12 Μαρτίου 2015

Από τον Κόλπο του Kattegat και τα Στενά Skagerrak στις Δαλματικές ακτές. Παράδειγμα σύνδεσης γεωγραφίας και (γεω)πολιτισμού.


Τα επόμενα μπορούν να ιδωθούν ως εισαγωγή σε μια σειρά κειμένων τα οποία θα έχουν ως θεματολογία τις γεωγραφίες της Ευρώπης ή τις «Ευρώπες» της γεωγραφίας (της γεωπολιτικής, του γεωπολιτισμού και της γεωιστορίας), τις θάλασσες της Ευρώπης, τους ποταμούς της Ευρώπης και τις ιστορικο-πολιτισμικές διαμορφώσεις που δημιούργησαν όλες αυτές τις «Ευρώπες».


Ο Κόλπος του Kattegat και τα Στενά Skagerrak, είναι οι πύλες -με τις οποίες θα ξανασχοληθώ μελλοντικά- επαφής ή τροφοδοσίας της Βαλτικής και της ανατολικής Ευρώπης με/από τον Ατλαντικό. Εάν ο κόλπος και τα στενά αυτά μπλοκαριστούν, η ανατολική Ευρώπη αποκόπτεται από τον Ατλαντικό και ο μόνος τρόπος επαφής μαζί του είναι η -διαμέσου Αδριατικής- παλαιά γεωπολιτική της Εκκλησίας της Ρώμης και της σύνδεσης των ρωμαιοκαθολικών Σλάβων της Πολωνίας, της Σλοβακίας, της Ουγγαρίας και της Κροατίας (με την Αυστρία και την Πολωνία να λειτουργούν ως ιστορικά θεμέλια). Είναι μια αδρή γεωπολιτισμική γραμμή διαχωρισμού ή γέφυρα, ανάμεσα στη Ρωμαιοκαθολική από τη μια, και στην Ορθόδοξη και Μουσουλμανική από την άλλη, Ευρώπη (η οποία φτάνει μέχρι την Ουκρανία).


Οι «θρησκείες» είχαν άριστους γεωπολιτικούς σχεδιαστές και σκέφτονταν ορθολογικότατα (ή «νεωτερικά» εάν κάποιος ταυτίζει το ορθολογικό με το «νεωτερικό»). Το έργο των «θρησκευτικών γεωπολιτικών», από τη μια πλευρά, ήταν απίστευτα δυσκολότερο από αυτό των σημερινών «γεωπολιτικών σχεδιαστών», αλλά από την άλλη, είχε τρομερές ιστορικές αντοχές, διότι οι «θρησκείες» δημιουργούσαν πολιτιστικές οργανικότητες (δεν έχετε παρά να ακούσετε κεφαλονίτικες καντάδες, να μην σκεφτείτε με όρους «Συρίας του Άσαντ» και «Θεοκρατικού Ιράν», να παραξενευτείτε βλέποντας «Βλάχους γερμανικής καταγωγής στη Ρουμανία» να φοράνε φουστανέλες, να σκεφτείτε σοβαρά, και όχι οπαδικά, τις σχέσεις-εντάσεις της γερμανόφωνης ρωμαιοκαθολικής Αυστρίας με τη σλαβική ορθόδοξη Σερβία (και αυτές της Πρωσσίας, της Πολωνίας και της Ρωσίας) και να συνειδητοποιήσετε που εδράζονται όλες αυτές οι σχέσεις, οι οποίες κυριαρχούν εδώ και αιώνες (και μπροστά τους η σημερινή γεωπολιτική των εθνικών κρατών και η ΗθικοΟικονομική των τεχνοκρατών της Ε.Ε και της Ευρωζώνης φαντάζει ως ερασιτεχνισμός). Η αυτοκρατορική ιστορική φανέρωση αυτού του γεωπολιτισμικού συνόρου/γέφυρας εκφράστηκε από τρεις αυτοκρατορίες. Την ΑυστροΟυγγρική, την Ρωσική και την Οθωμανική. Το ιστορικό πεδίο σύγκρουσης τους (Battlefield) ονομάζεται «Βαλκάνια».