Αφρική). Στο μεγάλο πενταεθνές σύγκλισης πολιτισμών και θρησκειών, στην οροσειρά Karakorum όπου ο Ινδικός, ο Κινεζικός και ο ινδοευρωπαϊκός και αλταϊκός Ισλαμικός κόσμος συναντώνται, στο πέρασμα Khunjerab που περιβάλλεται από το Πακιστάν, το Αφγανιστάν, το Τατζικιστάν, την Ινδία και την Κίνα. Σε περιοχές όπως αυτές, θα δούμε τις εικόνες του μέλλοντος μας. Στις περιοχές αυτές θα κριθεί εάν όλοι αυτοί οι χώροι θα γίνουν πεδία αρμονικής συνύπαρξης και ενοποίησης ή χαοτικής διάσπασης, αναρχίας και κατάρρευσης. Ένα είναι σίγουρο. Ότι και εάν επικρατήσει, αρμονία ή χάος, δεν θα παραμείνει μονάχα σε αυτές τις περιοχές, αλλά θα εξακτινωθεί προς κάθε σημείο της ΑφροΕυραΑσίας.


.~`~.
II
Η ρωμαιοκαθολική Αλβανία επηρεάζει την Κροατία και δια μέσου αυτής την Ιταλία, την Ουγγαρία και την Αυστρία (και η τελευταία με τη σειρά της -κυρίως μέσω των χριστιανοκοινωνιστών και της χριστιανοδημοκρατίας- επηρεάζει τη Γερμανία). Η ορθόδοξη Αλβανία επηρεάζει την Ελλάδα, τη Σερβία (και μέσω των σερβικών πληθυσμών της η τελευταία την Ουγγαρία), τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία (η οποία μέσω των ουγγρικών πληθυσμών που βρίσκονται στα εδάφη της, επίσης, επηρεάζει την Ουγγαρία). Η μουσουλμανική Αλβανία επηρεάζει την Βοσνία-Ερζεγοβίνη και την Τουρκία (κατά τον προηγούμενο πόλεμο, μάλιστα, η επιρροή του μουσουλμανικού βαλκανικού στοιχείου έφτασε μέχρι το Ιράν και τη Σαουδική Αραβία).

Τα προηγούμενα φανερώνουν γιατί τα βαλκανικά προβλήματα και η σημασία τους είναι περιφερειακών, αν όχι ευρασιατικών, διαστάσεων και γιατί τα προβλήματα αυτά δεν μπορούν να έχουν τοπικές λύσεις (το κουβάρι μπλέκεται όλο και περισσότερο και δημιουργούνται «κόμποι»). Η δυτική πολιτική θεωρία δεν έχει τίποτα να πει για χώρους σαν και αυτούς και για παρόμοιες κοινωνικές καταστάσεις.

Η Αλβανία είναι μια κοινωνία με τρία κοινωνικά συστήματα. Οι «θρησκείες» στους χώρους της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και σε αυτούς των Βαλκανίων δεν έχουν να κάνουν με θεούς και δαίμονες (όπως νομίζουν διάφοροι «άθεοι και άθρησκοι»). Οι «θρησκείες» στις περιοχές αυτές είναι κοινωνικά και ηθικά συστήματα. Αυτό δεν φαίνεται να το έχουν κατανοήσει στην «αριστερά» και τη «δεξιά».

.~`~.

11 Μαΐου 2015

Ο ΟρντοΛιμπεραλισμός ως οικονομική Θεολογία της Τάξης και επικοινωνιακός λόγος.


.~`~.
I
Το άρθρο του Philip Manow, Ordoliberalismus als ökonomische Ordnungstheologie, ιχνηλατεί την επιρροή του Λουθηρανισμού στο κορυφαίο γερμανικό φιλελεύθερο οικονομικό δόγμα του Ορντολιμπεραλισμού. Το κεντρικό του επιχείρημα είναι πως ο Ορντολιμπεραλισμός (OrdoLiberalism) είναι η αντίδραση του προτεσταντικού-αστικού περιβάλλοντος της Βαϊμάρης στην αυξανόμενη αίσθηση και απειλή οικονομικής εξαφάνισης, πολιτικής περιθωριοποίησης και θρησκευτικής επικυριάρχησης. Οι πρώτες σχηματοποιήσεις του νέου αυτού οικονομικού δόγματος ξεκίνησαν με μια οξεία πολεμική εναντίον του «συστήματος της Βαϊμάρης», συγκεκριμένα κατά του γερμανικού κράτους πρόνοιας. Η κοινωνική μεταρρύθμιση, το άλλοτε τέκνο της διαφωτισμένης προτεσταντικής μεσαίας τάξης, γέννησε το κορπορατιστικό μπισμαρκιανό κοινωνικό κράτος, το οποίο αποδείχθηκε ιδιαίτερα ευνοϊκό για τα σοσιαλιστικά και καθολικά συνδικάτα καθώς και πολιτικά επωφελές για το κεντρώο καθολικό κόμμα και τη σοσιαλδημοκρατία.

Το άρθρο υποστηρίζει πως μόλις αναγνωρίσουμε την ισχυρή θρησκευτική ώθηση πίσω από το ορντολιμπεραλιστικό δόγμα, μπορούμε να καταλάβουμε τον έντονα αντιφιλελεύθερο χαρακτήρα του. Και μόνο τότε θα είμαστε σε θέση να κατανοήσουμε ότι η μεταπολεμική πολιτική οικονομία της Γερμανίας, ουσιαστικά, αποτελεί την έκφραση ενός συμβιβασμού μεταξύ του κοινωνικού καθολικισμού και του κοινωνικού προτεσταντισμού [μονάχα το τελευταίο διάστημα, όπως περιέγραψα πρόσφατα, αυτός ο συμβιβασμός τροποποιήθηκε].


.~`~.
II
Έχει διαμορφωθεί ένας επικοινωνιακός λόγος (discourse) στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε πανευρωπαϊκό επίπεδο ο οποίος, σε αδρές γραμμές, λέει τα εξής:

Δεν έχει γίνει η Γερμανία λιγότερο «ευρωπαϊκή». Δεν έχει απεμπολέσει η Γερμανία την έννοια του «ευρωπαϊκού συμφέροντος» χάριν της επιδίωξης των δικών της «εθνικών συμφερόντων». Δεν ξεθωριάζει σταδιακά η «ευρωπαϊκή» ταυτότητα της Γερμανίας (όπως την κατηγορούν). Παρά το αντίστροφο. Είναι οι άλλοι που δεν μπορούν να γίνουν «Ευρωπαίοι». Είναι η «Ευρώπη» που δεν μπορεί να προσαρμοστεί στο οικονομικό μοντέλο του ΟρντοΛιμπεραλισμού. Είμαστε εμείς οι καλοί Ευρωπαίοι, που, όντας πειθαρχημένοι και υπεύθυνοί σας βοηθάμε -να μπείτε στον Ορθό Δρόμο- μέσω της οικοδόμησης μιας ΟρντοΛιμπεραλιστικής Ζώνης. Εν ολίγοις:

Ο καλός Ευρώπαιος είναι ο καλός ΟρντοΛιμπεραλιστής.

Αυτοί οι προβληματίσμοι είναι διάχυτοι σε ευρωπαϊκο επίπεδο. Στην περίπτωση της Ελλάδας, όμως, γίνεται μια προσπάθεια -αν όχι εκστρατεία- εθνικοποίησης ή πιο σωστά κομματικοποίησης των διεθνών ζητήματων και αναγωγής τους -αποκλειστικά και μόνο- στο εσωτερικό της χώρας. Αυτός ο λόγος, ο οποίος προσπαθεί να επιβάλλει ηγεμονικά την άποψη πως ο καλός Ευρωπαίος είναι ο καλός ΟρντοΛιμπεραλιστής (και σε δεύτερο βαθμό ΧριστιανοΔημοκράτης), στη χώρα μας, γίνεται προσπάθεια να εισαχθεί και να καθιερωθεί από ένα συγκεκριμένο κόμμα (το οποίο βρίσκεται σε ιστορική και μη αναστρέψιμη παρακμή), εξαπολύωντας παράλληλα, το κόμμα αυτό, έναν ανελέητο πολιτισμικό πόλεμο ο οποίος εδράζεται σε νεορατσιστικές απόψεις οι οποίες υποβόσκουν και κατά καιρούς αναδύονται στην επιφάνεια επενδυόμενες την προβιά ενός ψευδοελιτίστικου/αστικού (λούμπεν είναι, μη φανταστείτε) «αντι-λαϊκισμού» και ενός μίσους για «τον λαό». Ο οποίος βέβαια «λαός» δεν μπορεί να γίνει καλός Ευρώπαιος, αφου δεν μπορεί να γίνει καλός ΟρντοΛιμπεραλιστής.

.~`~.
Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική


Χριστιανοδημοκρατία, ορντολιμπεραλισμός και «Ευρώπη». Εισαγωγικό σχόλιο.


Ο Wolfgang Schäuble είναι ορντολιμπεραλιστής (OrdoLiberalism) και χριστιανοδημοκράτης. Όπως έχει επισημανθεί παλαιότερα η σημερινή Ευρώπη είναι δημιούργημα των χριστιανοδημοκρατών. Η χριστιανοδημοκρατία όμως βρίσκεται σε παρακμή. Η ενοποίηση της Γερμανίας σε συνδυασμό με τη διάλυση-αποσύνθεση του μεγαλύτερου ρωμαιοκαθολικού χριστιανοδημοκρατικού κόμματος, της ιταλικής Democrazia Cristiana, οδήγησε στον εκ-προτεσταντισμό τη γερμανικής Christlich Demokratische Union (CDU) και στην απομάκρυνση της από τις ρωμαιοκαθολικές και κορπορατιστικές της βάσεις.

Η δυναμική επιστροφή και επιβολή του ορντολιμπεραλισμού, μπορεί να ιδωθεί ως αποτέλεσμα αυτού του μετασχηματισμού, ο οποίος στόχο έχει την ανάσχεση της χριστιανοδημοκρατικής παρακμής. Ένας εκκοσμικευμένος αλλά συνάμα προτεσταντικός πολιτισμικά Βορράς, επιβάλλει ένα μείγμα πολιτικών ηθικιστικής «λιτότητας» και τεχνοκρατικής διακυβέρνησης σε έναν έναν εκκοσμικευμένο αλλά συνάμα κορπορατιστικό Νότο. Παρά την εκκοσμίκευση τους, οι χώρες και οι κοινωνίες του Βορρά και του Νότου (της δυτικής Ευρώπης) λειτουργούν με πολιτισμικές λογικές και με ηθικά συστήματα τα οποία εν πολλοίς εδράζονται ή απορρέουν από τα χριστιανικά δόγματα. Η εκ-προτεσταντοποίηση και απο-καθολικοποίηση των χριστιανοδημοκρατικών κομμάτων επηρέασε ευρύτερα και τα κοσμικά μη χριστιανοδημοκρατικά «δεξιά» κόμματα.

Η αντίδραση προς αυτό το μείγμα προτεσταντισμού, νεο-γερμανισμού, χριστιανοδημοκρατίας και ορντολιμπεραλισμού μπορεί να έρθει μονάχα από κοσμικά ρεύματα (εθνικισμός, σοσιαλισμός, κοσμικός συντηρητισμός). Όμως πέρα από τη χριστιανοδημοκρατία, σε παρακμή βρίσκεται και η σοσιαλδημοκρατία (η οποία σχεδόν έχει αφομοιωθεί). Εάν δε, συνυπολογίσουμε πως υπήρξε στο παρελθόν διαρκής αντιπαράθεση -στην οποία θα αναφερθώ μελλοντικά- ανάμεσα σε ορντολιμπεραλιστές και νεο-μερκαντιλιστές (και σταθμίσουμε το ζήτημα της κυριαρχίας και της υπερεθνικότητας), έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε γύρω από ποιους άξονες, ανάλογα με το πολιτισμικό υπόβαθρο της κάθε χώρας, συσπειρώνονται δυνάμεις που αντιδρούν στην κυρίαρχη ευρωπαϊκή τάξη πραγμάτων, σε Ελλάδα, Ιταλία, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο και άλλου.

Η πολιτική έχει πολλά περιεχόμενα, μορφές και διαστάσεις. Η οικονομίστικη σκέψη είναι, εν πολλοίς, μια εκ-πτώχευση του ανθρώπινου πνεύματος.

.~`~.


«Νεομεσαιωνισμός», Ευρωπαϊκή Ένωση, κυριαρχία και περιφερειακή ολοκλήρωση κρατών.

Είναι πιθανόν τα κυρίαρχα κράτη να εξαφανιστούν και να αντικατασταθούν όχι από μια παγκόσμια κυβέρνηση αλλά από ένα σύγχρονο και κοσμικό ισοδύναμο του είδους της οικουμενικής πολιτικής οργάνωσης που υπήρχε στη δυτική χριστιανοσύνη στο μεσαίωνα. Στο σύστημα αυτό κανένας ηγέτης ή κράτος δεν ήταν κυρίαρχο με την έννοια ότι κατείχε την ανώτατη εξουσία σε ένα συγκεκριμένο έδαφος και σε ένα τμήμα του χριστιανικού πληθυσμού' όλοι έπρεπε να μοιράζονται την εξουσία με τους υποτελείς ηγεμόνες και με τον πάπα, ενώ στη Γερμανία και στην Ιταλία έπρεπε να τη μοιράζονται με τον αυτοκράτορα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας...

Για παράδειγμα, θα μπορούσαμε να υποθέσουμε ότι η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου θα έπρεπε να μοιράζεται την εξουσία της αφενός με τις αρχές στη Σκοτία, στην Ουαλία, στο Γουέσεξ και αλλού και αφετέρου με την ευρωπαϊκή αρχή στις Βρυξέλλες και τις παγκόσμιες αρχές στη Νέα Υόρκη και στη Γενεύη σε τέτοιο βαθμό, που η έννοια της κυριαρχίας της στα εδάφη και στον λαό του Ηνωμένου Βασιλείου να μην είχε καμιά ισχύ... Θα μπορούσαμε ίσως να υποθέσουμε ότι η πολιτική αφοσίωση των κατοίκων, για παράδειγμα, της Γλασκόβης θα ταλαντευόταν σε τέτοιο βαθμό ανάμεσα στις αρχές του Εδιμβούργου, του Λονδίνου και των Βρυξελλών και της Νέας Υόρκης, που η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι απολάμβανε κάποια υπεροχή έναντι των άλλων, σαν αυτή που έχει σήμερα.

Αν επικρατούσε μια τέτοια κατάσταση σε ολόκληρο τον κόσμο, θα μπορούσαμε να την ονομάσουμε, ελλείψει ενός καλύτερου όρου, νεομεσαιωνική τάξη, New medievalism.



.~`~.
Πρόλογος

Σήμερα υποστηρίζεται συχνά ότι το σύστημα κρατών βρίσκεται σε παρακμή, ότι αντικαθίσταται ή ότι θα αντικατασταθεί από κάποια εντελώς διαφορετική μορφή οικουμενικής πολιτικής οργάνωσης... Υπάρχουν άραγε αποδείξεις ότι το σύστημα κρατών μπορεί να αντικατασταθεί από μια κοσμικη μετενσάρκωση τον συστήματος της επικαλυπτόμενης ή τμηματοποιημένης εξουσίας που χαρακτήριζε τη μεσαιωνική χριστιανοσύνη;... μόνο η ύπαρξη στην παγκόσμια πολιτική παραγόντων διαφορετικών από το κράτος δεν αποτελεί ένδειξη μιας τάσης προς την εγκαθίδρύση ενός νέου μεσαιωνισμού. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν τα ρήγματα στην κυριαρχία ή στην υπέρτατη εξουσία του κράτούς, επί του εδάφούς και των πολιτών του, που έκαναν αυτές οι «άλλες ενώσεις» (για να χρησιμοποιήσούμε την έκφραση των μεσαιωνοδιφών) είναι τέτοια, ώστε να καθιστούν αυτή την υπεροχή ανύπαρκτη και να στερούν την έννοια της κυριαρχίας από τη χρησιμότητα και τη βιωσιμότητά της. Υπάρχούν πέντε χαρακτηριστικά της σύγχρονης παγκόσμιας πολιτικής, που παρέχουν prima facie την απόδειξη ότι υπάρχει μια τέτοια τάση. Ένα από αυτά είναι η περιφερειακή ολοκλήρωση των κρατών.

.~`~.
Η περιφερειακή ολοκλήρωση των κρατών

10 Μαΐου 2015

Ηνωμένες Πολιτείες, Ηνωμένο Βασίλειο και Γαλλία. Ένας ιστορικός κύκλος.


Ένας ιστορικός κύκλος δύο αιώνων, ο οποίος μοιάζει στις μέρες μας να ολοκληρώνεται, θα είχε προ πολλού ολοκληρωθεί εάν η «Δύση» της Ευρώπης - δηλαδή το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία - δεν είχε διευρυνθεί και μετασχηματιστεί σε «Δύση» πλανητική. Χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο πιθανότατα θα είχαν χάσει μεγάλο μέρος της επιρροής και της δύναμης τους αρκετά νωρίτερα, ήδη από τις αρχές-μέσα του 20ου αιώνα.

Ο πυρήνας της «Δύσης» από ευρωπαϊκός έγινε πλανητικός υπό την ηγεμόνευση των Ηνωμένων Πολιτειών και οι «δυτικές αξίες» πλανητικοποίηθηκαν στον βαθμό και κατ' αναλογία της πλανητικοποίησης της ισχύος των Ηνωμένων Πολιτειών.

1) Οι κύριοι φορείς των ιδεολογιών δεν είναι οι τάξεις, τα άτομα ή οι κοινωνίες των πολιτών, αλλά τα κράτη. Σε τι θέση βρίσκονται στις μέρες μας, οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία (κράτη τα οποία ταυτίστηκαν ιστορικά με ορισμένα κοινωνικοπολιτικά ρεύματα και ρεύματα ιδεών) στον παγκόσμιο συσχετισμό δύναμης - αυξάνεται η επιρροή και η δύναμη τους ή μειώνεται; 2) Τι συμβαίνει στο εσωτερικό των τριών αυτών χωρών;

Πάρτε σαν υπόθεσης εργασίας - έστω και αν διαφωνείτε - την πρώτη πρόταση, προβληματιστείτε πάνω στη δεύτερη, και, βγάλτε τα συμπεράσματα σας σε μια τρίτη.


Υ.γ: Το καθοριστικότερο γεγονός αυτής της εξέλιξης ήταν πως η ηγεμονική μετάβαση έγινε από το Ηνωμένο Βασίλειο στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η ιδιαιτερότητα του αγγλοσαξωνικού κόσμου έγκειται στο εξής: ο «λιμπεραλισμός» αποτελεί συστατικό στοιχείο της - «εντόπιας, αυτόχθονης, εθνικής, πολιτισμικής, ιστορικής» ή όπως αλλιώς θέλετε - ταυτότητας του κόσμου αυτού. Έτσι αυτές οι χώρες, πάντα θα είναι λιμπεραλ. Ίσως συντηρητικά λίμπεραλ, αλλά πάντως λίμπεραλ. Βέβαια οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ένας κόσμος ολόκληρος, ιδιαίτερα πολυσύνθετος.

.~`~.
Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

Γιατί επικράτησαν οι «φιλελεύθερες δημοκρατίες» στον 20ο αιώνα και τέσσερις Μεγα-Τάσεις που θα καθορίσουν τον 21ο αιώνα.

Δυτικο(ευρω)κεντρικός επαρχιωτισμός. Ο Αγγλόφωνος κόσμος - μέρος α´.

Γιατί ο φιλελευθερισμός αρέσει στους Αμερικανούς -ή γιατί δεν αρέσει ο ρεαλισμός- και η ρητορική εναντίον της πρακτικής.

Governing the World: The Rise and Fall of an Idea (Internationalism, Imperialism, The era of Anglo-American world power and the establishment of the League of Nations and its successor, the United Nations) University Lecture with Professor Mark A. Mazower.

I. Άνοδος και πτώση αυτοκρατοριών. Η.Π.Α - Κίνα - Ρωσία - Η.Β (1820-2020) II. Ασία - Β. Αμερική - Ε.Ε (1950-2020). GDP based (PPP) share of world total (%). Πλανητικός μετασχηματισμός.

There's nothing you can do, to stop it from happening.

Η ιστορική αμηχανία της δυτ. Ευρώπης.

Άκουσε ο Κομφούκιος να λένε: Περί εθνικής ή διεθνούς προπαγάνδας - εθνικού συμφέροντος και οικουμενικού καλού - Και ο Κομφούκιος αποκρίθηκε... E.H.Carr.

Πλανητικός μετασχηματισμός - ιδεολογικά νομιμοποίητικά α.

I) Emmanuel Todd on Europe - Can the European Union Hold? και II) αναφορές στο έργο του.

Η μακρά παγκόσμια κυρίαρχη τάση των τελευταίων δύο αιώνων και η αντίστροφη πειραματική ακροβασία της Ε.Ε.

Η γερμανική «ιδιαίτερη πορεία» και οι γερμανικές προοπτικές.

I) Είναι οι Δημοκρατίες Αναγκαία Ειρηνόφιλες; II) Το Εμπόριο και ο Πόλεμος και III) Παγκοσμιοποίηση: Πολιτική, Οικονομία και Κατανομή. Ο Παναγιώτης Κονδύλης για τρία κυρίαρχα μυθεύματα.

Γιατί επικράτησαν οι «φιλελεύθερες δημοκρατίες» στον 20ο αιώνα και τέσσερις Μεγα-Τάσεις που θα καθορίσουν τον 21ο αιώνα.

.~`~.
I
Είναι οι φιλελεύθερες αξίες ένα αναπόφευκτο, καθολικό προϊόν της εκβιομηχάνισης και της μεγαλύτερης ευημερίας, ή έχει αυτό το συγκεκριμένο σύνολο αξιών διαμορφωθεί αποφασιστικά από τη συντριπτική πολιτική, οικονομική και πολιτιστική φιλελεύθερη ηγεμονία που οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Δυτική Ευρώπη έχουν ασκήσει μετά την ήττα των μη δημοκρατικών καπιταλιστικών μεγάλων δυνάμεων κατά το πρώτο μισό του εικοστού αιώνα;...

Είναι δελεαστικό να εντοπιστεί η έκβαση (της επικράτησης του φιλελεύθερου δημοκρατικού στρατοπέδου) στα ειδικά χαρακτηριστικά και στα εγγενή πλεονεκτήματα της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Ωστόσο, οι λόγοι για τις νίκες των φιλελεύθερων δημοκρατιών ήταν διαφορετικές για κάθε τύπο αντιπάλου. Η Σοβιετική Ένωση απέτυχε λόγω του περιορισμένου οικονομικού της συστήματος (αν και υπήρξε μια περίοδος όπου γνώρισε πολύ πιο γρήγορη οικονομική ανάπτυξη από ότι η Δύση, κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1930 και στη συνέχεια και πάλι κατά τη διάρκεια του 1950 και του 1960). Αλλά οι μη δημοκρατικές καπιταλιστικές δυνάμεις, η Γερμανία και η Ιαπωνία, ηττήθηκαν θεμελιωδώς στον πόλεμο επειδή ήταν μεσαίου μεγέθους κράτη με περιορισμένους πόρους. Αυτή η σύμπτωση και όχι τα κληρονομημένα πλεονεκτήματα της φιλελεύθερης δημοκρατίας έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην ανατροπή της ισορροπίας εις βάρος των μη δημοκρατικών καπιταλιστικών δυνάμεων και υπέρ των δημοκρατιών.

Το πιο καθοριστικό στοιχείο ήταν οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Λόγω του ηπειρωτικού μεγέθους τους, όχι λιγότερο από ότι του δημοκρατικού τους καπιταλιστικού συστήματος, η ισχύς των Ηνωμένων Πολιτειών ξεπέρασε αυτή των επόμενων δύο ισχυροτέρων κρατών μαζί, κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα, με συνέπεια αυτό να ανατρέψει αποφασιστικά την παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων υπέρ της - οποιαδήποτε - πλευράς στην οποία η Ουάσιγκτον βρισκόταν. Έτσι, αν κάποιος παράγοντας έδωσε στις φιλελεύθερες δημοκρατίες τη δυναμική τους, αυτός ήταν πάνω απ 'όλα η ύπαρξη των Ηνωμένων Πολιτειών και όχι οποιοδήποτε εγγενές πλεονέκτημα. Στην πραγματικότητα, αν δεν ήταν οι Ηνωμένες Πολιτείες, η φιλελεύθερη δημοκρατία μπορεί κάλλιστα να είχε χάσει τις μεγάλες μάχες του 20ου αιώνα.

Αυτή είναι μια απογοητευτική σκέψη που συχνά παραβλέπεται στις μελέτες εξάπλωσης της δημοκρατίας στον 20ο αιώνα, και αυτό κάνει τον κόσμο σήμερα να εμφανίζεται πολύ πιο απρόβλεπτος και πενιχρός από ότι οι γραμμικές θεωρίες της ανάπτυξης - και του εκσυγχρονισμού - προτείνουν...

(Έχουμε την επανάληψη) της θεωρίας εκσυγχρονισμού - η οποία πρόσφατα ενισχύθηκε από τους πολιτικούς επιστήμονες Francis Fukuyama και Michael Mandelbaum - σύμφωνα με την οποία υπάρχει μονάχα μια βιώσιμη πορεία προς τη νεωτερικότητα: η φιλελεύθερη δημοκρατική πορεία. Υπό το φως αυτής της οπτικής, οι χώρες που είχαν την ατυχία να παρεκκλίνουν από αυτή την πορεία, την οποία αρχικά πήραν το Ηνωμένο Βασίλειο και οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, εν τέλει πρέπει να συγκλίνουν στο δρόμο του φιλελευθερισμού, είτε επειδή είναι κατώτερες από τις δημοκρατίες από άποψη ισχύος, είτε επειδή οι δυσεπίλυτες εσωτερικές τους αντιφάσεις θα εγκαινιάσουν τελικά μια διαδικασία δημοκρατικού μετασχηματισμού.

Σε αντίθεση με την παρήγορη ιδέα πως το δημοκρατικό σύστημα τελικά αποδείχθηκε ανώτερο, ο λόγος για την ήττα της Γερμανίας και της Ιαπωνίας έγκειται στο γεγονός ότι οι δύο χώρες ήταν απλά μικρότερες από τους αντιπάλους τους και λιγότερο ανεκτικές στην αποτυχία. Προκειμένου η Γερμανία να υπερβεί τα περιορισμένα εδαφικά της όρια και να πλήξει μοιραία τον ανώτερο συνασπισμό που διαμορφώθηκε εναντίον της στους παγκόσμιους πολέμους, θα χρειαζόταν μια σειρά από διαδοχικές σημαντικές επιτυχίες. Πράγματι, ήρθε εξαιρετικά κοντά στην επίτευξη αυτού του στόχου και στους δύο παγκόσμιους πολέμους. Αντίθετα, η κολοσσιαία δύναμη των Ηνωμένων Πολιτειών σήμαινε ότι οι δημοκρατίες ήταν σε θέση να αντέξουν καταστροφικές αποτυχίες - όπως η απώλεια της Ρωσίας ως συμμάχου στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, η πτώση της Γαλλίας και η καταστροφή του στόλου του Ειρηνικού των ΗΠΑ στο Περλ Χάρμπορ στο Β 'Παγκόσμιο Πόλεμο - και παρόλα αυτά να ανακάμψουν.

Έτσι, χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες για σύμμαχό τους, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο πιθανότατα θα είχαν χάσει από τη Γερμανία και στους δύο παγκόσμιους πολέμους. Το υπόλοιπο του εικοστού αιώνα, θα ήταν πολύ διαφορετικό, και οι πολιτικοί επιστήμονες θα είχαν πολύ λιγότερες ρόδινες ιστορίες να πουν για τη δημοκρατία. Η κατασκευασμένη μεγάλη αφήγηση του εικοστού αιώνα θα είχε τονίσει την ανώτερη συνεκτικότητα των αυταρχικών καθεστώτων, όχι το θρίαμβο της ελευθερίας. Γιατί οι μεγάλες αφηγήσεις, όπως η ιστορία, γράφονται από τους νικητές.

Azar Gat

.~`~.
II
Η σταλινική Σοβιετική Ένωση νίκησε τον εθνικοσοσιαλισμό, όχι η φιλελεύθερη Γαλλία και η κοινοβουλευτική Αγγλία. Και οι προϋποθέσεις για την επιτυχή στρατιωτική επέμβαση των Ηνωμένων Πολιτειών στη Δυτική Ευρώπη το 1944 δημιουργήθηκαν και αυτές στο Στάλινγκραντ... Εξ αιτίας των ηθικών τους προκαταλήψεων και των καταβολών τους στο δυτικοευρωπαϊκό πολιτισμικό περιβάλλον οι διανοούμενοι αυτοί, βέβαια, ποτέ δεν μπόρεσαν να κατανοήσουν τις εθνικές και πλανητικές αναγκαιότητες... έτσι, συνεχώς ταλαντεύονταν ανάμεσα στην αφέλεια του συνοδοιπόρου, ο οποίος πολλά βλέπει, εξωραΐζει ή απλώς καταπίνει, και στην αγανάκτηση του απογοητευμένου, ο οποίος στη συνέχεια καταφεύγει στη δαιμονολογία ως μέθοδο εξήγησης των πραγμάτων...

Φορείς οικουμενικών ή κοσμοιστορϊκών ιδεών είναι ορισμένα έθνη, όχι ολόκληρος ο κόσμος... Η αντίληψη, ότι το ίδιο σχέδιο κοινωνικής οργάνωσης μπορεί και οφείλει στις γενικές του γραμμές να βρει πλανητική εφαρμογή, προβάλλει επιτακτικά στον παγκόσμιο ορίζοντα τη στιγμή όπου στην κοσμοιστορϊκή σκηνή εμφανίζονται δύο μεγάλη έθνη: η κομμουνιστική Ρωσσία και οι καπιταλιστικές Ηνωμένες Πολιτείες. Και οι δύο εκπροσωπούν και προωθούν, ως έθνη με φιλοδοξία μεγάλης παγκόσμιας Δύναμης, την προγραμματική σύνδεση της κοινωνικής και της πλανητικής έποψης, αν και με αντίθετα πρόσημα. Το ποιά πρόσημα θα επικρατούσαν εξαρτιόταν στο εξής από την έκβαση του αγώνα μεταξύ μεγάλων εθνών - κι όχι από τα εγγενή «προτερήματα του συστήματος» θεωρούμενα in abstracto. Το πλανητικό σχέδιο κοινωνικής οργάνωσης των κομμουνιστών ναυάγησε, με άλλα λόγια, όχι λόγω της ηθικής και οικονομικής κατωτερότητας, αλλά επειδή η εθνική ισχύς της Ρωσσίας προσέκρουσε στην υπέρτερη εθνική ισχύ των Ηνωμένων Πολιτειών (Το ίδιο θα μπορούσε να λεχθεί και σε σχέση με την προσπάθεια της εθνικοσοσιαλιστικής γερμανίας να επιτύχει παγκόσμια κυριαρχία).

Αν η καπιταλιστική «λογική» είχε ενσαρκωθεί κοσμοιστορϊκά μόνο στο Βέλγιο και στην Ελβετία, ενώ ο «παραλογισμός» της σχεδιασμένης οικονομίας στη Ρωσσία και στην Κίνα, τότε οι προτιμήσεις της παγκόσμιας ιστορίας θα ήσαν πολύ διαφορετικές απ' ό,τι φάνηκε το 1989. Τούτη η διαπίστωση έχει ύψιστη ιστορική και μεθοδολογική σημασία: δείχνει ποσό βαθιά αλληλοσυμπλέκονται η πολιτική και κοινωνική ιστορία. Η ίδια σκέψη μπορεί να διατυπωθεί και αντίστροφα: η κοσμοιστορϊκή δυναμικότητα του κομμουνισμού, δηλαδή η ικανότητα του να προασπίσει ένα σχέδιο κοινωνικής οργάνωσης σε παγκόσμια κλίμακα, θα ήταν ίση με μηδέν αν είχε συμπτυχθεί μέσα στα σύνορα της Αλβανίας...

Στην εποχή του Ψυχρού Πολέμου τονίσθηκε πολλές φορές η εσωτερική συνάρτηση του κομμουνισμού με την παγκόσμια πολιτική ισχύος του ρώσικου έθνους, γιατί η πολεμική της Δύσης ενδιαφερόταν έντονα να ξεσκεπάσει το συγκεκριμένο πολιτικό περιεχόμενο του συνθήματος του «προλεταριακού διεθνισμού». Αλλά με τη διάλυση του ανατολικού στρατοπέδου και της Σοβιετικής Ένωσης υπάρχει στη Δύση λιγότερη προθυμία να ερμηνεύσει κανείς τις εξελίξεις των πραγμάτων ως νίκη εθνών πάνω σε άλλα έθνη' θα φαινόταν ίσως πεζό και δεν θα έμοιαζε με ιδιαίτερα ένδοξο κατόρθωμα, αν κανείς έλεγε απλούστατα ότι το πιο πολυάριθμο και οικονομικά κατά πολύ υπέρτερο στρατόπεδο επικράτησε τελικά ενάντια στη Ρωσία...

Μετά το ναυάγιο της Ουτοπίας της Ανατολής τα εξημερωμένα κατάλοιπα της «Αριστεράς» ενστερνίστηκαν έτσι την Ουτοπία της Δύσης και δίχως πολλά-πολλά αντάλλαξαν τον αριστερό «αντιφασισμό» με τον φιλελεύθερο «αντιολοκληρωτισμό». Θα διαψευσθούν για δεύτερη κατά συνέχεια φορά, αν η οικουμενική επικράτηση της δυτικής οικονομίας και ηθικής δεν συνεπιφέρει την πραγμάτωση της αντίστοιχης Ουτοπίας, αλλά τρομακτικούς αγώνες κατανομής και καταστροφές πλανητικού βεληνεκούς...

...μέσα στην ιστορία δεν υπάρχουν ούτε μόνιμες κατακτήσεις ούτε ευθύγραμμες εξελίξεις ως απλές προεκτάσεις σημερινών συγκυριών. Η διάδοση της μαζικής δημοκρατίας σε παγκόσμια κλίμακα όχι μόνο δεν θα γεννήσει παντού πιστά αντίγραφα, αλλά θα αλλάξει και αυτήν την ίδια στις μητροπολιτικές χώρες, πυροδοτώντας παράλληλα οξύτατους αγώνες κατανομής.

Αν ο 20ος αιώνας σήμανε τη διάψευση της κομμουνιστικής ουτοπίας, ο 21ος αιώνας θα χαρακτηρισθεί από την κατάρρευση της φιλελεύθερης.

Ποιά συγκεκριμένα γεγονότα θα συγκροτήσουν τις μεγάλες ροπές κατά τον 21ο αιώνα, που θα είναι ο συγκλονιστικότερος και τραγικότερος της ανθρώπινης Ιστορίας, δεν μπορούμε να ξέρουμε. Ένα ωστόσο είναι βέβαιο: η Ιστορία δεν τέλειωσε, κανείς απ' όσους ζουν σήμερα δεν πρόκειται να πεθάνει γνωρίζοντας πως θα τελειώσει...

Παναγιώτης Κονδύλης

.~`~.
Τέσσερις Μέγα-Τάσεις

Οι τέσσερις Μεγα-Τάσεις που θα επηρεάσουν τον 21ο αιώνα (Goldstone) είναι οι εξής: 1. Το δημογραφικό ειδικό βάρος των ανεπτυγμένων χωρών μειώνεται (έχω αναπτύξει στο ιστολόγιο πως έχει μειωθεί το οικονομικό τους μερίδιο σε σχέση με τις αναπτυσσόμενες χώρες της Ανατολικής Ασίας και της Ασίας του Ειρηνικού). 2. Η εργατική δύναμη των ανεπτυγμένων χωρών (να 'ναι καλά να γιορτάζει την πρωτομαγιά ενώ) γερνάει και παρακμάζει (με την εξαίρεση ίσως των Ηνωμένων Πολιτειών οι οποίες όμως έχουν να αντιμετωπίσουν άλλα προβλήματα τα οποία ήδη έχουν αρχίσει να διαφαίνονται και καθορίζονται από τον συσχετισμό της δημογραφικής δομής με τις κοινωνικο-οικονομικές ανισότητες). 3. Οι πιο φτωχές και νεανικές μουσουλμανικές χώρες αναπτύσσουν τον μεγαλύτερο δημογραφικό δυναμισμό (υπάρχει μια έντονη διαμάχη κατά πόσο η δημογραφική-πληθυσμιακή πίεση σχετίζεται με τους πολέμους), και, τέλος 4. Για πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία, ο πλανήτης γίνεται περισσότερο αστικός παρά αγροτικός πληθυσμιακά (το 1800 το ποσοστό που κατοικούσε σε αστικές περιοχές ήταν 3%, πλέον είναι πάνω από 50%).

Τα πρώτα τρία επηρεάζουν και διάφορες «μυθικές» χώρες. Όπως έχω γράψει παλαιότερα, όσο υπερ«παραγωγική» και υπερ«αποδοτική» να γίνει η Γερμανία, το οικονομικό μερίδιο της σε πλανητική κλίμακα μειώνεται σταθερά. Από την ενοποίηση της έως σήμερα, έχει σχεδόν υποδιπλασιάστει. Το 1991 το μερίδιο της Γερμανίας επί του παγκόσμιου Α.Ε.Π ήταν 6,12%. Πέρυσι, το μερίδιο της κυμάνθηκε στο 3,45%. Η πτώση μέσα σε περίπου δύο δεκαετίες είναι της τάξης του 43,62%. Αυτή η πτωτική πορεία θα συνεχιστεί.


.~`~.
Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

- Για την κύρια «ιδεολογική» διαμάχη των καιρών μας.

- Μια Διευκρίνιση.

- There's nothing you can do, to stop it from happening.

- Δυτικο(ευρω)κεντρικός επαρχιωτισμός (και Κίνα). Μια σύντομη εισαγωγική αναφορά.

- Western Policymakers Need More Culture.

- Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB) και Πλανητικός Μετασχηματισμός.

- Πλανητικός μετασχηματισμός - Tο τέλος του μακρού 20ού αιώνα.

- Ο Παγκόσμιος Μετασχηματισμός. Η Δημιουργία Του Σύγχρονου Κόσμου - Μέρος Α´.

- A Note On Civilizations And Economies.

- After Western Hegemony – 40th World Congress of Sociology / Μετά τη Δυτική Ηγεμονία - Παγκόσμιο Συνέδριο Κοινωνιολογίας.


- Thinking Inter-Culturally: From racist and Eurocentric Monologism to Inter-Civilizational Dialogism - John M. Hobson, Professor of Politics and International Relations.

- Η Ευρωκεντρική ιδεολογία, οικονομικές, πολιτικές και πολιτιστικές επιπτώσεις και «Ευρώπη».

- Ενθυμήσεις: Τι ήταν (;) η "Global Democratic Revolution" (I και II), ο Francis Fukuyama για την «απούσα αριστερά» (III) και δύο επιλογικές αναφορές από τον Παναγιώτη Κονδύλη για όλα τα προηγούμενα.

- Η Ευρωκεντρική ΑριστεροΔεξιά Υψηλή Μπουρδολογική Και Η Πόλη Των Λιονταριών.

- Κίνα, Ανατολική Μεσόγειος Και Φιλελεύθερη Τάξη Σε Έναν ΜεταΔυτικό Κόσμο - Μέρος Α´: I) The Future Of The International Liberal Order II) China’s Increasing Role In The Mediterranean III) NATO Should Adapt Geographic Division Of Labor, Work With China In Mediterranean Και IV) Επιλογικές Επισημάνσεις.

- Γεγονότα και πολεμικές, ιδεολογίες και ερμηνείες - από τον Κονδύλη στον Wallerstein - από την μη πραγμάτωση της Ουτοπίας στη κρίση του αφηγήματος της εποχής μας και τη μεταβατική πλανητικά περίοδο.

- The Global Transformation: The Nineteenth Century And The Making Of Modern International Relations. Barry Buzan And George Lawson.

- "International Relations Theory and Western Dominance," Oxford University Lecture by Amitav Acharya.

- When China Rules the World: the End of the Western World and the Birth of a New Global Order.

- Debate: Western liberal democracy would be wrong for China.

- Η έννοια της Προόδου - μέρος α´. Η ευρωπαϊκή δυναμική και η παγκόσμια πολιτική.

- Η έννοια της Προόδου - μέρος β´. Η επιστημονική γνώση, η «μάζα» και τα όρια του φιλελευθερισμού.

Μία χαμένη ευκαιρία.

Η Ελλάδα δεν βρίσκεται στο επίπεδο των πλέον προηγμένων κρατών των οποίων οι εσωτερικές λειτουργίες είναι εξαιρετικά πολυσύνθετες, εύρυθμες και εκλεπτυσμένες, και τα οποία -υποτίθεται πως- χρειάζονται κάποιες μεταρρυθμίσεις ή ορισμένες παρεμβάσεις για να ανανεώσουν ή να «εξορθολογίσουν» συγκεκριμένους τομείς, προκειμένου να αντεπεξέλθουν σε νέες πραγματικότητες μέσω προσαρμογής και αύξησης των επιπέδων παραγωγικότητας και αποτελεσματικότητας τους.

Η μεγάλη χαμένη ευκαιρία για την Ελλάδα δεν ήταν αυτή του «εκσυγχρονισμού της οικονομίας» και των «μεταρρυθμίσεων», αλλά της αποτίναξης του ζυγού και της απελευθέρωσης της από ένα αποτυχημένο, παρασιτικό και κλειστό πολιτικό σύστημα (δίχως το τελευταίο δεν μπορούν να υπάρξουν τα προηγούμενα).

Εάν η ελληνική κοινωνία δείχνει πως δεν έχει τις δυνάμεις, τις ιδέες και την θέληση να υπάρξει στον 21ο αιώνα ως -στοιχειωδώς- αυτοτελής πολιτική οντότητα και αποτυγχάνει στην κρατική της μορφή, αυτό θεωρώ πως συμβαίνει για δύο λόγους.

Πρώτον, γιατί δεν μπόρεσε να δώσει υπόσταση σε ένα νέο πολιτικό σύστημα και να δημιουργήσει έναν πνευματικό κύκλο ο οποίος θα την υποβοηθούσε ή θα την συνόδευε να βρει τον ηθικό προσανατολισμό και πολιτικό βηματισμό της, καθώς επίσης και το περίγραμμα της νέας ιστορικής της ταυτότητας στον 21ο αιώνα, και δεύτερον, για λόγους δημογραφικούς (οι οποίοι αποκτούν πολλαπλές διαστάσεις λόγω της γεωγραφίας στην οποία βρίσκεται).

Το γεγονός ότι η ελληνική κοινωνία δεν κατάφερε το πρώτο, μπορεί να σημαίνει ότι είναι ευχαριστημένη με την υπάρχουσα κατάσταση και κατ’ επέκταση πως δεν χρειάζεται οποιονδήποτε άλλον πνευματικό λόγο -ύπαρξης- και προσανατολισμό πέρα από τον τεχνοκρατικό των -υποτιθέμενα- «Ευρωπαίων» αφεντάδων (από αφέντη σε αφέντη) και των εσωτερικών μεταπρατικών τους υποχείριων, μεταφυτευμάτων και παραρτημάτων (κομματικών, δημοσιογραφικών, πανεπιστημιακών, διανοουμενίστικων κ.λπ).

Όμως, ένας «τεχνολογικο-εκσυγχρονιστικός» λόγος, ο οποίος επιβάλλεται άνωθεν και έξωθεν στις κοινωνίες, και ο οποίος συνοδεύει ελίτ που επιβάλλονται πρακτικά και τεχνικά μέσω εξωκοινωνικών, εξωεθνικών και εξωπολιτικών δομών και κέντρων λήψεων αποφάσεων, δεν έχει καμία σχέση με τα συμφέροντα και τα προβλήματα της συγκεκριμένης κοινωνίας, την οποία σχηματικά ονομάζουμε, ελληνική.

Η γραμμική αντίληψη περί «ανάπτυξης», δηλαδή ότι οι πάντες πρέπει να αποκτήσουν την ίδια ιδεολογική υποδομή, προκειμένου να επιτύχουν έναν βαθμό αναπτύξεως της παραγωγής και που βάση έχει τις θεωρήσεις του Μαξ Βέμπερ, όχι μόνο σημαίνει μιαν πολιτιστική εκπτώχευση επί του πλανήτη, αλλά είναι ένα γεγονός που δεν επιβεβαιώνεται από την ιστορική εμπειρία. Τα μεταπολεμικά παραδείγματα της Ινδονησίας και της Ν. Κορέας [ή ακόμα της Σιγκαπούρης και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, εάν θέλετε], αλλά και άλλα προπολεμικά, όπως της Ιαπωνίας και της ίδιας της Ρωσίας, είναι αρκούντως αποδεικτικά. - Γεράσιμος Κακλαμάνης

.~`~.

Rethinking the Standard(s) of Civilization(s) in International Relations. Conference Review.


Άμεσα σχετιζόμενες αναρτήσεις
1. Thinking Inter-Culturally: From racist and Eurocentric Monologism to Inter-Civilizational Dialogism - John M. Hobson, Professor of Politics and International Relations. 2. "International Relations Theory and Western Dominance," Oxford University Lecture by Amitav Acharya. 3. The Global Transformation: The Nineteenth Century And The Making Of Modern International Relations. Barry Buzan And George Lawson. 4. Ο Παγκόσμιος Μετασχηματισμός. Η δημιουργία του σύγχρονου κόσμου - μέρος α´. 5. A Note On Civilizations And Economies. 6. Western policymakers need more culture. 7. After Western Hegemony – 40th World Congress of Sociology / Μετά τη Δυτική Ηγεμονία - Παγκόσμιο Συνέδριο Κοινωνιολογίας. 8. Ο ευρωκεντρισμός και τα άβαταρ του: τα διλήμματα της κοινωνικής επιστήμης. Εισαγωγή. 9. The Endtimes of Human Rights. Ι) Description and Contents ΙΙ) Two Articles by Stephen Hopgood and ΙΙΙ) Video: Session - Stephen Hopgood: The Endtimes of Human Rights (and Humanitarianism?). 10. Το δίκαιο της ανθρωπότητας - μέρος α´. 11. Η Ευρωκεντρική ιδεολογία, οικονομικές, πολιτικές και πολιτιστικές επιπτώσεις και «Ευρώπη». 12. Για την κύρια «ιδεολογική» διαμάχη των καιρών μας. 13. Πολιτισμικές δομές και πλανητικός μετασχηματισμός I -εισαγωγικά αυτογνωσιακά (;) για την καθ' ημάς Δύση. 14. Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB) και Πλανητικός Μετασχηματισμός. 15. Κίνα και δυτικο(ευρω)κεντρικός επαρχιωτισμός. Μια σύντομη αναφορά.

.~`~.
Millennium Conference 'Rethinking the Standard(s) of Civilization(s) in International Relations’, October 2013, London School of Economics and Political Science. Conference Review by Martin De Angelis

Who sets the standards of civilization in world politics?

The LSE Millennium Conference 2013 reflects the growing interest on the recovery of the notion of Civilization in the World Politics. An increasing number of scholars, intellectuals and policy makers have expressed a renewed interest in the concept of ‘Standards of Civilizations’, what are them, who place them and who judges them.

What means to be ‘Civilized’? What defines a society as a Civilization? What makes a Civilization be recognized as such by others? Who defines these ‘Civilizational Standards’? These are some of the most frequent questions raised amongst the scholars at the conference.

During the last decade international organisms such as the European Union, IMF or World Bank set up what are supposed to be standards of good governance and civilized practices. Such conditions illustrated the Western idea of Civility and Civilization and somehow embodied the ethnocentric judgment of world history, and the ultimate triumph of Liberal mindset condensed in Francis Fukuyama’s ‘End of History’.

The Rise of Asia and ‘the Global South’ is not a mere economic phenomenon, as it pushes forward the debate over the Eurocentric Standards of global politics [Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB) και Πλανητικός Μετασχηματισμός]. With the emergence of non-western powers, the old standards of good conduct of economy and politics are being seriously questioned in their claim to be ‘the only civilized way’. This places the question: a culture is a civilization because the enduring traditions or because its modernization and adaptation to the established power? For Dr. Rosemary Shinko, cultural traditions have been unfairly regarded as ‘barbarism’ and westernization/modernization as ‘civilized’, and this way extensively justified oppression over third world countries.

From a critical standpoint, we should dig out the origins of the Western Standard of Civilization. The Eurocentric Civilizational Standards during 19th century subliminally fostered colonialist narratives all over the world. Many of these liberal-rationalist-secularist principles still present in the international rhetoric of western powers. Indeed enduring eurocentric standards mirror their own self image, a projection of standards that can only be met by themselves, as Dr. Shogo Suzuki (University of Manchester) highlighted.

As Professor John M. Hobson (University of Sheffield) placed, the Eurocentric view of Civilizations featured a meta-geographical distinction in 3 Sub Worlds:

a) Fist world of civilized European liberal states and societies
b) Second word of Barbaric Oriental Despotism of Communist and Socialist societies
c) Third World of Savages Anarchic societies

---------------------------------------------------------------
Το σχήμα διάκρισης των «μετα-γεωγραφικών» περιοχών είναι το ίδιο σχήμα -ή μια επαναφορά- με διαφορετικά περιεχόμενα του δόγματος Lorimer από τα τέλη του 19ου αιώνα:

Τη δεκαετία του 1880 ο σκοτσέζος νομικός του φυσικού δικαίου James Lorimer εξέφρασε το ορθόδοξο δόγμα της εποχής, όταν έγραψε ότι η ανθρωπότητα διαιρείτο στην πολιτισμένη ανθρωπότητα, στη βάρβαρη ανθρωπότητα και στην πρωτόγονη ανθρωπότητα.

Η πολιτισμένη ανθρωπότητα περιελάμβανε τα έθνη της Ευρώπης και της Αμερικής, που είχαν το δικαίωμα πλήρους αναγνώρισης τους ως μέλη της διεθνούς κοινωνίας. Η βάρβαρη ανθρωπότητα περιελάμβανε τα ανεξάρτητα κράτη της Ασίας -την Τουρκία, την Περσία, το Σιάμ, την Κίνα και την Ιαπωνία-, που είχαν δικαίωμα σε μερική αναγνώριση. Και η πρωτόγονη ανθρωπότητα ήταν η υπόλοιπη, που ήταν απόβλητη από την κοινωνία των κρατών, αν και είχε δικαίωμα «φυσικής και ανθρώπινης αναγνώρισης».

Παρεμπιπτόντως αξίζει να σημειώσουμε ότι η διάκριση του Lorimer είναι στην πραγματικότητα η ίδια με εκείνη που κάνουν οι κοινωνικοί επιστήμονες σήμερα, όταν κάνουν διάκριση ανάμεσα στις σύγχρονες κοινωνίες, στις παραδοσιακές και στις πρωτόγονες.
---------------------------------------------------------------

Hereafter, when talking about Civilizational Standard and Imperialism many contemporary questions do emerge, quoting Professor Yonglin Zhag (University of Bristol): who sets the standard? Are Western Practices Universalized as Standard of Civilization, hence reflecting the old imperialist order?

For centuries there has been a tacit differentiation between some ‘higher’ and some ‘lesser’ Civilizations, where the hierarchy was defined under western-colonialist standards. The achievements of non-western civilizations where somehow recognized but regarded as ‘exotic’ in the best of the cases. Development and progress was an exclusive attribute of European liberal civilization(s), everything outside that paradigm was supposed to be doomed to a future of ignorance and darkness.

Consequently, the notion of ‘civilized’ was restricted for those who shared a set of western practices and spoke a particular political idiom, standards that have evolved with sophistication over time but still stand unilateral. Nowadays the practices and the idiom are those of the Financial market and the liberal-secular idiom, championed by western powers. Dr. Yannis Stivacthis (Virginia Polytechnic) made this point in his presentation Russia entering the ‘Civilized Community’, explaining how western powers long resisted considering the Russian identity as valuable and equal to their western ones.

Hereafter we should ask ourselves the question: what defines now the contemporary notion of civility? The notion of ‘civilized’ and ‘uncivilized’ Civilizations has been long used to justify imperialists’ projects, and sadly still used under the name of ‘failed states’ or ‘undemocratic democracies’ [η έννοια των ‘failed states’ είναι επαναφορά στα «κατηγορήματα του κυρίαρχου κράτους, τα οποία αποδίδονταν κατ' ουσία μόνο σε όσα κράτη απάρτιζαν το σύστημα των ευρωπαϊκών Δυνάμεων» - Κονδύλης]. Notwithstanding we shall not leave the concept of Civilizations to be held captive of western discourses, but to seize it from misusing hands.

Civilizations (as multiple and coexisting cultures) could be as well the last stand in the resistance against cultural imperialism.

The international sphere is now facing a time of change, where the established practices and idiom of the declining old Western Standard. A decline, that results not only from evident incapability of the western model to address the contemporary global challenges, but as well due to the emergence of the non-western ways as reliable alternatives.

Non-western rising civilizations should contest the ‘standard’ in favor of multiple and decentralized ‘standards’, resisting the Eurocentric claim of a hierarchy amongst civilizations.

A single Standard of Civilization implies the tacit notion of civilizational and cultural Hierarchies, ultimately justifying the clash between them. More than a decade ago the World Public Forum “Dialogue of Civilizations” understood the perils of this 19th century idea, challenging it by promoting dialogue amongst civilizations in terms of equals instead of yielding before Eurocentric hierarchies.

The 2013 Millennium Conference ‘Rethinking the Standard(s) of Civilization(s)’ is yet another confirmation that Civilizations matter, and that WPF “Dialogue of Civilizations” has been walking the right path in history.

Martin De Angelis

.~`~.