30 Αυγούστου 2013

19 Αυγούστου 2013

15 Αυγούστου 2013

10 Αυγούστου 2013

Περί χρόνου - μέρος α´.


.~`~.
Πρόλογος

Το ζήτημα αιχμαλώτισε τη σκέψη ποιητών, συγγραφέων και φιλοσόφων όλων των εποχών. Η επιστήμη του καιρού μας -και ιδιαίτερα η φυσική- επιδίωξε να υποβαθμίσει, αν όχι να μηδενίσει, το ρόλο του χρόνου στην τάξη των πραγμάτων. Ο χρόνος περιγράφηκε ως η ξεχασμένη διάσταση. Όλοι γνωρίζουμε τη μη αντιστρεπτή ροή του χρόνου που φαίνεται να εξουσιάζει την ύπαρξη μας, όπου το παρελθόν είναι παγιωμένο και το μέλλον ανοιχτό. Μπορεί να επιθυμούμε να γυρίσουμε πίσω το ρολόι, να επανορθώσουμε λάθη ή να ξαναζήσουμε μια θαυμάσια στιγμή. Αλίμονο! Ο κοινός νους είναι εναντίον μας: ο χρόνος και η παλίρροια δεν περιμένουν κανέναν. Ο χρόνος δεν μπορεί να γυρίσει πίσω. Ή μήπως μπορεί; Είναι ενοχλητικό το ότι οι περισσότερες επιστημονικές θεωρίες ελάχιστα στηρίζουν την οπτική του κοινού νου για το χρόνο. Σ' αυτές η φορά του χρόνου έχει πολύ μικρή σημασία.
Τα μεγάλα οικοδομήματα της σύγχρονης επιστήμης -η μηχανική του Νεύτωνα, η σχετικότητα του Αινστάιν και η κβαντική μηχανική των Heisenberg και Schrödinger- λειτουργούν εξίσου καλά και όταν ο χρόνος τρέχει ανάποδα. Γι' αυτές τις θεωρίες, τα συμβάντα που καταγράφονται σε μια κινηματογραφική ταινία θα ήταν απολύτως κατανοητά σε οποιαδήποτε κατεύθυνση κι αν προβαλλόταν το φίλμ από την κινηματογραφική μηχανή. Στην πραγματικότητα, ο χρόνος φαίνεται απλώς σαν αυταπάτη που γεννιέται στα μυαλά μας. Συχνά οι επιστήμονες που ερευνούν το πρόβλημα, αναφέρονται, κάπως περιπαικτικά, στην καθημερινή μας αντίληψη για τη ροή του χρόνου, χρησιμοποιώντας του όρους «ψυχολογικός χρόνος» και «υποκειμενικός χρόνος».

9 Αυγούστου 2013

Ο μεθοδολογικός ατομισμός ως μαχητικός φιλελευθερισμός. Οι διδακτικές πλάνες του μεθοδολογικού ατομισμού - μερός α´.


.~`~.
Ι
Η -ασφαλώς ως μομφή εννοούμενη- διαπίστωση του μεθοδολογικού ατομισμού ότι οι ολιστικές και οργανιστικές αντιλήψεις για την κοινωνία συμβαδίζουν με αντιφιλελεύθερες πολιτικές θέσεις δεν μπορεί σε γενικές γραμμές να αμφισβητηθεί. Όπως δείχνει η αναδρομή στην ιστορία του πνεύματος, τέτοιες αντιλήψεις για την κοινωνία αναπτύχθηκαν μετά τη Γαλλική επανάσταση ως θεωρητική απάντηση στον φιλελεύθερο ατομισμό, που τότε πλέον άρχισε να ασκείται με συνειδητό τρόπο κοινωνικά' ολιστικές και οργανιστικές ιδέες αριστοτελικής-σχολαστικής προέλευσης εμψύχωναν επίσης την κοινωνική διδασκαλία της ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας. Αλλά η ριζοσπαστικότητα των νέων θύραθεν ολιστικών και οργανιστικών αντιλήψεων διέφερε φανερά από

6 Αυγούστου 2013

Μικρά για την Ιαπωνία.


.~`~.
Ι

Όταν η αμερικανική εκστρατεία βομβαρδισμού εναντίον της Ιαπωνίας ξεκίνησε στα τέλη του 1944, ο αρχικός σκοπός ήταν να χρησιμοποιηθούν βόμβες με εκρηκτικά υψηλής εντάσεως για να υποβοηθηθεί η καταστροφή της ιαπωνικής οικονομίας που προκαλούσε ο αποκλεισμός του ναυτικού των ΗΠΑ. Όμως γρήγορα κατέστη σαφές ότι αυτή η στρατηγική εναέριας ισχύος δεν θα προξενούσε σοβαρή ζημιά στη βιομηχανική βάση της Ιαπωνίας... τον Μάρτιο του 1945 οι Ηνωμένες Πολιτείες αποφάσισαν αντ' αυτού να επιφέρουν πλήγματα κατά του ιαπωνικού άμαχου πληθυσμού με εμπρηστικούς βομβαρδισμούς. Αυτή η θανατηφόρα αεροπορική εκστρατεία, η οποία κράτησε μέχρι το τέλος του πολέμου πέντε μήνες αργότερα, κατέστρεψε πάνω από το 40% των 64 μεγαλύτερων πόλεων της Ιαπωνίας, σκότωσε περίπου 785.000 αμάχους και υποχρέωσε περίπου 8,5 εκατομμύρια ανθρώπους να εγκαταλείψουν τις εστίες τους.
Παρ' ότι η Ιαπωνία παραδόθηκε τον Αύγουστο του 1945 προτού οι Ηνωμένες Πολιτείες εισβάλλουν και κατακτήσουν τη χώρα -πράγμα που συνιστά περίπτωση επιτυχούς εξαναγκασμού-, η εκστρατεία εμπρηστικού βομβαρδισμού έπαιξε μικρό μόνο ρόλο στο να πειστεί η Ιαπωνία να εγκαταλείψει τον πόλεμο... ο αποκλεισμός και η χερσαία ισχύς ήταν οι βασικοί υπεύθυνοι γι' αυτό το αποτέλεσμα, παρ' όλο που οι ατομικοί βομβαρδισμοί και η σοβιετική κήρυξη πολέμου (και τα δύο στις αρχές του Αυγούστου) βοήθησαν ώστε να πάρει η Ιαπωνία την τελική απόφαση.

Ιστορικά, η Ιαπωνία έχει άλλο ένα συμφέρον εκτός από μια ανάγκη για εργατικό δυναμικό - πρόσβαση σε πρώτες ύλες. Η Ιαπωνία είναι η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου, αλλά είναι αναγκασμένη να εισάγει σχεδόν όλες τις πρώτες ύλες της. Αυτή ήταν μια ιστορική πρόκληση για την Ιαπωνία και αποτέλεσε τον βασικό λόγο που διεξήγαγε πόλεμο με τις Ηνωμένες Πολιτείες το 1941... Όπως και να 'χει, η σοβαρότητα με την οποία οι Ιάπωνες κυνηγούσαν (και συνεχίζουν να κυνηγούν) την εξασφάλιση πρώτων υλών δεν πρέπει να υποτιμάται.
Οι Ιάπωνες δεν έχουν καμμία

4 Αυγούστου 2013

Η ανθρωπιστική στροφή προς την ρητορική στην συνύφανσή της με θεμελιώδεις αντιμεταφυσικές θέσεις - μέρος α´ και ορισμένες πολιτισμικές ενθυμήσεις.


.~`~.
Ι
Πολιτισμικές ενθυμήσεις
α´
υποκείμενο-αντικείμενο, Θεός-κόσμος, δυνατότητα-πραγματικότητα, ψυχή-σώμα, νόηση-αισθήσεις, Λόγος-ψυχόρμητα, Δέον-Είναι, κανονιστικό-αιτιώδες, βασιλεία του Θεού ή του Λόγου-Ιστορία.
Όλα τα σημαντικά φιλοσοφικά προβλήματα εμπεριέχονται σ’ αυτά τα εννοιολογικά ζεύγη, και αυτό σημαίνει ότι από μια πλήρη λύση του προβλήματος των σχέσεων ανάμεσα σε πνεύμα και αισθητά πρέπει να προκύψει μια κοσμολογία, μια ηθική, μια γνωσιοθεωρία και επίσης μια φιλοσοφία της Ιστορίας, αν η σκέψη πορεύεται με λογική συνέπεια και πρόθεση συστηματική...
...η συνάρτηση ηθικής και μεταφυσικής ή οντολογίας

2 Αυγούστου 2013

Τεχνική, εξελικτισμός και οικουμενισμός.


Ο μαζικός πολιτισμός στήνει τη γέφυρα προς έναν παγκόσμιο πολιτισμό, ο οποίος όμως δεν εγγυάται τη συναίνεση όλων με όλους πέρα από αγώνες κατανομής, όπως δεν την εγγυάται ούτε η κοσμοθεωρητικά ουδέτερη τεχνική. Ο οικονομιστικός τρόπος σκέψης, που σήμερα είναι του συρμού στη Δύση, παράγει από τη διάδοση της δυτικής τεχνικής και της οικονομικής οργάνωσης τη βεβαιότητα ότι θα επιβληθεί η δυτική πολιτική οργάνωση ή η ηθική στάση και δεν θέλει να παραδεχθεί την πραγματικότητα και κατά βάθος εύλογη δυνατότητα να ευδοκιμούν και τον 21ο αιώνα, όπως στις εποχές οικουμενικής χρήσης αρότρου και τσεκουριού, σε παρόμοια τεχνική βάση πολλές και διάφορες μορφές πολιτικής οργάνωσης και κοινωνικής ηθικής.
Επειδή στις δυτικές αξίες, που θέλει κανείς να εξαγάγει μαζί με την τεχνική, συγκαταλέγεται η ανεκτικότητα, έρχονται σε αντίθεση μεταξύ τους δύο συνιστώσες της δυτικής ιδεολογίας, ο εξελικτισμός και ο οικουμενισμός. Ο πρώτος απαιτεί ουσιαστικά τη κατάργηση ορισμένων μορφών ζωής οι οποίες προφανώς δεν μπορούν να θεωρηθούν «ορθολογικές» σε σχέση με την εν μέρει αναμενόμενη και εν μέρει επιτευχθείσα υψηλή βαθμίδα εξέλιξης της παγκόσμιας ιστορίας' ο δεύτερος πρέπει όμως, αν θέλει να πραγματοποιηθεί εδώ και τώρα, να δεχθεί την οικουμενική ορθολογικότητα όλων των μορφών ζωής ή την ιδέα ότι όλες αξίζουν ανοχή.
Ενώ ο πολιτιστικός σχετικισμός σχετικοποιείται με τη σειρά του σημαντικά από την πρακτική της κατανόησης και την πολυεδρική οικουμενική ορθολογικότητα, δεν μπορεί να βρεθεί καμμιά λογική ή πρακτική λύση για την αντίθεση μεταξύ εξελικτισμού και οικουμενισμού (υπό την επιρροή του αιτήματος για ανεκτικότητα). Αυτό όμως δεν είναι αναγκαίο, διότι η ιστορία προτιμά να κόβει τους γόρδιους δεσμούς παρά να τους λύνει.


.~`~.

1 Αυγούστου 2013

Για τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής - μέρος α´.


.~`~.
Πρόλογος

Με πολύ πείσμα, τούτη η Αμερική αγωνίστηκε για να ακολουθήσει ένα δικό της δρόμο, έξω από την τροχιά του υπόλοιπου κόσμου. Για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, ο πολιτισμός της ήταν ταξιδιώτης χωρίς αποσκευές, τη στιγμή μάλιστα που, εμπρός στα μάτια της, έβλεπε να ανοίγεται ένα μέλλον όλο και πιο λαμπρό, που δεν είχε παρά να το αδράξει... Τίποτε δεν στάθηκε ικανό να κλονίσει την αυτοπεποίθηση της, ούτε οι οικονομικές κρίσεις ούτε οι κοινωνικές ούτε οι πολιτικές. Τα αποθέματα αισιοδοξίας που διαθέτει δεν έδωσαν ποτέ το παραμικρό δείγμα εξάντλησης.
Έτσι είχαν τα πράγματα έως σχετικά πρόσφατα, έως την απροσδόκητα βίαιη κρίση του 1929, που άρχισε στη Γουώλ Στρήτ, έγινε αισθητή με τρόπο ιδιαίτερα οδυνηρό, επειδή ακριβώς κατάφερε ένα καίριο πλήγμα σε μια οικονομία που ευημερούσε, που βρισκόταν σε πλήρη ανάπτυξη και που δεν έβαζε, θα λέγαμε, κακό στο νου της. Για πρώτη φορά η Αμερική βρισκόταν εμπρός σε μια καταστροφή και έπρεπε να τα βγάλει πέρα. Τελικά ξαναβρήκε την ευημερία της, και μάλιστα όσο ποτέ άλλοτε, αλλά αυτό δεν τη γιάτρεψε οριστικά από την κρίση. Στράφηκε για πρώτη φορά στο παρελθόν της. Όχι τόσο για να κατανοήσει τον ίδιο της τον εαυτό (αυθόρμητα, ο μέσος Αμερικανός δεν πιστεύει ότι η ιστορία μπορεί να εξηγήσει κάτι) όσο για να βρει παρηγοριά.
«Μια τάση για αναδρομική νοσταλγία άρχισε να αναπτύσσεται, ενώ παράλληλα υποχωρούσε σιγά σιγά η πατροπαράδοτη πίστη της. Τον καιρό που ο ανταγωνισμός και οι επιχειρήσεις βρίσκονταν σε ανοδική πορεία, οι Αμερικανοί σκέφτονταν το μέλλον' τον καιρό που οι οικονομικές αυτές δραστηριότητες βρίσκονταν σε πλήρη ανάπτυξη, σκέφτονταν το παρόν' σήμερα, που ήρθε ο καιρός της συγκέντρωσης, των κολοσσιαίων διαστάσεων, των μονοπωλίων, που έχει περιοριστεί το πεδίο του ανταγωνισμού και των ευκαιριών προς εκμετάλλευση, στρέφονται νοσταλγικά προς τη χρυσή εποχή, που βρίσκεται πίσω τους». Έτσι βλέπει τα πράγματα ο Ρίτσαρντ Χοφστάτερ (1955), εξαίρετος παρατηρητής...
Η τόσο νέα Αμερική άρχισε και αυτή να έχει κάποια ηλικία. Αντιλαμβάνεται ότι έχει ιστορία' η ώρα της αλήθειας πλησιάζει. Διαπιστώνει ότι η άρνηση της να ασχοληθεί με το παρελθόν της, ο πεισματικός ατομικισμός, ή ο απομονωτισμός της, η απόρριψη κάθε δεσμού που θα μπορούσε να

Είπαν ή έγραψαν - για τον μοραλισμό και την πανούκλα...


Κλείνοντας τα ματιά μπροστά στην έλευση της αλήθειας του μηδενισμού, φωνάζουν βοήθεια: επικαλούνται τη βοήθεια του μοραλισμού, του ηθικισμού, της ηθικολογίας. Αρχηγοί κυβερνήσεων και πολιτικές προσωπικότητες, πολιτικοί της δεξιάς και της αριστεράς, συντηρητικοί και επαναστάτες, διοικητικοί λειτουργοί και τεχνογραφειοκράτες, καθηγητές και δημοσιογράφοι, επικαλούνται το δίκαιο το καλό και τα καλά αισθήματα, τη δικαιοσύνη και την ειρήνη, την ευημερία και την αξιοπρέπεια. Ένας μοραλισμός απίστευτης πεζότητας ξεχύνεται μέσα από τη βούληση για εξουσία που διέπει την παγκόσμια πολιτική, προορισμένος να δικαιολογήσει μικρόψυχα τις πράξεις του...
Όλοι αποποιούνται το κακό, τους κακούς, τη βία και τους βιασμούς, στ' όνομα ενός μοραλισμού δήθεν ικανού να συγκινήσει την καρδιά των κατοίκων του μικρού μας πλανήτη. Ο μοραλισμός όμως δεν είναι παρά το πανηγυρικό συμπλήρωμα του μηδενισμού που αγνοεί τη φύση του.
*

Παρά τις ασυνήθιστες αυτές εικόνες, οι συμπολίτες μας προφανώς δυσκολεύονταν να καταλάβουν αυτό που τους συνέβαινε. Υπήρχαν βέβαια τα κοινά συναισθήματα όπως το αίσθημα του χωρισμού ή του φόβου, αλλά παρόλα αυτά εκείνοι εξακολουθούσαν να βάζουν σε πρώτη μοίρα τις προσωπικές τους ασχολίες. Κανείς δεν είχε ακόμη αποδεχθεί πραγματικά την αρρώστια. Οι περισσότεροι έδειχναν ευαισθησία κυρίως για ό,τι χάλαγε τις συνήθειές τους ή έβλαπτε τα συμφέροντά τους... Αλλά όλες αυτές οι αλλαγές ήταν τόσο παράδοξες και είχαν γίνει τόσο γρήγορα, ώστε δεν ήταν εύκολο να τις θεωρήσουμε σαν φυσιολογικές και μόνιμες... δεν ήταν αρκετά έντονες ώστε οι συμπολίτες μας να μη διατηρήσουν, μέσα στην ανησυχία τους, την εντύπωση ότι πρόκειται για ένα επεισόδιο αναμφίβολα ολέθριο, αλλά τελικά προσωρινό... Το αποτέλεσμα ήταν ότι συνεχίζαμε να βάζουμε σε πρώτο επίπεδο τα προσωπικά μας αισθήματα...
Ενοχλούνταν κι εκνευρίζονταν, κι αυτά δεν είναι βέβαια τα κατάλληλα συναισθήματα που μπορεί κανείς να αντιτάξει στην πανούκλα... Μόνο με τον καιρό, διαπιστώνοντας ότι συνεχώς προσθέτονταν διατάγματα το ένα μετά το άλλο, η κοινή γνώμη συνειδητοποίησε την αλήθεια.
*
.~`~.