27 Δεκεμβρίου 2012

Εισαγωγικά τεχνογραφειοκρατούμενα δεσποτικά που... τὸ φίλον ἀπώλεσαν καὶ τὸ κοινὸν ἐν τῇ πόλει.


.~`~.
I

Η μεγάλη εποχή του Κοινοβουλευτισμού, ο 19ος αιώνας, ήταν η εποχή του laisser faire, η εποχή δηλαδή όπου ο ριζικός χωρισμός της Οικονομίας από το Κράτος περιόριζε κατά κανόνα τις κυβερνητικές υποθέσεις σ' ένα minimun γενικών πολιτικών, και όχι τεχνικών, προβλημάτων που η αντιμετώπιση τους ήταν δυνατό να επιτευχθεί από ένα μέσο όρο βουλευτών που μόνο εφόδιο είχαν μια γενική κλασική και νομική μόρφωση.

-------------------------------------------------------------------------------------------------
Ο 19ος αι. υπήρξε σαφώς ο αιώνας της Αγγλίας. Η Βιομηχανική επανάσταση ήταν βρετανικό γεγονός. Η οικονομία της αγοράς και το ελεύθερο εμπόριο ήταν βρετανικές εφευρέσεις, ο διεθνής κανόνας του χρυσού ήταν βρετανική εφεύρεση, ο κοινοβουλευτισμός ήταν βρετανική εφεύρεση... Ο πρώτος μεσημβρινός καθορίστηκε στο Βασιλικό Αστεροσκοπείο του Greenwich της Βρετανίας, από εκεί αρχίζει η μέτρηση του γεωγραφικού μήκους στη Γη που τη χωρίζει σε δύο ημισφαίρια, το Δυτικό ημισφαίριο, δηλαδή την Αγγλία, τον ατλαντικό και τις ΗΠΑ (να ποια είναι η Δύση, ή ο πυρήνας της, για να μην παιδεύεστε) και το Ανατολικό.
Ο 19ος αιώνας στηρίχθηκε σε ένα κίνητρο που δεν είχε αναγνωρισθεί ή εκτιμηθεί προηγουμένως στην ανθρώπινη ιστορία και, σίγουρα, δεν είχε ποτέ πριν εδραιωθεί ως δικαίωση της δράσης και συμπεριφοράς στην καθημερινή ζωή: το κέρδος.
-------------------------------------------------------------------------------------------------

Στη σημερινή εποχή, ο ολοκληρωτικός χαρακτήρας των τεχνικών προβλημάτων που έθεσε η οικονομική εξέλιξη, η συγχώνευση κράτους και οικονομίας και η κοινωνική, γενικά, κρίση, απογύμνωσε λίγο πολύ τις κοινοβουλευτικές συζητήσεις από κάθε νόημα και κάθε αποτελεσματικότητα και μετέφερε την ουσιαστική εξουσία σ' ένα περιορισμένο αριθμό ανωτέρων υπαλλήλων και τεχνικών (το brain trust) που, λιγότερο ή περισσότερο ανεξέλεγκτο, τόσο από τη νομοθετική όσο και από τη δικαστική εξουσία, εργάζονται μέσα στους ειδικούς μηχανισμούς του Κράτους.
Απέναντι στην αναρμοδιότητα και την αστάθεια των κοινοβουλίων και τη ματαίωση κάθε προσπάθειας ανανέωσης του κοινοβουλευτισμού από την παρουσία κομμάτων που κινούνται από έκδηλα αντικοινοβουλευτικές και αντιδημοκρατικές ιδεολογίες, το Κράτος, δηλαδή η Γραφειοκρατία, παρουσιάζεται στην πολιτικά άβουλη και ανήμπορη συνείδηση του σημερινού ανθρώπου για μοναδική σωτήρια δύναμη...
Αυτό που ο 19ος αιώνας ονόμαζε Ανθρωπότητα (έτσι οι Δυτικοευρωπαίοι ονόμαζαν τον εαυτό τους) ξύπνησε ξαφνικά από το ρόδινο όνειρο της Προόδου και βρέθηκε σε μια εποχή μες στην οποία η πιο μοντέρνα τεχνική του κεραυνοβόλου βιομηχανικού πολέμου και της αστραπιαίας βιομηχανοποίησης συνδυάστηκε με την πανάρχαιη ασσυριακή τακτική των μαζικών εκτοπισμών και η πιο μοντέρνα τεχνική της ''μεταμόρφωσης του ιμπεριαλιστικού πολέμου σε εμφύλιο'' και αντίστοιχα της μεταμόρφωσης του εμφύλιου πολέμου σε παγκόσμιο, ξανάφερε στην επιφάνεια τις πανάρχαιες μεθόδους των μαζικών προγραφών του Μάριου και του Σύλλα (*).

-------------------------------------------------------------------------------------------------
(*) Δ`~. Από τη περιγραφή του ενός ως «μισός αλεπού και μισός λιοντάρι» εμπνεύστηκε ο Michel Onfray (και από τον Machiavelli από τον οποίο επηρεάστηκε επίσης ο Vilfredo Pareto) για την περιγραφή του φασισμού του λιονταριού ο οποίος παραχωρεί στο εξής τη θέση του σε έναν φασισμό της αλεπούς... Η όλη αναφορά περί Μάριου και Σύλλα είναι συγκλονιστική και έχει απίστευτες αντιστοιχίες με το σήμερα...
«Η επιτυχία του εγχειρήματος είναι σίγουρη: στις περιοχές όπου κυριαρχεί ο φιλελευθερισμός -στις οποίες φυσικά συγκαταλέγεται και η Ευρώπη του Μάαστριχτ- οι εκδόσεις και ο τύπος σερβίρουν τον ίδιο άνοστο χυλό' οι πολιτικοί που βρίσκονται στην εξουσία, Δεξιά και Αριστερά μαζί, υποστηρίζουν το ίδιο πρόγραμμα με δήθεν διαφοροποιήσεις για λόγους εντυπώσεων' η κυρίαρχη σκέψη εξυμνεί τη σκέψη των κρατούντων' η αγορά επιβάλλει την εξουσία της σε όλους τους τομείς - στην εκπαίδευση, την υγεία, τον πολιτισμό, φυσικά, αλλά και στο στρατό και την αστυνομία' κόμματα συνδικάτα, κοινοβούλια συμμετέχουν στην ολιγαρχία... ένα σπουδαίο δίδαγμα είναι εκείνο του Λα μποεσί: στο Πραγματεία περί εθελοδουλίας δηλώνει ότι κάθε εξουσία ασκείται με τη συναίνεση εκείνων επί των οποίων αυτή εκδηλώνεται...»
Michel Onfray
-------------------------------------------------------------------------------------------------

Η ανάπτυξη της τεχνικής, η βιομηχανοποίηση της οικονομίας, είναι η σταθερή βάση πάνω στην οποία στηρίζεται ο μοντέρνος ολοκληρωτισμός... Ο σχεδιοποιημένος, δυναμικός χαρακτήρας της τεχνοκρατούμενης οικονομίας είναι η δεύτερη σταθερή βάση του μοντέρνου ολοκληρωτισμού...
...η πολιτική Γραφειοκρατία (που έργο της είναι η εξαφάνιση κάθε πολιτικής ζωής), η συνδικαλιστική Γραφειοκρατία (η ''στρατιά των μηχανικών της ψυχής'' που έργο της είναι η εξαφάνιση κάθε συνδικαλιστικής ζωής...) και η αστυνομική Γραφειοκρατία (που έργο της είναι τόσο η επιτήρηση των μαζών ή η εξεύρεση φτηνής εργατικής δύναμης όσο και η εξουδετέρωση των φυγόκεντρων τάσεων που μπορεί να εκδηλωθούν μέσα στην ίδια την άρχουσα τάξη) αποτελούν οργανικά αναγκαίο στοιχείο της άρχουσας τάξης μέσα στα τεχνογραφειοκρατικά καθεστώτα.

.~`~.
II

Ήδη από την αρχή του 20ου αιώνα, ο Max Weber, στον οποίο χρωστάμε την καλύτερη ως τώρα ανάλυση του γραφειοκρατικού φαινομένου (Wirtschaft und Gesellschaft, 1921), είχε δείξει μέσα στη μοντέρνα οικονομική και πολιτική γραφειοκρατία την παρουσία μιας γενικής τάσης της κοινωνικής εξέλιξης που η ολοκληρωτική της πραγματοποίηση επρόκειτο να σημάνει τη στείρωση της δημόσιας ζωής, την εξουδετέρωση κάθε αυθόρμητης κοινωνικής δραστηριότητας κι ένα σημαντικό περιορισμό της ατομικής ελευθερίας. Για τον Max Weber, η αποξένωση των παραγωγών από τα παραγωγικά μέσα -που για τον Marx είναι το κύριο χαρακτηριστικό της μοντέρνας κοινωνίας- είναι απλώς μια ειδική περίπτωση αυτής της γενικής αποξένωσης του ανθρώπου από τα μέσα της κοινωνικής του ζωής και ανάπτυξης που απορρέει από την προϊούσα γραφειοκρατικοποίηση της σύγχρονης εποχής.
Ήδη από το 1905, ο Weber προέβλεπε πως στην περίπτωση μιας κατάρρευσης του τσαρισμού κατά την διάρκεια ενός ευρωπαϊκού πολέμου, η μαζική επανάσταση δε θα' κανε παρά να φέρει μια ολοκληρωτική ''ανήκουστη'' γραφειοκρατικοποίηση όλης της οργάνωσης της ρωσικής κοινωνίας και δήλωνε ότι η άμεση ιστορική εξέλιξη επρόκειτο να πραγματοποιήσει ''όχι την Δικτατορία του Προλεταριάτου αλλά τη Δικτατορία των υπαλλήλων'', ένα ανώνυμο καθεστώς μες στο οποίο η εξαφάνιση της πολιτικής ζωής και η αχρήστευση της γενικής καλλιέργειας θα φέρει στην επιφάνεια ένα νέο τύπο ανθρώπου τεχνικοποιημένου, επαγγελματικά ειδικευμένου και προσανατολισμένου προς την εκτέλεση μιας ειδικής λειτουργίας, μέσα στην προσχεδιασμένη από την γραφειοκρατική μηχανή οικονομία.
...ο βομβαρδισμός των συνειδήσεων από τα συνθήματα και τις ψευτο-ιδεολογίες, γίνεται η μόνη δύναμη που μπορεί να εξασφαλίσει την ιδεολογική συνοχή της κοινωνίας. Και όσο περισσότερο απρόσωπη, δηλαδή ''κανονική'', γίνεται η άρχουσα Γραφειοκρατία, τόσο περισσότερο η σχεδιοποιημένη Καισαρολατρεία γίνεται η μόνη δύναμη που μπορεί να ενοποιήσει την απρόσωπη μηχανή, τόσο περισσότερο η προσωπική μονοκρατορία παρουσιάζεται μοναδική δύναμη, ικανή να την προσωποποιήσει και να ολοκληρώσει και κορυφώσει τη συγκεντρωτικότητα και την ιεράρχηση της κοινωνικής πυραμίδας.
Από την άποψη αυτή, όπως λέει ο G. Gurvitch ο ολοκληρωτισμός υπάρχει ήδη μέσα στην καπιταλιστική δημοκρατία: η κύρια αντίφαση που αποσυνθέτει τη Δημοκρατία δεν είναι απλώς η αφηρημένη αντίθεση ανάμεσα στη δημοκρατική πολιτική ισότητα και την οικονομική ανισότητα, αλλά ανάμεσα στην ελεύθερη αυτοδιοίκηση και τις σχέσεις συνεργασίας που συγκροτούν το πολιτικό, δημοκρατικό καθεστώς και στον ολοκληρωτισμό, τις σχέσεις καταναγκασμού και υποταγής που απορρέουν από τον απόλυτο χωρισμό ανάμεσα στη διευθυντική και την εκτελεστική λειτουργία μέσα στην παραγωγή, που χαρακτηρίζει την σημερινή οικονομική οργάνωση. Η αντίφαση υπάρχει ανάμεσα στις ίδιες της προϋποθέσεις της Δημοκρατίας δηλαδή την υπεύθυνη, συνειδητή, πρωτόβουλη, ολοένα πληρέστερη συμμετοχή των πολιτών στη διεύθυνση, την οργάνωση και τον έλεγχο των ''πολιτικών πραγμάτων'' και τις ίδιες τις προϋποθέσεις της οικονομικής οργάνωσης -αντίστοιχα...

Πως μπορεί ο σύγχρονος άνθρωπος να είναι ταυτόχρονα εργαζόμενος και πολίτης;...

Πως είναι δυνατό να απαιτεί η δημοκρατία αυτή την πολιτική εγρήγορση, δραστηριότητα και υπευθυνότητα (που χρειάζεται όχι απλώς για την κανονική λειτουργία της δημοκρατούμενης πολιτείας παρά και για την προάσπιση αυτής της ίδιας της δημοκρατίας από τις ολοκληρωτικές επιθέσεις), από το σύγχρονο άνθρωπο που όλες του οι συνειδητές και ενεργητικές ικανότητες έχουν ατροφήσει μέσα στη κεφαλαιοκρατούμενη και γραφειοκρατούμενη οικονομία;
Αυτή η αντίφαση, ανάμεσα σ' αυτά που ο Πλάτων (που μόνο σήμερα θ' αρχίσουμε να μπορούμε να τον καταλαβαίνουμε) ονόμαζε το ''φίλον'' και το ''δεσποτικόν'', δεν είχε εκδηλωθεί στον 19ο αιώνα, γιατί ούτε το Κράτος και η Οικονομία είχαν ακόμα συγχωνευθεί, ούτε η οικονομία είχε ολότελα βιομηχανοποιηθεί ούτε και οι μάζες είχαν εμφανιστεί στο ιστορικό προσκήνιο.
Σήμερα μόνο μπορούμε να καταλάβουμε το πόσο δίκιο είχε ο Nietzsche όταν έλεγε: ''η αδιαφορία για τον εργάτη σαν ολάκερο άνθρωπο, η εκμετάλλευση του εργάτη, είναι μια κλοπή εις βάρος του Μέλλοντος, ένας κίνδυνος για την κοινωνία''. Χάρη σ' αυτή την αδιαφορία και την εκμετάλλευση οι Δημοκρατίες ''τὸ φίλον ἀπώλεσαν καὶ τὸ κοινὸν ἐν τῇ πόλει.''.

Κώστας Παπαϊωάννου
εν έτη
1951

Συνολική θέαση του μελλοντικού Ευρωπαίου: το πιο έξυπνο δουλικό ζώο, πολύ εργατικό, κατά βάθος πολύ μετριοπαθές, περίεργο μέχρι υπερβολής, πολυειδές, αβροδίαιτο, με αδύναμη θέληση -ένα κοσμοπολίτικο χάος αισθημάτων και νου.

Friedrich Wilhelm Nietzsche
εν έτη
1888

.~`~.