31 Οκτωβρίου 2012

Προς γνώσιν...


Όποιος δεν θέλει να είναι φερέφωνο του ισχυρού, δεν πρέπει και να αποδέχεται την εικόνα που επιβάλλει ο ισχυρός για τον εαυτό του.
Παναγιώτης Κονδύλης

.~`~.

29 Οκτωβρίου 2012

Προς γνώσιν...


Η «οικονομία» κατά βάση παράγει προβλήματα, τα οποία ιστορικά, ποτέ, δεν λύθηκαν ή ξεπεράστηκαν από την «οικονομία».

.~`~.

28 Οκτωβρίου 2012

Η μνήμη του χώρου και η α-λήθεια του χρόνου.


Όταν ηττηθείς στον χώρο, είτε αυτός είναι η γη είτε η θάλασσα, μπορείς να αντισταθείς και να ανακάμψεις μέσω του χρόνου, μέσω της μνήμης' όταν ηττηθείς στον χρόνο, στη μνήμη, τότε ηττάσαι οριστικά' δεν ανακάμπτεις, αντιδράς αλλά δεν αντιστέκεσαι, αντιδράς αλλά δεν σκέφτεσαι, αντιδράς αλλά δεν αντεπιτίθεσαι, παραμένεις οριστικά υποταγμένος, οριστικά ηττημένος. Σε καταβάλλει το αίσθημα της παραίτησης, της ηττοπάθειας, της κατάθλιψης, της αδυναμίας. Δεν πιστεύεις σε τίποτα και δεν πρεσβεύεις τίποτα' παρά μονάχα τη λήθη.

Ο χώρος είναι σημείο αναφοράς και σύνδεσης με τον χρόνο, η γη και η θάλασσα είναι σημείο αναφοράς και σύνδεσης με τη μνήμη.

Η εκάστοτε κυρίαρχη εξουσία, όποια και εάν είναι αυτή, έχει πρώτα και κύρια έναν εχθρό' τη μνήμη, γιατί η μνήμη είναι αυτή που ανασύρει από τη λήθη και φανερώνει το παρελθόν του φορέα της, όταν αυτός δεν ήταν ακόμη κυρίαρχος, και η κάθε εξουσία θέλει να αυτόπροβάλλεται ως αιώνια και ες αεί, ως ανίκητη, να θεωρηθεί ως αδιανόητο να υπάρξει χώρος και χρόνος δίχως αυτήν.

Ο πρωταρχικός τρόπος και μέσον για να πολεμήσεις τη μνήμη, είναι να αποσυνδέσεις τους ανθρώπους από τον χώρο τους, από την «πόλη» τους, και να τους καταστήσεις ανίκανους να παίρνουν αποφάσεις και πρωτοβουλίες για τις ζωές τους, καθώς δίχως «πόλη», δεν υπάρχουν ούτε πολίτες, ούτε «πολιτισμός», παρά μονάχα υπήκοοι και «νομαδισμός» -ο νέος νομάδας και (περι)πλανητής, ο άνθρωπος του μέλλοντος, ο νέος άπατρις και φυγάς, έχει μια ιδιαίτερα σημαντική διαφορά από τον παλαιό, την οποία ξεχνούν ή συγκαλύπτουν. Την ανυπαρξία της μνήμης. Οι παλαιοί νομάδες, αυτοί οι γονιμοποιητές, ήταν οι νομάδες, του πάντα και ες αεί ρέοντος ποταμού της α-λήθειας, και όχι του της λήθης ποταμού, που από τα νερά του πίνουν οι κατερχόμενοι στον Άδη ζωντανοί νεκροί' ποτέ δεν έζησαν δίχως μνήμη και ποτέ δεν την εγκατέλειψαν, εξ ου και ζούσαν ελεύθεροι. Η μητ(ε)ρα αυτών των σπουδαίων και σαγηνευτικών παλαιών απάτριδων, ήταν οι δημιουργίες και η μνήμη τους.

Όσοι στην ιστορία επέβαλλαν μαζικούς ξεριζωμούς ανθρώπων, μαζικές μεταφορές και «απεδαφικοποιήσεις», το έπραξαν είτε για να σβήσουν κάθε ίχνος αντίστασης, είτε για δουλεμπόριο, είτε για λόγους μαζικής παραγωγής θανάτου και εξάλειψης της μνήμης αυτών των πράξεων, και αυτό το πέτυχαν με την αποσύνδεση από τη γη και τη θάλασσα, με την αποσύνδεση από τον χώρο, προσπαθώντας να σβήσουν τα ίχνη των πράξεων τους, για να καθιερώσουν και να επιβάλλουν την εξουσία τους πρώτα σε αυτόν, με τελικό σκοπό να την διαιωνίσουν και να την παρουσιάσουν ως ες αεί στον χρόνο.

Ο τελικός τους εχθρός ήταν, είναι και πάντα θα είναι ο χρόνος.
Η μνήμη και η α-λήθεια που αυτή φέρει.


.~`~.

26 Οκτωβρίου 2012

Θεμελιώδεις διαφορές.


ήθος, ἔθος, ηθική, ηθικισμός, ηθικολογία

*
**
*
πουριτανισμός (με κοσμικά ρούχα ή χωρίς): η νόηση που αποσυντίθεται πρίν από το σώμα και τη ψυχή
με σκοπό να επιταχύνει την αποσύνθεση του σώματος και της ψυχής -και την υποταγή τους- δια μέσω του ηθικ(ολογ)ισμού
που συχνά (αυτο)ονομάζεται και αυτοπροβάλλεται ως «rationalισμός».

Όσο Φιλοκαλοῦμέν τε γὰρ μετ’ εὐτελείας καὶ φιλοσοφοῦμεν ἄνευ μαλακίας
(όσο έχουν μεγαλύτερη σημασία το ήθος, το ἔθος και η ηθική, οι πρώτες δύόμησι λέξεις και όχι οι δυόμησι τελευταίες, η ηθική, ο ηθικισμός και η ηθικολογία )
«υπάρχει ελπίς» αποφυγής ολοκληρωτικού κατακλυσμού του πλανήτη από τον libertadόrικο, marxistiκό και fascistικό πουριτανισμό.

Βέβαια
Ἐλπὶς δὲ κινδύνω παραμύθιον οὖσα... ὃ ὑμεῖς ἀσθενεῖς τε καὶ ἐπὶ ῥοπῆς μιᾶς ὄντες μὴ βούλεσθε παθεῖν μηδὲ ὁμοιωθῆναι τοῖς πολλοῖς, οἷς παρὸν ἀνθρωπείως ἔτι σώιζεσθαι, ἐπειδὰν πιεζομένους αὐτοὺς ἐπιλίπωσιν αἱ φανεραὶ ἐλπίδες, ἐπὶ τὰς ἀφανεῖς καθίστανται μαντικήν τε καὶ χρησμοὺς καὶ ὅσα τοιαῦτα μετ' ἐλπίδων λυμαίνεται.

.~`~.

23 Οκτωβρίου 2012

Προς όλους.


(I) Nazi-Soviet relations 1939-1941, documents from the Archives of the German Foreign Office and (II) Correspondence between the Chairman of the Council of Ministers of the USSR J. V. STALIN and the Prime Minister of Great Britain W. CHURCHILL during the Great Patriotic War of 1941-1945

-------------------------------------------------------------------------------------------------

.~`~.
I
NAZI-SOVIET RELATIONS, 1939-1941
Documents from the Archives of the German Foreign Office
AGREEMENT ACHIEVED, AUGUST 14-AUGUST 23, 1939

MOST URGENT
BERLIN, August 14, 1939-10:53 p. m.
Received Moscow, August 15, 1939-4:40 a. m.
No. 175 of August 14
For the Ambassador (Herr Molotov) personally.

21 Οκτωβρίου 2012

Ο αρχαίος κυνισμός και ο τωρινός.


Ο αρχαίος κυνισμός είχε ένα εντελώς θετικό ιδεώδες ζωής:
την άνευ όρων ψυχική δύναμη και την ηθική ελευθερία του ατόμου...

Για το φρόνημα που ονομάζουμε τώρα κυνισμό...
η μόνη σημασία αυτού που αξιολογείται εν γένει υψηλά συνίσταται στην υποβάθμιση του ως το πιο χαμηλό επίπεδο...
Georg Simmel

.~`~.

20 Οκτωβρίου 2012

Δεν είναι δυνατόν...


αυτό
...ἐν τῷ τοιῷδε τὴν τιμὴν ταύτην τῆς μνήμης δίδοσθαι. τὴν γὰρ χώραν οἱ αὐτοὶ αἰεὶ οἰκοῦντες διαδοχῇ τῶν ἐπιγιγνομένων μέχρι τοῦδε ἐλευθέραν δι’ ἀρετὴν παρέδοσαν.

ή/και

αυτό
...ἀδελφοὶ καὶ συστρατιῶται, κατὰ νοῦν ἐνθυμηθῆτε ἵνα τὸ μνημόσυνον ὑμῶν καὶ ἡ μνήμη καὶ ἡ φήμη καὶ ἡ ἐλευθερία αἰωνίως γενήσηται.

να αφεθεί σε

18 Οκτωβρίου 2012

17 Οκτωβρίου 2012

Από το σύγχρονο στο αρχαίο.


Το 1971, όταν μίλησα για πρώτη φορά, μπροστά σε ένα κοινό αποτελούμενο από Έλληνες και φιλέλληνες, για τον Μακρυγιάννη, ξεκίνησα το λόγο μου με την ελληνική παροιμία, που είχα μάθει από ένα εγχειρίδιο του Andre Mirambel:

Της νύχτας τα καμώματα τα βλέπει η μέρα και γελά.

Είναι όμως νεοελληνική παροιμία;
Στο έργο Αποστόλιου Συναγωγή (VIII, 77g), βυζαντινό συμπίλημα αρχαίων παροιμιών, η έκφραση έχει ως εξής:

Ἠὼς ὁρῶσα τὰ νυκτὸς ἔργα, γελᾶ
Η αυγή, βλέποντας τα έργα της νύχτας, γελά

Πρόκειται για το ίδιο νόημα, αν όχι τις ίδιες λέξεις. Μπορούμε έτσι, κάποιες φορές, να φτάσουμε από το σύγχρονο στο αρχαίο.

Pierre Vidal-Naquet

.~`~.

16 Οκτωβρίου 2012

Για την «ειρηνική», δηλαδή ηθική και οικονομική, τυραννία των δαρβινιστών της -ηθικής και οικονομικής- «φυσικής» επιλογής.


Η διαφθορά και η κατάπτωση σε προσωπικό, κοινωνικό και κρατικό επίπεδο, μόνο στη συνείδηση ενός απόγονου του Αυγουστίνου, του Λούθηρού και του Galton, ενός ανθρώπου ενοχικού, που κηρύσσει τους ανθρώπους αμαρτωλούς, λόγω κάποιας κοσμικής ή μη πτώσης, μπορεί να δικαιολογήσει και να νομιμοποιήσει την εθνική και εργασιακή «ειρηνική», δηλαδή ηθική και οικονομική, τυραννίκη δαρβινογενοκτονία που συντελείται. Η δική τους διαφθορά, οδηγεί στην αποδοχή και νομιμοποίηση της τυραννίας, αν όχι στην ίδια τους τη μετάλλαξη -λόγω της συμμετοχής τους σε κάποιου είδους «ειρηνικής», δηλαδή ηθικής και οικονομικής, «φυσικής» επιλογής- σε τυράννους. Άλλωστε κάτι τέτοιο μπορεί να το θεωρούν ακόμα και «πρόοδο», μέσα από τη συμμετοχή τους -επιτέλους- στο δίκαιο των κυρίων. Αυτοί οι δαρβινιστές.

Μέσω της νομιμοποίησης από την πλευρά τους της «τιμωρίας», όλοι αυτοί, φανερώνονται...
...και το φανέρωμα ανασύρει στο φως, από το σκότος της λήθης, την αλήθεια τους.

...από την αρπακτική βαρβαρότητα περάσαμε
στη βαρβαρότητα της υποταγής και της παραίτησης
και ξανά πίσω στην αρπακτική βαρβαρότητα...

.~`~.

12 Οκτωβρίου 2012

Ιχνηλάτηση οντολογίας/επιστημολογίας και αξιολογίας ή ισχύος και αξίας στη πολιτική πραξεολογία - πνεύμα και αισθητά ή οντολογικό και αξιολογικό πρόβλημα.


.~`~.
I
Ιχνηλάτηση οντολογίας/επιστημολογίας και αξιολογίας ή ισχύος και αξίας στη πολιτική πραξεολογία.

Από τον Θουκυδίδη ως τον Ιμπν Χαλντούν και από τον Clausewitz ως τον Morgenthau το βασικό ερώτημα στο οποίο επικεντρώθηκαν οι διανοούμενοι που μελέτησαν την πορεία της πολιτικής ιστορίας και τη θέση των πολιτικών υποκειμένων μέσα σε αυτή τη πορεία είχε σχέση με τον ορισμό της ισχύος, τις εκδηλώσεις της και την αλλαγή του άξονα της. Από την αρχαιότητα ως σήμερα η πολιτική φιλοσοφία επιδίωξε να νοηματοδοτήσει και να ερμηνεύσει τη σχέση ισχύος-αξίας, ενώ οι αναλύσεις σχετικά με την πολιτική πραγματικότητα αποσκοπούσαν στην κατανόηση της αξονικής αλλαγής της ισχύος και στον προσδιορισμό των δυναμικών αυτής της αλλαγής.

Στο πλαίσιο αυτό ο διάλογος περί δικαιοσύνης-ισχύος που εξελίχθηκε μεταξύ του Πλάτωνα και του Θρασύμαχου εγκαινίασε μια από τις σημαντικότερες συζητήσεις της πολιτικής φιλοσοφίας, ενώ οι αναλύσεις του Θουκυδίδη του Πελοποννησιακού πολέμου κατευθύνονταν προς την ανάδειξη της κεντρικής σημασίας της ισχύος ως στοιχείου της πολιτικής πραγματικότητας. Με τον ίδιο τρόπο και ο Φαραμπί στις φιλοσοφικές αναζητήσεις του περί της «τέλειας πόλης» (el-Medinetul-Fabila) εκθέτει την αξιολογική διάσταση της ιδανικής πολιτικής, ενώ ο Ιμπν Χαλντούν επιδίωξε μελετώντας την έννοια της «(εθνικής)ιδιοσυγκρασίας» (asabiyet) να διαπιστώσει τα δυναμικά στοιχεία που προκαλούν την αλλαγή του άξονα στην πολιτική ισχύος.

Σχεδόν φοβάµαι να αγγίξω την «Οδύσσεια», τόσο καταπιεστικά αφόρητη είναι η οµορφιά
Ibn Khaldūn

Πρός -δικαίου- γνώσιν...


ἄκουε δή, ἦ δ' ὅς. φημὶ γὰρ ἐγὼ εἶναι τὸ δίκαιον οὐκ ἄλλο τι ἢ τὸ τοῦ κρείττονος συμφέρον. ἀλλὰ τί οὐκ ἐπαινεῖς; ἀλλ' οὐκ ἐθελήσεις.
...ταῖς πόλεσιν ταὐτὸν εἶναι δίκαιον, τὸ τῆς καθεστηκυίας ἀρχῆς συμφέρον· αὕτη δέ που κρατεῖ, ὥστε συμβαίνει τῷ ὀρθῶς λογιζομένῳ πανταχοῦ εἶναι τὸ αὐτὸ δίκαιον, τὸ τοῦ κρείττονος συμφέρον.
Θρασύμαχος

.~`~.

10 Οκτωβρίου 2012

Προς -χρηματιστική, οβολοστατική- γνώσιν... Οἱ δὲ δὴ χρηματισταὶ.




.~`~.

Ευλογώτατα μισείται η οβολοστατική διά το απ’ αυτού του νομίσματος είναι την κτήσιν και ουκ εφ’ όπερ επορίσθη, ο δε τόκος αυτό ποιεί πλέον (όθεν και τού’ νομα τουτ’ είληφεν όμοια γαρ τα τικτόμενα τοις γεννώσιν αυτά έστιν, ο δε τόκος γίνεται νόμισμα εκ νομίσματος) ώστε και μάλιστα παρά φύσιν ούτως των χρηματιστών εστίν.
Πολύ εύλογα η τοκογλυφία είναι μισητή, επειδή το κέρδος προέρχεται από το ίδιο το νόμισμα κι όχι από τη χρήση, για την οποία προορίστηκε. Ενώ επινοήθηκε για χάρη της συναλλαγής, το νόμισμα πολλαπλασιάζεται από τον τόκο (γι' αυτό άλλωστε και ο τόκος ονομάστηκε έτσι γιατί όπως τα γεννήματα είναι όμοια με τους γεννήτορες τους, έτσι και ο τόκος είναι γέννημα χρημάτων από χρήματα). Επομένως απ' όλους τους τρόπους απόκτησης πλούτου βασικά αυτός είναι παρά φύσιν.
Αριστοτέλης
*
...η διάκριση ανάμεσα στην αρχή της χρήσης και την αρχή του κέρδους αποτελούσε το κλειδί για έναν ριζικά διαφορετικό πολιτισμό, που περιέγραψε με ακρίβεια ο Αριστοτέλης δύο χιλιάδες χρόνια πριν την έλευση του...
Karl Polanyi
*

Θυμήσου, ο χρόνος είναι χρήμα... Θυμήσου, ότι το χρήμα είναι η καρπερή, παράγωγική φύση. Το χρήμα μπορεί να γεννήσει χρήμα, και οι σπόροι του μπορουν να γεννήσουν ακόμα περισσότερους, και ούτω καθεξής... έτσι ώστε τα κέρδη αυξάνονται όλο και πιό γρήγορα.
Benjamin Franklin
*

Οἱ δὲ δὴ χρηματισταὶ ἐγκύψαντες, οὐδὲ δοκοῦντες τούτους ὁρᾶν, τῶν λοιπῶν τὸν ἀεὶ ὑπείκοντα ἐνιέντες ἀργύριον τιτρώσκοντες, καὶ τοῦ πατρὸς ἐκγόνους τόκουςπολλαπλασίους κομιζόμενοι, πολὺν τὸν κηφῆνα καὶπτωχὸν ἐμποιοῦσι τῇ πόλει.
Όσο για τους χρηματιστές, σκύβοντας το κεφάλι και κάνοντας πως δεν τους βλέπουν, πλήττοντας με το δηλητήριο των χρημάτων τους όποιον είναι πάντοτε υποχωρητικός, και αποκομίζοντας πολλαπλάσιους τόκους που γεννιούνται σαν παιδιά από πατέρα, κάνουν να υπάρχουν στην πόλη πάρα πολλοί κηφήνες και φτωχοί.
Πλάτων

.~`~.

Περί ταυτότητας I -φιλία και εχθρότητα, κοινωνικότητα και αντικοινωνικότητα.


Η ταυτότητα δεν είναι μια ψυχολογική μεταβλητή, αλλά μια ανθρωπολογική σταθερά, δηλαδή μια πανταχού παρούσα ανθρώπινη ιδιότητα με άμεσες κοινωνικοοντολογικές συνεπαγωγές. Μπορεί να συνδεθεί με τα πιο διαφορετικά συναισθήματα και σκέψεις, αυτό ακριβώς όμως την κάνει ανεξάρτητη από οποιοδήποτε ιδιαίτερο συναίσθημα ή νοητική πράξη, από οποιοδήποτε ιδιαίτερο ψυχολογικό περιεχόμενο' εξαρτάται αποκλειστικά από το εκάστοτε υποκείμενο ως φορέα συχνά παραλλασόντων, αντιφατικών και αμοιβαία εναλλασσόμενων συναισθημάτων και σκέψεων. Δεν υπάρχει χωρίς συναισθήματα και σκέψεις, αλλά δεν μπορεί να καταργηθεί από ένα συναίσθημα ή μια σκέψη με τον ίδιο τρόπο όπως ένα συναίσθημα αίρει ένα άλλο συναίσθημα ή μια σκέψη αίρει μια άλλη σκέψη. Αντίθετα: μπορεί να επιβάλλει τη λογική της σε ιδιαίτερα ψυχικά περιεχόμενα, δηλαδή να τα τροποποιήσει ή αντικαταστήσει, μπορεί να αντιταχθεί σε ενστικτώδεις προτιμήσεις ή γενικά να συμπληρώσει ή και να υπερβεί την αρχή της ηδονής με την αρχή της πραγματικότητας ή της εξουσίας...
Όπου τίθεται το ζήτημα της αυτοσυντήρησης -και αυτό σημαίνει ανθρωπολογικά και κοινωνικοοντολογικά: το ζήτημα της ταυτότητας-, τίθεται και το ζήτημα της εξουσίας... Η (ακραία) εχθρότητα είναι η απόλυτη άρνηση της ταυτότητας του άλλου, που φθάνει μέχρι την πνευματική και φυσική του εξόντωση, η (ακραία) φιλία είναι η απόλυτη επιβεβαίωση της ταυτότητας του άλλου, που φθάνει μέχρι την πνευματική και φυσική αυτοθυσία...
Η βασική παρανόηση ότι η φιλία και η εχθρότητα μεταξύ των κοινωνικά ζώντων ανθρώπων πηγάζουν απευθείας από συναισθήματα ή ορμικές κλίσεις όπως η αγάπη και το μίσος είναι προφανώς απαραίτητη για την οικονομία της σκέψης και έτσι εξακολουθεί να ανθεί παρά την απόρριψη της ανθρωπολογίας των ορμών. Συμβαδίζει με μια σειρά από άλλα ευνοϊκά για την οικονομία της σκέψης και κοινωνικά πρόσφορα λάθη... Το οπωσδήποτε όχι πιο μικρό από αυτά αποκαθιστά μια λιγότερο ή περισσότερο στενή σχέση ανάμεσα στη φιλία και την εχθρότητα αφενός και την κοινωνικότητα και την επιτυχή κοινωνικοποίηση ή την αντικοινωνικότητα και την ελλιπή κοινωνικοποίηση αφετέρου...
...η κοινωνικότητα και η κοινωνικοποίηση δεν μπορούν να είναι κανονιστικές έννοιες, δηλαδή να προδικάζουν την «καλή» ή την «κακή» κοινωνική συμπεριφορά του ατόμου... Ο M. Ginsberg είπε μια μεγάλη αλήθεια όταν έγραψε ότι δεν είναι η κοινωνικότητα ως τέτοια αυτό που διακρίνει με χαρακτηριστικό τρόπο τον άνθρωπο, αφού αυτή παρατηρείται και σε πολλά άλλα ζώα, και μάλιστα σε σύνθετες μορφές, αλλά, αντίθετα, η ικανότητα του να εναντιώνεται στη βούληση του συνόλου. Αυτό πάλι δεν σημαίνει ότι ο εχθρός της κοινωνίας, δηλαδή των κυρίαρχων κανόνων, ή ο εχθρός άλλων ανθρώπων είναι κακώς ή ελλιπώς κοινωνικοποιημένος. Το αποδεικνύουν δύο συμπληρωματικές σκέψεις.
Η αλτρουιστική συμπεριφορά πρέπει όντως να αναζητεί τη σύγκρουση και την εχθρότητα, όταν εκείνος για τον οποίο προορίζεται απειλείται από ανθρώπους' έτσι λοιπόν έχει νόημα και υπόσταση μόνο σε έναν κόσμο στον οποίο η εχθρότητα μπορεί να είναι τόσο ακραία ώστε για την προστασία του φίλου (του ατόμου ή του συλλογικού σώματος) να είναι μερικές φορές απαραίτητη η ανάληψη ακραίων κινδύνων, δηλαδή η αυτοθυσία.
Από την άλλη μεριά η καλλιέργεια της κοινωνικότητας δεν είναι ένδειξη φιλικού φρονήματος ή φιλικών προθέσεων. Κίνητρο για την πιο στενή επαφή με τον κοινωνικό κόσμο, ακόμη και με πλήρη τήρηση των κοινωνικά καθιερωμένων «καλών τρόπων», μπορεί να είναι π.χ. η ανάγκη του ματαιόδοξου για επαίνους εκ μέρους των άλλων, οι οποίοι κατά τα άλλα του είναι αδιάφοροι, ή απλώς ο φόβος της μοναξιάς, τα οποία σε περίπτωση διάψευσης των προσδοκιών εύκολα μετατρέπονται σε επιθετικότητα και εχθρότητα (*).

-------------------------------------------------------------------------------------------------
(*) Έτσι ακριβώς σκέφτεται ο Chamfort: «ο αυτάρεσκος αποφεύγει τη μοναξιά, διότι μόνο με το καθρέφτισμα του εγώ στην επευφημία και τον θαυμασμό εκ μέρους άλλων αντλεί δύναμη και ευχαρίστηση»
-------------------------------------------------------------------------------------------------

Το πολιτικό και ο άνθρωπος
Βασικά στοιχεία της κοινωνικής οντολογίας
Εκδ. Θεμέλιο

.~`~.

8 Οκτωβρίου 2012

καὶ πράττειν ἄξια τῆς πόλεως...


[15.35] ἐγὼ μὲν οὖν οἶμαι δεῖν ὑμᾶς ἀντιλαμβάνεσθαι τῶν πραγμάτων τούτων ἐρρωμένως, καὶ πράττειν ἄξια τῆς πόλεως... νομίζετε τοίνυν ταῦτ’ ἀναθεῖναι τοὺς προγόνους ὑμῶν οὐχ ἵνα θαυμάζητ’ αὐτὰ θεωροῦντες, ἀλλ’ ἵνα καὶ μιμῆσθε τὰς τῶν ἀναθέντων ἀρετάς.

[15.35] Φρονώ λοιπόν ότι πρέπει να αρπάξετε γερά στα χέρια σας την υπόθεση και να ενεργήσετε με τρόπο αντάξιο της πόλεως...
Να θεωρείτε λοιπόν ότι οι πρόγονοί σας έστησαν αυτά τα τρόπαια όχι για να τα βλέπετε και να θαυμάζετε, μα και για να μιμείστε τις αρετές εκείνων που τα έστησαν.

Δημοσθένης

.~`~.

7 Οκτωβρίου 2012

Πλανητικός μετασχηματισμός - ιδεολογικά νομιμοποίητικά α.


I

Υπάρχει αφθονία αυτοπροσδιοριζόμενων εκπροσώπων του κοινού καλού του «διαστημοπλοίου γη» ή «αυτού του πλανήτη που κινδυνεύει». Ωστόσο οι απόψεις αυτών των ιδιωτών, όποια αξία και να έχουν, δεν είναι αποτέλεσμα κάποιας πολιτικής διαδικασίας προώθησης και σύνθεσης συμφερόντων. Καθώς δεν επικυρώνονται από μια τέτοια πολιτική διαδικασία, οι απόψεις αυτών των ατόμων συνιστούν έναν ακόμη λιγότερο έγκυρο οδηγό για το κοινό καλό της ανθρωπότητας από ό,τι οι απόψεις των εκπροσώπων κυρίαρχων κρατών, ακόμη και εκείνων με μη αντιπροσωπευτικά ή τυραννικά καθεστώτα, που έχουν τουλάχιστον δικαίωμα να μιλούν για κάποιο μέρος της ανθρωπότητας ευρύτερο από τον εαυτό τους. Ούτε έχουν οι εκπρόσωποι των μη κυβερνητικών ομάδων τέτοιου είδους εξουσία' μπορεί να μιλούν με κύρος για το συγκεκριμένο αντικείμενο τους, αλλά το να καθορίζουν τα συμφέροντα της ανθρωπότητας ισοδυναμεί με το να αξιώνουν ένα είδος εξουσίας που μπορεί να παρασχεθεί μόνο από μια πολιτική διαδικασία.
Αν όμως αναγκαζόμασταν να ψάξουμε μέσα από τις απόψεις των κρατών, και ειδικά των κρατών που συναθροίζονται σε διεθνείς οργανισμούς, για να ανακαλύψουμε το παγκόσμιο κοινό καλό, τούτο θα οδηγούσε σε διαστρέβλωση της πραγματικότητας. Οι οικουμενικές ιδεολογίες που ασπάζονται τα κράτη είναι πασίγνωστο ότι εξυπηρετούν τα ιδιαίτερα συμφέροντα τους και οι συμφωνίες που συνάπτονται μεταξύ κρατών είναι γνωστό ότι είναι περισσότερο προϊόντα διαπραγμάτευσης και συμβιβασμού παρά προϊόντα κάποιου ενδιαφέροντος για τα συμφέροντα της ανθρωπότητας ως συνόλου.

II

6 Οκτωβρίου 2012

Δισχιλιετή -δήθεν- παρωχημένα, προ«προοδευτικά» αδιαφώτιστα, προπουριτανοηθικιστικά πολιτικά.


[9.36] Τί οὖν αἴτιον τουτωνί; οὐ γὰρ ἄνευ λόγου καὶ δικαίας αἰτίας οὔτε τόθ’ οὕτως εἶχον ἑτοίμως πρὸς ἐλευθερίαν οἱ Ἕλληνες οὔτε νῦν πρὸς τὸ δουλεύειν. ἦν τι τότ’, ἦν... ἐν ταῖς τῶν πολλῶν διανοίαις, ὃ νῦν οὐκ ἔστιν, ὃ καὶ τοῦ Περσῶν ἐκράτησε πλούτου καὶ ἐλευθέραν ἦγε τὴν Ἑλλάδα καὶ οὔτε ναυμαχίας οὔτε πεζῆς μάχης οὐδεμιᾶς ἡττᾶτο, νῦν δ’ ἀπολωλὸς ἅπαντα λελύμανται καὶ ἄνω καὶ κάτω πεποίηκε τὰ τῶν Ἑλλήνων πράγματα.
[9.36] Ποια είναι η αιτία αυτών των δεινών; Γιατί ασφαλώς όχι χωρίς λόγο, όχι χωρίς μιαν εύλογη αιτία, ούτε τότε οι Έλληνες ήταν ώριμοι για ελευθερία, ούτε τώρα ώριμοι για δουλεία. Ήταν τότε... μέσα στις σκέψεις πολλών κάτι που τώρα λείπει, αυτό που νίκησε τον περσικό πλούτο και διατήρησε ελεύθερη την Ελλάδα, που την έκανε να μην ηττάται ούτε σε ναυμαχία ούτε σε πεζομαχία, κάτι, που, γιατί τώρα χάθηκε, όλα μολύνθηκαν και έγινε η πολιτική κατάσταση άνω κάτω.

[9.37] τί οὖν ἦν τοῦτο; οὐδὲν ποικίλον οὐδὲ σοφόν, ἀλλ’ ὅτι τοὺς παρὰ τῶν ἄρχειν βουλομένων ἢ διαφθείρειν τὴν Ἑλλάδα χρήματα λαμβάνοντας ἅπαντες ἐμίσουν, καὶ χαλεπώτατον ἦν τὸ δωροδοκοῦντ’ ἐλεγχθῆναι, καὶ τιμωρίᾳ μεγίστῃ τοῦτον ἐκόλαζον, καὶ παραίτησις οὐδεμί’ ἦν οὐδὲ συγγνώμη.
[9.37] Τι είναι αυτό; Δεν είναι τίποτε πολύπλοκο· δεν θέλει πολύ σοφία. Είναι ότι εκείνους που παίρναν χρήματα από όσους ήθελαν να κυριαρχήσουν ή να διαφθείρουν την Ελλάδα, οι πάντες τους μισούσαν, ότι δεν υπήρχε φοβερώτερο κακό από το να πιάσουν κάποιο δωροδοκούμενο, ότι τον τιμωρούσαν με τις αυστηρότερες ποινές και ότι γι' αυτόν δεν υπήρχε ούτε χάρις, ούτε συγγνώμη.

*
**
*

[9.7] ἔστι γὰρ δέος μήποθ’ ὡς ἀμυνούμεθα γράψας τις καὶ συμβουλεύσας εἰς τὴν αἰτίαν ἐμπέσῃ τοῦ πεποιηκέναι τὸν πόλεμον. [ἐγὼ δὴ τοῦτο πρῶτον ἁπάντων λέγω καὶ διορίζομαι· εἰ ἐφ’ ἡμῖν ἐστι τὸ βουλεύεσθαι περὶ τοῦ πότερον εἰρήνην ἄγειν ἢ πολεμεῖν δεῖ...
[9.7] Διότι υπάρχει φόβος, αν κάποιος υποστηρίξη και προτείνει πως πρέπει να αμυνθούμε, να κατηγορηθή ότι αυτός προκαλεί τον πόλεμο. Εγώ λοιπόν πρώτα από όλα θα μιλήσω για το ακόλουθο ζήτημα και θα το προσδιορίσω: αν είναι στο χέρι μας να αποφασίσωμε, αν θα έχωμε ειρήνη ή πόλεμο.

[9.8] Εἰ μὲν οὖν ἔξεστιν εἰρήνην ἄγειν τῇ πόλει καὶ ἐφ’ ἡμῖν ἐστι τοῦτο, ἵν’ ἐντεῦθεν ἄρξωμαι, φήμ’ ἔγωγ’ ἄγειν ἡμᾶς δεῖν, καὶ τὸν ταῦτα λέγοντα γράφειν καὶ πράττειν καὶ μὴ φενακίζειν ἀξιῶ· εἰ δ’ ἕτερος τὰ ὅπλ’ ἐν ταῖς χερσὶν ἔχων καὶ δύναμιν πολλὴν περὶ αὑτὸν τοὔνομα μὲν τὸ τῆς εἰρήνης ὑμῖν προβάλλει, τοῖς δ’ ἔργοις αὐτὸς τοῖς τοῦ πολέμου χρῆται, τί λοιπὸν ἄλλο πλὴν ἀμύνεσθαι; φάσκειν δ’ εἰρήνην ἄγειν εἰ βούλεσθε, ὥσπερ ἐκεῖνος, οὐ διαφέρομαι.
[9.8] Αν λοιπόν, για να αρχίσω από αυτό, μπορεί η πόλις να έχη ειρήνη, και τούτο εξαρτάται από αυτήν, τότε υποστηρίζω πως πρέπει να θέλωμε ειρήνη· και όποιος τα λέει αυτά, αξιώ να τα υποστηρίξη και με προτάσεις και με πράξεις και να μην κοροϊδεύη. Αν όμως ο άλλος, με τα όπλα στα χέρια και με γύρω του δύναμη πολλή, σας προβάλλει μεν το όνομα της ειρήνης, αλλά ο ίδιος επιδίδεται σε πολεμικές επιχειρήσεις, τι άλλο μας μένει παρά να αμυνθούμε; Αν πάλι θέλετε να λέτε απλώς ότι έχετε ειρήνη, όπως εκείνος, δεν έχω αντίρρηση.

[9.9] εἰ δέ τις ταύτην εἰρήνην ὑπολαμβάνει, ἐξ ἧς ἐκεῖνος πάντα τἆλλαλαβὼν ἐφ’ ἡμᾶς ἥξει, πρῶτον μὲν μαίνεται, ἔπειτ’ ἐκείνῳ παρ’ ὑμῶν, οὐχ ὑμῖν παρ’ ἐκείνου τὴν εἰρήνην λέγει· τοῦτο δ’ ἐστὶν ὃ τῶν ἀναλισκομένων χρημάτων πάντων... ὠνεῖται, αὐτὸς μὲν πολεμεῖν ὑμῖν, ὑφ’ ὑμῶν δὲ μὴ πολεμεῖσθαι.
[9.9] Όποιος θεωρεί ως ειρήνη μια κατάσταση όπου εκείνος, αφού κατέκτησε όλα τα άλλα, πρόκειται να μας επιτεθεί, αυτός πρώτα είναι τρελός· και έπειτα μιλά για ειρήνη που υπάρχει από μέρους μας απέναντί του, όχι όμως από μέρους του απέναντί μας. Τούτο άλλωστε είναι που... εξαγοράζει με όλα τα χρήματα που ξοδεύει· αυτός μεν να μας πολεμά, από μας δε να μην πολεμιέται.

Δημοσθένης

.~`~.

4 Οκτωβρίου 2012

Εναλλακτικά, περί αιτιοκρατίας I.


Αν πω «η αστραπή φωτίζει», έχω θέσει την αστραπή μια φορά ως δραστηριότητα και μια δεύτερη φορά ως υποκείμενο, και έτσι έχω προσθέσει στο συμβάν ένα ον που δεν είναι ένα με το συμβάν, αλλά μάλλον παραμένει, είναι και δεν «γίνεται». -Το να θεωρείς το συμβαίνειν επενεργείν: και την επενέργεια ως ον: αυτή είναι η διπλή πλάνη, η ερμηνεία, για την οποία είμαστε ένοχοι...
Ψυχολογική ιστορία της έννοιας «υποκείμενο». Το σώμα, το πράγμα, το «όλον» το κατασκευασμένο από το μάτι, αφυπνίζουν τη διάκριση μεταξύ μιας πράξης και εκείνου που την έκανε: εκείνος που την έκανε, η αιτία της πράξης, καθώς συλλαμβάνεται ολοένα και πιο λεπτά, αφήνει στο τέλος πίσω το «υποκείμενο».
Η κακή μας συνήθεια να παίρνουμε μια μνημονική, μια συντομευμένη φόρμουλα, σαν ον, τελικά σαν αιτία, π.χ. να λέμε για την αστραπή «λάμπει». Η μικρή λέξη «εγώ». Το να μετατρέπουμε την αιτία λόγω της οποίας βλέπουμε σε είδος προοπτικής: αυτό ήταν το τέχνασμα στην επινόηση του «υποκειμένου», του «εγώ»!
«Υποκείμενο», «αντικείμενο», «κατηγόρημα» -οι διακρίσεις αυτές είναι κατασκευασμένες και έχουν επιβληθεί τώρα σαν σχηματισμός πάνω σε όλα τα εμφανή γεγονότα. Η θεμελιώδης ψευδής παρατήρηση είναι ότι εγώ πιστεύω πως εγώ κάνω κάτι, υποφέρω από κάτι, «έχω» κάτι, «έχω» μια ιδιότητα.
Παρατηρώ κάτι και αναζητώ ένα λόγο γι' αυτό' αυτό σημαίνει πρωταρχικά: αναζητώ μια πρόθεση σ' αυτό, και πάνω απ' όλα κάποιον που έχει προθέσεις, ένα υποκείμενο, έναν τελεστή: κάθε συμβάν πράξη...
Αυτό που δίνει εξαιρετική στερεότητα στην πίστη μας στην αιτιότητα δεν είναι η μεγάλη συνήθεια να βλέπουμε ένα περιστατικό να ακολουθεί ένα άλλο αλλά η ανικανότητα μας να ερμηνεύουμε τα συμβάντα διαφορετικά από συμβάντα που έχουν προκληθεί από προθέσεις.
Είναι η πίστη στο ζων και στο σκεπτόμενο ως τη μόνη αποτελεσματική αποτελεσματική δύναμη -στη θέληση, στην πρόθεση- είναι η πίστη ότι κάθε συμβάν είναι πράξη, ότι κάθε πράξη προϋποθέτει κάποιον που τη κάνει, είναι η πίστη στο «υποκείμενο»...

Ερώτημα:
είναι η πρόθεση αιτία ενός συμβάντος; Ή είναι κι αυτό αυταπάτη;
Δεν είναι και το ίδιο το συμβάν;

Friedrich Nietzsche

.~`~.

Προς -επιμνημόσυνη- γνώσιν... και μια άποψη περί ηθικολογίας και πολιτικής.


Ο 20ος αιώνας έχει περάσει για τα καλά, αλλά δεν έχουμε μάθει ακόμα να ζούμε στον 21ο, ή τουλάχιστον να σκεφτόμαστε μ' έναν τρόπο που να ταιριάζει. Αυτό δεν πρέπει να είναι τόσο δύσκολο όσο φαίνεται, επειδή η βασική ιδέα όπου κυριαρχούσε την οικονομία και τη πολιτική στον τελευταίο αιώνα έχει προφανώς εξαφανιστεί... Αυτός ήταν ο τρόπος σκέψης για τις σύγχρονες βιομηχανικές οικονομίες... με όρους δύο αμοιβαία αποκλειόμενων αντίθετων: κεφαλαιοκρατία ή σοσιαλισμός.
Ζήσαμε δύο πρακτικά προσπάθειες να πραγματοποιηθούν στη καθαρή μορφή τους: οι, από το κράτος, κεντρικά σχεδιαζόμενες οικονομίες του σοβιετικού τύπου και η απόλυτα απεριόριστη και ανεξέλεγκτη κεφαλαιοκρατική οικονομία της ελεύθερης αγοράς. Η πρώτη κατέρρευσε στη δεκαετία του '80, και τα ευρωπαϊκά κομμουνιστικά πολιτικά συστήματα μαζί της. Η δεύτερη καταρρέει μπροστά στα μάτια μας στη μεγαλύτερη κρίση της παγκόσμιας κεφαλαιοκρατίας από τη δεκαετία του '30...
Ανικανότητα επομένως αντιμετωπίζουν και οι δύο, εκείνοι που πιστεύουν σε μια καθαρή, άνευ κράτους, κεφαλαιοκρατία της αγοράς, κάτι σαν διεθνή αστικό αναρχισμό, και εκείνοι που πιστεύουν σ' έναν σχεδιαζόμενο σοσιαλισμό αμόλυντο από την ιδιωτική επιδίωξη κέρδους.
Και οι δύο είναι «χρεοκοπημένοι».

Το μέλλον, όπως το παρόν και το παρελθόν,
ανήκει στις μικτές οικονομίες στις οποίες δημόσιο και ιδιωτικό διαπλέκεται μαζί με κάποιο τρόπο.
Αλλά πώς;

Οποιοδήποτε ιδεολογικό όνομα και εάν επιλέξουμε,
θα σημαίνει μια μεγάλη στροφή-μετατόπιση από την ελεύθερη αγορά προς τη δημόσια δράση.
Eric Hobsbawm

*
**
*

Διακρίνω πέντε βασικές αλλαγές.

3 Οκτωβρίου 2012

Προς -πολύπλοκολεξιλόγική, δήθεν «προοδευτική»- γνώσιν...


Η μεταφορά παμπάλαιων ερωτημάτων σε ένα συνεχώς ανανεωνόμενο και ολοένα πιο πολύπλοκο λεξιλόγιο γεννά την εντύπωση μιας συνεχούς θεωρητικής προόδου... Η υπενθύμιση της ηλικίας των κεντρικών μεθοδολογικών και ουσιαστικών ερωτημάτων φαίνεται ότι προκαλεί δυσφορία επειδή από μόνη της ανανεώνει τη μνήμη σχετικά με την ηλικία του (κοινωνικού) κόσμου και του ανθρώπου.

Παναγιώτης Κονδύλης

.~`~.