12 Φεβρουαρίου 2013

Κατά κόσμον ὑποτιθείς καί ταῦτα καί τόν πρός ἄλληλα λόγον, ἵν᾿ ἑτύμως ἔχῃ καλεῖσθαι κόσμος τό πᾶν.


.~`~.
I

ὡς αὐτός ἐστιν ὁ ἀεί ὤν καί πρός τό μή ὄν οὐκ ἰών, ἀλλά καί τά μή ὄντα ὡς ὄντα καλῶν καί ἐκ μή ὄν των τά πάντα παραγαγών καί πρός τό μή ὄν διαπεσεῖν οὐκ ἐῶν. Ὅς πρῶτον μέν νεύματι καί θελήματι μόνῳ τήν αἰσθητήν κτίσιν σύμπασαν ἀθρόαν ἐξ οὐκ ὄντων προήγαγεν... οὐ διάκενον πάντως, οὐδ᾿ ἄνευ πάντῃ τῶν μεταξύ πάντων˙ ὕδατι μέν γάρ ἀναμίξ ἦν ἡ γῆ, κυοφόρον δέ ἑκάτερον ἀέρος τε καί τῶν κατ᾿ εἶδος ζώων τε καί φυτῶν, ὁ δέ οὐρανός τῶν διαφόρων φώτων τε καί πυρῶν, ἐν οἷς τό σύμπαν ὑφέστηκεν.

...κάλλους τε παγκοσμίου χάριν καί ὠφελείας πολυειδοῦς... γίνεσθαί τε καί ἀπογίνεσθαι πέφυκε, διακρινόμενά τε καί συγκρινόμενα, καί πάσχοντα μᾶλλον μεταβάλλειν πρός εὐχρηστίαν, κατά κόσμον ὑποτιθείς καί ταῦτα καί τόν πρός ἄλληλα λόγον, ἵν᾿ ἑτύμως ἔχῃ καλεῖσθαι κόσμος τό πᾶν.

Γρηγόριος ο Παλαμάς

.~`~.
II

Πυρὸς τροπαὶ πρῶτον θάλασσα, θαλάσσης δὲ τὸ μὲν ἥμισυ γῆ, τὸ δὲ ἥμισυ πρηστὴρ· δυνάμει γὰρ πῦρ ὑπὸ τοῦ διοικοῦντος λόγου καὶ θεοῦ τὰ σύμπαντα δι' ἀέρος τρέπεται εἰς ὑγρὸν τὸ ὡς σπέρμα τῆς διακοσμήσεως, ὃ καλεῖ θάλασσαν, ἐκ δὲ τούτου αὖθις γίνεται γῆ καὶ οὐρανὸς καὶ τὰ ἐμπεριεχόμενα·

τοῦ δὲ λόγου τοῦδ᾽ ἐόντος ἀεὶ ἀξύνετοι γίνονται ἄνθρωποι καὶ πρόσθεν ἢ ἀκοῦσαι καὶ ἀκούσαντες τὸ πρῶτον· γινομένων γὰρ πάντων κατὰ τὸν λόγον τόνδε ἀπείροισιν ἐοίκασι, πειρώμενοι καὶ ἐπέων καὶ ἔργων τοιούτων, ὁκοίων ἐγὼ διηγεῦμαι κατὰ φύσιν διαιρέων ἕκαστον καὶ φράζων ὅκως ἔχει·

Ἡράκλειτος

.~`~.
III

ο Θεός (ο λόγος),
ο Υιός (του Θεού και του ανθρώπου, που ανήκει επίσης στη Φύση) και το Άγιο Πνεύμα

παρέχουν το κατευθυντήριο σχήμα κάθε τριαδικού διαβήματος, κάθε διαλεκτικής. Μέσα σε αυτή την πρώτη και έσχατη τριάδα έρχεται να συγχωνευτεί η άλλη τριάδα, η φιλοσοφική:

του αληθινού (μεταφυσικού και λογικού),
του αγαθού (ηθικού) και του καλού (καλλιτεχνικού και αργότερα αισθητικού).

Η «δεύτερη» αυτή τριάδα διαρθρώνει επίσης το Εν-παν, όπου, ακόμα μια φορά, αρχή και τέλος συμπίπτουν.

Στο σχήμα αυτό θα έρθει να ενταχθεί όλη η γενετική συστηματική της θεωρίας της εξέλιξης και των τεχνικών-επιστημονικών ταξινομήσεων.

Κώστας Αξελός


.~`~.
IV

...επιβάλλεται με έναν και μοναδικό τρόπο, τον ίδιο για όλα τα όντα που συνυπάρχουν στους κόλπους του σύμπαντος, είτε θεία είναι αυτά είτε ανθρώπινα:

κόσμος ο αὐτός ἁπάντων.

Κόσμος... αυτός ο όρος, το γνωρίζουμε, ήταν επενδυμένος με πολυποίκιλες σηματοδοτήσεις των οποίων και μόνη η απαρίθμηση θα αρκούσε για να δείξει τη θέληση των Ελλήνων να αφήσουν τον κόσμο να επιβληθεί ως όριο της γνώσης και ως εσωτερικός νόμος. Έτσι κόσμος σημαίνει ταυτόχρονα «στολίδι» και γενικά κάθε «λαμπρότητα»...

Κώστας Παπαϊωάννου


.~`~.